TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi QuyÒn con ngêi ®· tõng lµ vÊn ®Ò xuyªn suèt cña c¸c cuéc ®Êu tranh giai cÊp, ®Êu tranh d©n téc trong lÞch sö, vµ cho ®Õn nay nã vÉn lµ mét trong nh÷ng vÊn ®Ò næi bËt cña thêi ®¹i chóng ta. QuyÒn con ngêi, dÜ nhiªn tríc hÕt lµ quyÒn cho mçi c¸ nh©n, quyÒn ®îc kh¼ng ®Þnh m×nh lµ mét chñ thÓ víi nh÷ng quyÒn lîi, nghÜa vô nh mäi ngêi kh¸c. ThÕ nhng loµi ngêi ®· tõng v¹ch ®«i x· héi, mét nöa lµ ®µn «ng, nöa kia lµ ®µn bµ, trong ®ã ®µn bµ ®· tõng bÞ h¹n chÕ hoÆc bÞ lo¹i trõ khái nh÷ng quyÒn con ngêi c¬ b¶n. ChÝnh v× lÏ ®ã, vÊn ®Ò gi¶i phãng con ngêi, ®Æc biÖt lµ gi¶i phãng phô n÷ lu«n ®îc c¸c nhµ tö töôûng x· héi chñ nghÜa quan t©m vµ ngµy nay nã lµ vÊn ®Ò chung cña toµn nh©n lo¹i, bëi lÏ quan t©m ®Õn phô n÷ còng cã nghÜa lµ quan t©m ®Õn nguån lùc cã vai trß ®Æc biÖt quan träng ®èi víi sù tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña x· héi loµi ngêi.
LÞch sö x· héi ®· chøng minh r»ng sù tiÕn bé cña x· héi sÏ chËm l¹i nÕu trong x· héi cã mét bé phËn ®«ng ®¶o ngêi bÞ ¸p bøc bãc lét, bÞ h¹n chÕ hoÆc bÞ lo¹i trõ. V× vËy vÊn ®Ò gi¶i phãng phô n÷ ®· ®îc ®Æt ra tõ rÊt l©u. Tõ gi÷a thÕ kû thø XIX chñ nghÜa M¸c - Lªnin ra ®êi ®· gãp phÇn rÊt quan träng trong viÖc gi¶i phãng phô n÷, thùc hiÖn b×nh ®¼ng nam n÷ (mµ ngµy nay theo c¸ch gäi cña c¸c nhµ khoa häc hiÖn ®¹i ë ViÖt Nam lµ b×nh 2 ®¼ng giíi) nh lµ mét trong nh÷ng néi dung cña c¸ch m¹ng x· héi chñ nghÜa nh»m gi¶i phãng x· héi, gi¶i phãng con ngêi. §©y còng lµ mét trong nh÷ng ®ãng gãp vÜ ®¹i cña chñ nghÜa M¸c - Lªnin ®èi víi sù ph¸t triÓn cña khoa häc giíi trªn thÕ giíi nãi chung vµ ë ViÖt Nam nãi riªng.
Trong lÞch sö dùng níc vµ gi÷ níc cña d©n téc ViÖt Nam, phô n÷ lu«n gi÷ vÞ trÝ quan träng vµ cã nh÷ng cèng hiÕn to lín, gãp phÇn x©y dùng truyÒn thèng vÎ vang cña d©n téc, ®ång thêi còng t¹o nªn truyÒn thèng cña chÝnh giíi m×nh. NhËn thøc râ vai trß quan träng cña phô n÷, ngay sau khi giµnh ®îc ®éc lËp n¨m 1945, §¶ng vµ Nhµ níc ta ®· ®Æc biÖt quan t©m vµ ®Æt nÒn mãng cho sù nghiÖp gi¶i phãng phô n÷. §iÒu 9 trong b¶n HiÕn ph¸p ®Çu tiªn cña níc ViÖt Nam d©n chñ céng hßa n¨m 1946 ®· kh¼ng ®Þnh quyÒn b×nh ®¼ng nam n÷. Tr¶i qua nhiÒu lÇn söa ®æi HiÕn ph¸p, song t tëng vÒ b×nh ®¼ng giíi lu«n ®îc bæ sung vµ hoµn thiÖn.
TÊt c¶ c¸c HiÕn ph¸p tõ 1946, 1959, 1980, 1992 ®Òu kh¼ng ®Þnh: phô n÷ cã quyÒn b×nh ®¼ng víi nam giíi vÒ mäi mÆt chÝnh trÞ, kinh tÕ, v¨n hãa, x· héi. Ngoµi ra cßn cã hµng lo¹t c¸c v¨n b¶n, chØ thÞ, nghÞ quyÕt kh¸c kh¼ng ®Þnh quyÒn b×nh ®¼ng nam n÷ nh NghÞ quyÕt 04 cña Bé ChÝnh trÞ, ChØ thÞ 37 CT/TW, ChØ thÞ 44/CT. GÇn ®©y nhÊt, sau khi thùc hiÖn thµnh c«ng ChiÕn lîc vµ KÕ ho¹ch hµnh ®éng quèc gia v× sù tiÕn bé cña phô n÷ ®Õn n¨m 2000, Thñ tíng 3 ChÝnh phñ ®· ký quyÕt ®Þnh phª duyÖt ChiÕn lîc quèc gia v× sù tiÕn bé cña phô n÷ ViÖt Nam ®Õn n¨m 2010 vµ KÕ ho¹ch hµnh ®éng v× sù tiÕn bé cña phô n÷ ViÖt Nam ®Õn n¨m 2005. Nh×n chung, trong nh÷ng n¨m qua viÖc thùc hiÖn c¸c ChØ thÞ, NghÞ quyÕt cña §¶ng vµ Nhµ níc vÒ b×nh ®¼ng giíi ®· ®¹t ®îc nh÷ng thµnh tùu bíc ®Çu rÊt ®¸ng ghi nhËn.
§Þa vÞ cña ngêi phô n÷ ViÖt Nam ngµy cµng ®îc kh¼ng ®Þnh vµ ®Ò cao bëi nh÷ng ®ãng gãp to lín cña hä trong thµnh tùu chung cña c¶ níc vµ sù quan t©m cña §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam. Tuy nhiªn, do cha nhËn thøc ®Çy ®ñ sù kh¸c biÖt vÒ giíi, cha vËn dông tiÕp thu nh÷ng thµnh tùu lý luËn quan träng mµ chñ nghÜa M¸c - Lªnin ®· ®Ó l¹i cho khoa häc giíi nªn sù nghiÖp b×nh ®¼ng giíi vÉn cßn mét sè h¹n chÕ nhÊt ®Þnh. T tëng "träng nam khinh n÷", n¹n ngîc ®·i ®èi víi phô n÷, t¸c phong gia trëng, chuyªn quyÒn, ®éc ®o¸n cña kh«ng Ýt ®µn «ng, sù thiÕu b×nh ®¼ng trong viÖc ra c¸c quyÕt ®Þnh lín nh ®Çu t s¶n xuÊt, ®Þnh híng h«n nh©n, nghÒ nghiÖp cho con c¸i vÉn ®ang tån t¹i ë kh«ng Ýt n¬i trong nhiều gia ®×nh. Maët khaùc x· héi vµ gia ®×nh cha thùc sù nh×n nhËn, ®¸nh gi¸ hÕt nh÷ng cèng hiÕn cña phô n÷ còng nh nh÷ng khã kh¨n cña hä, vÒ mÆt nµo ®ã cßn nÆng vÒ huy ®éng, khai th¸c sù ®ãng gãp cña phô n÷ mµ cha coi träng ®óng møc viÖc båi dìng, n©ng cao tr×nh ®é mäi mÆt, t¹o ®iÒu kiÖn cho phô n÷ ph¸t triÓn, ®¸p øng nh÷ng ®ßi hái ngµy 4 cµng cao cña cuéc sèng.
ChÝnh nh÷ng ®iÒu nµy ®· lµm chËm qu¸ tr×nh thùc hiÖn môc tiªu c«ng b»ng x· héi vµ b×nh ®¼ng giíi ë níc ta hiÖn nay. T×nh h×nh trªn ®· ®Æt ra yªu cÇu cÊp thiÕt ph¶i ®Èy m¹nh h¬n n÷a c«ng t¸c nghiªn cøu lý luËn vÒ gi¶i phãng phô n÷ mét c¸ch thÊu ®¸o tõ quan ®iÓm chñ nghÜa M¸c - Lªnin ®Õn thùc tiÔn ViÖt Nam, gãp phÇn kh¼ng ®Þnh vµ t×m ra nh÷ng ®iÒu kiÖn c¬ b¶n, gi¶i ph¸p chñ yÕu nh»m thùc hiÖn c«ng cuéc gi¶i phãng phô n÷, ph¸t huy vai trß phô n÷ trªn tÊt c¶ c¸c lÜnh vùc cña ®êi sèng x· héi. §ã lµ nhiÖm vô võa c¬ b¶n, l©u dµi, võa cã ý nghÜa thêi sù cÊp b¸ch, ®ßi hái sù nç lùc cña toµn ®¶ng, toµn d©n, tríc hÕt lµ c¸c ngµnh, c¸c cÊp, c¸c nhµ khoa häc quan t©m nghiªn cøu vÊn ®Ò nµy. ChÝnh thùc tÕ trªn ®· th«i thóc t«i chän ®Ò tµi: "Gi¶i phãng phô n÷: tõ quan ®iÓm chñ nghÜa M¸c - Lªnin ®Õn t tëng Hå ChÝ Minh, quan ®iÓm cña §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam vµ thùc tiÔn ë níc ta" lµm luËn v¨n tèt nghiÖp cña m×nh.
T×nh h×nh nghiªn cøu liªn quan ®Õn ®Ò tµi VÊn ®Ò gi¶i phãng phô n÷ tõ l©u ®· ®îc nhiÒu nhµ t tëng vµ c¸c nhµ kinh ®iÓn cña chñ nghÜa M¸c - Lªnin quan t©m nghiªn cøu vµ ®îc ®Ò cËp rÊt sím trong nhiÒu t¸c phÈm, ®iÓn h×nh nh: "M¸c - ¡ngghen - Lªnin vÒ gi¶i phãng phô n÷"; "Ba cuéc c¸ch m¹ng víi vÊn ®Ò gi¶i phãng phô n÷" (1976); "B¸c Hå víi sù nghiÖp gi¶i phãng phô n÷" (1990). Ngoµi ra cßn cã nh÷ng t¸c phÈm lý luËn quan träng cña C.Lªnin nh: 5 "T×nh c¶nh cña giai cÊp lao ®éng ë Anh"; "Gia ®×nh thÇn th¸nh"; "Tuyªn ng«n cña §¶ng Céng s¶n"; "Nguån gèc cña gia ®×nh, cña chÕ ®é t h÷u vµ cña nhµ níc"; "Chñ nghÜa t b¶n vµ lao ®éng n÷"… §¶ng ta vµ Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ngay tõ nh÷ng ngµy ®Çu cña c¸ch m¹ng còng giµnh sù quan t©m thÝch ®¸ng trong viÖc ®Ò ra chñ tr¬ng, ®êng lèi, chÝnh s¸ch nh»m gi¶i phãng phô n÷, thùc hiÖn b×nh ®¼ng nam n÷. Víi sù quan t©m cña §¶ng vµ Nhµ níc, sù tµi trî cña c¸c tæ chøc quèc tÕ, sù t©m huyÕt cña c¸c nhµ khoa häc, mét sè vÊn ®Ò lý luËn vµ thùc tiÔn nghiªn cøu phô n÷ ®· ®îc ®Æt ra, xem xÐt vµ cã híng gi¶i quyÕt ®óng ®¾n. NhiÒu cuéc Héi th¶o khoa häc ë c¸c Trung t©m nghiªn cøu ®· ®i vµo c¸c khÝa c¹nh kh¸c nhau vÒ vai trß cña phô n÷ nh nh÷ng c«ng tr×nh: "Thùc tr¹ng gia ®×nh ViÖt Nam vµ vai trß cña phô n÷ trong ®×nh" (1990); "Gia ®×nh, ngêi phô n÷ vµ gi¸o dôc gia ®×nh" (1993); "Gia ®×nh ViÖt Nam trong sù nghiÖp ®æi míi ®Êt níc vµ vÊn ®Ò x©y dùng con ngêi" (1995); "§¸nh gi¸ sù tiÕn bé cña phô n÷ tõ 1985-1995" (1995).
Nh÷ng c«ng tr×nh trªn ®· chØ ra thùc tr¹ng vai trß cña phô n÷ trong gia ®×nh, ngoµi x· héi ë níc ta, nªu lªn nh÷ng kiÕn nghÞ nh»m thay ®æi vµ bæ sung nh÷ng chÝnh s¸ch x· héi ®èi víi phô n÷ ®Ó hä cã ®iÒu kiÖn ph¸t huy hÕt vai trß cña m×nh trong sù nghiÖp ®æi míi. Gi¸o s Lª ThÞ Nh©m TuyÕt víi quyÓn "Phô n÷ ViÖt Nam qua c¸c thêi ®¹i" ®· lµm næi bËt vai trß 6 phô n÷ ViÖt Nam trong suèt chiÒu dµi lÞch sö d©n téc, tõ buæi ®Çu dùng níc ®Õn nh÷ng n¨m 1968. NhiÒu c«ng tr×nh nghiªn cøu khoa häc cÊp nhµ níc vÒ vai trß cña phô n÷ trong gia ®×nh nh: "Vai trß cña gia ®×nh trong sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn nh©n c¸ch con ngêi ViÖt Nam" do Gi¸o s Lª Thi lµm chñ nhiÖm; "Phô n÷ giíi vµ ph¸t triÓn" (1996) cña t¸c gi¶ TrÇn ThÞ V©n Anh vµ Lª Ngäc Hïng; "Phô n÷ vµ b×nh ®¼ng giíi trong ®æi míi ë ViÖt Nam" (1998) cña Gi¸o s Lª Thi; "LuËn cø vÒ khoa häc cho viÖc ®æi míi chÝnh s¸ch x· héi ®èi víi phô n÷ vµ gia ®×nh" do Phã gi¸o s TrÇn ThÞ V©n Anh lµm chñ nhiÖm. TÊt c¶ nh÷ng c«ng tr×nh trªn ®Òu ph¶n ¸nh nh÷ng thay ®æi vÒ vai trß cña phô n÷ trong gia ®×nh vµ bíc ®Çu ®· cã mét sè kiÕn nghÞ nh»m ph¸t huy vai trß cña phô n÷ trong gia ®×nh vµ trong c«ng cuéc ®æi míi.
Ngoµi ra cßn cã c¸c luËn v¨n, luËn ¸n nh "B×nh ®¼ng giíi trong gia ®×nh ë n«ng th«n ®ång b»ng s«ng Hång hiÖn nay" (2002) cña t¸c gi¶ Chu ThÞ Thoa; "Gia ®×nh ViÖt Nam vµ vai trß cña ngêi phô n÷ trong gia ®×nh hiÖn nay" cña t¸c gi¶ D¬ng ThÞ Minh; "Häc thuyÕt M¸c - Lªnin vÒ phô n÷ vµ liªn hÖ víi thùc tiÔn hiÖn nay ë níc ta" (2002) cña t¸c gi¶ Lª Ngäc Hïng. §ã lµ nh÷ng t¸c phÈm, luËn v¨n, luËn ¸n bíc ®Çu ®Æt c¬ së lý luËn cho viÖc nghiªn cøu phô n÷ vµ gia ®×nh theo ph¬ng ph¸p tiÕp cËn giíi - mét ph¬ng ph¸p nghiªn cøu míi mÎ nhng l¹i rÊt hiÖu qu¶. C¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu kÓ trªn lµ nh÷ng t liÖu tham kh¶o hÕt søc quan träng gióp t«i hoµn thµnh ®Ò tµi luËn v¨n. 7 Tuy nhiªn, hiÖn nay ë níc ta, nh÷ng nghiªn cøu chuyªn s©u c¸c quan ®iÓm c¬ b¶n cña chñ nghÜa M¸c - Lªnin vÒ phô n÷ cßn rÊt Ýt.
Trong th môc c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu vµ bµi viÕt ®· c«ng bè, xuÊt b¶n cña c¸n bé Trung t©m nghiªn cøu khoa häc vÒ gia ®×nh vµ phô n÷ cã rÊt Ýt Ên phÈm chuyªn bµn vÒ vÊn ®Ò gi¶i phãng phô n÷.