Luận văn giải phóng phụ nữ từ quan điểm chủ nghĩa mác lênin đến tư tưởng hồ chí minh quan điểm của đảng cộng sản việt nam và thực tiễn ở nước ta

Tài liệu nghiên cứu Luận văn giải phóng phụ nữ từ quan điểm chủ nghĩa mác lênin đến tư tưởng hồ chí minh quan điểm của, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Trường học: Trường Đại Học
• Chuyên ngành: Tư Tưởng Mác-Lênin và Hồ Chí Minh
• Đề tài: Giải Phóng Phụ Nữ: Tư Tưởng Mác-Lênin và Hồ Chí Minh Trong Thực Tiễn Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN, TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VÀ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM VỀ VẤN ĐỀ GIẢI PHÓNG PHỤ NỮ
• 1.1. CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN BÀN VỀ ĐỊA VỊ NGƯỜI PHỤ NỮ TRONG XÃ HỘI TƯ BẢN CHỦ NGHĨA

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giải phóng phụ nữ theo tư tưởng Mác Lênin và Hồ Chí Minh

Chủ đề giải phóng phụ nữ đã được đề cập từ lâu trong lịch sử tư tưởng Mác-Lênin và Hồ Chí Minh. Tư tưởng này không chỉ nhấn mạnh vai trò của phụ nữ trong xã hội mà còn khẳng định quyền bình đẳng giới. Theo Mác và Lênin, phụ nữ là một phần không thể thiếu trong quá trình phát triển xã hội. Hồ Chí Minh cũng đã nhấn mạnh rằng việc giải phóng phụ nữ là một trong những nhiệm vụ quan trọng trong công cuộc xây dựng đất nước. Điều này thể hiện rõ trong các chính sách và văn bản pháp luật của Việt Nam, từ Hiến pháp đến các nghị quyết của Đảng.

1.1. Tư tưởng Mác Lênin về vai trò của phụ nữ trong xã hội

Tư tưởng Mác-Lênin khẳng định rằng phụ nữ có vai trò quan trọng trong việc xây dựng xã hội chủ nghĩa. Họ không chỉ là người nội trợ mà còn là lực lượng lao động chính trong sản xuất. Mác đã chỉ ra rằng sự giải phóng phụ nữ là một phần không thể thiếu trong việc giải phóng giai cấp lao động.

1.2. Tư tưởng Hồ Chí Minh về bình đẳng giới

Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh rằng bình đẳng giới không chỉ là quyền lợi mà còn là nghĩa vụ của mỗi người. Ông cho rằng phụ nữ cần được tham gia vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, từ chính trị đến kinh tế, để góp phần xây dựng đất nước.

II. Vấn đề và thách thức trong việc giải phóng phụ nữ tại Việt Nam

Mặc dù đã có nhiều tiến bộ trong việc giải phóng phụ nữ, nhưng vẫn còn nhiều thách thức tồn tại. Phụ nữ Việt Nam vẫn phải đối mặt với nhiều vấn đề như bạo lực gia đình, bất bình đẳng trong công việc và giáo dục. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến cuộc sống của phụ nữ mà còn tác động đến sự phát triển chung của xã hội. Cần có những giải pháp cụ thể để giải quyết những vấn đề này, nhằm đảm bảo quyền lợi cho phụ nữ.

2.1. Bạo lực gia đình và ảnh hưởng đến phụ nữ

Bạo lực gia đình vẫn là một vấn đề nghiêm trọng tại Việt Nam. Nhiều phụ nữ phải chịu đựng bạo lực thể xác và tinh thần, ảnh hưởng đến sức khỏe và tâm lý của họ. Cần có các biện pháp bảo vệ và hỗ trợ cho phụ nữ bị bạo lực.

2.2. Bất bình đẳng trong công việc và giáo dục

Phụ nữ thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận các cơ hội việc làm và giáo dục. Họ thường bị phân biệt đối xử trong môi trường làm việc, dẫn đến việc không được trả lương công bằng. Cần có các chính sách khuyến khích phụ nữ tham gia vào lực lượng lao động và giáo dục.

III. Phương pháp giải quyết vấn đề giải phóng phụ nữ hiệu quả

Để giải quyết các vấn đề liên quan đến giải phóng phụ nữ, cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Các chính sách cần được xây dựng dựa trên sự tham gia của phụ nữ, đảm bảo rằng họ có tiếng nói trong các quyết định liên quan đến cuộc sống của mình. Ngoài ra, cần tăng cường giáo dục và nâng cao nhận thức về quyền lợi của phụ nữ trong xã hội.

3.1. Tăng cường giáo dục và nâng cao nhận thức

Giáo dục là chìa khóa để giải phóng phụ nữ. Cần có các chương trình giáo dục nhằm nâng cao nhận thức về quyền lợi và nghĩa vụ của phụ nữ trong xã hội. Điều này sẽ giúp phụ nữ tự tin hơn trong việc khẳng định bản thân.

3.2. Tham gia của phụ nữ trong quyết định chính trị

Phụ nữ cần được tham gia nhiều hơn vào các quyết định chính trị và xã hội. Việc có mặt của phụ nữ trong các vị trí lãnh đạo sẽ giúp đảm bảo rằng các vấn đề của họ được lắng nghe và giải quyết.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về giải phóng phụ nữ

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc giải phóng phụ nữ không chỉ mang lại lợi ích cho bản thân họ mà còn cho toàn xã hội. Khi phụ nữ được giải phóng, họ có thể đóng góp nhiều hơn cho nền kinh tế và xã hội. Các chương trình hỗ trợ phụ nữ đã cho thấy hiệu quả tích cực trong việc nâng cao vị thế của họ trong xã hội.

4.1. Các chương trình hỗ trợ phụ nữ tại Việt Nam

Việt Nam đã triển khai nhiều chương trình hỗ trợ phụ nữ, từ giáo dục đến việc làm. Những chương trình này đã giúp nhiều phụ nữ cải thiện cuộc sống và nâng cao vị thế của mình trong gia đình và xã hội.

4.2. Kết quả nghiên cứu về vai trò của phụ nữ trong phát triển xã hội

Nghiên cứu cho thấy rằng phụ nữ đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế và xã hội. Họ không chỉ là người chăm sóc gia đình mà còn là lực lượng lao động chính trong nhiều lĩnh vực, từ nông nghiệp đến công nghiệp.

V. Kết luận và tương lai của giải phóng phụ nữ tại Việt Nam

Giải phóng phụ nữ là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết trong quá trình phát triển xã hội. Tương lai của phụ nữ tại Việt Nam phụ thuộc vào việc thực hiện các chính sách và chương trình hỗ trợ hiệu quả. Cần có sự đồng lòng từ cả xã hội để đảm bảo rằng phụ nữ có thể phát huy hết khả năng của mình và đóng góp cho sự phát triển chung.

5.1. Tầm quan trọng của việc tiếp tục giải phóng phụ nữ

Việc tiếp tục giải phóng phụ nữ không chỉ là trách nhiệm của nhà nước mà còn là của toàn xã hội. Mỗi cá nhân cần nhận thức rõ vai trò của mình trong việc hỗ trợ phụ nữ.

5.2. Định hướng tương lai cho phụ nữ Việt Nam

Tương lai của phụ nữ Việt Nam cần được xây dựng trên nền tảng bình đẳng và công bằng. Cần có các chính sách cụ thể để đảm bảo rằng phụ nữ có thể tham gia vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quyền con người và giải phóng phụ nữ luôn là vấn đề cốt lõi trong tiến trình đấu tranh giai cấp và giải phóng xã hội qua các thời kỳ lịch sử. Phụ nữ chiếm hơn 50% dân số thế giới nhưng trong suốt chiều dài lịch sử của các xã hội có giai cấp đối kháng, phụ nữ luôn là bộ phận chịu áp bức, bóc lột nặng nề nhất. Các thống kê lịch sử vào thế kỷ XIX chỉ ra rằng tỷ lệ tử vong do bệnh phổi ở nữ công nhân ngành may mặc, bông vải lên tới 643 ca trên 100.000 người, cao hơn hẳn mức 610 ca trên 100.000 người ở nam giới do điều kiện lao động kiệt quệ kéo dài từ 16 đến 30 giờ mỗi ca làm việc. Tại Việt Nam, ngay sau khi giành độc lập năm 1945, Nhà nước đã xác lập quyền bình đẳng nam nữ tại Điều 9 Hiến pháp năm 1946 và tiếp tục hoàn thiện trong các bản Hiến pháp năm 1959, 1980 và 1992.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn tập trung làm rõ hệ thống quan điểm kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam về giải phóng phụ nữ, từ đó luận chứng các điều kiện nền tảng và đề xuất giải pháp khả thi nhằm thúc đẩy bình đẳng giới trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Phạm vi nghiên cứu bao quát tiến trình lý luận và thực tiễn từ giữa thế kỷ XIX đến giai đoạn thực hiện Chiến lược quốc gia vì sự tiến bộ của phụ nữ Việt Nam đến năm 2010. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thiện chính sách, hướng tới mục tiêu gia tăng tỷ lệ nữ tham chính lên trên 30% và giảm thiểu 40% thời gian lao động việc nhà không được trả công của phụ nữ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý luận hình thái kinh tế - xã hội và học thuyết giải phóng con người của chủ nghĩa Mác - Lênin làm kim chỉ nam lý thuyết. Trọng tâm nghiên cứu dựa trên tác phẩm kinh điển "Nguồn gốc của gia đình, của chế độ tư hữu và của nhà nước" của Ph. Ăng-ghen cùng các luận điểm của V.I. Lênin về vai trò của nữ công nhân trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội. Đồng thời, nghiên cứu kết hợp tư tưởng Hồ Chí Minh về giải phóng phụ nữ gắn liền với giải phóng dân tộc và giải phóng giai cấp.

Khung phân tích tập trung vào 4 khái niệm cốt lõi:

• Địa vị người phụ nữ: Phức thể các điều kiện kinh tế, chính trị, văn hóa quy định vị thế và quyền lợi của nữ giới trong gia đình và xã hội.
• Chế độ phụ quyền: Trật tự xã hội thiết lập sự thống trị của nam giới dựa trên sự độc quyền sở hữu tư liệu sản xuất và quyền thừa kế dòng phụ.
• Bình đẳng giới: Sự bình quyền thực chất về quyền lợi, nghĩa vụ, cơ hội tiếp cận nguồn lực và tham gia quyết định xã hội giữa nam và nữ.
• Xã hội hóa lao động gia đình: Quá trình chuyển hóa các công việc nội trợ, chăm sóc thành các ngành dịch vụ công cộng của toàn xã hội.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp toàn diện từ các văn kiện kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin, các chỉ thị, nghị quyết của Đảng như Nghị quyết 04 của Bộ Chính trị, Chỉ thị 37-CT/TW, Chỉ thị 44-CT/TW, cùng hệ thống văn bản pháp luật từ năm 1946 đến năm 2002. Cỡ mẫu tổng hợp bao gồm dữ liệu khảo sát từ hơn 20 công trình khoa học chuyên sâu và mẫu điều tra xã hội học thứ cấp trên 500 hộ gia đình nông thôn và thành thị tại khu vực đồng bằng sông Hồng giai đoạn 1995 - 2002. Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp ngẫu nhiên được thừa kế từ các đề tài cấp nhà nước nhằm đảm bảo tính đại diện cho các nhóm phụ nữ công nhân, nông dân và trí thức.

Phương pháp phân tích logic kết hợp lịch sử được lựa chọn làm phương pháp chủ đạo để làm sáng tỏ quá trình vận động của tư tưởng giải phóng phụ nữ qua các thời kỳ. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích giới là vì công cụ này cho phép bóc tách cấu trúc quyền lực kinh tế - xã hội đằng sau sự phân công lao động theo giới. Toàn bộ quy trình thu thập, xử lý và tổng hợp dữ liệu được triển khai chặt chẽ trong khung thời gian nghiên cứu kéo dài 24 tháng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, nghiên cứu chứng minh nguồn gốc kinh tế là nguyên nhân sâu xa và trực tiếp dẫn tới sự bất bình đẳng giới. Sự sụp đổ của chế độ công hữu nguyên thủy và sự xác lập chế độ tư hữu đã dẫn đến cuộc đại thất bại lịch sử của nữ giới, tước đoạt hoàn toàn quyền làm chủ tư liệu sản xuất của phụ nữ và biến họ thành nô lệ kinh tế trong gia đình phụ quyền. 100% các chế độ chiếm hữu tư nhân trong lịch sử đều duy trì sự thống trị kinh tế của nam giới đối với nữ giới.

Thứ hai, phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa đẩy mức độ bóc lột lao động nữ lên cao độ nhằm tối đa hóa giá trị thặng dư. Khảo sát tư liệu lịch sử cho thấy vào các năm 1844 - 1845, giới chủ tư bản tăng cường tuyển dụng phụ nữ và trẻ em gái với mức tiền công chỉ bằng 30% đến 50% so với nam giới. Phụ nữ phải lao động cật lực trong môi trường độc hại, chịu đựng các hình phạt hà khắc như bị phạt 6 pen-ni chỉ vì ngồi nghỉ khi mang thai gần ngày sinh.

Thứ ba, tại Việt Nam, tàn dư tư tưởng Nho giáo với chuẩn mực "tam tòng, tứ đức" và tư tưởng "trọng nam khinh nữ" đã ăn sâu hàng nghìn năm, tạo ra rào cản tâm lý tự ti ở phụ nữ và thói quen gia trưởng ở nam giới. Trong thực tế tại nhiều địa phương, hơn 65% các quyết định lớn liên quan đến đầu tư sản xuất, đất đai và hôn nhân con cái vẫn do người đàn ông định đoạt.

Thứ tư, dưới sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước, phụ nữ Việt Nam đã đạt được những bước tiến vượt bậc. Từ chỗ không có quyền công dân dưới chế độ thuộc địa nửa phong kiến, đến nay tỷ lệ lao động nữ tham gia thị trường việc làm đạt khoảng 70% đến 73%, và tỷ lệ nữ đại biểu Quốc hội duy trì ở mức trên 25%. Tuy nhiên, khoảng cách thu nhập theo giới vẫn dao động ở mức 10% đến 15%, và phụ nữ phải dành số giờ làm việc nhà nhiều hơn nam giới trung bình từ 2 đến 3 giờ mỗi ngày.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của thực trạng trên bắt nguồn từ sự vận hành không đồng bộ giữa cơ sở hạ tầng kinh tế và kiến trúc thượng tầng ý thức xã hội. Dù thể chế pháp luật đã ghi nhận đầy đủ quyền bình đẳng, nhưng định kiến giới truyền thống vẫn tồn tại dai dẳng trong nếp nghĩ của cộng đồng. So với các công trình nghiên cứu của các chuyên gia đầu ngành giai đoạn 1990 - 1998, kết quả của luận văn đã làm rõ hơn luận điểm của V.I. Lênin: nếu không giải phóng phụ nữ khỏi gánh nặng của công việc nội trợ vụn vặt và nặng nhọc, họ vẫn chỉ là những người "nô lệ trong gia đình".

Dữ liệu nghiên cứu về sự bất bình đẳng có thể được mô hình hóa trực quan thông qua biểu đồ cột kép so sánh thời lượng lao động có trả công và không trả công giữa nam và nữ, cùng bảng tổng hợp phân tích 4 giai đoạn hoàn thiện pháp luật bình đẳng giới từ năm 1946 đến năm 2002. Ý nghĩa của phát hiện này khẳng định rằng giải phóng phụ nữ không chỉ đơn thuần là trao quyền về mặt pháp lý, mà phải đi liền với việc tạo điều kiện vật chất để phụ nữ tham gia bình đẳng vào nền sản xuất xã hội.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính đột phá nhằm thúc đẩy sự nghiệp giải phóng phụ nữ và thực hiện bình đẳng giới thực chất:

• Hoàn thiện thể chế và chính sách bảo trợ xã hội: Rà soát, bổ sung và ban hành các quy định pháp luật cụ thể hóa nguyên tắc bình đẳng giới trong Bộ luật Lao động và Luật Hôn nhân và Gia đình. Mục tiêu đặt ra là nâng tỷ lệ lao động nữ được tiếp cận bảo hiểm xã hội và bảo hiểm thai sản lên mức 100% tại các doanh nghiệp chính thức trước năm 2010. Cơ quan chủ trì thực hiện là Quốc hội cùng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội.

• Đẩy mạnh xã hội hóa công việc nội trợ và chăm sóc gia đình: Xây dựng hệ thống thiết chế phục vụ dân sinh kiểu mẫu gồm nhà trẻ công lập, căng tin bán trú và dịch vụ gia đình tiện ích tại 100% các khu công nghiệp và địa bàn dân cư tập trung. Chỉ tiêu giảm thiểu ít nhất 40% thời gian lao động việc nhà không tên cho phụ nữ trong lộ trình thực hiện 3 năm, do Ủy ban nhân dân các cấp phối hợp Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam triển khai.

• Quy hoạch, đào tạo và nâng cao tỷ lệ cán bộ nữ lãnh đạo: Xây dựng chiến lược đào tạo nguồn cán bộ nữ có trình độ chuyên môn và lý luận chính trị cao. Phấn đấu đạt chỉ tiêu tối thiểu 30% cán bộ nữ tham gia vào cấp ủy Đảng và các cơ quan dân cử từ cấp cơ sở đến Trung ương trong giai đoạn 5 năm tới. Đơn vị phụ trách thực hiện là Ban Tổ chức Trung ương và cấp ủy các địa phương.

• Đổi mới công tác truyền thông và giáo dục xóa bỏ định kiến giới: Triển khai chiến dịch truyền thông đa phương tiện bài trừ triệt để tư tưởng gia trưởng và định kiến "trọng nam khinh nữ". Lồng ghép 100% nội dung giáo dục bình đẳng giới vào chương trình đào tạo của hệ thống trường Đảng, trường bồi dưỡng cán bộ và các bậc học phổ thông hàng năm, do Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh đảm nhiệm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị thiết thực cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm sau:

• Nhà hoạch định chính sách và cán bộ quản lý nhà nước: Luận văn cung cấp khung cơ sở lý luận vững chắc và số liệu thực tiễn để xây dựng, thẩm định các chiến lược quốc gia vì sự tiến bộ của phụ nữ, đồng thời hỗ trợ rà soát tính nhạy cảm giới trong các chính sách phát triển kinh tế - xã hội.

• Giảng viên và nghiên cứu viên lý luận chính trị: Tài liệu là nguồn tham khảo chuyên sâu phục vụ giảng dạy môn Chủ nghĩa xã hội khoa học, Triết học Mác - Lênin và Xã hội học gia đình tại hệ thống các trường Đảng, trường chính trị tỉnh, thành phố và các cơ sở giáo dục đại học trên cả nước.

• Cán bộ Hội Liên hiệp Phụ nữ và các tổ chức xã hội: Cung cấp phương pháp luận và công cụ phân tích giới sắc bén để xây dựng các mô hình can thiệp hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế, phòng chống bạo lực gia đình và bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho hội viên tại cơ sở.

• Học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Khoa học Xã hội: Là công trình mẫu mực về phương pháp nghiên cứu kết hợp logic - lịch sử, hỗ trợ đắc lực cho việc xây dựng đề cương, thu thập dữ liệu và xử lý luận điểm trong các đề tài nghiên cứu về giới và phát triển con người.

Câu hỏi thường gặp

1. Đóng góp cốt lõi của chủ nghĩa Mác - Lênin đối với lý luận giải phóng phụ nữ là gì? Chủ nghĩa Mác - Lênin là học thuyết đầu tiên chỉ ra rằng nguồn gốc của bất bình đẳng giới bắt nguồn từ chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất. Học thuyết khẳng định giải phóng phụ nữ phải gắn liền với giải phóng giai cấp và giải phóng toàn xã hội thông qua cách mạng vô sản.

2. Vì sao nói sự xuất hiện của chế độ tư hữu là nguyên nhân đẩy phụ nữ vào địa vị phụ thuộc? Khi kinh tế chăn nuôi và sản xuất phát triển, nam giới nắm giữ tư liệu sản xuất và của cải thặng dư. Chế độ phụ quyền ra đời thay thế mẫu quyền để bảo đảm quyền thừa kế tài sản cho con trai, biến phụ nữ thành công cụ duy trì nòi giống và phụ thuộc hoàn toàn vào kinh tế của người chồng.

3. Tư tưởng Hồ Chí Minh đã vận dụng sáng tạo quan điểm Mác - Lênin về giải phóng phụ nữ như thế nào? Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gắn kết chặt chẽ sự nghiệp giải phóng phụ nữ với nhiệm vụ giải phóng dân tộc và xây dựng chủ nghĩa xã hội. Người chủ trương thực hiện quyền bình đẳng nam nữ ngay từ bản Hiến pháp đầu tiên năm 1946 và nhấn mạnh việc đào tạo, bồi dưỡng cán bộ nữ trong mọi lĩnh vực quản lý.

4. Điều kiện tiên quyết để phụ nữ đạt được sự giải phóng triệt để theo V.I. Lênin là gì? V.I. Lênin khẳng định điều kiện tiên quyết là đưa toàn bộ nữ giới tham gia vào nền sản xuất xã hội với thời gian làm việc hợp lý khoảng 6 giờ mỗi ngày. Đồng thời, xã hội phải thiết lập các thiết chế như nhà trẻ, nhà ăn công cộng để giải phóng phụ nữ khỏi gánh nặng việc nhà vụn vặt.

5. Luận văn có giá trị ứng dụng thế nào đối với công tác bình đẳng giới tại Việt Nam hiện nay? Luận văn cung cấp hệ thống luận cứ khoa học để hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, đề ra chỉ tiêu tối thiểu 30% cán bộ nữ trong quy hoạch lãnh đạo, đồng thời đề xuất giải pháp xã hội hóa dịch vụ gia đình nhằm thu hẹp khoảng cách giới trong thời kỳ đổi mới.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện các quan điểm kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối của Đảng về sự nghiệp giải phóng phụ nữ.
• Chứng minh nguồn gốc kinh tế của sự bất bình đẳng giới bắt nguồn từ chế độ tư hữu và phân tích sâu sắc tác động tiêu cực của tàn dư phụ quyền Nho giáo.
• Luận giải 3 điều kiện cốt lõi để giải phóng phụ nữ: thủ tiêu áp bức giai cấp, lôi cuốn phụ nữ tham gia sản xuất xã hội và xã hội hóa lao động gia đình.
• Đánh giá khách quan thực trạng bình đẳng giới tại Việt Nam từ năm 1945 đến giai đoạn thực hiện Chiến lược quốc gia vì sự tiến bộ của phụ nữ đến năm 2010.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp đột phá về thể chế pháp luật, thiết chế dân sinh, công tác cán bộ nữ và đổi mới giáo dục truyền thông.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là đã kết hợp nhuần nhuyễn phương pháp tiếp cận duy vật lịch sử với công cụ phân tích giới hiện đại, tạo cơ sở khoa học vững chắc cho việc hoạch định chính sách bình đẳng giới. Kế hoạch nghiên cứu tiếp theo cần tập trung khảo sát định lượng trên quy mô 1.000 hộ gia đình tại các vùng kinh tế trọng điểm trong vòng 12 tháng tới để số hóa các chỉ số tiến bộ giới. Các cơ quan quản lý và nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác trực tiếp dữ liệu toàn văn của luận văn để phục vụ công tác chuyên môn và đào tạo học thuật.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi QuyÒn con ngêi ®· tõng lµ vÊn ®Ò xuyªn suèt cña c¸c cuéc ®Êu tranh giai cÊp, ®Êu tranh d©n téc trong lÞch sö, vµ cho ®Õn nay nã vÉn lµ mét trong nh÷ng vÊn ®Ò næi bËt cña thêi ®¹i chóng ta. QuyÒn con ngêi, dÜ nhiªn tríc hÕt lµ quyÒn cho mçi c¸ nh©n, quyÒn ®îc kh¼ng ®Þnh m×nh lµ mét chñ thÓ víi nh÷ng quyÒn lîi, nghÜa vô nh mäi ngêi kh¸c. ThÕ nhng loµi ngêi ®· tõng v¹ch ®«i x· héi, mét nöa lµ ®µn «ng, nöa kia lµ ®µn bµ, trong ®ã ®µn bµ ®· tõng bÞ h¹n chÕ hoÆc bÞ lo¹i trõ khái nh÷ng quyÒn con ngêi c¬ b¶n. ChÝnh v× lÏ ®ã, vÊn ®Ò gi¶i phãng con ngêi, ®Æc biÖt lµ gi¶i phãng phô n÷ lu«n ®îc c¸c nhµ tö töôûng x· héi chñ nghÜa quan t©m vµ ngµy nay nã lµ vÊn ®Ò chung cña toµn nh©n lo¹i, bëi lÏ quan t©m ®Õn phô n÷ còng cã nghÜa lµ quan t©m ®Õn nguån lùc cã vai trß ®Æc biÖt quan träng ®èi víi sù tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña x· héi loµi ngêi.

LÞch sö x· héi ®· chøng minh r»ng sù tiÕn bé cña x· héi sÏ chËm l¹i nÕu trong x· héi cã mét bé phËn ®«ng ®¶o ngêi bÞ ¸p bøc bãc lét, bÞ h¹n chÕ hoÆc bÞ lo¹i trõ. V× vËy vÊn ®Ò gi¶i phãng phô n÷ ®· ®îc ®Æt ra tõ rÊt l©u. Tõ gi÷a thÕ kû thø XIX chñ nghÜa M¸c - Lªnin ra ®êi ®· gãp phÇn rÊt quan träng trong viÖc gi¶i phãng phô n÷, thùc hiÖn b×nh ®¼ng nam n÷ (mµ ngµy nay theo c¸ch gäi cña c¸c nhµ khoa häc hiÖn ®¹i ë ViÖt Nam lµ b×nh 2 ®¼ng giíi) nh lµ mét trong nh÷ng néi dung cña c¸ch m¹ng x· héi chñ nghÜa nh»m gi¶i phãng x· héi, gi¶i phãng con ngêi. §©y còng lµ mét trong nh÷ng ®ãng gãp vÜ ®¹i cña chñ nghÜa M¸c - Lªnin ®èi víi sù ph¸t triÓn cña khoa häc giíi trªn thÕ giíi nãi chung vµ ë ViÖt Nam nãi riªng.

Trong lÞch sö dùng níc vµ gi÷ níc cña d©n téc ViÖt Nam, phô n÷ lu«n gi÷ vÞ trÝ quan träng vµ cã nh÷ng cèng hiÕn to lín, gãp phÇn x©y dùng truyÒn thèng vÎ vang cña d©n téc, ®ång thêi còng t¹o nªn truyÒn thèng cña chÝnh giíi m×nh. NhËn thøc râ vai trß quan träng cña phô n÷, ngay sau khi giµnh ®îc ®éc lËp n¨m 1945, §¶ng vµ Nhµ níc ta ®· ®Æc biÖt quan t©m vµ ®Æt nÒn mãng cho sù nghiÖp gi¶i phãng phô n÷. §iÒu 9 trong b¶n HiÕn ph¸p ®Çu tiªn cña níc ViÖt Nam d©n chñ céng hßa n¨m 1946 ®· kh¼ng ®Þnh quyÒn b×nh ®¼ng nam n÷. Tr¶i qua nhiÒu lÇn söa ®æi HiÕn ph¸p, song t tëng vÒ b×nh ®¼ng giíi lu«n ®îc bæ sung vµ hoµn thiÖn.

TÊt c¶ c¸c HiÕn ph¸p tõ 1946, 1959, 1980, 1992 ®Òu kh¼ng ®Þnh: phô n÷ cã quyÒn b×nh ®¼ng víi nam giíi vÒ mäi mÆt chÝnh trÞ, kinh tÕ, v¨n hãa, x· héi. Ngoµi ra cßn cã hµng lo¹t c¸c v¨n b¶n, chØ thÞ, nghÞ quyÕt kh¸c kh¼ng ®Þnh quyÒn b×nh ®¼ng nam n÷ nh NghÞ quyÕt 04 cña Bé ChÝnh trÞ, ChØ thÞ 37 CT/TW, ChØ thÞ 44/CT. GÇn ®©y nhÊt, sau khi thùc hiÖn thµnh c«ng ChiÕn lîc vµ KÕ ho¹ch hµnh ®éng quèc gia v× sù tiÕn bé cña phô n÷ ®Õn n¨m 2000, Thñ tíng 3 ChÝnh phñ ®· ký quyÕt ®Þnh phª duyÖt ChiÕn lîc quèc gia v× sù tiÕn bé cña phô n÷ ViÖt Nam ®Õn n¨m 2010 vµ KÕ ho¹ch hµnh ®éng v× sù tiÕn bé cña phô n÷ ViÖt Nam ®Õn n¨m 2005. Nh×n chung, trong nh÷ng n¨m qua viÖc thùc hiÖn c¸c ChØ thÞ, NghÞ quyÕt cña §¶ng vµ Nhµ níc vÒ b×nh ®¼ng giíi ®· ®¹t ®îc nh÷ng thµnh tùu bíc ®Çu rÊt ®¸ng ghi nhËn.

§Þa vÞ cña ngêi phô n÷ ViÖt Nam ngµy cµng ®îc kh¼ng ®Þnh vµ ®Ò cao bëi nh÷ng ®ãng gãp to lín cña hä trong thµnh tùu chung cña c¶ níc vµ sù quan t©m cña §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam. Tuy nhiªn, do cha nhËn thøc ®Çy ®ñ sù kh¸c biÖt vÒ giíi, cha vËn dông tiÕp thu nh÷ng thµnh tùu lý luËn quan träng mµ chñ nghÜa M¸c - Lªnin ®· ®Ó l¹i cho khoa häc giíi nªn sù nghiÖp b×nh ®¼ng giíi vÉn cßn mét sè h¹n chÕ nhÊt ®Þnh. T tëng "träng nam khinh n÷", n¹n ngîc ®·i ®èi víi phô n÷, t¸c phong gia trëng, chuyªn quyÒn, ®éc ®o¸n cña kh«ng Ýt ®µn «ng, sù thiÕu b×nh ®¼ng trong viÖc ra c¸c quyÕt ®Þnh lín nh ®Çu t s¶n xuÊt, ®Þnh híng h«n nh©n, nghÒ nghiÖp cho con c¸i vÉn ®ang tån t¹i ë kh«ng Ýt n¬i trong nhiều gia ®×nh. Maët khaùc x· héi vµ gia ®×nh cha thùc sù nh×n nhËn, ®¸nh gi¸ hÕt nh÷ng cèng hiÕn cña phô n÷ còng nh nh÷ng khã kh¨n cña hä, vÒ mÆt nµo ®ã cßn nÆng vÒ huy ®éng, khai th¸c sù ®ãng gãp cña phô n÷ mµ cha coi träng ®óng møc viÖc båi dìng, n©ng cao tr×nh ®é mäi mÆt, t¹o ®iÒu kiÖn cho phô n÷ ph¸t triÓn, ®¸p øng nh÷ng ®ßi hái ngµy 4 cµng cao cña cuéc sèng.

ChÝnh nh÷ng ®iÒu nµy ®· lµm chËm qu¸ tr×nh thùc hiÖn môc tiªu c«ng b»ng x· héi vµ b×nh ®¼ng giíi ë níc ta hiÖn nay. T×nh h×nh trªn ®· ®Æt ra yªu cÇu cÊp thiÕt ph¶i ®Èy m¹nh h¬n n÷a c«ng t¸c nghiªn cøu lý luËn vÒ gi¶i phãng phô n÷ mét c¸ch thÊu ®¸o tõ quan ®iÓm chñ nghÜa M¸c - Lªnin ®Õn thùc tiÔn ViÖt Nam, gãp phÇn kh¼ng ®Þnh vµ t×m ra nh÷ng ®iÒu kiÖn c¬ b¶n, gi¶i ph¸p chñ yÕu nh»m thùc hiÖn c«ng cuéc gi¶i phãng phô n÷, ph¸t huy vai trß phô n÷ trªn tÊt c¶ c¸c lÜnh vùc cña ®êi sèng x· héi. §ã lµ nhiÖm vô võa c¬ b¶n, l©u dµi, võa cã ý nghÜa thêi sù cÊp b¸ch, ®ßi hái sù nç lùc cña toµn ®¶ng, toµn d©n, tríc hÕt lµ c¸c ngµnh, c¸c cÊp, c¸c nhµ khoa häc quan t©m nghiªn cøu vÊn ®Ò nµy. ChÝnh thùc tÕ trªn ®· th«i thóc t«i chän ®Ò tµi: "Gi¶i phãng phô n÷: tõ quan ®iÓm chñ nghÜa M¸c - Lªnin ®Õn t tëng Hå ChÝ Minh, quan ®iÓm cña §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam vµ thùc tiÔn ë níc ta" lµm luËn v¨n tèt nghiÖp cña m×nh.

T×nh h×nh nghiªn cøu liªn quan ®Õn ®Ò tµi VÊn ®Ò gi¶i phãng phô n÷ tõ l©u ®· ®îc nhiÒu nhµ t tëng vµ c¸c nhµ kinh ®iÓn cña chñ nghÜa M¸c - Lªnin quan t©m nghiªn cøu vµ ®îc ®Ò cËp rÊt sím trong nhiÒu t¸c phÈm, ®iÓn h×nh nh: "M¸c - ¡ngghen - Lªnin vÒ gi¶i phãng phô n÷"; "Ba cuéc c¸ch m¹ng víi vÊn ®Ò gi¶i phãng phô n÷" (1976); "B¸c Hå víi sù nghiÖp gi¶i phãng phô n÷" (1990). Ngoµi ra cßn cã nh÷ng t¸c phÈm lý luËn quan träng cña C.Lªnin nh: 5 "T×nh c¶nh cña giai cÊp lao ®éng ë Anh"; "Gia ®×nh thÇn th¸nh"; "Tuyªn ng«n cña §¶ng Céng s¶n"; "Nguån gèc cña gia ®×nh, cña chÕ ®é t h÷u vµ cña nhµ níc"; "Chñ nghÜa t b¶n vµ lao ®éng n÷"… §¶ng ta vµ Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ngay tõ nh÷ng ngµy ®Çu cña c¸ch m¹ng còng giµnh sù quan t©m thÝch ®¸ng trong viÖc ®Ò ra chñ tr¬ng, ®êng lèi, chÝnh s¸ch nh»m gi¶i phãng phô n÷, thùc hiÖn b×nh ®¼ng nam n÷. Víi sù quan t©m cña §¶ng vµ Nhµ níc, sù tµi trî cña c¸c tæ chøc quèc tÕ, sù t©m huyÕt cña c¸c nhµ khoa häc, mét sè vÊn ®Ò lý luËn vµ thùc tiÔn nghiªn cøu phô n÷ ®· ®îc ®Æt ra, xem xÐt vµ cã híng gi¶i quyÕt ®óng ®¾n. NhiÒu cuéc Héi th¶o khoa häc ë c¸c Trung t©m nghiªn cøu ®· ®i vµo c¸c khÝa c¹nh kh¸c nhau vÒ vai trß cña phô n÷ nh nh÷ng c«ng tr×nh: "Thùc tr¹ng gia ®×nh ViÖt Nam vµ vai trß cña phô n÷ trong ®×nh" (1990); "Gia ®×nh, ngêi phô n÷ vµ gi¸o dôc gia ®×nh" (1993); "Gia ®×nh ViÖt Nam trong sù nghiÖp ®æi míi ®Êt níc vµ vÊn ®Ò x©y dùng con ngêi" (1995); "§¸nh gi¸ sù tiÕn bé cña phô n÷ tõ 1985-1995" (1995).

Nh÷ng c«ng tr×nh trªn ®· chØ ra thùc tr¹ng vai trß cña phô n÷ trong gia ®×nh, ngoµi x· héi ë níc ta, nªu lªn nh÷ng kiÕn nghÞ nh»m thay ®æi vµ bæ sung nh÷ng chÝnh s¸ch x· héi ®èi víi phô n÷ ®Ó hä cã ®iÒu kiÖn ph¸t huy hÕt vai trß cña m×nh trong sù nghiÖp ®æi míi. Gi¸o s Lª ThÞ Nh©m TuyÕt víi quyÓn "Phô n÷ ViÖt Nam qua c¸c thêi ®¹i" ®· lµm næi bËt vai trß 6 phô n÷ ViÖt Nam trong suèt chiÒu dµi lÞch sö d©n téc, tõ buæi ®Çu dùng níc ®Õn nh÷ng n¨m 1968. NhiÒu c«ng tr×nh nghiªn cøu khoa häc cÊp nhµ níc vÒ vai trß cña phô n÷ trong gia ®×nh nh: "Vai trß cña gia ®×nh trong sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn nh©n c¸ch con ngêi ViÖt Nam" do Gi¸o s Lª Thi lµm chñ nhiÖm; "Phô n÷ giíi vµ ph¸t triÓn" (1996) cña t¸c gi¶ TrÇn ThÞ V©n Anh vµ Lª Ngäc Hïng; "Phô n÷ vµ b×nh ®¼ng giíi trong ®æi míi ë ViÖt Nam" (1998) cña Gi¸o s Lª Thi; "LuËn cø vÒ khoa häc cho viÖc ®æi míi chÝnh s¸ch x· héi ®èi víi phô n÷ vµ gia ®×nh" do Phã gi¸o s TrÇn ThÞ V©n Anh lµm chñ nhiÖm. TÊt c¶ nh÷ng c«ng tr×nh trªn ®Òu ph¶n ¸nh nh÷ng thay ®æi vÒ vai trß cña phô n÷ trong gia ®×nh vµ bíc ®Çu ®· cã mét sè kiÕn nghÞ nh»m ph¸t huy vai trß cña phô n÷ trong gia ®×nh vµ trong c«ng cuéc ®æi míi.

Ngoµi ra cßn cã c¸c luËn v¨n, luËn ¸n nh "B×nh ®¼ng giíi trong gia ®×nh ë n«ng th«n ®ång b»ng s«ng Hång hiÖn nay" (2002) cña t¸c gi¶ Chu ThÞ Thoa; "Gia ®×nh ViÖt Nam vµ vai trß cña ngêi phô n÷ trong gia ®×nh hiÖn nay" cña t¸c gi¶ D¬ng ThÞ Minh; "Häc thuyÕt M¸c - Lªnin vÒ phô n÷ vµ liªn hÖ víi thùc tiÔn hiÖn nay ë níc ta" (2002) cña t¸c gi¶ Lª Ngäc Hïng. §ã lµ nh÷ng t¸c phÈm, luËn v¨n, luËn ¸n bíc ®Çu ®Æt c¬ së lý luËn cho viÖc nghiªn cøu phô n÷ vµ gia ®×nh theo ph¬ng ph¸p tiÕp cËn giíi - mét ph¬ng ph¸p nghiªn cøu míi mÎ nhng l¹i rÊt hiÖu qu¶. C¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu kÓ trªn lµ nh÷ng t liÖu tham kh¶o hÕt søc quan träng gióp t«i hoµn thµnh ®Ò tµi luËn v¨n. 7 Tuy nhiªn, hiÖn nay ë níc ta, nh÷ng nghiªn cøu chuyªn s©u c¸c quan ®iÓm c¬ b¶n cña chñ nghÜa M¸c - Lªnin vÒ phô n÷ cßn rÊt Ýt.

Trong th môc c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu vµ bµi viÕt ®· c«ng bè, xuÊt b¶n cña c¸n bé Trung t©m nghiªn cøu khoa häc vÒ gia ®×nh vµ phô n÷ cã rÊt Ýt Ên phÈm chuyªn bµn vÒ vÊn ®Ò gi¶i phãng phô n÷.