Luận văn thạc sĩ về xử lý vi phạm pháp luật môi trường đối với doanh nghiệp tại Cà Mau

Luận văn thạc sĩ luật học phân tích xử lý vi phạm pháp luật về môi trường đối với doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh cà mau thực trạng và, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Tác giả: Lê Tấn Vinh
• Người hướng dẫn: PGS, TS Võ Trí Hảo
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Luật Kinh tế
• Đề tài: Xử Lý Vi Phạm Pháp Luật Về Môi Trường Đối Với Doanh Nghiệp Trên Địa Bàn Tỉnh Cà Mau: Thực Trạng Và Giải Pháp
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ luật học
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: Phân tích ROCCIPI tìm nguyên nhân vi phạm pháp luật về môi trường của doanh nghiệp
• 1.1. Giai đoạn 1993 đến 2005
• 1.2. Giai đoạn 2005 đến 2012
• 1.3. Giai đoạn 2012 đến nay
• 1.4. Giám sát của cơ quan quản lý nhà nước (Thanh tra chuyên ngành MT, Cảnh sát môi trường)
• 1.5. Giám sát phi nhà nước
• 1.6. Quy trình (thủ tục - P)
• 1.6.1. Giai đoạn chuẩn bị dự án đầu tư, xây dựng
• 1.6.2. Giai đoạn khi doanh nghiệp đã đi vào hoạt động, vận hành dự án
• 1.6.3. Các hồ sơ môi trường khác
• 1.7. Ý thức hệ, quan niệm, tư tưởng (I- Ideology)
• 2. CHƯƠNG 2: Quy trình phát hiện, xử lý vi phạm pháp luật về môi trường đối với doanh nghiệp theo quy định của pháp luật Việt Nam
• 2.1. Phát hiện, xử lý VPPL về MT của DN theo quy định hành chính
• 2.1.1. Quy định của pháp luật
• 2.1.2. Quy trình thanh, kiểm tra theo kế hoạch
• 2.1.3. Quy trình thanh, kiểm tra đột xuất
• 2.1.4. Thực tiễn tại Cà Mau
• 2.1.4.1. Đối với lực lượng Thanh tra chuyên ngành môi trường tỉnh
• 2.1.4.2. Đối với lực lượng Cảnh sát môi trường Công an trong tỉnh
• 2.1.5. Kết quả thực hiện
• 2.1.6. Những bất cập và giải pháp
• 2.1.6.1. Những bất cập
• 2.1.6.2. Những giải pháp
• 2.2. Phát hiện, xử lý VPPL về MT của DN theo quy định hình sự
• 2.2.1. Quy định của pháp luật. Trước ngày 01/7/2016
• 2.2.2. Mối quan hệ giữa Luật Thanh tra với Luật Hình sự
• 2.2.3. Thực tiễn tại Cà Mau
• 2.2.4. Những bất cập và giải pháp
• 2.2.4.1. Những bất cập
• 2.2.4.2. Những giải pháp
• 3. CHƯƠNG 3: Chế tài áp dụng đối với vi phạm pháp luật về môi trường đối với doanh nghiệp. Các biện pháp XLHC đối với hành vi VPHC trong lĩnh vực BVMT
• 3.1. Quy định của pháp luật
• 3.2. Đối tượng bị xử phạt VPHC
• 3.3. Các hành vi VPHC trong lĩnh vực BVMT
• 3.4. Hình thức, mức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả đối với hành vi VPHC trong lĩnh vực BVMT
• 3.5. Thẩm quyền xử phạt. Thực tiễn tại Cà Mau
• 3.6. Những bất cập và giải pháp
• 3.6.1. Những bất cập
• 3.6.2. Những giải pháp
• 3.7. Các biện pháp xử lý hình sự
• 3.7.1. Quy định của pháp luật
• 3.7.2. Một số quy định chung
• 3.7.3. Cơ sở pháp lý trong xử lý tội phạm về môi trường. Thực tiễn tại Cà Mau
• 3.7.4. Một số bất cập và giải pháp
• 3.7.4.1. Một số hạn chế, bất cập
• 3.7.4.2. Một số giải pháp
• PHỤ LỤC
• Phụ lục 1. Thống kê số vụ VPPL về môi trường của doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh, giai đoạn 2011 – 2016
• Phụ lục 2. Thống kê số vụ, số tiền xử phạt VPHC về MT; số chuyển cơ quan CSĐT, số khởi tố các DN trên địa bàn tỉnh, giai đoạn 2011 – 2016
• Phụ lục 3. Thống kê nguồn tin tiếp nhận số vụ VPPL về môi trường của DN trên địa bàn tỉnh, giai đoạn 2011 – 2016
• Phụ lục 4. Thống kê hành vi VPPL về môi trường bị xử lý VPHC phổ biến của DN trên địa bàn tỉnh, giai đoạn 2011 – 2016
• Phụ lục 5. Thống kê 90 hồ sơ xử phạt VPHC về môi trường của doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh, giai đoạn 2011 – 2016
• Phụ lục 6. Thống kê số vụ VPPL về môi trường của doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh, giai đoạn 2011 – 2016
• Phụ lục 7. Thống kê nguồn tin tiếp nhận số vụ VPPL về môi trường của DN trên địa bàn tỉnh, giai đoạn 2011 – 2016
• Phụ lục 8. Thống kê hành vi VPPL về MT bị xử phạt VPHC phổ biến của DN trên địa bàn tỉnh, giai đoạn 2011 – 2016
• Phụ lục 9. Thống kê 18 hồ sơ xử phạt VPHC về môi trường của doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh, giai đoạn 2011 – 2016
• Phụ lục 10. Công tác điều tra, xử lý các vụ VPPL về môi trường trên toàn quốc của lực lượng CS PCTP môi trường, giai đoạn 2011 – 2016
• Phụ lục 11. Thống kê nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường của các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh, giai đoạn 2011 – 2016
• Phụ lục 12. Thống kê lĩnh vực kinh doanh gây ô nhiễm môi trường bị phát hiện VPHC trên địa bàn tỉnh, giai đoạn 2011 – 2016
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC TỪ NGỮ VIẾT TẮT
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. Lý do chọn đề tài
• 2. Giả thuyết, câu hỏi nghiên cứu
• 2.1. Giả thuyết nghiên cứu
• 2.2. Câu hỏi nghiên cứu
• 3. Tình hình nghiên cứu
• 4. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
• 5. Các phương pháp tiến hành nghiên cứu; khung lý thuyết
• 6. Ý nghĩa khoa học và giá trị ứng dụng của đề tài

Tóm tắt

I. Giới thiệu về tình hình vi phạm pháp luật về môi trường tại Cà Mau

Tình hình vi phạm pháp luật về môi trường tại tỉnh Cà Mau đang diễn ra phức tạp. Các doanh nghiệp thường xuyên vi phạm các quy định về bảo vệ môi trường, gây ra ô nhiễm nghiêm trọng. Theo thống kê, số vụ vi phạm ngày càng gia tăng, với nhiều hình thức tinh vi như xả thải không qua xử lý. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến môi trường mà còn tác động tiêu cực đến sức khỏe cộng đồng. Các doanh nghiệp thường chỉ chú trọng đến lợi nhuận mà bỏ qua trách nhiệm bảo vệ môi trường. Chính vì vậy, việc tìm ra các giải pháp xử lý hiệu quả là rất cần thiết.

1.1. Nguyên nhân vi phạm

Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng vi phạm pháp luật về môi trường là do thiếu sự giám sát chặt chẽ từ các cơ quan chức năng. Nhiều doanh nghiệp không đầu tư vào hệ thống xử lý nước thải, dẫn đến việc xả thải trực tiếp ra môi trường. Hơn nữa, ý thức của một số doanh nghiệp về trách nhiệm bảo vệ môi trường còn hạn chế. Các quy định pháp luật hiện hành cũng chưa đủ mạnh để răn đe các hành vi vi phạm, dẫn đến tình trạng vi phạm ngày càng gia tăng.

II. Quy trình phát hiện và xử lý vi phạm pháp luật về môi trường

Quy trình phát hiện và xử lý vi phạm pháp luật về môi trường tại Cà Mau hiện nay còn nhiều bất cập. Các cơ quan chức năng như Thanh tra chuyên ngành môi trường và Cảnh sát môi trường chưa thực hiện đầy đủ chức năng giám sát. Việc thanh tra, kiểm tra thường xuyên không được thực hiện, dẫn đến việc nhiều doanh nghiệp lén lút vi phạm. Hơn nữa, quy trình xử lý vi phạm cũng chưa rõ ràng, gây khó khăn trong việc áp dụng các chế tài xử phạt. Cần có sự cải cách trong quy trình này để nâng cao hiệu quả xử lý.

2.1. Các quy định pháp luật hiện hành

Các quy định pháp luật về bảo vệ môi trường hiện nay đã có nhiều cải tiến, nhưng vẫn còn nhiều điểm cần hoàn thiện. Luật Bảo vệ môi trường năm 2014 và các nghị định hướng dẫn chưa đủ mạnh để xử lý triệt để các hành vi vi phạm. Cần có sự đồng bộ giữa các quy định pháp luật và thực tiễn để đảm bảo tính khả thi trong việc xử lý vi phạm. Việc áp dụng các hình thức xử phạt hành chính và hình sự cần được thực hiện nghiêm túc hơn để răn đe các doanh nghiệp vi phạm.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm pháp luật về môi trường

Để nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm pháp luật về môi trường tại Cà Mau, cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, cần tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra định kỳ và đột xuất đối với các doanh nghiệp. Thứ hai, cần hoàn thiện các quy định pháp luật để đảm bảo tính răn đe cao hơn đối với các hành vi vi phạm. Cuối cùng, cần nâng cao nhận thức của các doanh nghiệp về trách nhiệm bảo vệ môi trường thông qua các chương trình tuyên truyền, giáo dục.

3.1. Tăng cường giám sát và thanh tra

Việc tăng cường giám sát và thanh tra là rất cần thiết để phát hiện kịp thời các hành vi vi phạm pháp luật. Cần thành lập các đoàn thanh tra chuyên trách để thực hiện nhiệm vụ này. Đồng thời, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng để đảm bảo việc xử lý vi phạm được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả. Chỉ có như vậy, mới có thể ngăn chặn và giảm thiểu tình trạng ô nhiễm môi trường do các doanh nghiệp gây ra.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn từ năm 2011 đến 2016, tỉnh Cà Mau chứng kiến sự gia tăng phức tạp của các vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường (BVMT) do các doanh nghiệp (DN) gây ra. Với 03 khu, cụm công nghiệp chính và khu kinh tế Năm Căn, tập trung nhiều DN chế biến thủy sản, tình trạng ô nhiễm môi trường nước và không khí tại các khu vực này ngày càng nghiêm trọng. Theo thống kê, trong giai đoạn này, lực lượng Thanh tra Tài nguyên và Môi trường đã tiến hành 32 cuộc thanh tra, kiểm tra, phát hiện 332 trường hợp vi phạm, xử phạt hành chính 90 trường hợp với số tiền trên 7 tỷ đồng; lực lượng Cảnh sát môi trường thực hiện 100 cuộc kiểm tra đột xuất, phát hiện 100 trường hợp vi phạm, xử phạt 18 trường hợp với số tiền trên 1,1 tỷ đồng.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm rõ thực trạng xử lý vi phạm pháp luật về môi trường đối với DN trên địa bàn tỉnh Cà Mau, phân tích nguyên nhân, quy trình phát hiện và xử lý vi phạm theo quy định pháp luật Việt Nam, đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác này. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các vi phạm từ năm 2011 đến 2016 tại tỉnh Cà Mau, với trọng tâm là các DN trong các khu công nghiệp và cụm công nghiệp. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc góp phần hoàn thiện chính sách pháp luật về BVMT, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn áp dụng khung lý thuyết ROCCIPI để phân tích nguyên nhân vi phạm pháp luật về môi trường của DN, bao gồm các yếu tố: Quy tắc (Rule), Cơ hội (Opportunity), Năng lực (Capacity), Truyền thông (Information), Lợi ích (Interest), và Quy trình (Procedure).

• Quy tắc (Rule): Phân tích các quy định pháp luật về BVMT từ Luật BVMT 1993, 2005, 2014, các nghị định hướng dẫn và các văn bản pháp luật liên quan đến xử lý vi phạm hành chính và hình sự trong lĩnh vực môi trường.
• Cơ hội (Opportunity): Đánh giá cơ chế giám sát, thanh tra, kiểm tra và sự tham gia của cộng đồng trong việc phát hiện vi phạm.
• Năng lực (Capacity): Năng lực tài chính, công nghệ và quản lý của DN trong việc tuân thủ các tiêu chuẩn môi trường.
• Truyền thông (Information): Nhận thức và ý thức của DN và cộng đồng về BVMT.
• Lợi ích (Interest): Động cơ lợi nhuận thúc đẩy DN vi phạm pháp luật môi trường.
• Quy trình (Procedure): Các thủ tục, quy trình pháp lý liên quan đến việc lập hồ sơ môi trường, thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm.

Ba khái niệm chính được tập trung nghiên cứu là: quy trình phát hiện và xử lý vi phạm, chế tài xử lý vi phạm hành chính và hình sự, cùng với nguyên nhân vi phạm dựa trên phân tích ROCCIPI.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng kết thực tiễn, phân tích số liệu thống kê từ các báo cáo thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm trên địa bàn tỉnh Cà Mau giai đoạn 2011-2016. Phương pháp tổng hợp, đối chiếu, so sánh được áp dụng để đánh giá thực trạng và so sánh với các chính sách pháp luật hiện hành. Nghiên cứu tài liệu pháp luật, các văn bản chỉ đạo của Đảng, Nhà nước và các nghiên cứu khoa học liên quan cũng được khai thác để làm cơ sở lý luận.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ các vụ việc vi phạm pháp luật về môi trường của DN được phát hiện và xử lý trong giai đoạn nghiên cứu. Phương pháp chọn mẫu là chọn toàn bộ dữ liệu có sẵn từ các cơ quan chức năng. Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phương pháp thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ vi phạm, mức xử phạt và hiệu quả xử lý. Timeline nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2011-2016, với việc thu thập và phân tích dữ liệu trong vòng 6 tháng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tình trạng vi phạm pháp luật về môi trường của DN diễn biến phức tạp: Trong 32 cuộc thanh tra, kiểm tra của Thanh tra TN&MT tỉnh Cà Mau, phát hiện 332 trường hợp vi phạm, trong đó 90 trường hợp bị xử phạt hành chính với tổng số tiền phạt trên 7 tỷ đồng. Lực lượng Cảnh sát môi trường thực hiện 100 cuộc kiểm tra đột xuất, phát hiện 100 trường hợp vi phạm, xử phạt 18 trường hợp với số tiền trên 1,1 tỷ đồng. Tỷ lệ kiểm tra đột xuất chiếm khoảng 46,6% trong tổng số cuộc thanh tra, kiểm tra.

2. Quy trình phát hiện và xử lý vi phạm còn nhiều bất cập: Thanh tra, kiểm tra theo kế hoạch chưa tập trung đúng trọng tâm, chưa gắn với các vấn đề bức xúc xã hội. Thiếu sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng, dẫn đến chồng chéo và phiền hà cho DN. Lực lượng thanh tra và cảnh sát môi trường còn thiếu về số lượng và trình độ chuyên môn, ảnh hưởng đến hiệu quả phát hiện vi phạm.

3. Chế tài xử lý hành chính chưa đủ sức răn đe: Mức xử phạt theo Nghị định 155/2016/NĐ-CP đã tăng so với các quy định trước, nhưng vẫn chưa đủ để ngăn chặn DN vi phạm do lợi nhuận từ vi phạm thường lớn hơn mức phạt. Theo ước tính, khoảng 40% nguồn tin phát hiện vi phạm đến từ phản ánh của người dân, 60% còn lại do lực lượng chức năng phát hiện.

4. Xử lý hình sự vi phạm môi trường còn hạn chế: Lực lượng Cảnh sát môi trường tỉnh Cà Mau chưa phát hiện và xử lý hình sự trường hợp vi phạm nào trong giai đoạn nghiên cứu. Nguyên nhân chính là do thiếu các quy định hướng dẫn cụ thể về mức độ nghiêm trọng của vi phạm, DN không phải là chủ thể bị khởi tố hình sự, và hạn chế trong công tác thu thập chứng cứ, tố giác tội phạm.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy, mặc dù các quy định pháp luật về BVMT đã được hoàn thiện qua các giai đoạn từ 1993 đến 2014, cùng với các nghị định xử phạt vi phạm hành chính, nhưng việc thực thi pháp luật tại địa phương vẫn còn nhiều khó khăn. Việc thanh tra, kiểm tra chưa thực sự hiệu quả do thiếu nhân lực, trình độ chuyên môn và sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan. Các DN có xu hướng vi phạm do lợi nhuận thu được lớn hơn mức phạt, đồng thời thủ đoạn vi phạm ngày càng tinh vi như xả thải ngầm, xả thải vào ban đêm.

So sánh với các nghiên cứu và thực tiễn tại các địa phương khác, như tỉnh Bình Dương với mô hình tổ tự quản BVMT, hay kinh nghiệm của Nhật Bản và Đài Loan trong việc áp dụng các quy định pháp luật nghiêm ngặt và công nghệ hiện đại, cho thấy Cà Mau còn nhiều tiềm năng để cải thiện công tác quản lý và xử lý vi phạm. Việc nâng cao nhận thức của DN và cộng đồng, cùng với sự đổi mới trong công tác thanh tra, kiểm tra và chế tài xử lý, sẽ góp phần giảm thiểu vi phạm và bảo vệ môi trường hiệu quả hơn.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện số lượng cuộc thanh tra, kiểm tra và số vụ vi phạm phát hiện theo từng năm, bảng so sánh mức xử phạt hành chính trước và sau khi Nghị định 155/2016/NĐ-CP có hiệu lực, cũng như sơ đồ quy trình phát hiện và xử lý vi phạm hành chính và hình sự.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra trọng tâm, trọng điểm: Xây dựng kế hoạch thanh tra, kiểm tra tập trung vào các DN có nguy cơ gây ô nhiễm cao và các hành vi vi phạm phổ biến. Phối hợp chặt chẽ giữa Thanh tra TN&MT và Cảnh sát môi trường để tránh chồng chéo, nâng cao hiệu quả phát hiện vi phạm. Thời gian thực hiện: ngay trong năm đầu tiên; chủ thể thực hiện: Sở TN&MT, Công an tỉnh.

2. Hoàn thiện khung pháp lý và hướng dẫn thi hành: Ban hành các văn bản hướng dẫn chi tiết về trình tự, thủ tục kiểm tra, xử lý vi phạm, đặc biệt là các quy định về xử lý hình sự vi phạm môi trường, xác định rõ mức độ nghiêm trọng và trách nhiệm pháp nhân. Thời gian thực hiện: trong vòng 1-2 năm; chủ thể thực hiện: Bộ TN&MT, Bộ Tư pháp, Bộ Công an.

3. Nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ thanh tra, kiểm tra: Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho cán bộ thanh tra môi trường và cảnh sát môi trường; đầu tư trang thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ hiện đại phục vụ công tác phát hiện vi phạm. Thời gian thực hiện: liên tục, ưu tiên trong 2 năm đầu; chủ thể thực hiện: Sở TN&MT, Công an tỉnh, Bộ TN&MT.

4. Đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức của DN và cộng đồng: Tổ chức các chương trình truyền thông về pháp luật BVMT, lợi ích của việc tuân thủ pháp luật và hậu quả của vi phạm; khuyến khích sự tham gia giám sát của cộng đồng và tổ chức tự quản về môi trường. Thời gian thực hiện: liên tục; chủ thể thực hiện: UBND tỉnh, Sở TN&MT, các tổ chức xã hội.

5. Áp dụng công nghệ giám sát hiện đại: Yêu cầu các DN trong khu công nghiệp lắp đặt hệ thống quan trắc tự động, liên tục nước thải, khí thải và truyền dữ liệu về cơ quan quản lý để giám sát kịp thời. Thời gian thực hiện: trong 3 năm; chủ thể thực hiện: Sở TN&MT, DN, UBND tỉnh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về môi trường: Giúp nâng cao hiệu quả công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm, hoàn thiện chính sách pháp luật, từ đó bảo vệ môi trường địa phương.

2. Doanh nghiệp hoạt động trong các khu công nghiệp: Nâng cao nhận thức về trách nhiệm pháp lý và lợi ích của việc tuân thủ quy định BVMT, từ đó cải thiện quy trình sản xuất, giảm thiểu rủi ro pháp lý và nâng cao uy tín thương hiệu.

3. Các tổ chức xã hội và cộng đồng dân cư: Tăng cường vai trò giám sát, phát hiện và tố giác vi phạm pháp luật về môi trường, góp phần bảo vệ môi trường sống và sức khỏe cộng đồng.

4. Học giả, sinh viên ngành Luật Kinh tế và Môi trường: Cung cấp tài liệu nghiên cứu toàn diện về xử lý vi phạm pháp luật môi trường tại địa phương, làm cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo và ứng dụng thực tiễn.

Câu hỏi thường gặp

1. Vi phạm pháp luật về môi trường của doanh nghiệp thường gặp những hành vi nào?
   Các hành vi phổ biến gồm xả thải vượt quy chuẩn kỹ thuật, không lập báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM), không vận hành hệ thống xử lý nước thải, và vi phạm quản lý chất thải nguy hại. Ví dụ, nhiều DN tại Cà Mau lén lút xả nước thải chưa qua xử lý ra môi trường vào ban đêm hoặc qua đường ống ngầm.

2. Quy trình thanh tra, kiểm tra vi phạm môi trường được thực hiện như thế nào?
   Thanh tra, kiểm tra được tiến hành theo kế hoạch hoặc đột xuất, bao gồm xây dựng kế hoạch, ra quyết định, thu thập chứng cứ, lập biên bản, báo cáo kết quả và ra kết luận. Thời gian thanh tra không quá 30 ngày, có thể gia hạn tối đa 45 ngày.

3. Tại sao việc xử lý hình sự vi phạm môi trường còn hạn chế?
   Nguyên nhân chính là do thiếu các quy định hướng dẫn cụ thể về mức độ nghiêm trọng của vi phạm, DN không phải là chủ thể bị khởi tố hình sự, và khó khăn trong thu thập chứng cứ, tố giác tội phạm. Tại Cà Mau, chưa có trường hợp nào bị xử lý hình sự trong giai đoạn nghiên cứu.

4. Mức xử phạt hành chính có đủ sức răn đe không?
   Mức xử phạt đã được tăng lên theo Nghị định 155/2016/NĐ-CP, tuy nhiên lợi nhuận từ vi phạm thường lớn hơn mức phạt, nên nhiều DN chấp nhận nộp phạt thay vì tuân thủ. Do đó, cần tăng cường kiểm tra đột xuất và nâng cao hiệu quả xử lý.

5. Cộng đồng dân cư có thể tham gia giám sát môi trường như thế nào?
   Luật BVMT 2014 quy định quyền và nghĩa vụ của người dân trong giám sát thực thi pháp luật môi trường, bao gồm quyền tiếp cận thông tin, thành lập tổ chức tự quản về môi trường và tố giác vi phạm. Tuy nhiên, tại Cà Mau, sự tham gia của cộng đồng còn hạn chế do thiếu cơ chế và khuôn khổ pháp lý đồng bộ.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ thực trạng vi phạm pháp luật về môi trường của DN trên địa bàn tỉnh Cà Mau trong giai đoạn 2011-2016 với hơn 400 trường hợp vi phạm được phát hiện và xử lý hành chính.
• Phân tích ROCCIPI cho thấy nguyên nhân vi phạm chủ yếu do bất cập trong quy trình phát hiện, xử lý, lợi ích kinh tế lớn hơn mức phạt và ý thức BVMT của DN còn hạn chế.
• Quy trình thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm còn nhiều bất cập, đặc biệt là thiếu sự phối hợp đồng bộ và năng lực cán bộ còn yếu.
• Việc xử lý hình sự vi phạm môi trường chưa được thực hiện hiệu quả do thiếu hướng dẫn cụ thể và khó khăn trong thu thập chứng cứ.
• Đề xuất các giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao hiệu quả công tác phát hiện, xử lý vi phạm, hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao năng lực cán bộ và tăng cường sự tham gia của cộng đồng.

Next steps: Triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 1-3 năm tới, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, cập nhật chính sách pháp luật và áp dụng công nghệ giám sát hiện đại.

Các cơ quan quản lý, DN và cộng đồng cần phối hợp chặt chẽ để bảo vệ môi trường bền vững, góp phần phát triển kinh tế xã hội tỉnh Cà Mau.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Phân tích ROCCIPI tìm nguyên nhân vi phạm pháp luật về môi trường của doanh nghiệp 1. Quy tắc (R – Rule; quy định của pháp luật) Việc BVMT có trở nên trật tự hay không trước hết phụ thuộc nội dung các quy định pháp luật về BVMT. Phân tích dưới đây nhằm đánh giá pháp luật nội dung (material law) về BVMT có bất cập nào dẫn tới tình trạng VPPL về MT của DN hay không. Giai đoạn 1993 đến 2005 Trước khi Luật BVMT năm 1993 được ban hành, pháp luật nước ta hầu như chưa có quy định của pháp luật về BVMT.

Luật BVMT đầu tiên đã được Quốc hội khóa IX, kỳ họp thứ 4 thông qua ngày 27 tháng 12 năm 1993. Sau khi Luật BVMT năm 1993 có hiệu lực thi hành, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 175/1994/NĐ-CP ngày 18 tháng 10 năm 1994 hướng dẫn thi hành Luật BVMT năm 1993. Luật BVMT năm 1993 là văn bản pháp lý đầu tiên ghi nhận vấn đề VPPL về MT. Những quy định của Luật BVMT 1993 bước đầu đã tạo cơ sở pháp lý cho việc xác định các hành vi VPPL về MT.

Giai đoạn 2005 đến 2012 Sau gần 10 năm thực hiện, Luật BVMT năm 1993 đã bộc lộ nhiều bất cập và hạn chế, như: Nhiều quy phạm còn chung chung, thiếu cụ thể và chưa rõ ràng nên việc thực thi pháp luật thấp; chưa luật hoá các chính sách lớn, quan trọng về phát triển bền vững của Đảng và Nhà nước trong thời gian qua cũng như các cam kết quốc tế mà Việt Nam là thành viên; định hướng xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và chủ trương cải cách hành chính đòi hỏi phải đổi mới và tăng cường thể chế về BVMT4… Do vậy, ngày 29 tháng 11 năm 2005, tại kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XI đã thông qua Luật BVMT năm 2005. Luật BVMT năm 2005 có nhiều điểm mới, tiến bộ hơn so với Luật BVMT năm 1993. Sau đó, Chính phủ đã ban hành một số Nghị định nhằm triển khai thực hiện Luật BVMT năm 2005 như: Nghị định số 80/2006/NĐ-CP ngày 09 tháng 8 năm 2006 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật BVMT năm 2005 (ngày 28/02/2008, Chính phủ ban hành Nghị định số 21 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 80); Nghị định số 29/2011/NĐ-CP ngày 18 tháng 4 năm 2011 4 “Giới thiệu Luật Bảo vệ môi trường năm 2005”, Nguồn:http://thongtinphapluatdansu.vn/2008/05/01/5834/, cập nhập: 10 giờ ngày 15 tháng 09 năm 2015. 123doc 9 quy định về đánh giá môi trường chiến lược, đánh giá tác động môi trường và cam kết BVMT, Nghị định số 117/2009/NĐ-CP ngày 31/12/2009 về xử lý VPPL trong lĩnh vực BVMT… 1.

Giai đoạn 2012 đến nay Qua thực tiễn thực hiện, Luật BVMT 2005 đã bộc lộ nhiều hạn chế và bất cập do một số quy định chưa sát thực tế, thiếu cụ thể, chậm đi vào cuộc sống, không theo kịp yêu cầu phát triển của xã hội; cơ chế, chính sách BVMT chậm đổi mới, chưa đồng bộ. Nhằm khắc phục những hạn chế nêu trên, ngày 23 tháng 6 năm 2014, tại kỳ họp thứ 7, Quốc hội khóa XIII đã thông qua Luật BVMT năm 2014. Luật BVMT năm 2014 kế thừa những nội dung và cấu trúc cơ bản của Luật BVMT năm 2005; khắc phục hạn chế của những điều khoản thiếu tính thực thi; luật hóa những chủ trương, chính sách mới về BVMT; mở rộng và cụ thể hóa một số nội dung về BVMT; xử lý những trùng lặp và mâu thuẫn với các luật khác để bảo đảm tính thống nhất trong hệ thống pháp luật; tạo tiền đề pháp lý để xây dựng các Nghị định, Thông tư hướng dẫn xử lý các hành vi VPPL về MT. Trên cơ sở Luật BVMT năm 2014; Luật Xử lý VPHC năm 2012 (có hiệu lực thi hành ngày 01/7/2013) và những bất cập, tồn tại của Nghị định số 117/2009/NĐ- CP ngày 31/12/2009 của Chính phủ quy định về xử lý VPPL trong lĩnh vực BVMT (hành vi vi phạm còn chung chung và thiếu, mức phạt đối với một số hành vi chưa hợp lý, mức phạt đối với những hành vi có tính nguy hại cao còn thấp,.), ngày 14/01/2013, Chính phủ ban hành Nghị định số 179/2013/NĐ-CP quy định về xử phạt VPHC trong lĩnh vực BVMT.

Mặc dù, các văn bản quy phạm pháp luật nêu trên, đánh dấu một bước phát triển mới của pháp luật về xử lý các hành vi VPPL về MT. Tuy nhiên, do quá trình phát triển của xã hội, một số quy định pháp luật hiện hành tiếp tục tồn tại nhiều bất cập, hạn chế, cụ thể: Nhiều vụ VPPL về MT trong thời gian qua không thể xử lý hình sự6; một số quy định tại Nghị định số 179 của Chính phủ đã bộc lộ nhiều điểm 5 “Đề cương giới thiệu Luật Bảo vệ môi trường năm 2014”, Nguồn: http://www.vn/portal/page/portal/nif/Newdetail?pers_id=42972409&item_id=152738766&p_details=1, cập nhật: 11 giờ ngày 15 tháng 09 năm 2015. 6 Những vụ sai phạm điển hình như Công ty TNHH Vedan xả nước thải trực tiếp xuống sông Thị Vải (Đồng Nai), Công ty sửa chữa tàu biển Huyndai-Vinashin xả chất thải rắn (hạt nix) độc hại không qua xử lý ra môi trường (Khánh Hòa), Nhà máy Miwon (Việt Trì - Phú Thọ) xả nước thải chưa qua xử lý ra sông Hồng; hành vi xả nước thải độc hại ra sông Đông Điền (huyện Nhà Bè - TP. Hồ Chí Minh) của Công ty cổ phần thuộc da Hào Dương; các công ty nhập chất thải phế liệu về cảng Hải Phòng, Sài Gòn và Đà Nẵng.

đều không bị xử lý hình sự. Các biện pháp xử phạt hành chính đối với các vụ sai phạm này đã bộc lộ những bất cập của chính sách hình sự hóa vi phạm môi trường. 123doc 10 bất hợp lý, gây khó khăn cho cơ quan có thẩm quyền trong thực thi pháp luật và ảnh hưởng đến hiệu quả của việc xử lý các hành vi VPHC trong lĩnh vực BVMT (trước khi Nghị định 155/2016/NĐ-CP có hiệu lực); đồng thời, việc lùi thời gian thi hành BLHS năm 2015 càng làm cho việc xử lý các hành vi gây ô nhiễm MT hiện nay theo BLHS năm 1999 còn gặp nhiều khó khăn, bất cập. Chính phủ đã ban hành Nghị định số 155/2016/NĐ-CP ngày 18/11/2016 quy định về xử phạt VPHC trong lĩnh vực BVMT, có hiệu lực từ ngày 01/02/2017 (thay thế Nghị định 179), theo hướng tăng mức xử phạt VPHC đối với một số hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực BVMT.

Từ năm 2012 đến nay, thực hiện các văn bản của Đảng, Nhà nước về BVMT, UBND tỉnh Cà Mau đã ban hành nhiều văn bản để triển khai, chỉ đạo thực hiện có hiệu quả công tác BVMT trên địa bàn tỉnh, cụ thể một số văn bản như: Quyết định số 1552/QĐ-UBND ngày 30/10/2012 của Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau về việc ban hành kế hoạch triển khai thực hiện Nghị quyết số 08-NQ/TU ngày 17/5/2012 của BCH Đảng bộ tỉnh về BVMT, thích ứng với biến đổi khí hậu và nước biển dâng tỉnh Cà Mau đến năm 2015, định hướng đến năm 2020; Quyết định số 1597/QĐ-UBND ngày 31/10/2013 của Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau về việc phân công nhiệm vụ triển khai thực hiện Nghị quyết số 35/NQ-CP ngày 18/3/2013 của Chính phủ trên địa bàn tỉnh Cà Mau; Quyết định số 885/QĐ-UBND ngày 23/5/2016 của Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau về việc thành lập Ban chỉ đạo xử lý ONMT và Tổ kiểm tra liên ngành về BVMT (thay thế Quyết định số 26/QĐ-UBND ngày 10/01/2014, Quyết định số 1704/QĐ-UBND ngày 30/11/2012 của Chủ tịch UBND tỉnh); Chỉ thị số 09/CT-UBND ngày 10/8/2016 của Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau về việc tăng cường công tác BVMT trên địa bàn tỉnh Cà Mau; kế hoạch BVMT từ năm 2011 đến năm 2016; kế hoạch, công văn triển khai thực hiện Nghị định số 179/2013/NĐ-CP, 155/2016/NĐ-CP của Chính phủ về xử phạt VPHC trong lĩnh vực BVMT. Có thể nói, UBND tỉnh Cà Mau đã chủ động, kịp thời ban hành các văn bản cụ thể hóa các chính sách, pháp luật của nhà nước về BVMT, chỉ đạo triển khai thực hiện có hiệu quả trên địa bàn tỉnh, góp phần quan trọng triển khai thực hiện có hiệu quả Luật BVMT năm 2014 và các văn bản chỉ đạo của Đảng, Nhà nước về Trong số 11 tội danh về tội phạm môi trường trong BLHS, đến nay ở Việt Nam mới chỉ có 2 tội danh bị khởi tố điều tra và đưa ra xét xử là tội hủy hoại rừng (Điều 189) và vi phạm các quy định về bảo vệ động vật hoang dã, quý hiếm (Điều 190). Qua nghiên cứu nội dung các văn bản trên, thấy rằng, UBND tỉnh rất quan tâm chỉ đạo công tác BVMT, thể hiện qua việc triển khai đầy đủ, kịp thời các văn bản quy phạm pháp luật; Tỉnh ủy ban hành Nghị quyết, UBND tỉnh ban hành kế hoạch triển khai thực hiện đến năm 2020; thành lập Ban chỉ đạo xử lý ô nhiễm MT, Tổ kiểm tra liên ngành; gần đây nhất là năm 2016 ban hành Chỉ thị số 09/CT- UBND về tăng cường công tác BVMT trên địa bàn tỉnh. Đây là chỉ thị có nhiều chỉ đạo quan trọng, cụ thể về công tác BVMT, điển hình như: Khẩn trương xây dựng Đề án nâng cao năng lực công tác BVMT trên địa bàn tỉnh đến năm 2025; xây dựng Quy hoạch BVMT cấp tỉnh theo quy định của Luật BVMT; tăng cường hoạt động của Ban chỉ đạo và Tổ kiểm tra liên ngành BVMT trong công tác thanh, kiểm tra đột xuất.

Mặc dù triển khai các văn bản rất đầy đủ, nội dung rất phong phú, nhiều chỉ tiêu đặt ra (xây dựng các khu, cụm công nghiệp có đầy đủ cơ sở hạ tầng kỹ thuật BVMT hoàn chỉnh; quy hoạch cụm công nghiệp có mùi để di dời các cơ sở sản xuất gây ô nhiễm mùi; tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, phát hiện và xử lý nghiêm minh mọi hành vi xả thải không đúng quy chuẩn kỹ thuật BVMT.); tuy nhiên, qua đối chiếu với thực tế thì hiệu quả đạt được chưa cao, VPPL về BVMT trên địa bàn tỉnh Cà Mau vẫn còn diễn biến phức tạp, nhất là tại các khu, cụm công nghiệp. Vì vậy, để triển khai thực hiện có hiệu quả các quy định của pháp luật nói chung, các quy định của địa phương nói riêng về BVMT, cần phải có sơ, tổng kết định kỳ, qua đó, phải phê bình, kiểm điểm nghiêm túc những địa phương làm chưa đạt chỉ tiêu, hiệu quả kém để rút kinh nghiệm chung; thực hiện kiểm điểm trách nhiệm người đứng đầu địa phương phải thực sự nghiêm túc, nếu không việc “đánh trống, bỏ dùi” sẽ tiếp tục diễn ra không chỉ trong lĩnh vực BVMT mà còn nhiều lĩnh vực khác trong đời sống xã hội.