Giải pháp giải quyết việc làm cho lao động nông thôn huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh

Luận văn thạc sĩ phân tích giải pháp tạo việc làm cho lao động nông thôn huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh, góp phần phát triển kinh tế địa phương.

• Tác giả: Nguyễn Chí Hải
• Người hướng dẫn: TS. Dương Hoài An
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp
• Đề tài: Giải pháp giải quyết việc làm cho lao động nông thôn trên địa bàn huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Một số khái niệm cơ bản
• 1.2. Một số học thuyết kinh tế về giải quyết việc làm
• 1.3. Mô hình của kinh tế chính trị học tiểu tư sản
• 1.4. Mô hình của trường phái cổ điển mới
• 1.5. Mô hình của trường phái Keynes
• 1.6. Mô hình về việc làm của Michael P.
• 1.7. Cơ sở thực tiễn
• 1.7.1. Kinh nghiệm giải quyết việc làm cho lao động nông thôn của một số nước trên thế giới
• 1.7.2. Kinh nghiệm giải quyết việc làm cho lao động nông thôn ở nước ta
• 1.7.3. Kinh nghiệm giải quyết việc làm của một số tỉnh
• 2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP
• 2.1. Nội dung nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu
• 2.2.2. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.2.3. Phương pháp phân tích xử lý số liệu
• 2.3. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu
• 3.1.1. Vị trí địa lý
• 3.1.2. Bưu chính, viễn thông. Giáo dục và đào tạo
• 3.1.3. Y tế và sức khoẻ
• 3.2. Thực trạng lao động tại huyện Gia Bình và các xã nghiên cứu
• 3.2.1. Thực trạng lao động và trình độ tại huyện Gia Bình và các xã nghiên cứu
• 3.2.2. Lao động huyện Bình Gia và các xã nghiên cứu xét theo độ tuổi
• 3.2.3. Lao động tại các xã nghiên cứu năm 2017 xét theo giới tính
• 3.2.4. Tỷ lệ lao động so với nhân khẩu tại các xã nghiên cứu năm 2017
• 3.2.5. Tỷ lệ lao động tại các xã nghiên cứu năm 2017 chia theo ngành kinh tế
• 3.3. Thực trạng lao động và việc làm tại các xã nghiên cứu
• 3.3.1. Thực trạng việc làm tại các hộ điều tra
• 3.3.1.1. Thực trạng việc làm tại các hộ điều tra chia theo chủ hộ và các thành viên trong hộ
• 3.3.1.2. Số tháng có việc làm tại các hộ điều tra
• 3.3.1.3. Thực trạng việc làm tại các hộ điều tra chia theo giới
• 3.3.1.4. Thực trạng việc làm tại các hộ điều tra chia theo độ tuổi
• 3.4. Phân tích SWOT về lao động và việc làm tại các xã nghiên cứu
• 3.4.1. Thế mạnh trong vấn đề giải quyết việc làm tại địa phương
• 3.4.2. Điểm yếu trong vấn đề giải quyết việc làm tại địa phương
• 3.4.3. Những cơ hội trong vấn đề giải quyết việc làm tại địa phương
• 3.4.4. Những thách thức trong vấn đề giải quyết việc làm tại địa phương
• 4. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp việc làm cho lao động nông thôn huyện Gia Bình

Huyện Gia Bình, Bắc Ninh, là một trong những khu vực nông thôn có nhiều thách thức trong việc giải quyết việc làm cho lao động. Với tỷ lệ lao động nông thôn cao, việc tìm kiếm giải pháp việc làm hiệu quả là rất cần thiết. Nghiên cứu này sẽ phân tích thực trạng lao động và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

1.1. Thực trạng lao động nông thôn tại huyện Gia Bình

Thực trạng lao động nông thôn tại huyện Gia Bình cho thấy tỷ lệ thất nghiệp và thiếu việc làm vẫn còn cao. Nhiều lao động chưa qua đào tạo, dẫn đến khó khăn trong việc tìm kiếm việc làm phù hợp.

1.2. Tầm quan trọng của việc làm đối với phát triển kinh tế nông thôn

Việc làm không chỉ giúp nâng cao thu nhập cho người lao động mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của kinh tế nông thôn. Giải quyết việc làm cho lao động nông thôn là một trong những yếu tố quan trọng để phát triển kinh tế địa phương.

II. Những thách thức trong việc giải quyết việc làm cho lao động nông thôn

Việc giải quyết việc làm cho lao động nông thôn huyện Gia Bình gặp nhiều thách thức. Tình trạng thiếu việc làm, tay nghề thấp và thiếu vốn sản xuất là những vấn đề chính. Cần có những giải pháp cụ thể để khắc phục những khó khăn này.

2.1. Thiếu kỹ năng và trình độ đào tạo của lao động

Phần lớn lao động nông thôn chưa được đào tạo nghề bài bản, dẫn đến việc không đáp ứng được yêu cầu của nhà tuyển dụng. Cần có các chương trình đào tạo nghề phù hợp với nhu cầu thị trường.

2.2. Khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn

Nhiều hộ gia đình nông thôn gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn để đầu tư sản xuất. Việc thiếu vốn cản trở khả năng tạo việc làm và phát triển kinh tế địa phương.

III. Giải pháp phát triển kinh tế nông thôn và tạo việc làm

Để giải quyết vấn đề việc làm cho lao động nông thôn, huyện Gia Bình cần triển khai các giải pháp phát triển kinh tế nông thôn. Các giải pháp này bao gồm đào tạo nghề, hỗ trợ vốn và phát triển các mô hình sản xuất mới.

3.1. Đào tạo nghề cho lao động nông thôn

Đào tạo nghề cho lao động nông thôn là một trong những giải pháp quan trọng. Cần tổ chức các khóa đào tạo nghề phù hợp với nhu cầu của thị trường lao động.

3.2. Hỗ trợ vốn cho các hộ sản xuất

Cần có các chương trình hỗ trợ vốn cho các hộ gia đình nông thôn để họ có thể đầu tư vào sản xuất, từ đó tạo ra việc làm cho lao động địa phương.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng các giải pháp phát triển kinh tế nông thôn có thể tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho lao động. Các mô hình sản xuất mới đã được triển khai và mang lại hiệu quả tích cực.

4.1. Mô hình sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao

Mô hình sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao đã giúp tăng năng suất và chất lượng sản phẩm, từ đó tạo ra nhiều việc làm cho lao động địa phương.

4.2. Kết quả từ các chương trình đào tạo nghề

Các chương trình đào tạo nghề đã giúp nâng cao kỹ năng cho lao động nông thôn, từ đó tăng khả năng tìm kiếm việc làm và cải thiện thu nhập.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho lao động nông thôn

Giải quyết việc làm cho lao động nông thôn huyện Gia Bình là một nhiệm vụ quan trọng. Cần có sự phối hợp giữa các cấp chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng để tạo ra nhiều cơ hội việc làm hơn nữa.

5.1. Tầm nhìn phát triển bền vững cho lao động nông thôn

Cần xây dựng một tầm nhìn phát triển bền vững cho lao động nông thôn, trong đó chú trọng đến việc nâng cao chất lượng cuộc sống và tạo ra nhiều cơ hội việc làm.

5.2. Đề xuất các chính sách hỗ trợ việc làm

Đề xuất các chính sách hỗ trợ việc làm cho lao động nông thôn, bao gồm các chương trình đào tạo nghề, hỗ trợ vốn và phát triển các mô hình sản xuất mới.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việc làm và thu nhập của lao động nông thôn luôn là vấn đề cấp bách tại Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế đang phát triển và hội nhập quốc tế. Theo báo cáo của Tổng cục Thống kê năm 2015, lao động từ 15 tuổi trở lên làm việc trong các ngành kinh tế đạt khoảng 52,9 triệu người, trong đó chỉ có 13,9% lao động nông thôn đã qua đào tạo, tỷ lệ thất nghiệp ở nông thôn là 1,83%. Tại huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh, một huyện thuần nông nằm trong vùng đồng bằng sông Hồng, tình trạng thiếu việc làm diễn ra phổ biến, đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp với khoảng 40% lao động phải đi làm việc ở các tỉnh khác trong 10 tháng mỗi năm. Nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng lao động và việc làm, phân tích thuận lợi, khó khăn ảnh hưởng đến giải quyết việc làm cho lao động nông thôn tại bốn xã đại diện của huyện Gia Bình gồm Giang Sơn, Song Giang, Lãng Ngâm và Đông Cứu trong giai đoạn 2015-2018. Mục tiêu là đề xuất các giải pháp thiết thực nhằm nâng cao tỷ lệ có việc làm, giảm thiểu tình trạng thiếu việc làm và tăng thu nhập cho người lao động nông thôn. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ chính quyền địa phương hoạch định chính sách phát triển kinh tế nông thôn bền vững, góp phần cải thiện đời sống và ổn định xã hội.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết kinh tế về lao động và việc làm, bao gồm:

• Lý thuyết lao động và sức lao động: Lao động được hiểu là hoạt động có mục đích của con người nhằm tạo ra của cải vật chất và giá trị tinh thần. Sức lao động bao gồm thể lực, trí lực và tâm lực, là năng lực tiềm ẩn trong mỗi người lao động, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng lao động.

• Mô hình kinh tế chính trị học tiểu tư sản: Phân tích khủng hoảng kinh tế do sản xuất vượt quá tiêu dùng, đề xuất phát triển sản xuất nhỏ nhằm tạo việc làm và bình đẳng.

• Mô hình của trường phái Keynes: Nhấn mạnh vai trò của tổng cầu trong việc thúc đẩy sản lượng và việc làm, trong đó chi tiêu của chính phủ và đầu tư đóng vai trò quan trọng.

• Mô hình việc làm của Michael P. Todaro: Phân tích sự chênh lệch giữa tăng trưởng công nghiệp và tạo việc làm, cảnh báo về hiện tượng di cư lao động nông thôn ra thành thị và đề xuất giải pháp tạo việc làm tại chỗ.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm lao động nông thôn, việc làm thường xuyên và không thường xuyên, thất nghiệp (tạm thời, cơ cấu, chu kỳ), thu nhập lao động nông thôn, và các nhân tố ảnh hưởng đến việc làm và thu nhập.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng kết hợp thu thập số liệu sơ cấp và thứ cấp.

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thứ cấp được thu thập từ các báo cáo kinh tế - xã hội của huyện Gia Bình và các xã trong giai đoạn 2015-2017. Số liệu sơ cấp được thu thập năm 2018 thông qua khảo sát 120 hộ gia đình tại bốn xã đại diện: Giang Sơn, Song Giang, Lãng Ngâm và Đông Cứu.

• Phương pháp chọn mẫu: Lựa chọn bốn xã đại diện cho bốn khu vực kinh tế của huyện bằng phương pháp phi ngẫu nhiên có tính đại diện. Tại mỗi xã, các hộ được chọn ngẫu nhiên theo danh sách xã cung cấp.

• Phương pháp thu thập số liệu: Sử dụng bảng hỏi thu thập thông tin về đặc điểm hộ, nguồn nhân lực, tình trạng việc làm theo ngành nghề, thời gian làm việc và khó khăn trong sản xuất.

• Phương pháp phân tích: Số liệu được nhập vào phần mềm Excel để xử lý và phân tích. Các phương pháp phân tích bao gồm thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ, phân tích SWOT nhằm đánh giá thuận lợi, khó khăn, cơ hội và thách thức trong giải quyết việc làm.

• Timeline nghiên cứu: Thu thập số liệu thứ cấp trong 3 năm (2015-2017), số liệu sơ cấp năm 2018, phân tích và hoàn thiện luận văn trong năm 2018.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ việc làm và thiếu việc làm: Trong 120 hộ khảo sát, 79,31% không thiếu việc làm, trong khi 20,69% thiếu việc làm. Đặc biệt, 63,64% chủ hộ có việc làm ổn định, 36,36% thiếu việc làm vào một số tháng trong năm. Tỷ lệ thành viên hộ có việc làm cao hơn chủ hộ, đạt 87,5%, chỉ 12,5% thiếu việc làm.

2. Thời gian thiếu việc làm: Lao động thiếu việc làm phổ biến ở hai mức thời gian là 9 tháng (chiếm 74,19%) và 6 tháng (chiếm 25%). Các tháng thiếu việc làm chủ yếu là tháng 1, 2, 3, 4, 5, 8, 9, 11 và 12.

3. Cơ cấu lao động theo ngành nghề và giới tính: Lao động chủ yếu hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp và xây dựng, tiếp theo là nông lâm và thủy sản. Tỷ lệ lao động nữ có việc làm cao hơn nam. Lao động nông thôn phần lớn là người cao tuổi và phụ nữ.

4. Thuận lợi và khó khăn trong giải quyết việc làm: Thuận lợi gồm sự quan tâm của lãnh đạo địa phương, sự hỗ trợ của trung tâm học tập cộng đồng, sự phát triển của doanh nghiệp và làng nghề, vị trí địa lý thuận lợi, chuyển dịch nông nghiệp theo hướng công nghệ hiện đại. Khó khăn gồm lao động chưa qua đào tạo hoặc không có chứng chỉ, thiếu vốn sản xuất, công tác hỗ trợ việc làm sau đào tạo yếu kém, tư vấn việc làm chưa hiệu quả, đào tạo nghề chưa sát với nhu cầu thực tế, tính thời vụ cao của nông nghiệp và xu hướng lao động trẻ di cư ra thành phố.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy tình trạng thiếu việc làm ở lao động nông thôn huyện Gia Bình vẫn còn đáng kể, đặc biệt trong các tháng nông nhàn. Tỷ lệ lao động có việc làm cao hơn ở thành viên hộ so với chủ hộ có thể do sự đa dạng hóa hoạt động kinh tế trong hộ gia đình. Việc lao động nữ có tỷ lệ việc làm cao hơn nam phản ánh vai trò quan trọng của phụ nữ trong lao động nông thôn, đồng thời cũng cho thấy nam giới có xu hướng di cư tìm việc làm ngoài địa phương nhiều hơn.

Phân tích SWOT cho thấy các yếu tố thuận lợi như sự quan tâm của chính quyền và phát triển làng nghề tạo điều kiện thuận lợi cho việc làm tại chỗ. Tuy nhiên, các khó khăn về chất lượng lao động, vốn và đào tạo nghề là những rào cản lớn cần được khắc phục. So sánh với kinh nghiệm quốc tế, như mô hình xí nghiệp Hương trấn ở Trung Quốc hay phát triển trang trại và doanh nghiệp vừa nhỏ ở Đài Loan, cho thấy việc phát triển đa dạng ngành nghề phi nông nghiệp và đào tạo nghề phù hợp là chìa khóa giải quyết việc làm bền vững.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ lệ lao động có việc làm theo giới tính, bảng phân bố số tháng thiếu việc làm, và ma trận SWOT thể hiện các yếu tố thuận lợi, khó khăn, cơ hội và thách thức.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo nghề và nâng cao chất lượng lao động: Tổ chức các lớp đào tạo nghề sát với nhu cầu thực tế của thị trường lao động, đặc biệt tập trung vào kỹ năng kỹ thuật và quản lý sản xuất. Mục tiêu nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo lên trên 30% trong vòng 3 năm. Chủ thể thực hiện: Trung tâm học tập cộng đồng, chính quyền địa phương phối hợp với các cơ sở đào tạo nghề.

2. Phát triển đa dạng ngành nghề phi nông nghiệp tại chỗ: Khuyến khích phát triển làng nghề truyền thống, tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ nhằm giảm tính thời vụ trong lao động nông thôn. Mục tiêu tăng tỷ trọng lao động phi nông nghiệp lên 40% trong 5 năm. Chủ thể thực hiện: UBND huyện, các doanh nghiệp địa phương, hợp tác xã.

3. Hỗ trợ vốn và tạo điều kiện tiếp cận nguồn vốn cho người lao động: Xây dựng các chương trình tín dụng ưu đãi, hỗ trợ vay vốn sản xuất kinh doanh cho hộ nông dân và doanh nghiệp nhỏ. Mục tiêu tăng số hộ tiếp cận vốn lên 50% trong 2 năm. Chủ thể thực hiện: Ngân hàng chính sách xã hội, các tổ chức tín dụng địa phương.

4. Cải thiện công tác tư vấn và hỗ trợ việc làm sau đào tạo: Thiết lập hệ thống tư vấn việc làm chuyên nghiệp, kết nối người lao động với doanh nghiệp, tổ chức các phiên giao dịch việc làm định kỳ. Mục tiêu giảm tỷ lệ thất nghiệp tương đối xuống dưới 15% trong 3 năm. Chủ thể thực hiện: Trung tâm dịch vụ việc làm huyện, các tổ chức xã hội.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Chính quyền địa phương và các cơ quan quản lý lao động: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách phát triển kinh tế nông thôn, đào tạo nghề và giải quyết việc làm phù hợp với đặc thù địa phương.

2. Các tổ chức đào tạo nghề và giáo dục: Tham khảo để thiết kế chương trình đào tạo sát với nhu cầu thực tế, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nông thôn.

3. Doanh nghiệp và hợp tác xã trong lĩnh vực nông nghiệp và tiểu thủ công nghiệp: Áp dụng các giải pháp phát triển ngành nghề, mở rộng quy mô sản xuất, tạo việc làm ổn định cho lao động địa phương.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành kinh tế nông nghiệp, phát triển nông thôn: Tham khảo cơ sở lý luận, phương pháp nghiên cứu và kết quả thực tiễn để phát triển các đề tài nghiên cứu liên quan.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao lao động nông thôn lại thiếu việc làm nhiều trong năm?
   Thiếu việc làm chủ yếu do tính thời vụ của sản xuất nông nghiệp, đặc biệt trong các tháng đầu năm và cuối năm khi sản xuất nông nghiệp ít hoạt động. Ngoài ra, lao động chưa qua đào tạo và thiếu đa dạng ngành nghề cũng làm tăng tình trạng này.

2. Lao động nữ có tỷ lệ việc làm cao hơn nam, nguyên nhân do đâu?
   Phụ nữ thường làm các công việc ổn định trong nông nghiệp và các ngành nghề phi nông nghiệp tại địa phương, trong khi nam giới có xu hướng di cư ra thành phố hoặc các khu công nghiệp tìm việc làm.

3. Giải pháp nào hiệu quả nhất để giảm thiếu việc làm ở nông thôn?
   Phát triển đa dạng ngành nghề phi nông nghiệp tại chỗ, kết hợp với đào tạo nghề phù hợp và hỗ trợ vốn là các giải pháp hiệu quả giúp giảm thiếu việc làm và tăng thu nhập.

4. Tại sao công tác đào tạo nghề hiện nay chưa đáp ứng được nhu cầu?
   Do công tác khảo sát nhu cầu chưa sát thực tế, chương trình đào tạo chạy theo số lượng hơn chất lượng, thiếu liên kết với doanh nghiệp và chưa có hỗ trợ việc làm sau đào tạo.

5. Làm thế nào để người lao động tiếp cận được nguồn vốn sản xuất?
   Cần có các chính sách tín dụng ưu đãi, hỗ trợ thủ tục vay vốn đơn giản, đồng thời tổ chức các lớp tập huấn quản lý tài chính và sử dụng vốn hiệu quả cho người dân.

Kết luận

• Lao động nông thôn huyện Gia Bình có tỷ lệ việc làm ổn định khoảng 79,31%, nhưng vẫn còn 20,69% thiếu việc làm, chủ yếu trong lĩnh vực nông nghiệp và vào các tháng nông nhàn.
• Lao động nữ có tỷ lệ việc làm cao hơn nam, phần lớn lao động là người cao tuổi và phụ nữ, phản ánh xu hướng di cư lao động trẻ ra ngoài địa phương.
• Thuận lợi trong giải quyết việc làm gồm sự quan tâm của chính quyền, phát triển làng nghề và doanh nghiệp, vị trí địa lý thuận lợi, chuyển dịch nông nghiệp theo hướng hiện đại.
• Khó khăn gồm chất lượng lao động thấp, thiếu vốn, đào tạo nghề chưa phù hợp, công tác tư vấn việc làm yếu kém và tính thời vụ cao của nông nghiệp.
• Đề xuất các giải pháp trọng tâm gồm nâng cao đào tạo nghề, phát triển đa dạng ngành nghề phi nông nghiệp, hỗ trợ vốn và cải thiện tư vấn việc làm.
• Nghiên cứu có thể được áp dụng trong 3-5 năm tới để hỗ trợ chính quyền và các tổ chức liên quan phát triển kinh tế nông thôn bền vững.

Call-to-action: Các cơ quan quản lý, tổ chức đào tạo và doanh nghiệp cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất nhằm nâng cao chất lượng lao động và tạo việc làm ổn định cho lao động nông thôn, góp phần phát triển kinh tế xã hội địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Lao động Theo cuốn giáo trình Phân tích lao động xã hội của khoa Kinh tế lao động, Trường ĐH Kinh tế quốc dân thì: “Lao động là hoạt động có mục đích của con người, thông qua hoạt động đó con người tác động vào giới tự nhiên, cải biến chúng thành những vật có ích phục vụ nhu cầu của con người” Khái niệm này nhấn mạnh nhiều vào hoạt động sản xuất vật chất tạo của cải vật chất cho sự phát triển của xã hội. Thực tế, hoạt động lao động của con người được thực hiện trên nhiều lĩnh vực hết sức phong phú và đa dạng, như nghiên cứu khoa học, hoạt động văn hoá nghệ thuật.Vì vậy, khái niệm này chưa thể hiện rõ được hết các hoạt động lao động của con người.

Trong giáo trình: Kinh tế học chính trị Mác - Lênin viết: “Lao động là hoạt động có mục đích, có ý thức của con người nhằm tạo ra các sản phẩm phục vụ các nhu cầu của đời sống con người” Trong bộ luật lao động của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam thì: “Lao động là hoạt động quan trọng nhất của con người, tạo ra của cải vật chất và các giá trị tinh thần của xã hội” 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Hai khái niệm sau cơ bản giống nhau và khái quát được một cách toàn diện các hoạt động lao động phong phú của con người. Hoạt động lao động của con người có vai trò hết sức quan trọng. Trong lao động sản xuất ra của cải vật chất, con người luôn tác động vào các vật chất của tự nhiên, biến đổi nó cho phù hợp với nhu cầu của con người. Trong quá trình đó, con người ngày càng phát hiện được những đặc tính, những quy luật của thế giới tự nhiên, từ đó họ cũng không ngừng thay đổi phương thức tác động vào thế giới tự nhiên, cải tiến các thao tác và công cụ lao động sao cho hoạt động của họ ngày càng hiệu quả hơn.

Như vậy, con người và tự nhiên có mối quan hệ biện chứng hữu cơ với nhau trong quá trình con người phát triển hướng tới một xã hội văn minh và hiện đại. Trong lao động con người không chỉ nâng cao được trình độ hiểu biết về thế giới tự nhiên mà còn cả những kiến thức về xã hội và nhân cách đạo đức. Lao động là điều kiện tiên quyết cho sự tồn tại và phát triển xã hội. Sức lao động Sức lao động là toàn bộ thể lực, trí lực và tâm lực tồn tại trong con người.

Thể lực, trí lực và tâm lực đó đem ra vận dụng trong quá trình lao động để tạo ra của cải vật chất và những giá trị tinh thần của xã hội. Sức lao động là năng lực tiềm ẩn trong mỗi người lao động, đánh giá năng lực đó là hết sức phức tạp. Tuy nhiên, người ta thường dùng ba tiêu chí cơ bản sau để đánh giá: Một là thể lực, con người có sức khoẻ tốt thì mới có khả năng lao động với năng suất cao và học tập đạt kết quả tốt. ở các nước đang phát triển nói chung, đặc biệt là ở các vùng nông thôn, người lao động thường có thể lực hạn chế do mức sống thấp.

Sức khoẻ kém dẫn đến năng suất lao động thấp, năng suất lao động thấp lại dẫn đến mức sống thấp, mức sống thấp ảnh hưởng đến thể lực và khả năng học tập, điều đó lại làm cho năng suất lao động thấp.đó là cái vòng luẩn quẩn cần phải phá bỏ. Muốn phá 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] bỏ cái vòng luẩn quẩn đó thì điều mấu chốt là phải tạo việc làm và tăng thu nhập cho lao động nông thôn, đảm bảo cho người dân được tiếp cận với một nền giáo dục ngày càng cao và sự chăm sóc y tế ngày càng đầy đủ, thực hiện công nghiệp hoá và hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn, xây dựng nông thôn mới văn minh hiện đại. Hai là tâm lực, tâm lực là nhân cách, là đạo đức và lối sống của con người, là phương thức cư sử của con người với cộng đồng và xã hội. Hiện nay, tâm lực là yếu tố được coi trọng hàng đầu vì đạo đức và lối sống là cái gốc của con người.

Con người có đạo đức tốt, lối sống lành mạnh, có trách nhiệm với cộng đồng thì thông qua rèn luyện có thể nâng cao được thể lực và trí lực của mình. Người có tâm lực kém thì chỉ có ảnh hưởng xấu đối với xã hội. Thể lực càng tốt, trí lực càng cao mà tâm lực không có thì tác hại gây ra cho xã hội càng lớn. Như Bác Hồ đã nói, người có tài mà không có đức thì chỉ phá hoại.

Vì vậy, để nâng cao chất lượng nguồn lao động thì phải luôn quan tâm đến việc rèn luyện đạo đức và lối sống, tác phong và nhân cách cho người lao động. Tạo cho người lao động phong cách lao động cần cù sáng tạo, biết trân trọng những giá trị của lao động chân chính, biết thương yêu giúp đỡ nhau trong lao động, có trách nhiệm với cộng đồng và xã hội. Đó là điều kiện quan trọng nhất để phát triển nhanh chóng và toàn diện nền kinh tế - xã hội nói chung và phát triển nông thôn nói riêng. Ba là trí lực, trí lực là trình độ văn hoá và chuyên môn của người lao động, là trình độ hiểu biết của con người được áp dụng trong quá trình lao động nhằm đạt năng suất lao động cao.

Ngày nay, khi khoa học kỹ thuật trở thành lực lượng lao động trực tiếp, khi hàm lượng chất xám ngày càng cao trong giá trị của sản phẩm thì trình độ văn hoá và chuyên môn của người lao động có vai trò hết sức quan trọng. Người lao động có trình độ văn hoá và chuyên môn cao mới có thể tiếp cận và áp dụng có hiệu quả 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] những tiến bộ của khoa học và công nghệ, từ đó sẽ tạo được hiệu quả cao trong lĩnh vực hoạt động của mình. Như vậy, để có nguồn lao động có chất lượng cao cần phải bồi dưỡng người lao động một cách toàn diện cả về thể lực, tâm lực và trí lực. Về cơ bản và lâu dài là phải xây dựng và phát triển một nền giáo dục có chất lượng cao và đảm bảo cho toàn dân đều có khả năng được cung cấp dịch vụ giáo dục tiên tiến.

Nông thôn - Khái niệm về nông thôn Cho đến nay, gần như chưa có định nghĩa nào về nông thôn được chấp nhận rộng rãi. Nếu cho rằng nông thôn là địa bàn có mật độ dân số thấp hơn thành thị thì chưa thoả đáng vì chỉ tiêu này khác nhau giữa các nước và ngay ở nước ta thì một số vùng nông thôn so với nhiều thị xã thì mật độ dân số không thấp hơn. Có nhiều ý kiến cho rằng nông thôn là địa bàn mà ở đó dân cư sống chủ yếu bằng nông nghiệp. Đây là ý kiến có tính thuyết phục hơn nhưng chưa đầy đủ vì có nhiều vùng dân cư sống chủ yếu bằng tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ, thu nhập từ nông nghiệp trở thành thứ yếu, chiếm một tỷ trọng rất thấp trong tổng thu nhập của dân cư.

Một số nhà khoa học đưa ra khái niệm về nông thôn như sau: “Nông thôn là vùng khác với thành thị ở chỗ ở đó có một cộng đồng chủ yếu là nông dân sống và làm việc, có mật độ dân cư thấp, cơ cấu hạ tầng kém phát triển hơn, có trình độ tiếp cận thị trường và sản xuất hàng hoá thấp hơn” Đây là khái niệm dùng nhiều chỉ tiêu để đánh giá giữa nông thôn và thành thị vì vậy nó mang tính toàn diện hơn và được nhiều người chấp nhận hơn. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Với khái niệm về nông thôn như trên, chúng ta có thể phân tích những đặc trưng chủ yếu của vùng nông thôn và so sánh với thành thị. Thứ nhất, nông thôn là vùng sinh sống và làm việc của một cộng đồng chủ yếu là nông dân, là vùng sản xuất nông nghiệp là chủ yếu, các hoạt động kinh tế chủ yếu nhằm phục vụ cho nông nghiệp và cộng đồng cư dân nông thôn. Đây là đặc trưng rất cơ bản của vùng nông thôn.

Với mọi vùng nông thôn thì nông nghiệp luôn là ngành có vai trò quan trọng (kể cả lâm và ngư nghiệp). Kể cả những vùng mà TTCN và dịch vụ phát triển rất mạnh thì nông nghiệp vẫn có vai trò quan trọng. Bên cạnh đó, nông nghiệp còn thu hút nhiều ngành phát triển phục vụ cho sản xuất nông nghiệp. Thứ hai, nông thôn là vùng có cơ sở hạ tầng kém hơn thành thị, có trình độ tiếp cận thị trường và sản xuất hàng hoá kém hơn.

Đối với mọi quốc gia thì chỉ tiêu này là khá rõ ràng. Vùng nông thôn có địa bàn rộng lớn, địa hình phức tạp, trình độ phát triển kinh tế - xã hội thấp hơn nên hệ thống cơ sở hạ tầng và trình độ phát triển sản xuất hàng hoá cũng thấp hơn. Thứ ba, nông thôn là vùng có thu nhập và đời sống thấp hơn, trình độ văn hoá, khoa học và công nghệ thấp hơn thành thị vì thành thị thường là trung tâm văn hoá và kinh tế của một vùng, do vậy cơ cấu kinh tế phát triển hơn, mức độ đầu tư cao hơn. Hơn nữa do điều kiện thuận lợi về kinh tế, văn hoá - khoa học và kỹ thuật mà thành thị tạo nên sức hút rất lớn đối với nguồn lao động tinh tuý, có trình độ cao ở nông thôn ra lập nghiệp, điều đó cũng góp phần hình thành trung tâm văn hoá, khoa học và công nghệ ở thành thị.

Thứ tư, nông thôn mang tính đa dạng về tự nhiên, kinh tế và xã hội, đa dạng về quy mô và trình độ phát triển…giữa các vùng khác nhau thì tính đa dạng cũng khác nhau. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Thứ năm, một đặc trưng khác của vùng nông thôn mà cũng có ý nghĩa quan trọng trong việc phân biệt giữa thành thị và nông thôn đó là tính cộng đồng làng - xã - thôn - bản rất chặt chẽ. Phần lớn các vùng nông thôn có lịch sử phát triển lâu đời hơn thành thị, do đó tính cộng đồng làng xã rất vững chắc. Mỗi làng, mỗi thôn bản hay mỗi vùng nông thôn đều có phong tục tập quán và bản sắc văn hoá riêng.

Điều đó giống như pháp luật bất thành văn mà mọi cư dân phải tuân theo.