LỜI MỞ ĐẦU Trong thời đại công nghệ thông tin (CNTT) ngày nay chúng ta có thể thấy rõ sự hình thành của một mô hình mới: các doanh nghiệp được “mạng hóa”. Việc xây dựng doanh nghiệp theo mô hình này giúp cho các doanh nghiệp có thể nắm bắt các thông tin của các đối tác bằng cách chia sẻ thông tin cho toàn bộ hệ thống cung ứng được liên kết qua mạng. Nhu cầu trao đổi thông tin trong và giữa các doanh nghiệp luôn là một trong những yêu cầu cấp thiết và nó luôn đặt ra những bài toán mang tính cấp bách. Nhu cầu đó càng tăng nhanh theo nhu cầu tăng trưởng và cạnh tranh của doanh nghiệp.
Doanh nghiệp càng phát triển thì nhu cầu quản lý và trao đổi thông tin cũng tăng lên. Việc trao đổi giữa các hệ thống không chỉ là việc trao đổi các bit hay byte dữ liệu, hay trao đổi dữ liệu kiểu email, file, công văn, … điều này không còn đáp ứng đầy đủ nhu cầu quản lý của các doanh nghiệp. CNTT theo nghĩa rộng bao gồm truyền thông và tin học, đóng vai trò rất quan trọng cho nền kinh tế tri thức. Cũng như như hàng hóa cần được sản xuất bởi dây chuyền máy móc và được lưu thông trên thị trường, thông tin và tri thức sẽ được xử lý bằng hệ thống tin học và truyền tải qua môi trường truyền thông.
Hầu hết các quy trình kinh doanh, thương mại trước đây có thể mô phỏng, tin học hóa hoặc có thể thay thế để có thể thực hiện qua các cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin. Để chủ động hội nhập kinh tế thế giới các doanh nghiệp không còn cách nào khác phải nâng cao năng lực cạnh tranh của chính mình. Một trong những giải pháp hiệu quả để doanh nghiệp tự hoàn thiện là ứng dụng thương mại điện tử (TMĐT) hay doanh nghiệp điện tử (E- business) vào hoạt động sản xuất, kinh doanh. Song song với sự phát triển mạnh mẽ của CNTT, TMĐT đang là công cụ hữu hiệu để giúp các cơ quan nhà nước quản lý một cách có hiệu quả, các doanh nghiệp có thể tạo ra lợi thế cạnh tranh, đồng thời có thể mở rộng mạng lưới phân phối sản phẩm, nâng cao chất lượng dịch vụ để phục vụ cộng đồng xã hội.
Trong đó mô hình TMĐT giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp (B2B) đang được ứng dụng rộng rãi và là nguồn thu lớn nhất trong TMĐT. Hiện nay, mô hình B2B hiện chiếm đến 80% trong TMĐT và theo dự đoán của các chuyên gia thì mô hình này sẽ phát triển mạnh trong tương lai. Các giao dịch B2B được thự hiện trên các hệ thống ứng dụng TMĐT như mạng giá trị gia tăng VAN, các sàn giao dịch TMĐT (E-MarketPlace), hay các mạng kinh doanh điện tử. Lợi ích của TMĐT đem lại lợi ích kinh tế vô cùng to lớn cho các doanh nghiệp.
Vậy để ứng dụng TMĐT một cách hiệu quả, các doanh nghiệp cần nghiên cứu, thiết lập và tuân thủ các quy trình nghiệp vụ thích hợp kết hợp chặt chẽ với việc ứng dụng các tiêu chuẩn công nghệ tiên tiến, phù hợp. Hiện nay, nhiều tổ chức và doanh nghiệp lớn trên thế giới dưới sự hỗ trợ của cơ quan nhà nước đã và đang thúc đẩy nhanh LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 10 chóng việc xây dựng và phổ biến các giải pháp truyền thông điệp trong TMĐT nhằm đẩy mạnh việc trao đổi dữ liệu điện tử. Ngày 07/11/2006 Việt Nam đã chính thức gia nhập WTO, để chủ động hội nhập kinh tế thế giới doanh nghiệp Việt Nam không còn cách nào khác phải nâng cao năng lực cạnh tranh của chính mình. Một trong những giải pháp hiệu quả để tự hoàn thiện doanh nghiệp là ứng dụng TMĐT vào hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Ở Việt Nam hiện nay, cũng đã có một số tập đoàn, doanh nghiệp đã ứng dụng các giải pháp truyền thông điệp trong một số lĩnh vực như phân phối bán lẻ, lịch vực giao nhận vận tải, hải quan, tài chính và một số dịch vụ công trực tuyến tại một số cơ quan nhà nước. Tuy nhiên, việc nghiên cứu và đưa ra các giải pháp truyền thông điệp phù hợp nhằm thúc đẩy quy trình chuẩn hóa các thông tin, tiến tới chuẩn hóa các chứng từ điện tử và tạo tiền đề trao đổi thông tin giữa chính phủ với doanh nghiệp (G2B), doanh nghiệp với doanh nghiệp (B2B) chưa được ứng dụng mạnh mẽ. Do vậy, việc mở rộng và áp dụng các giải pháp truyền thông điệp tiên tiến trong TMĐT là rất cần thiết không chỉ với những doanh nghiệp trong các ngành công nghiệp có quy mô lớn mà còn cần thiết với các doanh nghiệp vừa và nhỏ của Việt Nam hiện nay. Tính cấp thiết của đề tài Trong những năm gần đây, xu hướng ứng dụng các nhóm giải pháp công nghệ tiên tiến trong việc truyền nhận thông điệp trong các chứng từ kinh doanh phục vụ các hoạt động thương mại diễn ra mạnh mẽ, việc nghiên cứu và phát triển các nhóm giải pháp này ngày càng được các tổ chức và doanh nghiệp quốc tế quan tâm với mục đích nâng cao hiệu quả mà TMĐT đem lại và hạn chế tối đa rủi ro trong các giao dịch trực tuyến, thúc đẩy hiệu quả quá trình sản xuất kinh doanh; Việc nghiên cứu, xây dựng các nhóm giải pháp, quy trình phù hợp này sẽ giúp các doanh nghiệp Việt Nam ứng dụng TMĐT thành công trong quản lý và quá trình kinh doanh.
Tuy nhiên nó đòi hỏi sự nghiên cứu sâu sắc, và có những giải pháp công nghệ hiện đại, phù hợp với hạ tầng và văn hoá kinh doanh thì doanh nghiệp mới triển khai vào trong thực tế một cách có hiệu quả; Việc nghiên cứu các giải pháp truyền thông điệp tiên tiến trên thế giới giúp cho các doanh nghiệp có thể tìm hiểu, lựa chọn các phương án triển khai phù hợp nhất với chính doanh nghiệp để từ đó có thể nâng cao năng lực cạnh tranh và hiệu quả kinh doanh. Tình hình triển khai giải pháp 2.1 Trên thế giới Trên thế giới, các ứng dụng TMĐT được phát triển từ rất sớm do nhu cầu thực tiễn. Các mô hình thương mại bùng nổ mạnh mẽ theo mô hình B2B từ những năm 70 của thế kỷ trước, các doanh nghiệp chưa triển khai được mà phải thông qua các công ty cung cấp dịch vụ giá trị gia tăng do yếu tố hạ tầng công nghệ, kỹ thuật. Do vậy, hình thành nên mô hình mạng giá trị gia tăng VAN nhằm phục vụ cho các doanh nghiệp có thể kết nối kinh doanh với nhau.
Tất cả các chứng từ hay thông điệp kinh doanh của LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 11 các doanh nghiệp sẽ được tiến hành chuẩn hóa theo các tiêu chuẩn quốc tế và truyền đến các đối tác của mình theo các giải pháp truyền thông điệp riêng; Hiện tại, với sự phát triển như vũ bão hạ tầng công nghệ thông tin và truyền thông đã mang lại các lợi thế không nhỏ cho các doanh nghiệp - Đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ, thay vì phải đầu tư hạ tầng CNTT và nguồn nhân lực mới các doanh nghiệp có thể thông qua VAN để truyền thông điệp đến các doanh nghiệp đối tác; - Đối với các doanh nghiệp lớn hay các tập đoàn đa quốc gia như tập đoàn siêu thị, kinh doanh bán lẻ… có rất nhiều đối tác trên thế giới, cùng với việc phát triển mạnh mẽ của các tiêu chuẩn, công nghệ đã làm gia tăng nhanh chóng các tập đoàn công nghệ cung cấp các giải pháp truyền thông điệp. Các giải pháp truyền thông điệp này do hãng thứ 3 cung cấp là nền tảng của dịch vụ trao đổi dữ liệu điện tử. Các hệ thống truyền thông điệp không những được áp dụng trong lĩnh vực TMĐT mà còn được ứng dụng mạnh mẽ trong việc cung cấp các dịch vụ công trực tuyến của Chính phủ (G2B) và trong cả Chính phủ điện tử. Một số quốc gia trên thế giới đã ứng dụng khá mạnh mẽ các giải pháp truyền thông điệp như: - Hàn Quốc (Giải pháp UtradeHub, BizFrame MXHub…); - Thái Lan (e-Gov Interoperability sử dụng ebMS); - Đài Loan (TradeVan); - Hồng Kông (Hermes, TradeLink); - Malaysia (DagangNet); - … Hiện tại đã có rất nhiều hãng làm dịch vụ truyền thông điệp VAN trong TMĐT đặc biệt là trong mô hình kinh doanh điện tử B2B điển hình như: - GXS (Mỹ), EBDX (IBM – Mỹ), Sterling Commerce (AT & T – Mỹ); - Kleinschmith (Đức); - Rosettanet, AXN, Axway, TradeLink (Hồng Kông); - KTNet (Hàn Quốc); - TradeVan (Đài Loan); - … 2.2 Tại Việt Nam Ở Việt Nam, các tập đoàn, tổng công ty và các doanh nghiệp lớn hàng đầu của các ngành như Điện lực, Hải quan, Bộ công thương, Viễn thông, Dầu khí, Dệt may… đã đầu tư và từng bước phát triển CNTT và TMĐT phục vụ công tác điều hành và quản lý sản xuất với mức đầu tư lớn.
Việc tiếp cận các công nghệ tiên tiến và ứng dụng TMĐT cùng các dịch vụ giá trị gia tăng có kết quả rất rõ rệt. Trong đó, đặc biệt là việc ứng dụng các giải pháp mới đẩy mạnh ứng dụng TMĐT kết nối các doanh nghiệp với các đơn vị thành viên, đối tác. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 12 Ở Việt Nam, các tiêu chuẩn công nghệ hỗ trợ TMĐT hiện đang được các doanh nghiệp áp dụng chủ yếu bao gồm: - Tiêu chuẩn XML; - Các tiêu chuẩn quốc tế liên quan đến việc trao đổi thông điệp điện tử như: EDIFACT, ISO 8583, ISO 9735, SWIFT, … - … Tình hình triển khai các giải pháp truyền thông điệp tại Việt Nam: - Cục TMĐT và CNTT thuộc Bộ công thương đã giới thiệu về Mạng kinh doanh điện tử theo mô hình mạng giá trị gia tăng (Value Added Network) với tên của dự án “Xây dựng mạng kinh doanh điện tử cho một số doanh nghiệp có quy mô lớn”, dự án này sử dụng công nghệ BizTalk Server làm lõi, mạng kinh doanh điện tử sẽ được xây dựng theo mô hình VAN để kết nối các doanh nghiệp các doanh nghiệp với nhau theo mô hình B2B giúp các doanh nghiệp có quy mô lớn truyền nhận chứng từ kinh doanh đã được chuẩn hóa theo công nghệ tiên tiến về trao đối dữ liệu điện tử (EDI/XML, ebXML). - Tổng cục Hải quan có đề án “Thực hiện thí điểm tiếp nhận bản khai hàng hóa, các chứng từ có liên quan và thông quan điện tử đối với tàu biển nhập cảnh, xuất cảnh”, dự án này sử dụng công nghệ BizTalk Server làm lõi.