Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong cơ cấu thương mại quốc tế của Việt Nam, chế biến và xuất khẩu gỗ cùng các sản phẩm nội thất đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút ngoại tệ và giải quyết việc làm. Theo số liệu của Tổng cục Hải quan, kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam năm 2023 đạt 13,4 tỷ USD (giảm 16,2% so với năm 2022). Bước sang 8 tháng đầu năm 2024, Trung Quốc duy trì vị thế là thị trường xuất khẩu gỗ lớn thứ hai của Việt Nam (sau Hoa Kỳ) với kim ngạch 1,2 tỷ USD, chiếm tỷ trọng 13,5% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn ngành.

Tại Công ty TNHH Nội thất Gala Home, hoạt động xuất khẩu đang đối mặt với sự mất cân đối nghiêm trọng về thị trường: kim ngạch xuất sang thị trường Hoa Kỳ chiếm tới 68%, trong khi tỷ trọng xuất sang Trung Quốc chỉ đạt 7% vào năm 2023. Bên cạnh sự suy giảm sức mua toàn cầu do lạm phát, giá cước vận tải và giá nguyên liệu biến động, công ty còn phải đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về phát thải carbon thấp và tính hợp pháp của chuỗi cung ứng gỗ. Nhằm giảm thiểu rủi ro tập trung thị trường và khai thác dư địa tiêu dùng tại quốc gia láng giềng, đề tài nghiên cứu được xác lập nhằm tìm kiếm các giải pháp thúc đẩy xuất khẩu sản phẩm nội thất sang Trung Quốc.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu:

  • Mục tiêu nghiên cứu: Phân tích thực trạng hoạt động xuất khẩu và các giải pháp đã triển khai, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp và kiến nghị nhằm thúc đẩy xuất khẩu các mặt hàng nội thất mới của Công ty TNHH Nội thất Gala Home sang thị trường Trung Quốc.
  • Nhiệm vụ nghiên cứu (gồm 3 nhiệm vụ):
    1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận chung về xuất khẩu hàng hóa và các giải pháp thúc đẩy xuất khẩu của doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường.
    2. Phân tích, đánh giá thực trạng áp dụng các biện pháp thúc đẩy xuất khẩu mặt hàng nội thất gỗ của Công ty TNHH Nội thất Gala Home sang thị trường Trung Quốc giai đoạn 2021–2023; chỉ rõ các kết quả đạt được, hạn chế và nguyên nhân.
    3. Xây dựng định hướng và đề xuất các giải pháp khả thi, cùng các kiến nghị với cơ quan quản lý nhà nước và hiệp hội ngành hàng nhằm hoàn thiện hoạt động thúc đẩy xuất khẩu mặt hàng nội thất mới của công ty.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

  • Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động thúc đẩy xuất khẩu mặt hàng nội thất gỗ của Công ty TNHH Nội thất Gala Home sang thị trường Trung Quốc.
  • Phạm vi nội dung: Các hoạt động thúc đẩy xuất khẩu về cả quy mô (lượng) và cơ cấu/chất lượng (chất), cùng các yếu tố thuộc chuỗi cung ứng, tiếp thị và nhân sự.
  • Phạm vi không gian: Hoạt động kinh doanh và sản xuất tại Công ty TNHH Nội thất Gala Home trong mối liên hệ với thị trường nhập khẩu Trung Quốc.
  • Phạm vi thời gian: Dữ liệu và số liệu thứ cấp được thu thập, phân tích trong giai đoạn từ năm 2021 đến năm 2023.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và khái niệm sử dụng:

  • Khái niệm và hình thức xuất khẩu: Áp dụng định nghĩa theo Luật Thương mại Việt Nam 2005 (khoản 1, Điều 28), Niên giám Thống kê 2015 của Tổng cục Thống kê và Giáo trình Thương mại quốc tế (Feenstra & Taylor, 2010). Phân loại các hình thức xuất khẩu: xuất khẩu trực tiếp, xuất khẩu gián tiếp (ủy thác), xuất khẩu tại chỗ và gia công hàng xuất khẩu.
  • Khung nội dung thúc đẩy xuất khẩu: Chia thành hai phương diện chính:
    • Thúc đẩy về mặt lượng: Gia tăng sản lượng, mở rộng kim ngạch xuất khẩu, đa dạng hóa thị trường và chủng loại sản phẩm, gia tăng quy mô vốn đầu tư.
    • Thúc đẩy về mặt chất: Nâng cao chất lượng sản phẩm (đạt chuẩn ISO 9001:2015, chứng chỉ khí thải CARB P2), chuyển dịch cơ cấu nhóm hàng có giá trị gia tăng cao, tối ưu hóa hệ thống kênh phân phối và cải thiện tỷ suất lợi nhuận.
  • Hệ thống tiêu chí đánh giá:
    • Chỉ tiêu định lượng: Mức tăng sản lượng tuyệt đối ($\Delta Q = Q_1 - Q_0$); Tốc độ tăng trưởng sản lượng ($g = \Delta Q / Q_0 \times 100%$); Kim ngạch xuất khẩu ($M = P \times Q$); Tốc độ tăng trưởng kim ngạch ($G = [M_i - M_{i-1}] / M_{i-1} \times 100%$); Thị phần ($MS = VMA / M \times 100%$); Tốc độ tăng đối tác mới bình quân ($H = \sum h_i / n$).
    • Chỉ tiêu định tính/hiệu quả: Lợi nhuận xuất khẩu ($P = TR - TC$); Năng suất lao động bình quân ($NSLĐBQ = K / L_{BQ}$).
  • Môi trường tác động: Tác động vĩ mô (chính sách thuế quan, rào cản phi thuế quan, biến động tỷ giá USD/VNĐ, lạm phát) và vi mô (nguồn vốn, nguồn cung ứng nguyên liệu gỗ rừng trồng, trình độ lao động).

Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu:

  • Phương pháp thu thập dữ liệu: Thu thập dữ liệu thứ cấp từ tài liệu thư viện Trường Đại học Thương mại; các báo cáo ngành của Bộ Công Thương, Tổng cục Hải quan, Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP.HCM (HAWA); báo cáo tài chính và báo cáo hoạt động xuất nhập khẩu của Công ty TNHH Nội thất Gala Home giai đoạn 2021–2023 do các phòng chức năng cung cấp.
  • Phương pháp xử lý và phân tích: Phương pháp thống kê mô tả; phương pháp phân tích - tổng hợp; phương pháp so sánh tuyệt đối và tương đối qua các năm để lượng hóa biến động doanh thu, kim ngạch và cơ cấu sản phẩm.

Nội dung chính theo từng chương

Chương I: Tổng quan nghiên cứu giải pháp thúc đẩy xuất khẩu mặt hàng nội thất mới sang thị trường Trung Quốc

Chương này tổng thuật các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến xúc tiến và thúc đẩy xuất khẩu.

  • Nghiên cứu quốc tế: Điểm qua nghiên cứu của Volodymyr Vovk và cộng sự (2021) về tiềm năng xuất khẩu thông qua chỉ số tổng hợp; nghiên cứu của Griffin (2011) về năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME); cùng các nghiên cứu của Daneta Fildza Adany (2017), Lee & Lee (2020), Mingming Pan & Hien Nguyen (2018), Ludo Cuyvers và cộng sự (2017), Jakob Munch & Georg Schaur (2018).
  • Nghiên cứu trong nước: Phân tích các luận văn, luận án của Nguyễn Nhật Minh (2020), Nguyễn Hoàng (2009), Nguyễn Thị Tuyết Trinh (2017), Dương Thu Phương (2006), Nguyễn Kim Phượng (2017), Nguyễn Thị Phương Thảo (2020) về quản trị chất lượng, xúc tiến thương mại và tận dụng các hiệp định thương mại tự do.
  • Tác giả chỉ ra khoảng trống nghiên cứu: các công trình trước đây chủ yếu tập trung vào các thị trường phương Tây hoặc đánh giá tổng thể ngành; chưa có nghiên cứu cụ thể hóa giải pháp thâm nhập thị trường Trung Quốc cho các dòng sản phẩm nội thất gỗ mới tại một doanh nghiệp cụ thể như Công ty Gala Home.

Chương II: Cơ sở lý luận chung về xuất khẩu và giải pháp thúc đẩy xuất khẩu hàng hóa

Tác giả hệ thống hóa các khái niệm, đặc điểm và vai trò của hoạt động xuất khẩu đối với nền kinh tế thế giới, kinh tế quốc dân và bản thân doanh nghiệp. Chương này thiết lập cơ sở lý thuyết về bản chất của hoạt động thúc đẩy xuất khẩu; phân định rành mạch các nội dung thúc đẩy theo quy mô lượng và chất lượng; chi tiết hóa các công thức toán kinh tế dùng để đo lường sản lượng, kim ngạch, thị phần, lợi nhuận và năng suất lao động. Đồng thời, chương 2 phân tích ảnh hưởng của các công cụ chính sách kinh tế (thuế quan, tỷ giá, hiệp định thương mại) và năng lực nội tại của doanh nghiệp làm khung đối chiếu cho nghiên cứu thực tế.

Chương III: Thực trạng áp dụng các biện pháp thúc đẩy xuất khẩu mặt hàng nội thất mới của Công ty TNHH Nội thất Gala Home sang thị trường Trung Quốc

Chương III trình bày cơ cấu tổ chức bộ máy, năng lực sản xuất và kết quả kinh doanh tổng thể của Công ty Gala Home giai đoạn 2021–2023:

Chỉ tiêu tài chính (Đơn vị: Tỷ VND) Năm 2021 Năm 2022 Năm 2023
Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ 672 622 627
Lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh 72 ~65 ~65,6
Lợi nhuận khác 1,041 0,953 0,693
Lợi nhuận trước thuế TNDN 73 ~66 ~66,3
Lợi nhuận sau thuế TNDN ~59 ~53 ~53

Phân tích thị trường Trung Quốc và thực trạng xuất khẩu của công ty:

  • Ngành nội thất Trung Quốc có quy mô sản xuất chiếm gần 40% sản lượng toàn cầu, tốc độ tăng trưởng kép (CAGR) dự báo đạt 7% giai đoạn 2024–2027. Xu hướng tiêu dùng dịch chuyển sang các sản phẩm "Eco home", nội thất trẻ em (72% phụ huynh quan tâm) và phong cách hiện đại tiện dụng cho tầng lớp trung lưu (độ tuổi 25–54 chiếm 47–48% dân số).
  • Giá trị và tỷ trọng xuất khẩu nội thất gỗ của Gala Home sang Trung Quốc biến động: năm 2021 đạt 1,7 triệu USD (chiếm 6%), năm 2022 giảm còn 1,1 triệu USD (chiếm 5%), và năm 2023 phục hồi lên 1,7 triệu USD (chiếm 7%).
Cơ cấu dòng sản phẩm xuất khẩu chính Năm 2021 Năm 2022 Năm 2023
Nội thất đồ gỗ 74% 63% 65%
Ván ghép 11% 17% 19%
OEM/ODM 7% 6% <8%
Đồ mộc xây dựng 4% 6% 6%
  • Các biện pháp công ty đã triển khai: Áp dụng chuẩn ISO 9001:2015 và chứng chỉ CARB P2; chuyển sang sử dụng nguyên liệu gỗ rừng trồng, gỗ tái chế, tre, nứa, mây cùng các hệ sơn/keo thân thiện môi trường; rút ngắn thời gian logistics qua đường bộ (2–10 ngày) và đường biển (4–16 ngày); đầu tư 7,2 tỷ đồng cho đào tạo nhân sự và hơn 18 tỷ đồng khen thưởng trong năm 2023.
  • Hạn chế và nguyên nhân: Tỷ trọng kim ngạch sang Trung Quốc còn nhỏ (7%); phụ thuộc lớn vào các thị trường truyền thống (Mỹ chiếm 68%); chưa thành lập văn phòng đại diện tại Trung Quốc; công tác tiếp thị số và thương mại điện tử xuyên biên giới chưa được triển khai đồng bộ; chịu sức ép cạnh tranh gay gắt từ các thương hiệu nội địa Trung Quốc như Suofeiya, Oppein Homes, Landbond Group và các nhà cung cấp từ Malaysia, Hàn Quốc.

Chương IV: Định hướng phát triển và đề xuất kiến nghị nhằm hoàn thiện các giải pháp thúc đẩy xuất khẩu mặt hàng nội thất mới của Công ty TNHH Nội thất Gala Home sang thị trường Trung Quốc

Chương cuối cùng đề ra các giải pháp và kiến nghị cụ thể:

  • Đối với công ty: Tăng cường nghiên cứu và thiết kế các dòng sản phẩm nội thất mới phù hợp căn hộ nhỏ tại đô thị Trung Quốc và các sản phẩm nội thất trẻ em đạt chuẩn sinh thái; mở rộng tham gia các sàn thương mại điện tử quốc tế; thành lập văn phòng đại diện tại các khu vực tập trung thương mại của Trung Quốc; tăng cường liên kết với các nhà phân phối nội địa Trung Quốc.
  • Về quản trị nội bộ: Tiếp tục đào tạo tay nghề cho công nhân xưởng, tối ưu hóa quy trình kiểm soát hao hụt vật liệu.
  • Kiến nghị vĩ mô: Kiến nghị Nhà nước và Hiệp hội ngành gỗ tiếp tục cải cách thủ tục hải quan, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thông tin rào cản kỹ thuật và tổ chức các đoàn xúc tiến thương mại chuyên đề tại thị trường Trung Quốc.

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính và số liệu thực nghiệm:

  • Lượng hóa chính xác kết quả sản xuất kinh doanh của Gala Home giai đoạn 2021–2023: doanh thu dao động từ 622 tỷ đến 672 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế duy trì quanh mức 53 đến 59 tỷ đồng.
  • Thống kê chi tiết giá trị xuất khẩu sang Trung Quốc đạt mức 1,7 triệu USD năm 2023, đồng thời chỉ rõ sự tăng trưởng nhanh của nhóm mặt hàng ván ghép (tăng từ 11% năm 2021 lên 19% năm 2023) bên cạnh mặt hàng chủ lực là nội thất đồ gỗ (chiếm 65% năm 2023).
  • Ghi nhận việc công ty chuẩn hóa nguyên liệu đầu vào với chứng chỉ CARB P2, hệ thống quản lý ISO 9001:2015, cùng ngân sách 7,2 tỷ đồng chi cho đào tạo và 18 tỷ đồng chi cho khen thưởng cán bộ công nhân viên trong năm 2023.

Đóng góp của khóa luận:

  • Cung cấp một nghiên cứu tình huống (case study) điển hình về hoạt động chuyển hướng và mở rộng thị trường xuất khẩu đồ gỗ sang thị trường láng giềng Trung Quốc của một doanh nghiệp quy mô vừa tại Việt Nam.
  • Kết hợp hệ thống chỉ tiêu lý thuyết về lượng và chất để phản ánh chân thực các rào cản mà doanh nghiệp nội thất gặp phải trong bối cảnh thị trường bất động sản Trung Quốc trầm lắng và các chính sách kiểm dịch, tiêu chuẩn xanh gia tăng.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu:

  • Dữ liệu tài chính và xuất khẩu được khảo sát dừng lại ở mốc thời gian từ năm 2021 đến hết năm 2023, chưa cập nhật đầy đủ các biến động thương mại trong cả năm 2024.
  • Nguồn số liệu chủ yếu dựa trên báo cáo nội bộ của phòng Kinh doanh - Xuất nhập khẩu, Kế toán và Nhân sự của Gala Home; chưa thực hiện được khảo sát định lượng trực tiếp người tiêu dùng cuối cùng tại các đô thị của Trung Quốc do giới hạn về nguồn lực và phạm vi của khóa luận đại học.

Hướng nghiên cứu tiếp:

  • Mở rộng phạm vi khảo sát số liệu giai đoạn 2024–2026 nhằm đánh giá hiệu quả thực tế sau khi áp dụng các kênh thương mại điện tử xuyên biên giới.
  • Nghiên cứu sâu hơn về hành vi tiêu dùng đối với từng phân khúc sản phẩm nội thất sinh thái (Eco home) và nội thất trẻ em tại các khu vực đô thị trọng điểm của Trung Quốc như Bắc Kinh, Thượng Hải, Quảng Đông.

Giá trị tham khảo

  • Đối tượng tham khảo: Sinh viên, học viên chuyên ngành Kinh tế quốc tế, Kinh doanh quốc tế, Quản trị thương mại quốc tế; các nhà quản lý doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) trong ngành chế biến gỗ và sản xuất hàng nội thất định hướng xuất khẩu.
  • Phần nội dung có giá trị ứng dụng cao:
    • Khung phương pháp đánh giá hoạt động thúc đẩy xuất khẩu về lượng và chất (Chương II).
    • Phân tích cơ cấu sản phẩm xuất khẩu và kinh nghiệm chuẩn hóa nguyên liệu đáp ứng yêu cầu môi trường của thị trường Trung Quốc (Chương III).

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ cấu thị trường xuất khẩu của Gala Home năm 2023 có sự mất cân đối như thế nào giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc?
Năm 2023, thị trường Hoa Kỳ chiếm tỷ trọng áp đảo với 68% trong tổng kim ngạch xuất khẩu của công ty, trong khi thị trường Trung Quốc chỉ chiếm 7% (tương đương 1,7 triệu USD).

2. Nhóm sản phẩm nội thất nào của Gala Home có tốc độ tăng trưởng tỷ trọng xuất khẩu mạnh nhất sang Trung Quốc giai đoạn 2021–2023?
Nhóm sản phẩm ván ghép ghi nhận sự tăng trưởng tỷ trọng liên tục từ 11% (năm 2021) lên 17% (năm 2022) và đạt 19% (năm 2023). Mặt hàng nội thất đồ gỗ vẫn là dòng sản phẩm chủ lực lớn nhất, chiếm 65% tỷ trọng năm 2023.

3. Công ty Gala Home đã đầu tư bao nhiêu kinh phí cho hoạt động đào tạo và khen thưởng nhân sự trong năm 2023?
Trong năm 2023, tổng chi phí công ty chi trả cho công tác đào tạo và tập huấn là 7,2 tỷ đồng, cùng với hơn 18 tỷ đồng dành cho công tác khen thưởng cán bộ công nhân viên.

4. Thời gian vận chuyển hàng hóa xuất khẩu từ Việt Nam sang Trung Quốc theo các phương thức vận tải được ước tính ra sao?
Dựa trên ước tính từ dịch vụ vận chuyển UPS Việt Nam nêu trong khóa luận, thời gian chuyển hàng bằng đường bộ mất trung bình từ 2–10 ngày, đường biển mất từ 4–16 ngày (tùy cảng giao - nhận), và đường hàng không mất từ 1–5 ngày.

5. Những tiêu chuẩn kỹ thuật và môi trường nào đang được Gala Home áp dụng trong quy trình sản xuất nội thất gỗ?
Công ty áp dụng hệ thống quản lý chất lượng tiêu chuẩn ISO 9001:2015, sử dụng ván ép/MDF đạt chứng chỉ khí phát thải CARB P2, đồng thời tích hợp các nguồn nguyên liệu gỗ rừng trồng, gỗ tái chế, tre nứa mây và hệ sơn/keo thân thiện với môi trường.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Ngô Xuân Lộc đã phân tích một cách có hệ thống thực trạng hoạt động xuất khẩu mặt hàng nội thất gỗ của Công ty TNHH Nội thất Gala Home sang thị trường Trung Quốc trong giai đoạn 2021–2023. Bằng việc kết hợp cơ sở lý luận về thúc đẩy xuất khẩu và số liệu kinh doanh thực tế, công trình đã chỉ rõ nguyên nhân khiến tỷ trọng xuất khẩu sang Trung Quốc còn ở mức thấp (7%) so với thị trường Hoa Kỳ (68%). Các giải pháp đề xuất về phát triển sản phẩm mới thân thiện môi trường, đa dạng hóa kênh phân phối, tận dụng thương mại điện tử và thành lập văn phòng đại diện mang tính thực tiễn, đóng góp định hướng cụ thể giúp doanh nghiệp cân bằng cơ cấu thị trường xuất khẩu.