Chương 1: Tổng quan nghiên cứu đề tài Chương 2: Tóm lược một số vấn đề lý luận cơ bản về tạo động lực làm việc tại doanh nghiệp. Chương 3: Phân tích thực trạng công tác tạo động lực làm việc cho người lao động tại Công ty Cổ phần phát triển dịch vụ nhà sạch HMC Chương 4: Đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện công tác tạo động lực làm việc tại Công ty Cổ phần phát triển dịch vụ nhà sạch HMC 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƯƠNG 2: TÓM LƯỢC MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TẠO ĐỘNG LỰC CHO NGƯỜI LAO ĐỘNG TẠI DOANH NGHIỆP 2. Một số định nghĩa, khái niệm cơ bản 2. Nhu cầu Theo tác giả Thái Chí Dũng:“Nhu cầu là cái tất yếu tự nhiên, nó là thuộc tính tâm lý của con người, sự đòi hỏi tất yếu của con người để tồn tại và phát triển” Nhu cầu vật chất là nhu cầu cơ bản nhất của con người như ăn uống, nhà ở, quần áo, đi lại… Đây là nhu cầu cần thiết của mỗi con người để đảm bảo cuộc sống.
Xã hội ngày nay càng ngày càng thay đổi thì nhu cầu của con người cũng thay đổi theo hướng từ nhu cầu về lượng sang nhu cầu về chất. Nhu cầu tinh thầnlà những nhu cầu đòi hỏi con người đáp ứng được những điều kiện để tồn tại và phát triển về mặt trí lực. Ngày nay, nhu cầu về các giá trị tinh thần ngày càng được nâng cao hơn: nhu cầu nâng cao trình độ chuyên môn, nhu cầu thẩm mỹ, nhu cầu công bằng xã hội… Đây là hai nhu cầu chính của mỗi con người, và mỗi người có nhu cầu khác nhau. Các nhà quản trị cần nắm bắt được nhu cầu của người lao động, thông qua đó tạo động lực cho họ để họ hăng hái làm việc tích cực hơn.
Cũng có rất nhiều nhà nghiên cứu về nhu cầu: như học thuyết nhu cầu của Maslow thì con người có 5 nhu cầu: nhu cầu sinh lý, nhu cầu an toàn, nhu cầu được công nhận, nhu cầu được tôn trọng, nhu cầu được tự khẳng định bản thân; Theo lý thuyết gia người Mỹ, ông Frederick Herzberg chia các yếu tố tạo động lực người lao động thành hai loại: yếu tố duy trì – thuộc về sự thoả mãn bên ngoài và yếu tố thúc đẩy – thoả mãn bản chất bên trong… 2. Động lực làm việc Theo tác giả Mai Thanh Lan và Nguyễn Thị Minh Nhàn (2016): “Động lực làm việc là những mong muốn, khao khát của người lao động được kích thích để họ nỗ lực hoạt động nhằm đạt được những mục tiêu nhất định của cá nhân và tổ chức”. Trong cuộc sống cũng như trong công việc luôn cần đạt ra những mục tiêu nhất định. Những mong muốn, khát vọng luôn tiềm ẩn trong mỗi con người, họ luôn mong muốn đạt được kết quả cao trong công việc: lương cao, khả năng thăng tiến… hay đó chính là nhu cầu mà họ mong muốn có được chính vì thế những mong muốn khát khao đó là điểm tựa và cũng là động lực thúc đẩy họ đạt quyết tâm hơn trong việc đạt đến mục tiêu.
Tạo động lực làm việc Theo tác giả Mai Thanh Lan và Nguyễn Thị Minh Nhàn (2016):“Tạo động lực là quá trình xây dựng triển khai thực hiện và đánh giá các chương trình, biện pháp tác động vào những mong muốn, khát khao của người lao động nhằm thúc đẩy họ làm việc đẻ đạt được các mục tiêu của cá nhân và tổ chức, doanh nghiệp”. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Qua khái niệm có thể thấy: Một là, để tạo động lực làm việc cho người lao động được tốt và hiệu quả thì cần cả một quá trình bao gồm: xây dựng, triển khai thực hiện các chương trình tạo động lực và đánh giá kết quả tạo động lực nhằm tạo ra, duy trì và phát huy động lực của người lao động. Hai là, biện pháp tác động vào những mong muốn, khát khao đó là khác nhau. Một người mong muốn có cuộc sống an toàn, ổn định thì cần thực hiện biện pháp liên quan đến: tiền lương, các khoản phụ cấp và thông qua môi trường làm việc, nếu người lao động mong muốn tăng vị trí chức danh thì cần sử dụng biện pháp: tạo cơ hội học tập và thăng tiến, công việc mang tính chất thách thức.
Ba là, tạo động lực liên quan đến sự khích lệ, không thể là sự đe dọa hay dụ dỗ. Nội dung nghiên cứu về tạo động lực làm việc cho người lao động tại doanh nghiệp 2. Xác định nhu cầu tạo động lực Xác định nhu cầu của người lao động là quá trình chỉ ra những nhu cầu nào của người lao động đã được thỏa mãn, đang được thỏa mãn, chưa được thỏa mãn tương ứng với loại lao động nào, ở bộ phận nào. Nhu cầu của người lao động thường xuyên thay đổi vì thế cần xác định nhu cầu của người lao động thường xuyên, đòi hỏi người quản lý phải nắm bắt được để điều chỉnh các biện pháp tạo động lực sao cho phù hơp.
Để xác định được nhu cầu tạo động lực cần dựa trên các căn cứ xác định nhu cầu người lao động và phương pháp tiến hành để xác định nhu cầu. i) Các căn cứ xác định nhu cầu của người lao động: - Năng lực chuyên môn của người lao động: nếu người lao động thể hiện là người có năng lực chuyên môn thì họ thường có nhu cầu thăng tiến, mong muốn được đào tạo để nâng cao trình độ, thể hiện bản thân. - Thái độ của người lao động: thể hiện ở việc người lao động có thỏa mãn hay không đối với công việc, đối với tổ chức doanh nghiệp nơi họ làm việc. - Tính cách của người lao động: Có rất nhiều cách thức để phân loại tính cách của người lao động.
Nếu là người hướng ngoại (hay nói, ưa hoạt động, quyết đoàn) thì thường có nhu cầu tự chủ trong công việc, mong muốn có cơ hội giao tiếp với người xung quanh; còn người hướng nội (ít nói sống kín đáo) thì có nhu cầu có công việc ổn định, an toàn. - Ngoài ra còn dựa vào: độ tuổi, giới tính hoặc hoàn cảnh gia đình. ii) Các phương pháp xác định nhu cầu của người lao động. Để thu thập thông tin nhăm xác định nhu cầu của người lao động, có thể sử dụng các phương pháp: - Phương pháp bản hỏi: người lao động được yêu cầu trả lời những câu hỏi có đáp án sẵn liên kết đến công việc, mức độ hài lòng của người lao động đối với công việc, đối với chính sách nhân lực của doanh nghiêp hoặc có thể đánh số thứ tự ưu tiên 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com những nhu cầu nào được nhiều người lao động quan tâm để từ đó tìm ra những nhu cầu mà người lao động quan tâm nhiều nhất.
- Phương pháp phỏng vấn: phỏng vấn nhân viêm về những khó khăn, thuận lợi khi thực hiện công việc, tâm tư, tình cảm, nguyện vọng trong quá trình thực hiện công việc hay quá trình công tác tại doanh nghiệp. - Phân tích thông tin sẵn có: Quá trình thu thập thông tin phục vụ việc tìm hiểu nhu cầu của người lao động, tổ chức/doanh nghiệp có thể sử dụng thông tin tài liệu, văn bản sẵn có như: báo cáo kết quả đánh giá thực hiện công việc, bảng thành tích cá nhân cửa người lao động, hồ sơ nhân sự, báo cáo tổng kết của các bộ phận, nhật ký công việc của người lao động. Phân loại nhu cầu của người lao động Phân loại nhu cầu của người lao động nhằm xác định thứ tự nhu cầu ưu tiên cho các nhóm đối tượng lao động khác nhau trong tổ chức, doanh nghiệp. Thông qua việc tìm hiểu nhu cầu, sắp xếp các nhu cầu theo thứ tự ưu tiên, nhu cầu nào cấp bách, quan trọng nhất được ưu tiên thỏa mãn trước nhưng phải đảm bảo phù hợp với mục tiêu phát triển của tổ chức.
Để phân loại nhu cầu có thể dựa vào thâm niên và đặc điểm công việc trong tổ chức, doanh nghiệp hoặc dựa vào năng lực của người lao động. i) Phân loại dựa vào thâm niên công tác và theo đặc điểm công việc trong tổ chức, doanh nghiệp. Chia theo thâm niên có thể chia làm 4 nhóm Một là, Nhóm mới vào nghề, thâm niên 1-2 năm: là những người thuộc đối tuwognfj học việc, làm việc theo sự chỉ dẫn của trưởng bộ phận hoặc theo sự hướng dẫn của cấp trên, nhu cầu ưu tiên đối với họ là có nhu cầu tương xứng, hòa nhập với đồng nghiệp, có cơ hội đào tạo. Hai là, Nhóm có thâm niên >2 năm: những người này bắt đầu thành thạo công việc, nhu cầu chính của họ là thu nhập tương xứng, cơ hội học tập, tự khẳng định bản thân, có phần thưởng và ghi nhận xứng đáng với những thành tích nổi trội họ nhận được.
Ba là, Nhóm có thâm niên >4 năm: là những người có kinh nghiệm trong nghề; nhu cầu của họ là thu nhập cạnh tranh trên thị trường, cơ hội thăng tiến, công việc độc lập, sáng tạo. Bốn là, Nhóm có thâm niên >6 năm: là người có thể truyền cảm hứng, động lực làm việc và tầm nhìn cho người khác; họ mong muốn có thu nhập cao, cơ hội thăng tiến uy tin, có thể kiểm soát người khác. ii) Phân loại nhu cầu của người lao động theo năng lực Một là, Nhóm lao động giản đơn: nhóm đối tượng không có định hướng nghề nghiệp rõ ràng, mong muốn chỉ đơn giản là có công việc và thu nhập ổn định. Hai là, Nhóm lao động có năng lực chuyên môn nghiệp vụ: có nhu cầu về công việc đúng chuyên môn, sở trường được công nhận và tự khẳng định năng lực chuyên môn, được phát huy khả năng sáng tạo, thu nhập xứng đáng.
8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Ba là, Nhóm lao động có năng lực quản lý: nhu cầu tập trung vào khả năng thăng tiến, uy tín, thu nhập tương xứng và có thể kiểm soát được người khác. Sau khi phân loại nhu cầu của người lao động theo các tiêu chí đã nêu trên, tổ chức/doanh nghiệp cần tiến hành sắp xếp các nhu cầu của người lao động theo thứ tự ưu tiên bằng cách sử dụng các phương pháp: bản hỏi, phỏng vấn, thảo luận nhóm, phân tích thông tin có sẵn. Thiết kế chương trình tạo động lực Thiết kế chương trình tạo động lực làm việc cho người lao động nhằm giúp tổ chức, doanh nghiệp chủ động trong lựa chọn các biện pháp tạo động lực phù hợp cho một đối tượng lao động cụ thể gắn với mục tiêu cụ thể.