CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC TỔ CHỨC PHÁT HÀNH BÁO CHÍ 1.1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ PHÁT HÀNH BÁO CHÍ (PHBC) 1.1 Khái niệm phát hành báo chí Phát hành báo chí là dịch vụ tổ chức nhận, đặt mua và chuyển phát báo, tạp chí trong nước và ngoài nước hoặc bán lẻ cho khách hàng. − Báo chí xuất bản trong nước: cơ sở bưu chính nhận đặt mua baó chí xuất bản trong nước với hình thức dài hạn 1 năm, 6 tháng, 3 tháng theo yêu cầu của bạn đọc và có trách nhiệm phát báo đến địa chỉ người nhận. − Báo chí nước ngoài nhập khẩu: bưu điện thông báo danh mục báo chí nước ngoài nhập khẩu và tổ chức đặt mua báo chí với bạn đọc mỗi năm 2 lần theo thời hạn qui định. − Bán lẻ báo chí: tại các cơ sở bưu chính có bán lẻ báo ra hằng ngày, báo tuần, các loại tạp chí xuất bản trong nước và một số nước khác.
PHBC là một nghiệp vụ của ngành bưu chính có trách nhiệm truyền đưa các tin tức thuộc các lĩnh vực khác nhau về thời sự, chính trị, kinh tế, khoa học kỹ thuật, văn hóa nghệ thuật trong đời sống xã hội trên các phương tiện thông tin đặc chúng kịp thời đến từng địa điểm, thỏa mãn nhu cầu thông tin của xã hội.2 Vị trí và vai trò của phát hành báo chí 1. Vị trí của phát hành báo chí Hệ thống báo chí ở Việt Nam những năm qua có sự phát triển toàn diện cả về số lượng, chất lượng, hình thức, nội dung, tính chuyên nghiệp và đang ngày càng khẳng định vị trí quan trọng trong đời sống chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội của đất nước. Hệ thống báo chí và PHBC đã góp phần tuyên truyền sâu rộng trong nhân dân về chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, thực hiện tốt quyền thông tin và được thông tin của nhân dân. Báo chí góp phần phát hiện, đề xuất, xây dựng và hoàn thiện pháp chế xã hội chủ nghĩa và các chính sách phát triển kinh tế- xã Lớp: Kinh Tế Bưu Chính Viễn Thông – K51 Trang: 7 ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC GVHD: Nguyễn Văn Quảng hội, kịp thời phát hiện và biểu dương gương người tốt, việc tốt, nhân tố mới, gương điển hình tiên tiến, làm tốt công tác thông tin đối ngoại, năng động và tích cực trong cuộc đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, các tệ nạn xã hội và các hiện tượng tiêu cực khác, tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt trong cuộc đấu tranh tư tưởng, hướng dẫn dư luận, chống âm mưu diễn biến hòa bình của các thế lực thù địch, bảo vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân và thể chế chính trị.
Vai trò, chức năng của báo chí Theo luật báo chí: Báo chí ở nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam là phương tiện thông tin đại chúng thiết yếu đối với đời sống xã hội ; là cơ quan ngôn luận của các tổ chức của Đảng, cơ quan Nhà nước, tổ chức xã hội; là diễn đàn của nhân dân. Báo chí đóng vai trò vô cùng quan trọng trong đời sống xã hội, là kênh thông tin quan trọng tuyên truyền chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, phục vụ công tác quản lý điều hành của Chính phủ, là diễn đàn rộng rãi của nhân dân. Để báo chí đến được với đông đảo bạn đọc, công chúng, phải kể đến vai trò của công tác PHBC.3 Đặc điểm và tính chất của phát hành báo chí 1. Đặc điểm của phát hành báo chí − Đảm bảo tính thời gian rất cao: Đây là một đặc điểm cơ bản của công tác PHBC.
Báo chí từ khi in ra phải được chuyển phát tới tay người đọc ở nhiều nơi, nhiều vùng trên khắp mọi miền đất nước với yêu cầu thời gian là ngắn nhất. Vì vậy, yếu tố thời gian chuyển phát được coi là chỉ tiêu chất lượng đứng hàng đầu trong công tác PHBC. Đây chính là vấn đề phức tạp vì nó liên quan đến nhiều khâu, nhiều đơn vị bưu chính trên một mạng lưới rộng lớn trong cả nước. Báo chí có đảm bảo tính thời gian mới phát huy được hết tác dụng, nếu mất tính thời gian thì tác dụng của báo chí hạn chế, thậm chí không còn tác dụng nữa sẽ gây những lãng phí, những điều đáng tiếc khác ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm, chất lượng phục vụ và làm giảm uy tín của ngành bưu chính.
Lớp: Kinh Tế Bưu Chính Viễn Thông – K51 Trang: 8 ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC GVHD: Nguyễn Văn Quảng Thời gian chuyển phát báo chí nhanh chóng là chỉ tiêu pháp lệnh của Nhà nước đối với ngành bưu chính và là của ngành bưu chính đối với các đơn vị tham gia vào công tác PHBC. − Công tác PHBC có nhiều phức tạp: Đặc điểm phức tạp vốn là điều kiện khách quan sẵn có trong bản thân công tác PHBC, nó được thể hiện trên những mặt sau: + Công tác PHBC không phải chỉ là một công tác kinh tế đơn thuần mà còn là một công tác chính trị, có quan hệ với nhiều người, nhiều đối tượng bạn đọc khác nhau. + Báo chí gồm nhiều loại với gần 400 loại báo chí xuất bản trong nước cùng hàng nghìn loại báo chí nước ngoài nhập khẩu với giá cả, kỳ hạn xuất bản, thời hạn đặt mua của từng loại khác nhau. + Trong quản lý kinh tế thì tiền quỹ báo chí hết sức phân tán, rải rác khắp các Bưu cục trong cả nước, khách hàng người trả tiền trước, người trả tiền sau… nên việc kế toán rất phức tạp.
+ Trong quản lý nghiệp vụ: Trong công tác PHBC quá trình khai thác đồng thời là quá trình kế toán cho nên hệ thống ấn phẩm sổ sách được sử dụng gồm nhiều chủng loại rất phức tạp, nhiều khi ở mỗi cấp Bưu điện được quy định khác nhau. + Chế độ phát hành phí, thù lao, hoa hồng cũng đa dạng phong phú gồm nhiều chế độ khác nhau, từng nơi lại được vận dụng khác nhau để phù hợp với cơ chế thị trường. − Có nhiều mối quan hệ mang tính chất quy định: Tính chất của công tác PHBC là công tác cách mạng, công tác vận động chính trị. Riêng nội bộ ngành bưu chính không thể làm tốt công tác PHBC nếu như không có sự hợp tác, cộng đồng trách nhiệm của các ngành có liên quan (Với các cơ quan báo chí, Với ngành giao thông vận tải, Với các ngành, tổ chức đoàn thể, Với các cơ quan tuyên huấn, Về mặt xã hội).
Các mối quan hệ này được dựa trên cơ sở pháp luật nhà nước và các hợp đồng kinh tế được ký kết song phương hoặc đa phương. Lớp: Kinh Tế Bưu Chính Viễn Thông – K51 Trang: 9 ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC GVHD: Nguyễn Văn Quảng 2. Tính chất của công tác phát hành báo chí ♦ Tính chất chính trị Nhận thức được PHBC có tính chất chính trị là một vấn đề quan trọng song điều quan trọng hơn là hiểu được biểu hiện của tính chất chính trị hay cách thức thể hiện được tính chất chính trị đó. Tính chất chính trị của PHBC được thể hiện thông qua: − Quan điểm về mục tiêu kinh doanh: PHBC được xác định là một lĩnh vực phục vụ công ích vừa phục vụ vừa kinh doanh, trong đó lấy phục vụ nhu cầu thông tin của Đảng, Nhà nước và của nhân dân là chính trên cơ sở bù đắp chi phí và kinh doanh có lãi để tái đầu tư phát triển.
− Quan điểm về tổ chức và phân bố mạng PHBC: Mạng PHBC được phân bố rộng khắp từ thành thị đến nông thôn, từ đồng bằng đến miền núi, biên giới, hải đảo. Việc phân bố mạng PHBC có trú trọng đến những nơi có nhu cầu cao song không bỏ sót những nơi có nhu cầu thấp nhằm phục vụ nhu cầu thông tin của các cấp Đảng ủy và chính quyền ở địa phương và hỗ trợ cho sự phát triển kinh tế xã hội ở vùng sâu vùng xa. − Quan điểm trong công tác tuyển chọn và sử dụng cán bộ: Có chính sách ưu tiên những cán bộ có phẩm chất chính trị và năng lực chuyên môn tốt, bố trí vào hệ đặc biệt hoặc vào vị trí công tác có liên quan đến những thông tin cơ mật của các tổ chức chính trị và chính quyền các cấp. ♦ Tính chất quần chúng: PHBC được tổ chức và xây dựng trên chế độ công hữu về tư liệu sản xuất, cho nên thông tin là của dân, vì dân mà phục vụ.
Mặt khác PHBC hàng ngày phải tiếp xúc với mọi tầng lớp nhân dân trong xã hội nên nó mang tính quần chúng. Mọi người dân đều có quyền tham gia, góp ý với ngành bưu điện về phương thức làm việc của các doanh nghiệp PHBC, tinh thần, thái độ phục vụ của phát hành viên và có trách nhiệm bảo vệ phương tiện thiết bị của ngành PHBC, giúp đỡ phát hành viên hoàn thành nhiệm vụ khi gặp khó khăn. PHBC phải lấy lợi ích của khách hàng làm mục tiêu phấn đấu của mình, phải tạo mọi điều kiện thuận lợi cho khách hàng sử dụng các dịch vụ của mình thông qua: Lớp: Kinh Tế Bưu Chính Viễn Thông – K51 Trang: 10 ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC GVHD: Nguyễn Văn Quảng − Phân bố và phát triển mạng PHBC gần lại tối đa đối với người sử dụng trong quá trình sử dụng các dịch vụ. − Đơn giản hóa các thủ tục, giấy tờ tạo điều kiện thuận lợi cho người sử dụng trong quá trình sử dụng dịch vụ.
− Cung cấp dịch vụ có chất lượng ổn định, tương xứng với giá cả dịch vụ. − Đào tạo, huấn luyện đội ngũ phát hành viên có trình độ chuyên môn nghiệp vụ cao, tinh thần, thái độ phục vụ tận tình, chu đáo với khách hàng. − Giờ mở cửa của các điểm phục vụ phù hợp với tập quán sinh hoạt và nhu cầu của khách hàng tại các địa phương. − Giải quyết nhanh chóng các khiếu nại của khách hàng.
Tôn trọng lợi ích của người sử dụng khi giải quyết vấn đề bồi thường. − Có chính sách giá cả hợp lý, mức giá cả dịch vụ phù hợp với thu nhập của khách hàng, hình thức thanh toán tiện lợi và đúng khung giá quy định.4 Ý nghĩa của phát hành báo chí 1. Về chính trị: Ý nghĩa của báo chí trong lĩnh vực chính trị là hướng dẫn nhận thức và hành động cho công chúng. − Báo chí là lực lượng xung kích trên mặt trận tư tưởng - văn hóa của Đảng, là công cụ tham gia quản lý xã hội, công cụ giám sát cán bộ, Đảng viên về đạo đức lối sống.