Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN download by : skknchat@gmail.com 6 TRONG QUẢN LÝ TRẬT TỰ XÂY DỰNG 1. Quản lý trật tự xây dựng 1. Các khái niệm cơ bản Theo Luật xây dựng số 50/2014/QH13 ngày 18/6/2014 cho biết: - Giấy phép xây dựng (GPXD): Là một loại văn bản pháp lý về xây dựng cho phép quản lý Nhà nước về xây dựng đô thị và các tổ chức cá nhân trong và ngoài nước đầu tư xây dựng trên địa bàn phải thực hiện theo quy định trong giấy phép này và các quy định có liên quan khác của Nhà nước, trước khi khởi công xây dựng, thi công và đưa công trình vào vận hành. - Giấy phép xây dựng công trình: Là giấy phép được cấp để xây dựng công trình dân dụng, công nghiệp, giao thông, thuỷ lợi và hạ tầng kỹ thuật.
- Giấy phép xây dựng nhà ở riêng lẻ: Là giấy phép được cấp để xây dựng nhà ở riêng lẻ tại đô thị hoặc nhà ở riêng lẻ tại nông thôn. - Trật tự xây dựng: Xây dựng công trình theo các quy định của pháp luật, có tổ chức, có kỷ luật. - Quản lý trật tự xây dựng: Là một khâu rất quan trọng trong quản lý xây dựng. Nội dung quản lý trật tự xây dựng gồm: + Đối với công trình được cấp giấy phép xây dựng: Việc quản lý trật tự xây dựng được căn cứ vào các nội dung được ghi trong giấy phép xây dựng đã được cấp và các quy định khác.
+ Đối với công trình được miễn giấy phép xây dựng: Xem xét sự tuân thủ quy hoạch xây dựng, thiết kế đô thị (nếu có) được duyệt, đáp ứng các quy định về chỉ giới đường đỏ, chỉ giới xây dựng; đảm bảo an toàn công trình và công trình lân cận; giới hạn tĩnh không; độ thông thuỷ; các điều kiện an toàn về môi trường, PCCC, hạ tầng kỹ thuật (như giao thông, điện, nước, thông tin), hành lang bảo vệ công trình thuỷ lợi, đê điều, năng lượng, giao thông, khu di sản văn hóa, di tích lịch sử - văn hóa đảm bảo khoảng cách đến các công trình dễ cháy, nổ, độc hại. download by : skknchat@gmail.com 7 + Quản lý chất lượng xây dựng công trình, quản lý việc sử dụng công trình đảm bảo đúng mục đích, quản lý công tác bảo hành, bảo trì công trình… - Công trình vi phạm trật tự xây dựng: Công trình xây dựng theo quy định của pháp luật phải có GPXD mà thực tế không có; Công trình xây dựng sai nội dung GPXD đã được cơ quan có thẩm quyền cấp; Công trình xây dựng sai thiết kế được cấp có thẩm quyền thẩm định, phê duyệt; sai quy hoạch chi tiết đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt (đối với công trình xây dựng được miễn Giấy phép xây dựng); Công trình xây dựng có tác động đến chất lượng công trình lân cận; ảnh hưởng đến môi trường, cộng đồng dân cư; Công trình xây dựng không phù hợp với những quy định, quy chế riêng do địa phương ban hành. - Công trình không phép: Là những công trình đi vào khởi công mà vẫn chưa được phép của cơ quan quản lý nhà nước về xây dựng trên địa bàn. Việc xin phép với những công trình này là bắt buộc nhưng chủ đầu tư không xin cấp phép.
Hậu quả dẫn đến với những loại công trình này thường là xây dựng không đúng theo quy hoạch chi tiết của địa phương… xây dựng không đúng chỉ giới đường đỏ dễ gây tranh chấp đất đai, các biện pháp thi công không được kiểm soát kiểm soát dễ gây ảnh hưởng tới môi trường xung quanh, cảnh quan đô thị… - Công trình trái phép: Là những công trình xây dựng trái với nội dung giấp phép xây dựng đã được cấp hoặc không có giấy phép xây dựng, hành vi vi phạm này nghiêm trọng đến mức xử lý bằng biện pháp dỡ bỏ. - Công trình sai phép: Là công trình xây dựng không đúng với thiết kế được duyệt, không đúng với nội dung GPXD đã cấp. Những loại công trình này đều đã có xin cấp phép xây dựng xong sau khi có giấy phép lại xây dựng không như giấy phép được được cấp. Hầu hết là xây lấn, xây tăng thêm so với giới hạn đã cho phép.
download by : skknchat@gmail.com 8 Quản lý trật tự xây dựng là hoạt động thanh tra, kiểm tra, đề xuất, kiến nghị và xử lý vi phạm theo thẩm quyền và trình tự luật định về các vấn đề liên quan đến trật tự xây dựng nhằm đảm bảo xây dựng quản lý đô thị phù hợp với quy hoạch tổng thể và phát triển kinh tế xã hội, an ninh quốc phòng; giữ gìn và phát triển đô thị, cải tạo chỉnh trang bộ mặt nông thôn theo đúng quy hoạch được phê duyệt, tạo điều kiện cho nhân dân xây dựng, bảo vệ quyền lợi chính đáng hợp pháp của nhân dân; ngăn chặn và tiến tới chấm dứt tình trạng lấn chiếm đất công, hành lang giao thông, sử dụng đất sai mục đích, xây dựng không phép, sai phép giữ gìn kỷ cương phép nước. Quản lý trật tự xây dựng nhà ở cũng là việc đi rà soát, kiểm tra những công trình xây dựng trên địa bàn, xây dựng mà không đúng theo yêu cầu trong giấy phép xây dựng đã được cơ quan cấp phép cấp cho và có biện pháp xử lý theo đúng luật định. Quản lý trật tự xây dựng dựa trên căn cứ chủ yếu là giấy phép xây dựng và các tiêu chí đã được duyệt. Công tác quản lý trật tự xây dựng đảm bảo cho công tác cấp phép được thực thi có hiệu lực.
Vai trò của quản lý trật tự xây dựng Trước đây, do nhiều nguyên nhân, nhiệm vụ quản lý trật tự xây dựng ít được quan tâm một cách đúng mức. Nhưng những năm gần đây nhiều vấn đề thực tiễn liên quan đến công tác quản lý trật tự xây dựng không cho phép chúng ta hời hợt, đơn giản trong nhân thức và chậm chễ trong việc thực thi các giải pháp. Lâu nay, việc tổ chức xây dựng các đô thị đến xây dựng các công trình cụ thể chủ yếu chúng ta quan tâm đến quy mô và bề rộng mà ít chú ý đến tính tổng thể mang tính hiện đại văn minh. Quản lý trật tự xây dựng có vai trò quan trọng như là một trong những giải pháp quan trọng tạo cho hoạt động xây dựng các đô thị cũng như các điểm dân cư nông thôn có tính đồng bộ và thống nhất, môi trường sống, làm việc, tổ chức giao thông thuận lợi.
Đặc điểm của quản lý trật tự xây dựng Quản lý trật tự xây dựng là hoạt động quản lý trong đó nó có đầy đủ các download by : skknchat@gmail.com 9 đặc điểm của hoạt động quản lý ngoài ra nó còn có những đặc điểm riêng mà chỉ có trong xây dựng. Đối tượng quản lý trật tự xây dựng là Cán bộ, công chức, viên chức được phân công quản lý trật tự xây dựng và những tổ chức, cá nhân khác liên quan đến các công trình xây dựng trên địa bàn. Công tác quản lý trật tự xây dựng gắn liền với yếu tố ở từng địa phương, từng khu vực cho đến quy hoạch khu chức năng của từng đô thị. Hoạt động xây dựng diễn ra hàng ngày, hàng giờ trên từng địa bàn cơ sở, tốc độ xây dựng nhanh, chi phí đầu tư xây dựng lớn, với thực tế lực lượng thanh tra Bộ, Sở xây dựng không đủ lực lượng, phương tiện và điều kiện kiểm soát toàn bộ hoạt động xây dựng trên điều kiện toàn quốc, dẫn đến tình trạng vi phạm xây dựng tại nhiều khu đô thị lớn, đặc biệt là các vụ nghiêm trọng gây dư luận xã hội và tốn không ít tiền của nhà nước và nhân dân.
Quản lý theo một thể thống nhất từ quy hoạch tổng thể đến quy hoạch chi tiết 1/2000, 1/500. Gắn quy hoạch tổng thể với quy hoạch chi tiết đơn vị huyện (quận), xã (phường). Hoạt động quản lý trật tự xây dựng phải phù hợp với đặc điểm và điều kiện kinh tế xã hội và đặc điểm tự nhiên của từng địa phương. Quản lý trật tự xây dựng lấy cơ sở pháp lý là các điều luật về xây dựng, quy hoạch - kiến trúc,…… Hoạt động quản lý trật tự xây dựng là một chuỗi hoạt động từ quy hoạch, cấp giấy phép, hoạt động thanh kiểm tra hậu cấp phép.
Nội dung của quản lý trật tự xây dựng Trong những năm vừa qua, nhiều văn bản quy phạm pháp luật về quản lý xây dựng đã được ban hành đáp ứng yêu cầu phát triển đô thị và phát triển kinh tế - xã hội. Tại các địa phương, công tác quản lý trật tự xây dựng đã có nhiều tiến bộ nhất định, thể hiện trên các mặt: công tác quy hoạch xây dựng đã có bước chuyển biến rõ rệt cả về số lượng và chất lượng; việc cải thiện thủ tục download by : skknchat@gmail.com 10 hành chính, thủ tục cấp giấy phép xây dựng giảm bớt phiền hà trong quản lý xây dựng đã được quan tâm. Mặc dù công tác quản lý trật tự xây dựng đã có những tiến bộ nhất định nhưng chúng ta vẫn phải thẳng thắn nhìn nhận rằng: nhìn chung công tác quản lý hoạt động xây dựng của chính quyền địa phương còn yếu kém. Tại nhiều địa phương vẫn chưa chú ý và tập trung nhiều nguồn lực cho công tác quy hoạch xây dựng; việc công bố, công khai các đồ án quy hoạch xây dựng theo quy định chưa được thực hiện nghiêm túc dẫn đến tình trạng phải thỏa thuận quy hoạch cho từng công trình, tưng dự án; các tổ chức, cá nhân có nhu cầu đầu tư xây dựng còn khó khăn trong thẩm định thiết kế cơ sở và xin cấp giấy phép xây dựng; một số quy định về thu hồi đất, giao đất còn chưa thực sự phù hợp với các loại hình dự án khác nhau ảnh hưởng tới quá trình phát triển đô thị; đội ngũ cán bộ trực tiếp thực hiện công tác quản lý trật tự xây dựng còn thiếu và hạn chế về trình độ chuyên môn; việc thanh tra, kiểm tra, xử lý các công trình vi phạm còn chưa kịp thời và triệt để; hiện tượng xây dựng nhà không phép, sai phép còn nhiều ảnh hưởng xấu đến cảnh quan đô thị và gây bức xúc trong dư luận.
Quy chế, quy định trong quản lý trật tự xây dựng. * Quy chế phối hợp trong quản lý trật tự xây dựng. Việc phối hợp giữa Sở xây dựng và các đơn vị được thực hiện theo nguyên tắc tăng cường trách nhiệm của UBND cấp xã, cấp quận, huyện và Sở Xây dựng trong công tác quản lý trật tự xây dựng trên địa bàn; đảm bảo công tác quản lý về trật tự xây dựng.