CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ CÔNG TY CỔ PHẦN VÀ HOẠT ĐỘNG TÀI CHÍNH TRONG CÔNG TY CỔ PHẦN 1.1/ Khái quát về CTCP 1.1/ Vai trò của CTCP trong nền kinh tế CTCP là một loại hình doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường, nó xuất hiện ở các nước phát triển từ cuối thế kỷ XVI. Sự phát triển của nền đại công nghiệp và cạnh tranh trong nền kinh tế tư bản chủ nghĩa làm cho các doanh nghiệp không ngừng nâng cao trình độ kỹ thuật công nghệ, đổi mới trang thiết bị, cải tiến máy móc và đầu tư vào các lĩnh vực kinh doanh mới để gia tăng khả năng cạnh tranh và có thể đứng vững trên thương trường. Do đó, vấn đề về vốn là hết sức quan trọng, vốn đóng vai trò quyết định trong vấn đề đầu tư cải tiến máy móc trang thiết bị, các nhà tư bản nhỏ, riêng lẻ sẽ gặp rất nhiều khó khăn trong vấn đề huy động vốn do lượng vốn tích tụ ít và chậm, huy động vốn từ ngân hàng không kịp thời cho quá trình tái sản xuất. Chính vì vậy, các nhà tư bản đã thỏa hiệp, liên minh với nhau cùng góp vốn, tập trung các tư bản cá biệt thành một tư bản lớn dưới hình thức tổ chức những CTCP để cùng nhau kinh doanh, chia sẻ rủi ro và đứng vững trên thương trường.
Hiện nay, CTCP là loại hình tổ chức sản xuất kinh doanh khá phổ biến tại các nước có nền kinh tế phát triển. Nó tương thích với nền kinh tế thị trường nói chung và nền kinh tế thị trường có sự tham gia quản lý của Nhà nước nói riêng. Trong xu thế hòa nhập thế giới như hiện nay, việc gia nhập các tổ chức kinh tế của khu vực và thế giới như AFTA, NAFTA, EU, WTO luôn là mong muốn của bất kỳ quốc gia nào. Xu thế này tạo cơ hội cạnh tranh bình đẳng cho các doanh nghiệp song nó cũng là thách thức mà doanh nghiệp phải cố gắng vượt qua khi phải chịu quy luật cạnh tranh khốc liệt của thị trường.
Quá trình cổ phần hóa một bộ phận DNNN ở nước ta trong thời gian qua đã thúc đẩy quá trình hình thành và gia tăng số lượng CTCP trong nền kinh tế, một loại hình doanh nghiệp tiên tiến thích hợp với LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 đặc điểm của nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần theo định hướng xã hội chủ nghĩa.2/ Khái niệm và đặc điểm CTCP 1.1/ Khái niệm CTCP CTCP là loại hình công ty được thành lập do nhiều cá nhân tổ chức góp vốn kinh doanh trên nguyên tắc lời ăn lỗ chịu. Tiền vốn được chia thành các cổ phần bằng nhau, người góp vốn với tư cách là các cổ đông sẽ mua một số cổ phần đó. Cổ đông chịu trách nhiệm hữu hạn trong phạm vi phần vốn góp của mình và cổ đông được quyền tự do sang nhượng lại cổ phần thông qua việc mua bán các cổ phiếu. Theo Luật doanh nghiệp Việt Nam thì CTCP là doanh nghiệp, trong đó vốn điều lệ được chia thành nhiều phần bằng nhau gọi là cổ phần, cổ đông chỉ chịu trách nhiệm về nợ và các nghĩa vụ tài sản khác của doanh nghiệp trong phạm vi số vốn đã góp vào doanh nghiệp, cổ đông có quyền tự do chuyển nhượng cổ phần của mình cho người khác (trừ trường hợp cổ đông sở hữu cổ phần ưu đãi biểu quyết không được chuyển nhượng cổ phần đó cho người khác.
Và trong ba năm đầu, kể từ ngày công ty được cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, các cổ đông sáng lập phải cùng nhau nắm giữ ít nhất 20% số cổ phần phổ thông được quyền chào bán, cổ phần phổ thông của cổ đông sáng lập có thể chuyển nhượng cho người không phải là cổ đông nếu được sự chấp thuận của Đại hội đồng cổ đông), cổ đông có thể là tổ chức, cá nhân, số lượng cổ đông tối thiểu là ba và không hạn chế số lượng tối đa. CTCP có quyền phát hành chứng khoán ra công chúng theo quy định của pháp luật về chứng khoán. CTCP có tư cách pháp nhân kể từ ngày được cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh.2/ Đặc điểm CTCP CTCP là một tổ chức kinh tế do nhiều thành viên thỏa thuận lập nên một cách tự nguyện, góp vốn tùy theo khả năng của mình để tiến hành hoạt động kinh doanh và có những đặc điểm sau: - CTCP có tư cách pháp nhân, là một chủ thể kinh doanh hoàn toàn độc lập. Nó là loại hình công ty đối vốn nên không đòi hỏi nhân thân của các cổ đông, chỉ đòi hỏi góp cổ phần; LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 - CTCP có thể phát hành chứng khoán động sản (trái phiếu, cổ phiếu ưu đãi, cổ phiếu phổ thông), có thể mua bán chứng khoán tại Sở Giao dịch chứng khoán, các ngân hàng thương mại, hay các công ty tài chính; - Trong trường hợp bị thua lỗ, cổ đông chỉ chịu trách nhiệm tài chính trong phạm vi số vốn đã góp vào công ty (trách nhiệm hữu hạn); - CTCP có khả năng huy động vốn nhàn rỗi tạm thời trong xã hội.
Quy mô kinh doanh của công ty được mở rộng không hạn chế vì họ có nhiều vốn – có điều kiện tạo thời cơ và chớp thời cơ đầu tư vào các ngành mới có trình độ kỹ thuật – công nghệ tiên tiến, tạo ra những sản phẩm có tính cạnh tranh cao; - Cổ đông được giải phóng khỏi chức năng quản lý công ty. Công việc quản lý được các nhà quản lý chuyên nghiệp, có trình độ chuyên môn cao đảm nhận; - CTCP được tổ chức rất chặt chẽ. Trong cơ cấu tổ chức và điều lệ hoạt động có Đại hội cổ đông, Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát và Ban Quản lý công ty, mỗi bộ phận đều có những chức năng và quyền hạn khác nhau; - Vốn hoạt động của CTCP gồm 3 nguồn: Vốn cổ phần phổ thông thường được gọi tắt là vốn cổ phần hay vốn tự có của chủ sở hữu, vốn cổ phần ưu đãi và vốn nợ.3/ Các loại hình CTCP * CTCP nội bộ: là CTCP chỉ phát hành cổ phiếu trong phạm vi giới hạn, những đối tượng mua cổ phiếu thường là những sáng lập viên của công ty, những cán bộ công nhân viên trong công ty hoặc là các pháp nhân là những đơn vị trực thuộc. CTCP nội bộ thường không phát huy được lợi ích của CTCP là dễ dàng huy động được lượng vốn lớn dưới dạng cổ phần hay đi vay bằng cách phát hành trái phiếu khi cần mở rộng tầm hoạt động hay phạm vi kinh doanh.
Công ty này thuộc sở hữu riêng của một nhóm người, một nhóm tổ chức và ít nhiều mang tính đối nhân trong quan hệ sở hữu của các cổ đông. Chính vì vậy, CTCP nội bộ chỉ tồn tại trong thời kỳ đầu của việc ra đời và phát triển của một CTCP. Đối với loại hình CTCP này, cổ phiếu của công ty không được chuyển nhượng cho người bên ngoài khi chưa có sự đồng ý của hội đồng quản trị.Và loại LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 hình công ty này được thành lập khi chưa được phép hoặc chưa muốn bán rộng rãi cổ phiếu mình ra công chúng. * CTCP đại chúng: là CTCP có phát hành cổ phiếu rộng rãi trong công chúng ngoài những đối tượng “nội bộ” đã nêu trong CTCP nội bộ.
Khi một CTCP nội bộ bắt đầu tăng trưởng và thêm nhiều cổ phần mới được phát hành nhằm gia tăng bổ sung thêm vốn thì những cổ phần của nó sẽ được giao dịch mua bán trên thị trường, lúc này công ty được gọi là CTCP đại chúng và bị bắt buộc phải tuân thủ những nghĩa vụ về công khai hóa thông tin. TTCK ra đời trên cơ sở phát sinh loại hình CTCP đại chúng vì khi chứng khoán của nó được nắm giữ rộng rãi trong công chúng sẽ phát sinh nhu cầu mua bán để chuyển dịch vốn đầu tư và đây là tiền đề cho sự ra đời và phát triển của TTCK. CTCP đại chúng đã niêm yết: Là loại hình CTCP đại chúng mà chứng khoán của công ty đã được niêm yết vào danh sách các chứng khoán được phát hành và mua bán tại sở giao dịch chứng khoán. Thông thường đó là những công ty có quy mô lớn, có nhiều cổ đông đại chúng, hoạt động kinh doanh có hiệu quả trong nhiều năm liên tục.
Và khi đã niêm yết chứng khoán tại sở giao dịch chứng khoán công ty phải chịu sự giám sát chặt chẽ của cơ quan quản lý Nhà nước về thị trường chứng khoán.2/ Tổng quan về hoạt động quản trị tài chính trong CTCP 1.1/ Khái quát về tài chính doanh nghiệp và quản trị tài chính công ty 1.1/ Khái niệm về tài chính doanh nghiệp, hoạt động quản trị tài chính Tài chính CTCP hay tài chính doanh nghiệp là khâu cơ sở của hệ thống tài chính trong nền kinh tế, chính là quá trình tạo lập và sử dụng các quỹ tiền tệ phát sinh trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp, các hoạt động có liên quan đến việc tạo lập, phân phối và sử dụng các quỹ bằng tiền trong doanh nghiệp chính là hoạt động tài chính của doanh nghiệp. CTCP hay bất kỳ một tổ chức nào khác đều có các loại hoạt động sau: Hoạt động chức năng; Hoạt động đầu tư; Hoạt động tài trợ. Hoạt động chức năng của công ty chính là việc sản xuất kinh doanh hàng hóa, dịch vụ. Để có thể thực hiện được những việc này công ty phải mua sắm máy móc, thiết bị, nhà xưởng, vật LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 liệu… đó chính là hoạt động đầu tư của công ty.
Và cuối cùng để có thể tiến hành hoạt động đầu tư và sản xuất kinh doanh công ty phải huy động các nguồn tài chính từ bên ngoài dưới dạng nhận vốn góp từ các nhà đầu tư hay vay từ các tổ chức tín dụng, đây chính là hoạt động tài trợ. Để nâng cao hiệu quả hoạt động tài chính thì công tác quản trị tài chính công ty đóng vai trò rất quan trọng. Quản trị tài chính trong CTCP là quá trình quản lý trong đó nhà quản trị tài chính xử lý các thông tin liên quan đến môi trường tài chính và môi trường nội bộ của công ty, giải quyết một cách đúng đắn các mối quan hệ tài chính phát sinh trong hoạt động sản xuất kinh doanh, đưa ra các quyết định tài chính nhằm tối đa hóa giá trị công ty. Các quyết định tài chính mà nhà quản trị phải đưa ra là quyết định đầu tư, quyết định tài trợ, quyết định phân phối cụ thể như sau: - Quyết định đầu tư: Quyết định đầu tư là việc chọn đầu tư vào những tài sản thực.