Lêi më ®Çu §Ó tiÕn hµnh ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh, mçi doanh nghiÖp ®Òu ph¶i cã trong tay mét lîng vèn kinh doanh nhÊt ®Þnh, nã lµ yÕu tè kh«ng thÓ thiÕu ®èi víi sù tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña mçi doanh nghiÖp. Trong nÒn kinh tÕ thÞ tr- êng vèn lµ ®iÒu kiÖn tiªn quyÕt, cã ý nghÜa quyÕt ®Þnh ®Õn c¸c bíc tiÕp theo cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh. Do ®ã vÊn ®Ò ®Æt ra lµ doanh nghiÖp ph¶i tæ chøc qu¶n lý vµ sö dông vèn sao cho cã hiÖu qu¶ nhÊt nh»m môc ®Ých tèi ®a ho¸ lîi nhuËn. Vèn kinh doanh cña doanh nghiÖp ®îc chia lµm 2 phÇn: Vèn cè ®Þnh vµ Vèn lu ®éng.
Mçi lo¹i vèn cã mét vai trß kh¸c nhau. NÕu nh VC§ ®îc coi lµ “c¬ b¾p” cña s¶n xuÊt th× VL§ nh dßng m¸u lu«n vËn ®éng tuÇn hoµn gióp cho qu¸ tr×nh ho¹t ®éng s¶n xuÊt ®îc diÔn ra thêng xuyªn liªn tôc. Trong c¬ chÕ bao cÊp, c¸c doanh nghiÖp chñ yÕu quan t©m ®Õn viÖc hoµn thµnh vît møc c¸c chØ tiªu ph¸p lÖnh. C¸c yÕu tæ chñ quan trong viÖc h×nh thµnh gi¸ c¶, lîi nhuËn vµ c¬ chÕ gi¸ thÊp ®· lµm cho c¸c doanh nghiÖp kh«ng cã ®iÒu kiÖn ph¸t huy tÝnh tù chñ trong ho¹t ®éng cña m×nh.
C¬ chÕ nµy khiÕn doanh nghiÖp û l¹i, kh«ng quan t©m ®Õn hiÖu qu¶ sö dông vèn, h¬n n÷a cßn dÉn tíi xu híng tiªu cùc, h×nh thµnh c¬ chÕ “xin cho”. T×nh tr¹ng ¨n mßn vµo vèn diÔn ra phæ biÕn, lµm th©m hôt Ng©n s¸ch Nhµ níc. ChuyÓn sang c¬ chÕ thÞ trêng, nÒnkinh tÕ thÞ trêng ®i kÌm víi c¹nh tranh g¨y g¾t, khèc liÖt ®ßi hái c¸c doanh nghiÖp ph¶i liªn tôc phÊn ®Êu ë mäi mÆt cña ho¹t ®éng kinh doanh, ®Æc biÖt lµ sö dông vèn sao cho cã hiÖu qu¶, tiÕt kiÖm chi phÝ, h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm, t¨ng doanh thu, t¨ng lîi nhuËn. Trong c¸c doanh nghiÖp VL§ thêng chiÕm mét tû träng t¬ng ®èi lín trong c¬ cÊu VKD.
Thùc tÕ ®ßi hái c¸c doanh nghiÖp ph¶i lu«n t×m c¸ch n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông VL§, bëi viÖc tæ chøc vµ sö dông nã tèt hay xÊu ¶nh hëng trùc tiÕp ®Õn kÕt qu¶ ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh. 1 XuÊt ph¸t tõ vai trß vµ tÇm quan träng còng nh yªu cÇu thùc tÕ vÒ hiÖu qu¶ sö dông VL§ víi doanh nghiÖp. §ång thêi qua thêi gian thùc tËp t×m hiÓu t¹i C«ng ty TNHH Nhµ níc mét thµnh viªn Thùc phÈm Hµ néi em ®· chän ®Ò tµi: “Mét sè gi¶i ph¸p tµi chÝnh nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ tæ chøc qu¶n lý vµ sö dông VL§ t¹i C«ng ty TNHH Nhµ níc mét thµnh viªn Thùc phÈm Hµ Néi” lµm ®Ò tµi nghiªn cøu cho luËn v¨n tèt nghiÖp cña m×nh. Ngoµi phÇn më ®Çu vµ kÕt luËn, néi dung cña luËn v¨n gåm 3 ch¬ng: Ch¬ng 1: Vèn lu ®éng vµ sù cÇn thiÕt ph¶i n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông Vèn lu ®éng trong doanh nghiÖp.
Ch¬ng 2: Thùc tr¹ng viÖc tæ chøc qu¶n lý vµ sö dông VL§ t¹i C«ng ty TNHH Nhµ níc mét thµnh viªn Thùc phÈm Hµ néi. Ch¬ng 3: Mét sè gi¶i ph¸p tµi chÝnh gãp phÇn n©ng cao hiÖu qu¶ tæ chøc qu¶ lý vµ sö dông VL§ t¹i C«ng ty TNHH Nhµ níc mét thµnh viªn Thùc phÈm Hµ néi. Do tr×nh ®é lý luËn còng nh sù hiÓu biÕt thùc tÕ cßn h¹n chÕ nªn luËn v¨n kh«ng tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt nhÊt ®Þnh. Em rÊt mong nhËn ®îc sù gãp ý cña c¸c thÇy c« trong Bé m«n Tµi chÝnh Doanh nghiÖp.
Qua ®©y em xin ch©n thµnh c¶m ¬n thÇy gi¸o- TiÕn sÜ B¹ch §øc HiÓn ®· tËn t×nh gi¶ng d¹y vµ híng dÉn em viÕt luËn v¨n, cïng c¸c thÇy c« trong Bé m«n Tµi chÝnh Doanh nghiÖp. 2 Ch¬ng 1 Vèn lu ®éng vµ sù cÇn thiÕt ph¶i n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn lu ®éng trong doanh nghiÖp I. Vèn lu ®éng vµ nguån vèn lu ®éng cña doanh nghiÖp trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng. Vèn lu ®éng cña doanh nghiÖp.
Kh¸i niÖm chung, ®Æc ®iÓm VL§ cña doanh nghiÖp.Kh¸i niÖm VL§. Trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng, nÕu coi mçi nÒn kinh tÕ nh mét c¬ thÓ sèng th× doanh nghiÖp ®îc coi nh “tÕ bµo” cña c¬ thÓ sèng Êy. Chøc n¨ng chñ yÕu cña mçi doanh nghiÖp lµ thùc hiÖn c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh ®Ó cung cÊp cho x· héi c¸c s¶n phÈm hµng hãa, lao vô dÞch vô nh»m môc tiªu tèi ®a hãa lîi nhuËn, n©ng cao gi¸ trÞ cña doanh nghiÖp trªn thÞ trêng. §Ó thùc hiÖn chøc n¨ng nµy, doanh nghiÖp cÇn ph¶i cã 3 yÕu tè ®ã lµ: T liÖu lao ®éng (TLL§), ®èi tîng lao ®éng (§TL§) vµ søc lao ®éng (SL§).
Qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh lµ qu¸ tr×nh kÕt hîp 3 yÕu tè trªn l¹i víi nhau mét c¸ch hµi hßa ®Ó t¹o ra s¶n phÈm. Trong ®ã TLL§ khi tham gia vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh th× kh«ng thay ®æi h×nh th¸i ban ®Çu. Gi¸ trÞ cña nã ®îc chuyÓn dÞch dÇn dÇn vµo gi¸ trÞ s¶n phÈm vµ thu håi dÇn khi s¶n phÈm ®îc tiªu thô. Cßn §TL§ (nh nguyªn vËt liÖu, b¸n thµnh phÈm…) chØ tham gia vµo mét chu kú 3 s¶n xuÊt vµ kh«ng gi÷ nguyªn h×nh th¸i vËt chÊt ban ®Çu, gi¸ trÞ cña nã ®îc chuyÓn dÞch toµn bé mét lÇn vµo gi¸ trÞ s¶n phÈm.
Nh÷ng §TL§ nãi trªn nÕu xÐt vÒ h×nh th¸i hiÖn vËt ®îc gäi lµ TSL§, cßn xÐt vÒ h×nh th¸i gi¸ trÞ ®îc gäi lµ VL§ cña doanh nghiÖp. Lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn cña TSL§ nªn ®Æc ®iÓm vËn ®éng cña VL§ lu«n chÞu sù chi phèi bëi nh÷ng ®Æc ®iÓm cña TSL§. Trong c¸c doanh nghiÖp ngêi ta thêng chia TSL§ thµnh 2 lo¹i: TSL§ s¶n xuÊt vµ TSL§ lu th«ng. 4 - TSL§ s¶n xuÊt bao gåm c¸c tµi s¶n ë kh©u dù tr÷ s¶n xuÊt nh: nguyªn nhiªn vËt liÖu, phô tïng thay thÕ, b¸n thµnh phÈm, s¶n phÈm dë dang ®ang n»m trong kh©u dù tr÷ s¶n xuÊt hoÆc s¶n xuÊt, chÕ biÕn.
- TSL§ lu th«ng bao gåm s¶n phÈm thµnh phÈm chê tiªu thô, c¸c lo¹i vèn b»ng tiÒn, c¸c kho¶n vèn trong thanh to¸n, c¸c kho¶n chi phÝ chê kÕt chuyÓn, chi phÝ tr¶ tríc… Trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh c¸c TSL§ s¶n xuÊt vµ TSL§ lu th«ng lu«n vËn ®éng, thay thÕ vµ chuyÓn hãa lÉn nhau, ®¶m b¶o cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh ®îc diÔn ra liªn tôc. Trong ®iÒu kiÖn nÒn kinh tÕ hµng hãa- tiÒn tÖ, ®Ó h×nh thµnh c¸c TSL§ s¶n xuÊt vµ TSL§ lu th«ng, c¸c doanh nghiÖp ph¶i bá ra mét sè vèn ®Çu t ban ®Çu nhÊt ®Þnh. V× vËy còng cã thÓ nãi VL§ cña doanh nghiÖp lµ sè vèn tiÒn tÖ øng tríc ®Ó ®Çu t, mua s¾m TSL§ ®¶m b¶o cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp ®îc diÔn ra b×nh thêng liªn tôc. - Phï hîp víi c¸c ®Æc ®iÓm trªn cña TSL§, VL§ vËn ®éng kh«ng ngõng, lu«n thay ®æi h×nh th¸i biÓu hiÖn vµ qu¸ tr×nh vËn ®éng cña VL§ trong chu kú s¶n xuÊt kinh doanh diÔn ra liªn tôc theo c«ng thøc: T- H….H’- T’ víi T’> T Riªng ®èi víi doanh nghiÖp th¬ng m¹i th× c«ng thøc sÏ lµ: T- H- T’ víi T’> T 5 Qua mçi giai ®o¹n cña chu kú kinh doanh VL§ l¹i thay ®æi h×nh th¸i biÓu hiÖn tõ h×nh th¸i tiÒn tÖ ban ®Çu chuyÓn sang h×nh th¸i vèn vËt t hµng hãa dù tr÷ vµ vèn s¶n xuÊt råi cuèi cïng l¹i trë vÒ h×nh th¸i vèn tiÒn tÖ.
Sau mçi chu kú t¸i s¶n xuÊt VL§ hoµn thµnh mét vßng chu chuyÓn. + Giai ®o¹n 1: T-H: Khëi ®Çu vßng tuÇn hoµn, VL§ díi h×nh th¸i tiÒn tÖ øng tríc ®îc dïng ®Ó mua s¾m c¸c ®èi tîng lao ®éng dù tr÷ cho s¶n xuÊt. Nh vËy, ë giai ®o¹n 1 VL§ ®· tõ h×nh th¸i tiÒn tÖ chuyÓn sang h×nh th¸i vèn vËt t hµng hãa.H’: Khi ®· cã yÕu tè ®Çu vµo doanh nghiÖp tiÕn hµnh s¶n xuÊt s¶n phÈm, c¸c vËt t hµng hãa dù tr÷ ®îc ®a dÇn vµo phôc vô cho s¶n xuÊt.Tr¶i qua qu¸ tr×nh s¶n xuÊt c¸c s¶n phÈm hµng hãa ®îc t¹o ra. Nh vËy ë giai ®o¹n nµy VL§ ®· tõ h×nh th¸i vèn vËt t hµng hãa chuyÓn sang h×nh th¸i vèn s¶n phÈm dë dang vµ sau ®ã chuyÓn sang h×nh th¸i vèn thµnh phÈm (hiÖn vËt).
+ Giai ®o¹n 3: H’- T’: Doanh nghiÖp tiÕn hµnh tiªu thô s¶n phÈm, thu ®îc tiÒn vÒ vµ VL§ ®· tõ h×nh th¸i vèn thµnh phÈm chuyÓn sang h×nh th¸i vèn tiÒn tÖ. KÕt thóc giai ®o¹n 3 VL§ hoµn thµnh mét vßng chu chuyÓn. Trong thùc tÕ s¶n xuÊt kinh doanh, sù vËn ®éng cña VL§ kh«ng ph¶i diÔn ra mét c¸ch tuÇn tù theo nh m« h×nh trªn mµ sù vËn ®éng ®ã ®îc ®an xen lÉn nhau. Trong khi mét bé phËn cña VL§ ®îc chuyÓn tõ kh©u dù tr÷ s¶n xuÊt (giai ®o¹n 1) vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt (giai ®o¹n 2) th× mét bé phËn kh¸c l¹i chuyÓn hãa tõ h×nh th¸i s¶n 6 phÈm (giai ®o¹n 2) sang h×nh th¸i tiÒn tÖ ban ®Çu (giai ®o¹n 3).
Cø nh vËy mµ qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp ®îc diÔn ra mét c¸ch liªn tôc. - VL§ chØ tham gia vµo mét chu kú s¶n xuÊt kinh doanh, khi tham gia ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh VL§ ®îc chuyÓn toµn bé gi¸ trÞ ngay mét lÇn vµo gi¸ trÞ s¶n phÈm hµng hãa vµ thu håi l¹i toµn bé sau mét chu kú s¶n xuÊt kinh doanh. KÕt thóc mçi chu kú s¶n xuÊt kinh doanh VL§ hoµn thµnh mét vßng chu chuyÓn. - Do qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh diÔn ra mét c¸ch thêng xuyªn liªn tôc, v× vËy tuÇn hoµn cña VL§ còng ®îc lÆp ®i lÆp l¹i cã tÝnh chÊt chu kú t¹o thµnh sù chu chuyÓn cña VL§.
Tõ ®Æc ®iÓm trªn ®Æt ra cho c«ng t¸c qu¶n lý VL§ cÇn chó ý: + Ph©n bæ VL§ ë c¸c kh©u kinh doanh hîp lý, trong mçi kh©u kinh doanh l¹i ®îc chia ra nhiÒu thµnh phÇn nªn c«ng t¸c qu¶n lý ph¶i chÆt chÏ ®Õn tõng kh©u, tõng thµnh phÇn. + Ph¶i ®¶m b¶o hiÖu qu¶ sö dông vµ kh¶ n¨ng thu håi VL§. + VL§ ®îc lu©n chuyÓn theo nh÷ng vßng tuÇn hoµn liªn tiÕp nªn môc tiªu cña doanh nghiÖp lµ ph¶i t¨ng ®îc vßng quay cña vèn, ®Ó tõ ®ã t¨ng hiÖu qu¶ sö dông VL§. §¹t ®îc ®iÒu nµy th× s¶n phÈm lµm ra ph¶i b¸n ®îc trong thêi gian sím nhÊt ®Ó thu håi vèn, ®¶m b¶o tr¶ l·i c¸c kho¶n nî, cã nh vËy míi ®îc vßng quay nhanh nh mong ®îi.
Ph©n lo¹i VL§. §Ó cã thÓ qu¶n lý, sö dông VL§ cã hiÖu qu¶ cÇn ph¶i tiÕn hµnh 7 ph©n lo¹i VL§ theo c¸c tiªu thøc kh¸c nhau. ViÖc ph©n lo¹i nµy sÏ gióp c¸c nhµ qu¶n lý doanh nghiÖp biÕt ®îc nh÷ng u, nhîc ®iÓm cña c¸ch ph©n bæ VL§ cho tõng lo¹i mµ tõ ®ã cã c¸ch kh¾c phôc hîp lý. Th«ng thêng cã c¸c c¸ch ph©n lo¹i sau ®©y: 1.
Ph©n lo¹i theo vai trß tõng lo¹i VL§ trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh.