Nâng cao chất lượng tín dụng doanh nghiệp tại ngân hàng thương mại cổ phần đầu tư phát triển việt nam chi nhánh tỉnh lai châu

Nghiên cứu giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng doanh nghiệp tại BIDV Lai Châu. Phân tích thực trạng, đề xuất các giải pháp hiệu quả đến năm 2030.

• Tác giả: Lê Phương Huyền
• Người hướng dẫn: Ts. Lê Hải Trung
• Trường học: Học Viện Ngân Hàng
• Chuyên ngành: Ngân Hàng
• Đề tài: Nâng Cao Chất Lượng Tín Dụng Doanh Nghiệp Tại Ngân Hàng TMCP Đầu Tư Và Phát Triển Việt Nam – Chi Nhánh Lai Châu
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2020 - 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• LỜI MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài
• Tổng quan nghiên cứu
• Nghiên cứu ngoài nước
• Nghiên cứu trong nước
• Khoảng trống nghiên cứu
• Mục tiêu nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Câu hỏi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Phương pháp thu thập dữ liệu
• Phương pháp xử lý dữ liệu
• Phương pháp phân tích thông tin
• Cấu trúc của khóa luận tốt nghiệp
• 1. Chương 1: Cơ sở lý luận chung về chất lượng tín dụng khách hàng doanh nghiệp của NHTM
• 1.1. Tổng quan về Ngân hàng Thương mại (NHTM)
• 1.1.1. Khái niệm của Ngân hàng Thương mại
• 1.1.2. Các nghiệp vụ cơ bản của Ngân hàng Thương mại
• 1.2. Khái quát chung về tín dụng ngân hàng
• 1.2.1. Khái niệm tín dụng ngân hàng
• 1.2.2. Phân loại tín dụng trong ngân hàng thương mại
• 1.2.3. Đặc điểm của tín dụng ngân hàng
• 1.2.4. Vai trò của tín dụng ngân hàng
• 1.3. Khái quát chung về tín dụng khách hàng doanh nghiệp của NHTM
• 1.3.1. Các hình thức cấp tín dụng khách hàng doanh nghiệp của Ngân hàng Thương mại
• 1.3.1.1. Chiết khấu các chứng từ có giá
• 1.3.1.2. Bảo lãnh ngân hàng
• 1.3.1.3. Phát hành thẻ tín dụng
• 1.3.1.4. Hình thức khác
• 1.3.2. Đặc điểm của tín dụng khách hàng doanh nghiệp trong Ngân hàng Thương mại
• 1.3.3. Vai trò của tín dụng khách hàng doanh nghiệp
• 1.4. Chất lượng tín dụng khách hàng doanh nghiệp của NHTM
• 1.4.1. Khái niệm chất lượng tín dụng khách hàng doanh nghiệp của Ngân hàng thương mại
• 1.4.2. Một số chỉ tiêu quan trọng đánh giá chất lượng tín dụng khách hàng doanh nghiệp của ngân hàng thương mại
• 1.4.2.1. Nhóm các chỉ tiêu định lượng
• 1.4.2.2. Nhóm các chỉ tiêu định tính
• 1.4.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng thương mại
• 1.4.3.1. Yếu tố chủ quan
• 1.4.3.2. Yếu tố khách quan
• 1.5. Kinh nghiệm nâng cao chất lượng tín dụng khách hàng doanh nghiệp tại một số Ngân hàng thương mại tại Việt Nam và bài học kinh nghiệm đối với Ngân hàng TMCP Đầu tư & Phát triển Việt Nam - Chi nhánh tỉnh Lai Châu
• 1.5.1. Kinh nghiệm nâng cao chất lượng tín dụng khách hàng doanh nghiệp tại một số Ngân hàng thương mại Việt Nam
• 1.5.1.1. Kinh nghiệm nâng cao chất lượng tín dụng tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam (Vietinbank) Chi nhánh Lai Châu
• 1.5.1.2. Kinh nghiệm nâng cao chất lượng tín dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam- Chi nhánh thành phố Lai Châu
• 1.5.2. Bài học kinh nghiệm đối với Ngân hàng TMCP Đầu tư & Phát triển Việt Nam - Chi nhánh tỉnh Lai Châu
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. Chương 2: Thực trạng chất lượng tín dụng khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Đầu tư & Phát triển Việt Nam - Chi nhánh tỉnh Lai Châu
• 2.1. Tổng quan về Ngân hàng TMCP BIDV chi nhánh tỉnh Lai Châu
• 2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển
• 2.1.2. Cơ cấu tổ chức, bộ máy quản lý
• 2.1.2.1. Cơ cấu tổ chức, nhân sự
• 2.1.2.2. Chức năng và nhiệm vụ của Chi nhánh
• 2.1.3. Tổng quan tình hình hoạt động kinh doanh của Ngân hàng TMCP Đầu tư & Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Lai Châu
• 2.1.3.1. Khái quát kết quả hoạt động kinh doanh của BIDV Lai Châu
• 2.1.3.2. Thực trạng nguồn vốn và sử dụng vốn của BIDV Lai Châu
• 2.2. Thực trạng chất lượng tín dụng khách hàng doanh nghiệp tại BIDV chi nhánh tỉnh Lai Châu
• 2.2.1. Một số hoạt động tín dụng của khách hàng doanh nghiệp tại Chi nhánh BIDV Lai Châu
• 2.2.2. Quy trình tín dụng khách hàng doanh nghiệp của BIDV Chi nhánh Lai Châu
• 2.2.3. Phân tích chất lượng tín dụng thông qua chỉ tiêu định tính
• 2.2.4. Phân tích chất lượng tín dụng thông qua chỉ tiêu định lượng
• 2.2.4.1. Số lượng khách hàng doanh nghiệp vay vốn
• 2.2.4.2. Dư nợ tín dụng khách hàng doanh nghiệp
• 2.2.4.3. Chỉ tiêu nợ quá hạn của khách hàng doanh nghiệp
• 2.2.4.4. Chỉ tiêu nợ xấu của khách hàng doanh nghiệp
• 2.2.4.5. Trích lập dự phòng rủi ro tín dụng đối với KHDN
• 2.3. Đánh giá về chất lượng tín dụng khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Đầu tư & Phát triển Việt Nam (BIDV) Chi nhánh tỉnh Lai Châu
• 2.3.1. Những kết quả đạt được của chi nhánh
• 2.3.2. Hạn chế tồn tại và nguyên nhân của chi nhánh
• 2.3.2.1. Những hạn chế còn tồn tại
• 2.3.2.2. Nguyên nhân của những tồn tại
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. Chương 3: Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Đầu tư & Phát triển Việt Nam - Chi nhánh tỉnh Lai Châu
• 3.1. Định hướng nâng cao chất lượng tín dụng khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Đầu tư & Phát triển Việt Nam - Chi nhánh tỉnh Lai Châu
• 3.1.1. Định hướng chung và mục tiêu phát triển của Ngân hàng TMCP Đầu tư & Phát triển Việt Nam - BIDV Chi nhánh tỉnh Lai Châu
• 3.1.2. Định hướng nâng cao chất lượng tín dụng khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Đầu tư & Phát triển Việt Nam - Chi nhánh tỉnh Lai Châu đến năm 2030
• 3.2. Các giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Đầu tư & Phát triển Việt Nam - Chi nhánh tỉnh Lai Châu
• 3.2.1. Thúc đẩy chuyển đổi số, số hoá hoạt động tín dụng và sản phẩm tín dụng của chi nhánh
• 3.2.2. Thúc đẩy tiêu chuẩn ESG trong hoạt động tín dụng
• 3.2.3. Nâng cao chất lượng thẩm định khi cấp tín dụng cho KHDN để hạn chế nợ xấu
• 3.2.4. Hoàn thiện hệ thống thông tin tín dụng của chi nhánh
• 3.2.5. Nâng cao chất lượng của cán bộ tín dụng tại chi nhánh
• 3.2.6. Đa dạng hóa hoạt động tín dụng đối với doanh nghiệp
• 3.2.7. Nâng cao chất lượng hoạt động Marketing của chi nhánh
• 3.2.8. Hoàn thiện dịch vụ cung ứng đến với KHDN
• 3.3. Một số kiến nghị
• 3.3.1. Đối với Chính phủ
• 3.3.2. Đối với Ngân hàng Nhà nước
• 3.3.3. Đối với Ngân hàng TMCP Đầu tư & Phát triển Việt Nam - Chi nhánh tỉnh Lai Châu
• 3.3.4. Đối với tỉnh Lai Châu
• 3.3.5. Đối với các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan về Chất Lượng Tín Dụng Doanh Nghiệp tại Lai Châu

Hoạt động của hệ thống ngân hàng thương mại (NHTM) đóng vai trò quan trọng trong tăng trưởng và phát triển kinh tế. NHTM vừa là công cụ để Chính phủ điều chỉnh nền kinh tế vĩ mô, vừa là cánh tay đắc lực giúp NHNN ổn định thị trường tiền tệ. Chức năng trung gian tín dụng là một trong những chức năng đặc trưng mang đến ảnh hưởng lớn nhất đối với nền kinh tế. Tín dụng đem lại lợi nhuận chủ yếu trong HĐKD của các NHTM, doanh thu từ hoạt động này chiếm 70% - 80%, trong đó thu nhập nhận được từ hoạt động cho vay chiếm tỷ trọng lớn. Tuy nhiên, hoạt động tín dụng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Thống đốc NHNN Nguyễn Thị Hồng cho biết, Ngân hàng thế giới đã cảnh báo tình trạng dư nợ tín dụng trên GDP của Việt Nam đang ở trong danh sách các nước cao nhất thế giới.

1.1. Vai trò của tín dụng doanh nghiệp trong phát triển kinh tế

Tín dụng doanh nghiệp (TDDN) là một trong những hình thức quan trọng của tín dụng ngân hàng, được xem như là nền tảng để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đáp ứng nhu cầu mở rộng vốn và tạo điều kiện để việc sản xuất diễn ra liên tục. Với tình hình hiện nay, tình trạng mất cân đối về cơ cấu kinh tế, thất nghiệp, lạm phát vẫn còn là vấn đề nhức nhối thì thông qua hoạt động tín dụng sẽ góp phần giải quyết các vấn đề xã hội, tổ chức lại sản xuất, hình thành cơ cấu kinh tế hợp lý. Đồng thời thông qua TDDN, ngân hàng đã duy trì và mở rộng hoạt động kinh doanh của mình bằng việc cho vay và thu lãi suất từ các khoản vay.

1.2. Tầm quan trọng của nâng cao chất lượng tín dụng

Việc phân tích và tập trung nâng cao chất lượng tín dụng là một đề tài vô cùng cấp thiết và được nhiều người quan tâm trong thời điểm hiện nay. Theo Oino (2016), các NHTM có thể trích lập dự phòng cao hơn mức cần thiết khi chất lượng tín dụng và thu nhập ròng cao và ngược lại, các NHTM có thể sẽ không tăng được dự phòng nhiều như mong muốn nếu chất lượng tín dụng của ngân hàng bị xấu đi. Từ đó, tác giả kết luận rằng quản trị rủi ro tín dụng là một yếu tố dự báo hiệu quả hoạt động của ngân hàng.

II. Thực Trạng Nợ Xấu Doanh Nghiệp tại BIDV Lai Châu Hiện Nay

Lai Châu là một tỉnh thuộc vùng Tây Bắc Bộ của Việt Nam, được đánh giá là một trong những tỉnh có nền kinh tế khó khăn vẫn đang trong quá trình hội nhập kinh tế với cả nước. Các doanh nghiệp có vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển kinh tế ở nhiều mặt như cải thiện mức sống, tạo việc làm, tạo thu nhập, tạo giá trị gia tăng,.Tổng dư nợ cho vay đối với KHDN của Chi nhánh BIDV Lai Châu tính đến quý 1 năm 2024 chiếm tỷ trọng khá cao trong tổng dư nợ, chiếm hơn 50%. Thực tế hiện nay các doanh nghiệp của tỉnh vẫn còn gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn tín dụng của ngân hàng, có hơn 1000 doanh nghiệp đang hoạt động trên địa bàn tỉnh nhưng chỉ có khoảng 1/3 doanh nghiệp có khả năng tiếp cận nguồn vốn tín dụng.

2.1. Khó khăn trong tiếp cận vốn vay doanh nghiệp tại Lai Châu

Có hơn 1000 doanh nghiệp đang hoạt động trên địa bàn tỉnh nhưng chỉ có khoảng 1/3 doanh nghiệp có khả năng tiếp cận nguồn vốn vay doanh nghiệp, 2/3 số doanh nghiệp còn lại vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn hoặc chưa đáp ứng đủ điều kiện để được vay vốn. Theo Ahmad Nasruddin (2023), các doanh nghiệp có vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển kinh tế ở nhiều mặt như cải thiện mức sống, tạo việc làm, tạo thu nhập, tạo giá trị gia tăng.

2.2. Xu hướng tăng nợ xấu doanh nghiệp tại BIDV Lai Châu

Nợ xấu tín dụng KHDN của chi nhánh đang có xu hướng tăng cao qua các năm, đến quý 1 năm 2024 nợ xấu KHDN đạt 65.626 triệu đồng cao hơn hẳn so với nợ xấu bán lẻ, tỷ lệ nợ xấu đến quý 1 năm 2024 là 2,92% đây là một tỷ lệ khá cao, nếu không có biện pháp xử lý kịp thời sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động kinh doanh và lợi nhuận của chi nhánh. Theo Thống đốc NHNN Nguyễn Thị Hồng cho biết, Ngân hàng thế giới đã cảnh báo tình trạng dư nợ tín dụng trên GDP của Việt Nam đang ở trong danh sách các nước cao nhất thế giới.

III. Cách BIDV Lai Châu Phân Tích Rủi Ro Tín Dụng Doanh Nghiệp

Nghiên cứu của Dương Thị Hoàn (2019) xem xét tám yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng của các NHTM Việt Nam là quy trình tín dụng, chính sách tín dụng, năng lực quản trị nội bộ, công nghệ ngân hàng, công tác tổ chức, cán bộ tín dụng, nguồn vốn huy động và QTRRTD. Trong đó, phẩm chất đạo đức cán bộ tín dụng và trình độ chuyên môn của cán bộ ngân hàng là quan trọng nhất; và, yếu tố chính sách tín dụng tác động mạnh thứ hai đến chất lượng tín dụng cho vay của ngân hàng. Qua đó, tác giả đánh giá rằng các kết quả nghiên cứu đều phù hợp với thực trạng h...

3.1. Quy trình thẩm định tín dụng doanh nghiệp của BIDV

BIDV thực hiện quy trình thẩm định tín dụng kỹ lưỡng đối với doanh nghiệp trước khi cấp vốn. Quy trình này bao gồm đánh giá năng lực tài chính, lịch sử tín dụng, khả năng trả nợ, và các yếu tố rủi ro khác liên quan đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Quy trình thẩm định giúp BIDV đánh giá chính xác khả năng trả nợ của doanh nghiệp và đưa ra quyết định cấp tín dụng phù hợp. Điều này góp phần hạn chế nợ xấu và đảm bảo chất lượng tín dụng.

3.2. Sử dụng các chỉ số định lượng để đánh giá tín dụng

BIDV sử dụng các chỉ số định lượng như số lượng khách hàng doanh nghiệp vay vốn, dư nợ tín dụng khách hàng doanh nghiệp, chỉ tiêu nợ quá hạn của khách hàng doanh nghiệp, chỉ tiêu nợ xấu của khách hàng doanh nghiệp, trích lập dự phòng rủi ro tín dụng đối với KHDN để đánh giá chất lượng tín dụng. Naili và Lahrichi (2022) nghiên cứu về tác động của các yếu tố vĩ mô và các yếu tố liên quan về ngân hàng đến rủi ro tín dụng của các NHTM tại các nước mới nổi. Sử dụng số liệu từ 53 NHTM từ năm quốc gia khác nhau và phân tích mô hình gồm 12 biến độc lập, các tác giả kết luận rằng các yếu tố mang tính hệ thống, tức là các yếu tố kinh tế vĩ mô, có ảnh hưởng lớn hơn tới rủi ro tín dụng so với các yếu tố liên quan về ngân hàng.

IV. Giải Pháp Nâng Cao Chất Lượng Tín Dụng Của BIDV Lai Châu

Việc nâng cao chất lượng tín dụng tại BIDV Lai Châu đòi hỏi một loạt các giải pháp đồng bộ và toàn diện. Các giải pháp này tập trung vào cả khía cạnh quản lý rủi ro, nâng cao năng lực cán bộ, đa dạng hóa sản phẩm, và cải thiện dịch vụ khách hàng. Mục tiêu là tạo ra một hệ thống tín dụng an toàn, hiệu quả, và bền vững, đáp ứng nhu cầu vốn của doanh nghiệp và đóng góp vào sự phát triển kinh tế của tỉnh Lai Châu.

4.1. Thúc đẩy chuyển đổi số trong hoạt động tín dụng

Chuyển đổi số là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng tín dụng. Việc số hóa hoạt động tín dụng giúp BIDV Lai Châu thu thập và xử lý thông tin nhanh chóng, chính xác, và hiệu quả. Công nghệ số cũng cho phép ngân hàng đánh giá rủi ro tín dụng tốt hơn, quản lý danh mục tín dụng hiệu quả hơn, và cung cấp dịch vụ khách hàng tốt hơn. Đồng thời, việc áp dụng công nghệ vào hoạt động của ngân hàng còn làm giảm chi phí điện tử viễn thông giữa trụ sở chính của ngân hàng với các chi nhánh hoặc giữa các chi nhánh ngân hàng với nhau.

4.2. Nâng cao năng lực cán bộ tín dụng tại BIDV Lai Châu

Cán bộ tín dụng đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá và quản lý rủi ro tín dụng. BIDV Lai Châu cần đầu tư vào việc đào tạo và phát triển cán bộ tín dụng, trang bị cho họ kiến thức chuyên môn sâu rộng, kỹ năng phân tích và đánh giá rủi ro tốt, và đạo đức nghề nghiệp cao. Theo Palazuelos và cộng sự (2017), cán bộ tín dụng ngoài là ngoài dựa trên khả năng nghiệp vụ của bản thân để đưa ra quyết định cấp tín dụng cho khách hàng thì còn dựa trên sự nhìn nhận chủ quan của họ về khả năng trả nợ, sự trung thực và đạo đức của khách hàng.

V. Ứng dụng Tiêu chuẩn ESG trong Hoạt động Tín dụng BIDV Lai Châu

Việc tích hợp các yếu tố Môi trường (Environmental), Xã hội (Social), và Quản trị (Governance) (ESG) vào hoạt động tín dụng không chỉ giúp BIDV Lai Châu quản lý rủi ro tốt hơn mà còn tạo ra các cơ hội kinh doanh mới và đóng góp vào sự phát triển bền vững của tỉnh. Việc tuân thủ các tiêu chuẩn ESG giúp BIDV thu hút các nhà đầu tư có trách nhiệm và tạo dựng uy tín trên thị trường.

5.1. Lợi ích của Tiêu chuẩn ESG trong hoạt động tín dụng

Ứng dụng Tiêu chuẩn ESG vào hoạt động tín dụng giúp BIDV Lai Châu giảm thiểu rủi ro về môi trường, xã hội, và quản trị; mở rộng thị trường và thu hút vốn đầu tư từ các tổ chức tài chính quốc tế; tăng cường uy tín và hình ảnh thương hiệu của BIDV; thúc đẩy sự phát triển bền vững của doanh nghiệp và cộng đồng địa phương.

5.2. Thúc đẩy tiêu chuẩn ESG trong hoạt động tín dụng doanh nghiệp

BIDV Lai Châu cần xây dựng các tiêu chí và quy trình đánh giá ESG cho các dự án và doanh nghiệp xin vay vốn; cung cấp các sản phẩm và dịch vụ tín dụng ưu đãi cho các doanh nghiệp tuân thủ tiêu chuẩn ESG; hợp tác với các tổ chức và chuyên gia ESG để nâng cao năng lực cho cán bộ tín dụng; tuyên truyền và khuyến khích các doanh nghiệp áp dụng tiêu chuẩn ESG trong hoạt động kinh doanh.

VI. Kiến nghị và Định Hướng Phát Triển Tín Dụng tại Lai Châu

Để nâng cao chất lượng tín dụng và thúc đẩy tăng trưởng tín dụng bền vững tại Lai Châu, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước, BIDV, và các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh. Các kiến nghị tập trung vào việc tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, hoàn thiện cơ sở hạ tầng, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, và tăng cường quản lý rủi ro tín dụng.

6.1. Kiến nghị đối với Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước

Chính phủ cần tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính, và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn. Ngân hàng Nhà nước cần có các chính sách điều hành linh hoạt, ổn định lãi suất, và kiểm soát lạm phát. Đồng thời, NHNN cần tăng cường thanh tra, giám sát hoạt động của các TCTD và có các biện pháp xử lý nghiêm các vi phạm.

6.2. Định hướng phát triển tín dụng doanh nghiệp tại Lai Châu

BIDV Lai Châu cần tiếp tục mở rộng mạng lưới, đa dạng hóa sản phẩm và dịch vụ, và nâng cao chất lượng phục vụ khách hàng. Ngân hàng cần tập trung vào các lĩnh vực kinh tế trọng điểm của tỉnh, như nông nghiệp, du lịch, và năng lượng tái tạo. Đồng thời, BIDV cần tăng cường hợp tác với các tổ chức và doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh để tạo ra các sản phẩm và dịch vụ phù hợp với nhu cầu thực tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận chung về chất lượng tín dụng khách hàng doanh nghiệp của NHTM 1.1 Tổng quan về Ngân hàng Thương mại (NHTM) 1.1 Khái niệm của Ngân hàng Thương mại Ngân hàng Thương mại là các tổ chức tài chính có lợi nhuận chuyên cung cấp dịch vụ cho các cá nhân và doanh nghiệp như cho vay, trung gian trao đổi tiền tệ,. theo quy định của pháp luật. Theo The Commercial Bank, NHTM được thành lập vào năm 1924 tại Oglethorpe bởi các doanh nhân ở địa phương để phục vụ nhu cầu tài chính của người dân và doanh nghiệp trong khu vực. Dựa vào mục đích và tính chất của NHTM trên thị trường tài chính mà hình thành nên những khái niệm khác nhau.

Theo Casu (2015), NHTM là trung gian tài chính quan trọng trong hệ thống tài chính của mỗi quốc gia, tồn tại dưới hình thức là công ty cổ phần hoặc thuộc sở hữu tư nhân. NHTM là một trong những nhà cung cấp tín dụng chính và vận hành cơ chế thanh toán cho hộ gia đình và doanh nghiệp. Ngoài ra, Ngân hàng thương mại còn được định nghĩa là các tổ chức tài chính nhận tiền gửi, cung cấp dịch vụ tài khoản Séc, các sản phẩm tài chính cơ bản như chứng chỉ tiền gửi, tài khoản tiết kiệm cho cá nhân và doanh nghiệp, thu lợi nhuận từ số tiền lãi kiếm được khi cho khách hàng vay tiền (Smirti, 2022). Ở Việt Nam, theo Khoản 3 Điều 4 Luật Các tổ chức tín dụng 2010 thì Ngân hàng Thương mại được định nghĩa như sau: “Ngân hàng thương mại là loại hình ngân hàng được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng và hoạt động kinh doanh khác theo quy định của tổ chức tín dụng nhằm mục tiêu lợi nhuận".

Dù có rất nhiều định nghĩa khác nhau về NHTM, tuy nhiên về bản chất các định nghĩa này đều có chung một đặc điểm là NHTM được hình thành theo quy định của pháp luật, nhận tiền gửi của khách hàng để sử dụng vào các nghiệp vụ cho vay, chiết khấu và các hoạt động kinh doanh khác nhằm mục đích lợi nhuận.2 Các nghiệp vụ cơ bản của Ngân hàng Thương mại * Nghiệp vụ huy động vốn: 12 Kết cấu nguồn vốn của ngân hàng được hình thành chủ yếu từ những nguồn sau: vốn tự có, vốn huy động, lợi nhuận giữ lại và vốn khác. Nguồn vốn huy động từ các cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp thông qua hình thức uỷ thác đóng vai trò quan trọng nhất trong hoạt động của ngân hàng, được xem như là sự khởi đầu cho các hoạt động kinh doanh về sau của NHTM. Trong suốt quá trình hoạt động, các NHTM phần lớn dựa vào việc huy động các nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi mà chủ sở hữu chúng gửi vào ngân hàng. Các hình thức huy động vốn của NHTM bao gồm: tiền gửi có kỳ hạn, tiền tiết kiệm, phát hành giấy tờ có giá, vay NHNN hoặc các TCTD khác,.

Nguồn vốn huy động được có khả năng đảm bảo uy tín và khả năng thanh toán trong nền kinh tế thị trường hiện nay. * Nghiệp vụ sử dụng vốn: Các NHTM cần phải có kế hoạch hợp lý để sử dụng nguồn vốn huy động được nhằm tối đa hoá lợi nhuận. Nghiệp vụ sử dụng vốn bao gồm các hoạt động sau: hoạt động ngân quỹ, hoạt động cho vay và hoạt động đầu tư. Hoạt động ngân quỹ: là hoạt động nhằm đảm bảo khả năng thanh toán thường xuyên của NHTM, có tính thanh khoản cao bao gồm: quỹ tiền mặt, các khoản tiền đang trong quá trình thu về,.

do đây là khoản tiền không sinh lời hoặc nếu có sinh lời thì cũng rất thấp. Vì vậy, NHTM cần đảm bảo khoản tiền này luôn ở mức độ hợp lý sao cho vừa đảm bảo tính thanh khoản, vừa đảm bảo khả năng sinh lời. Hoạt động cho vay: là hoạt động kinh doanh nòng cốt của ngân hàng bởi đây là hoạt động có khả năng sinh lời cao nhất trong các hoạt động kinh doanh của NHTM. Trong tổng số tài sản có của NHTM, các khoản cho vay thường chiếm tỷ trọng 70% - 80% tổng số tài sản.

Các NHTM thường cho vay theo thời điểm: cho vay ngắn hạn với mục đích hỗ trợ vốn lưu động thiếu hụt; cho vay trung và dài hạn với mục đích xây dựng, đầu tư, mua các tài sản cố định. Hoạt động đầu tư: là NHTM tiến hành đầu tư thông qua việc mua bán chứng khoán để tìm kiếm lợi nhuận và một phần cũng để đảm bảo khả năng thanh toán. Khoản chênh lệch giữa giá mua và giá bán chính là phần thu nhập nhận được. * Nghiệp vụ trung gian: 13 Là các hoạt động dịch vụ mà ngân hàng cung cấp cho khách hàng nhằm đáp ứng nhu cầu của khách và và nhận được một khoản thu dưới hình thức phí.

Hiện nay, các dịch vụ trung gian mà NHTM cung cấp ngày càng đa dạng, tiện lợi đáp ứng tốt các nhu cầu của khách hàng: dịch vụ chuyển tiền, dịch vụ thu chi uỷ thác của NHTM, dịch vụ thuê mua và bảo lãnh, dịch vụ bảo hiểm…Vai trò của các hoạt động này nhằm tạo ra sự khác biệt để thu hút khách hàng trong thời kỳ cạnh tranh khó khăn hiện nay, đồng thời tạo ra giá trị gia tăng và bổ sung thêm vào các nghiệp vụ cơ bản.2 Khái quát chung về tín dụng ngân hàng 1.1 Khái niệm tín dụng ngân hàng Trong nền kinh tế, “tín dụng” là một khái niệm đã tồn tại từ lâu đời và trải qua nhiều hình thái kinh tế - xã hội. Quan hệ tín dụng ra đời ngay từ thời kỳ chế độ công xã nguyên thuỷ bắt đầu tan rã. Sự tồn tại của quan hệ tín dụng nhằm giải quyết các hiện tượng dư thừa, thiếu hụt vốn diễn ra thường xuyên giữa các chủ thể trong nền kinh tế, trong quan hệ tín dụng các NHTM đóng vai trò vừa là người cho vay đồng thời vừa là người đi vay. Theo Alexandra Twin (2024), “Tín dụng ngân hàng” là số tiền mà một cá nhân hoặc doanh nghiệp nhận được từ một tổ chức ngân hàng dưới hình thức cho vay, số tiền khách hàng vay được phụ thuộc vào khả năng trả nợ của họ và tổng số tiền tín dụng mà tổ chức ngân hàng có thể cho vay.

Theo Nguyễn Văn Tiến (2009): “Phạm trù tín dụng gắn liền với chuyển nhượng một lượng vốn có ba đặc điểm chính: tính tạm thời (tính thời hạn), tính hoàn trả với giá trị lớn hơn giá trị ban đầu và tính chất tin tưởng người sử dụng vốn có khả năng hoàn trả đúng hạn”. Ngoài ra, “Tín dụng ngân hàng” còn được định nghĩa là một giao dịch về tài sản (tiền hoặc hàng hóa, uy tín) giữa ngân hàng và bên đi vay (cá nhân, doanh nghiệp và các chủ thể khác), trong đó ngân hàng chuyển giao tài sản cho bên đi vay sử dụng trong một thời gian nhất định theo thoả thuận, bên được cấp tín dụng có trách nhiệm hoàn trả vô điều kiện vốn gốc và lãi cho ngân hàng khi đến hạn thanh toán (Theo tài liệu Giáo trình Tín dụng ngân hàng (2019) - Học viện ngân hàng). 14 Từ những định nghĩa trên, có thể hiểu: “Tín dụng ngân hàng là khoản vay NHTM của các khách hàng nhằm phục vụ nhu cầu kinh doanh hoặc nhu cầu cá nhân. Các NHTM kỳ vọng kiếm được lợi nhuận dựa trên lãi suất định kỳ của khoản vay, khoản vay này có thể có hoặc không có tài sản thế chấp.

Số tiền gốc và lãi sẽ được hoàn trả khi kết thúc thời hạn vay được ghi trong hợp đồng vay.2 Phân loại tín dụng trong ngân hàng thương mại Hiện nay, nhằm đáp ứng và phục vụ tốt nhất nhu cầu của khách hàng, NHTM cung cấp rất đa dạng các loại hình dịch vụ tín dụng cho nhiều đối tượng khách hàng nhằm đáp ứng những mục đích sử dụng khác nhau. Có một số tiêu thức phân loại chính như sau: - Căn cứ theo mục đích sử dụng: Tín dụng sản xuất và kinh doanh hàng hoá: là các khoản vay nhằm phục vụ nhu cầu vốn lưu động cho doanh nghiệp trong quá trình sản xuất kinh doanh khi có nhu cầu về nguyên vật liệu, chi trả chi phí sản xuất hoặc phát sinh nhu cầu mua bán, thanh toán hàng hoá. Tín dụng cho vay bất động sản: là khoản vay đáp ứng nhu cầu đầu tư bất động sản như mua nhà cửa và đất đai, người vay có thể lấy nhà đất sẽ mua làm tài sản đảm bảo. Tín dụng tiêu dùng: là khoản vay phục vụ cho các hoạt động chi tiêu trong cuộc sống hàng ngày đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của cá nhân, hộ gia đình.

- Căn cứ theo thời gian: Tín dụng ngắn hạn: là khoản tín dụng có thời hạn cho vay dưới một năm. Thường nhằm tài trợ cho việc đầu tư vào tài sản lưu động. Tín dụng trung hạn: là loại cho vay có thời hạn từ một năm đến dưới năm năm. Các NHTM thường cấp hình thức tín dụng này cho các dự án mua sắm máy móc thiết bị, xây dựng nhà xưởng,.

15 Tín dụng dài hạn: là các khoản vay có thời hạn từ 5 năm trở lên. Mục đích của hình thức cấp tín dụng này thường tập trung vào các dự án có giá trị lớn, ngoài ra có mục đích cơ bản giống tín dụng trung hạn. - Căn cứ theo mức độ đảm bảo: Tín dụng có bảo đảm: là các khoản cho vay mà khách hàng phải cam kết dùng tài sản để đảm bảo việc thực hiện nghĩa vụ trả nợ đối với NHTM, các loại tài sản được sử dụng phổ biến bao gồm tài sản cầm cố, tài sản thế chấp,. Đối với loại hình tín dụng này, NHTM có thể phát mại tài sản để thu hồi vốn khi khách hàng không có khả năng trả nợ.

Tín dụng không bảo đảm: là các khoản vay không có tài sản cầm cố, thế chấp hoặc bảo lãnh bằng tài sản của bên thứ ba mà chỉ dựa vào uy tín của cá nhân hay doanh nghiệp để từ đó quyết định có cho vay. Loại tín dụng này áp dụng cho các khách hàng lâu năm, có hệ số uy tín cao. - Căn cứ theo chủ thể vay vốn: Cho vay khách hàng doanh nghiệp: là hình thức cấp tín dụng của ngân hàng đối với khách hàng là doanh nghiệp. Cho vay khách hàng cá nhân: là hình thức tài trợ tài chính của ngân hàng đối với khách hàng là cá nhân hoặc hộ kinh doanh cá thể.3 Đặc điểm của tín dụng ngân hàng Thứ nhất, tín dụng ngân hàng dựa trên cơ sở lòng tin.

Cơ sở quyết định để cấp một khoản tín dụng là lòng tin của ngân hàng về việc khách hàng sử dụng vốn vay đúng mục đích và có khả năng hoàn trả gốc, lãi đúng hạn.