BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM PHAN KỲ VŨ LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh – Năm 2002 1 MÔÛ ÑAÀU 1. Tính caáp thieát cuûa luaän aùn Trong quaù trình ñoåi môùi vaø hoäi nhaäp neàn kinh teá theá giôùi hieän nay, nhaát thieát seõ daãn ñeán quaù trình tham gia vaøo phaân coâng lao ñoäng quoác teá. Ñieàu ñoù ñoøi hoûi Vieät Nam phaûi choïn löïa moät soá ngaønh kinh teá, moät soá laõnh vöïc saûn xuaát nhaát ñònh maø ôû ñoù coù theå khai thaùc caùc lôïi theá veà lao ñoäng, veà nguyeân vaät lieäu, veà caùc loaïi taøi nguyeân khaùc ñeå trao ñoåi vôùi caùc nöôùc treân theá giôùi.
Moät trong nhöõng ngaønh kinh teá coù lôïi theá ñoù cuûa Vieät Nam laø ngaønh da giaøy. Ngaønh da giaøy Vieät Nam vöøa môùi phaùt trieån khoaûng treân 10 naêm trôû laïi ñaây nhöng noù ñaõ chöùng toû coù hieäu quaû kinh teá xaõ hoäi. Haèng naêm ngaønh da giaøy ñaõ mang veà cho ñaát nöôùc moät löôïng ngoaïi teä nhaát ñònh vaø khoâng ngöøng taêng tröôûng. Naêm 2000, giaù trò xuaát khaåu cuûa ngaønh da giaøy laø gaàn 1,5 tæ USD taêng gaáp 12 laàn so vôùi naêm 1993(chöa keå saûn phaåm tuùi da, caëp saùch, haøng löu nieäm) ñöùng thöù 3 veà xuaát khaåu sau daàu thoâ vaø deät may.
Ngaønh da giaøy Vieät Nam ñang phaán ñaáu ñaït kim ngaïch xuaát khaåu 3,1 tæ USD vaøo naêm 2005 vaø khoaûng 4,7 tæ USD vaøo naêm 2010. Ñeå ñaït ñöôïc nhöõng chæ tieâu noùi treân, ngaønh da giaøy Vieät Nam caàn phaûi ñöôïc quan taâm ñaàu tö voán coâng ngheä vaø nguoàn nhaân löïc moät caùch ñaày ñuû vaø hôïp lyù. Noùi moät caùch khaùc, laø phaûi coù moät giaûi phaùp ñoàng boä veà caùc chính saùch, trong ñoù chính saùch taøi chính laø quan troïng ñeå thu huùt ñaàu tö cuûa toaøn xaõ hoäi, cuûa noäi löïc vaø ngoaïi löïc, cuûa nhaø nöôùc vaø nhaân daân. Chuùng toâi cho raèng nghieân cöùu caùc giaûi phaùp taøi chính nhaèm goùp phaàn phaùt trieån neàn kinh teá noùi chung, ngaønh da giaøy Vieät Nam noùi rieâng laø moät vieäc laøm raát caàn thieát.
Vôùi muïc ñích noùi treân, toâi ñaõ choïn ñeà taøi: “Caùc giaûi phaùp taøi chính ñeå ngaønh da giaøy Vieät Nam trôû thaønh ngaønh kinh teá quan troïng trong giai ñoaïn töø nay ñeán naêm 2010” laøm ñeà taøi nghieân cöùu cho luaän aùn tieán só kinh teá cuûa toâi. Muïc ñích nghieân cöùu: Luaän aùn nghieân cöùu vò trí cuûa ngaønh da giaøy trong neàn kinh teá Vieät Nam hieän nay, qua ñoù xaùc ñònh ñöôïc nhöõng vieäc phaûi laøm ñeå phaùt trieån ngaønh da giaøy trôû thaønh moät ngaønh kinh teá quan troïng trong neàn kinh teá ñaát nöôùc. 2 Luaän aùn nghieân cöùu nhöõng taùc ñoäng cuûa caùc giaûi phaùp taøi chính vaøo quaù trình phaùt trieån ngaønh da giaøy cuûa Vieät Nam trong thôøi gian qua; qua ñoù ruùt ra ñöôïc nhöõng maët thuaän lôïi, khoù khaên vaø trieån voïng phaùt trieån cuûa ngaønh da giaøy trong thôøi gian tôùi. Ñeà ra nhöõng giaûi phaùp taøi chính cho quaù trình phaùt trieån ngaønh da giaøy ñeán naêm 2010.
Luaän aùn seõ ñeà xuaát nhöõng giaûi phaùp taøi chính nhaèm cuûng coá vaø phaùt trieån caùc doanh nghieäp nhaø nöôùc ñeå giöõ ñöôïc vai troø chuû ñaïo trong neàn kinh teá nhieàu thaønh phaàn theo ñònh höôùng xaõ hoäi chuû nghóa. Ñoàng thôøi cuõng khuyeán khích, thu huùt caùc thaønh phaàn kinh teá khaùc ñaëc bieät laø tö nhaân tham gia phaùt trieån ngaønh da giaøy Vieät Nam. Ngoaøi vieäc thuùc ñaåy ñaàu tö, khuyeán khích hoã trôï cuûa nhaø nöôùc, luaän aùn coøn ñeà xuaát caùc giaûi phaùp ñeå taïo ra saân chôi bình ñaúng giöõa caùc thaønh phaàn kinh teá khaùc nhau trong ngaønh da giaøy. Kích thích söï caïnh tranh laønh maïnh giöõa caùc doanh nghieäp trong nöôùc vaø taêng cöôøng söùc caïnh tranh ôû caùc nöôùc trong khu vöïc vaø quoác teá.
Ñoái töôïng vaø phaïm vi nghieân cöùu. Veà thuaät ngöõ, da giaøy laø caùc saûn phaåm giaøy, deùp vaø ñoà duøng baèng da nhö tuùi xaùch, boùp, ví,… Trong giaøy deùp coù giaøy deùp laøm baèng da suùc vaät coù giaøy deùp laøm baèng vaûi, giaû da, simili, giaøy deùp cao su… Do ñoù phaïm vi nghieân cöùu cuûa ñeà taøi laø caùc chính saùch taøi chính phuïc vuï cho vieäc phaùt trieån ngaønh da giaøy, phuïc vuï cho vieäc saûn xuaát giaøy da, caùc ñoà duøng baèng da vaø caùc chính saùch taøi chính phuïc vuï cho ngaønh saûn xuaát nguyeân phuï lieäu cuûa ngaønh giaøy deùp vaø phaùt trieån chính ngaønh saûn xuaát giaøy deùp. - Ñoái töôïng nghieân cöùu cuûa luaän aùn laø ñöôøng loái phaùt trieån kinh teá cuûa Ñaûng vaø nhaø nöôùc Vieät Nam trong giai ñoaïn hieän nay. - Nghieân cöùu nhöõng lôïi theá cuûa neàn kinh teá Vieät Nam trong quaù trình tham gia vaøo phaân coâng lao ñoäng quoác teá.
- Nghieân cöùu vai troø cuûa taøi chính ñoái vôùi quaù trình phaùt trieån moät ngaønh kinh teá noùi chung vaø cuûa ngaønh da giaøy noùi rieâng. - Nghieân cöùu quaù trình phaùt trieån cuûa ngaønh da giaøy Vieät Nam trong thôøi gian qua. Nghieân cöùu nhöõng kinh nghieäm phaùt trieån ngaønh da giaøy ôû caùc nöôùc ñang phaùt trieån. - Nghieân cöùu söï phaùt trieån caùc coâng cuï cuûa thò tröôøng taøi chính, qua ñoù ñeà xuaát giaûi phaùp taøi chính cho ngaønh da giaøy Vieät Nam trong thôøi gian tôùi.
3 Phaïm vi nghieân cöùu cuûa ñeà taøi ñöôïc giôùi haïn trong phaïm vi caùc giaûi phaùp taøi chính vaø nhöõng giaûi phaùp hoã trôï khaùc ñeå phaùt trieån ngaønh da giaøy Vieät Nam töø nay ñeán naêm 2010. Ñeà taøi khoâng ñeà caäp ñeán caùc vaán ñeà khaùc lieân quan ñeán söï phaùt trieån cuûa ngaønh da giaøy nhö coâng ngheä da giaøy, qui hoaïch caùc vuøng saûn xuaát, … Luaän aùn ñeà xuaát caùc loaïi coâng cuï taøi chính naøo maø ngaønh da giaøy coù theå söû duïng ñeå huy ñoäng voán, caùc ñònh cheá taøi chính naøo coù theå goùp phaàn ñaéc löïc nhaát cho vieäc huy ñoäng voán, thöïc hieän lieân keát kinh doanh giöõa caùc doanh nghieäp da giaøy trong caùc thaønh phaàn kinh teá ñeå söû duïng voán coù hieäu quaû hôn. Luaän aùn cuõng kieán nghò vôùi nhaø nöôùc veà nhöõng theå cheá taøi chính caàn tieáp tuïc thay ñoåi, boå sung nhaèm khuyeán khích phaùt trieån ngaønh da giaøy vaø taïo ra lôïi theá caïnh tranh cuûa da giaøy Vieät Nam treân thò tröôøng quoác teá. Luaän aùn cuõng caûnh baùo veà nhöõng nguy cô coù theå tuït haäu cuûa caùc doanh nghieäp da giaøy Vieät Nam, neáu khoâng vöôn leân töï saûn xuaát nguyeân phuï lieäu trong nöôùc cuõng nhö keùo daøi vaø yû laïi thò tröôøng gia coâng.
Phöông phaùp nghieân cöùu Luaän aùn söû duïng phöông phaùp duy vaät bieän chöùng, duy vaät lòch söû ñeå nghieân cöùu caùc vaán ñeà lieân quan cuûa luaän aùn. Beân caïnh ñoù, luaän aùn cuõng söû duïng caùc phöông phaùp thoáng keâ, phaân tích, so saùnh, ñoái chieáu nhöõng soá lieäu thöïc teá ñaõ nghieân cöùu, ñoàng thôøi luaän aùn cuõng söû duïng kinh nghieäm cuûa caùc nöôùc trong khu vöïc ñeå vaän duïng vaøo hoaøn caûnh vaø ñieàu kieän cuï theå cuûaVieät Nam hieän nay. Caùc keát quaû nghieân cöùu Luaän aùn ñaõ trình baøy moät caùch coù heä thoáng lyù luaän veà vò trí cuûa ngaønh da giaøy, thöïc traïng cuûa vieäc söû duïng coâng cuï taùi chính trong vieäc phaùt trieån ngaønh da giaøy vaø ñeà xuaát caùc giaûi phaùp taøi chính goùp phaàn xaây döïng ngaønh da giaøy trôû thaønh ngaønh kinh teá quan troïng trong giai ñoaïn töø ñaây ñeán naêm 2010. Nhöõng noäi dung chuû yeáu cuûa caùc giaûi phaùp taøi chính trong ngaønh da giaøy ñöôïc trình baøy trong luaän aùn laø : giaûi phaùp veà voán ñaàu tö ñeå môû roäng saûn xuaát vaø ñoåi môùi coâng ngheä bao goàm huy ñoäng voán tröïc tieáp, giaùn tieáp hoaëc vay nöôùc ngoaøi; giaûi phaùp veà chính saùch taøi chính cuûa nhaø nöôùc bao goàm giaûi phaùp veà quaûn lyù taøi chính doanh nghieäp nhaø nöôùc vaø giaûi phaùp veà thueá thu nhaäp; giaûi phaùp taøi chính khaùc nhö giaûi phaùp taøi chính cho ñaøo taïo, giaûi phaùp taøi chính ñeå xaây döïng khu vöïc saûn xuaát nguyeän phuï lieäu; giaûi phaùp taøi chính cho tìm kieám thò tröôøng vaø giaûi phaùp lieân keát kinh teá – taøi chính.
Keát caáu luaän aùn Luaän aùn ñöôïc trình baøy vôùi khoái löôïng 164 trang goàm coù 32 bieåu baûng, 1 sô ñoà, 3 ñoà thò vaø 5 phuï luïc. Luaän aùn goàm coù phaàn môû ñaàu, keát luaän vaø ba chöông. Chöông 1 : Vò trí cuûa ngaønh da giaøy vaø vai troø cuûa taøi chính trong vieäc phaùt trieån ngaønh da giaøy Vieät Nam. Chöông 2: Caùc chính saùch taøi chính ñoái vôùi ngaønh da giaøy Vieät Nam giai ñoaïn 1993-2000 Chöông 3 : Nhöõng giaûi phaùp veà taøi chính goùp phaàn xaây döïng ngaønh da giaày vieät nam trôû thaønh ngaønh kinh teá quan troïng trong giai ñoaïn töø nay ñeán naêm 2010.
Ñeå minh hoïa cho luaän aùn, chuùng toâi söû duïng soá lieäu cuûa Boä coâng nghieäp, Toång coâng ty da giaøy Vieät Nam, Hieäp hoäi da giaøy Vieät Nam,Toång cuïc Haûi quan,… nhaèm goùp phaàn laøm saùng toû caùc vaán ñeà nghieân cöùu cuûa luaän aùn. 5 CHÖÔNG I VÒ TRÍ CUÛA NGAØNH DA GIAØY VAØ VAI TROØ CUÛA TAØI CHÍNH TRONG VIEÄC PHAÙT TRIEÅN NGAØNH DA GIAØY VIEÄT NAM 1. VÒ TRÍ CUÛA NGAØNH DA GIAØY TRONG NEÀN KINH TEÁ VIEÄT NAM TRONG GIAI ÑOAÏN HIEÄN NAY. Vò trí cuûa ngaønh da giaøy trong ñöôøng loái phaùt trieån neàn kinh teá Vieät Nam.
Baát cöù moät ñaát nöôùc naøo muoán phaùt trieån kinh teá tröôùc heát ñoøi hoûi phaûi coù söï oån ñònh veà chính trò, loaïi boû ñöôïc caùc maàm moùng cuûa chieán tranh, xung ñoät saéc toäc, xung ñoät ñaûng phaùi. Söï oån ñònh chính trò ñoù luoân luoân ñaët treân neàn taûng cheá ñoä chính trò coù söï uûng hoä cuûa quaàn chuùng nhaân daân lao ñoäng hay khoâng. Neáu söï oån ñònh chính trò khoâng döïa treân cô sôû söï uûng hoä cuûa toaøn daân thì söï oån ñònh ñoù chæ laø nhaát thôøi. Toå chöùc tö vaán veà caùc nguy cô vaø chính trò(PERC) trong thaùng 10 naêm 2001 coâng boá keát quaû ñieàu tra ñoái vôùi caùc nhaø kinh doanh khu vöïc cho thaáy Vieät Nam laø ñòa ñieåm an toaøn nhaát trong vuøng chaâu AÙ- Thaùi Bình Döông.
Cheá ñoä xaõ hoäi chuû nghóa laø nieàm mô öôùc cuûa nhaân daân, song vieäc xaây döïng cheá ñoä xaõ hoäi chuû nghóa töø moät nöôùc ngheøo naøn, laïc haäu caàn thieát phaûi traûi qua nhieàu thôøi gian cam khoå. Ñaûng vaø nhaø nöôùc Vieät Nam ñaõ thaät söï saùng taïo vaø ñaõ ñeà ra ñöôïc moät ñöôøng loái ñoåi môùi neàn kinh teá, laáy kinh teá thò tröôøng laøm cô sôû cho söï phaùt trieån kinh teá nöôùc nhaø. Cô cheá thò tröôøng theo ñònh höôùng xaõ hoäi chuû nghóa böôùc ñaàu ñaõ gaët haùi ñöôïc söï thaønh coâng. Töø moät nöôùc thieáu gaïo phaûi nhaäp khaåu, Vieät Nam ñaõ trôû thaønh moät nöôùc xuaát khaåu gaïo lôùn thöù 2 treân theá giôùi.