Một số giải pháp tài chính thúc đẩy phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa tại thành phố Hồ Chí Minh

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích Một số giải pháp tài chính thúc đẩy phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa tại thành phố hố chí minh, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Thị Ái Vân
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Vĩnh Hùng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. HCM
• Chuyên ngành: Kinh Tế Tài Chính-Ngân Hàng
• Đề tài: Giải Pháp Tài Chính Cho Doanh Nghiệp Nhỏ Và Vừa Tại TP. Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CÁM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TÀI CHÍNH VÀ CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
• 1.1. Khái quát về doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.1.1. Khái niệm doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.1.2. Phân lọai doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.1.3. Vai trò doanh nghiệp nhỏ và vừa trong nền kinh tế thị trường hiện nay
• 1.1.4. Ưu điểm và nhược điểm của doanh nghiệp nhỏ và vừa trong nền kinh tế thị trường hiện nay
• 1.1.4.1. Ưu điểm của doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.1.4.2. Nhược điểm của doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.2. Khái quát về tài chính đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.3. Chính sách của Nhà nước đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.4. Kinh nghiệm phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ của các nước
• 1.5. Bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam
• 1.6. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HỖ TRỢ TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 2.1. Lợi thế khi đầu tư vào Thành phố Hồ Chí Minh
• 2.1.1. Vị trí của DNNVV trong sự phát triển của TPHCM
• 2.1.2. Về kinh tế
• 2.1.3. Chính sách của Nhà nước về hỗ trợ tài chính phát triển DNNVV
• 2.1.4. Đánh giá hiệu quả hỗ trợ tài chính DNNVV tại TPHCM
• 2.1.4.1. Những mặt đạt được
• 2.1.4.2. Những mặt hạn chế
• 2.1.5. Các nguồn hỗ trợ tài chính cho sự phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 2.1.5.1. Tín dụng ngân hàng
• 2.1.5.2. Thuê tài chính
• 2.1.5.3. Các quỹ hỗ trợ, đầu tư
• 2.1.6. Những khó khăn còn tồn tại và vấn đề đặt ra cho các DNNVV TPHCM
• 2.1.7. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP TÀI CHÍNH THÚC ĐẨY SỰ PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 3.1. Bối cảnh kinh tế xã hội
• 3.1.1. Bối cảnh quốc tế
• 3.1.2. Bối cảnh trong nước
• 3.2. Một số giải pháp tài chính thúc đẩy phát triển DNNVV tại Thành phố Hồ Chí Minh
• 3.2.1. Tăng cường huy động vốn từ các ngân hàng
• 3.2.2. Tăng cường huy động vốn từ kênh cho thuê tài chính
• 3.2.3. Tăng cường huy động vốn từ Quỹ bảo lãnh tín dụng DNNVV TPHCM
• 3.2.4. Tăng cường huy động vốn từ quỹ đầu tư mạo hiểm TPHCM
• 3.2.5. Nâng cao năng lực của DNNVV trong việc huy động vốn
• 3.2.6. Các giải pháp hỗ trợ của Nhà nước và Thành phố Hồ Chí Minh
• 3.2.7. Một số kiến nghị đối với cấp lãnh đạo Thành phố Hồ Chí Minh, cơ quan quản lý Nhà nước Việt Nam
• 3.3. Kết luận chương 3
• Kết luận
• Tài liệu tham khảo
• Phụ lục

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp tài chính cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại TP

Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế TP. Hồ Chí Minh. Tuy nhiên, họ thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn và các giải pháp tài chính. Việc hiểu rõ về các giải pháp tài chính hiện có sẽ giúp DNNVV phát triển bền vững hơn.

1.1. Khái niệm và vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa

DNNVV là những doanh nghiệp có quy mô nhỏ về vốn và lao động. Họ đóng góp lớn vào GDP và tạo ra nhiều việc làm cho người lao động. Sự phát triển của DNNVV không chỉ thúc đẩy kinh tế địa phương mà còn góp phần vào sự ổn định của nền kinh tế quốc gia.

1.2. Tình hình tài chính của doanh nghiệp nhỏ và vừa tại TP. Hồ Chí Minh

Nhiều DNNVV tại TP. Hồ Chí Minh gặp khó khăn trong việc huy động vốn. Họ thường thiếu tài sản đảm bảo và gặp rào cản trong việc tiếp cận các nguồn tài chính từ ngân hàng và các tổ chức tín dụng.

II. Những thách thức trong việc huy động vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

DNNVV tại TP. Hồ Chí Minh đối mặt với nhiều thách thức trong việc huy động vốn. Những khó khăn này không chỉ đến từ bản thân doanh nghiệp mà còn từ môi trường kinh doanh và chính sách tài chính của Nhà nước.

2.1. Khó khăn trong việc tiếp cận tín dụng ngân hàng

Nhiều DNNVV không đủ điều kiện để vay vốn ngân hàng do thiếu tài sản thế chấp. Điều này dẫn đến việc họ không thể mở rộng sản xuất và kinh doanh.

2.2. Thiếu thông tin và kiến thức tài chính

Nhiều chủ doanh nghiệp không có đủ kiến thức về quản lý tài chính, dẫn đến việc không thể lập kế hoạch tài chính hiệu quả. Điều này làm giảm khả năng tiếp cận các nguồn vốn hỗ trợ.

III. Giải pháp tài chính hiệu quả cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Để hỗ trợ DNNVV phát triển, cần có những giải pháp tài chính hiệu quả. Các giải pháp này không chỉ giúp doanh nghiệp tiếp cận vốn mà còn nâng cao năng lực quản lý tài chính.

3.1. Tăng cường huy động vốn từ ngân hàng

Ngân hàng cần có các chương trình cho vay ưu đãi dành riêng cho DNNVV. Điều này sẽ giúp họ dễ dàng tiếp cận nguồn vốn cần thiết cho hoạt động sản xuất kinh doanh.

3.2. Khuyến khích đầu tư từ các quỹ hỗ trợ

Các quỹ đầu tư và quỹ bảo lãnh tín dụng cần được khuyến khích để hỗ trợ DNNVV. Việc này sẽ tạo ra nhiều cơ hội cho doanh nghiệp trong việc huy động vốn.

IV. Ứng dụng thực tiễn các giải pháp tài chính tại TP

Việc áp dụng các giải pháp tài chính hiệu quả đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho DNNVV tại TP. Hồ Chí Minh. Các doanh nghiệp đã có thể mở rộng quy mô và nâng cao năng lực cạnh tranh.

4.1. Kết quả từ việc huy động vốn thành công

Nhiều DNNVV đã thành công trong việc huy động vốn từ ngân hàng và các quỹ đầu tư, giúp họ mở rộng sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm.

4.2. Tác động đến nền kinh tế địa phương

Sự phát triển của DNNVV không chỉ tạo ra việc làm mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế địa phương, nâng cao đời sống người dân.

V. Kết luận và triển vọng tương lai cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

DNNVV tại TP. Hồ Chí Minh có nhiều tiềm năng phát triển. Tuy nhiên, để phát huy tối đa tiềm năng này, cần có những chính sách hỗ trợ tài chính hợp lý và hiệu quả.

5.1. Tương lai của doanh nghiệp nhỏ và vừa

Với sự hỗ trợ từ Nhà nước và các tổ chức tài chính, DNNVV có thể phát triển mạnh mẽ hơn trong tương lai, góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

5.2. Đề xuất chính sách hỗ trợ tài chính

Cần có các chính sách hỗ trợ tài chính linh hoạt và phù hợp với nhu cầu của DNNVV, giúp họ dễ dàng tiếp cận nguồn vốn và phát triển bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) giữ vị trí đặc biệt quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam khi chiếm hơn 97% tổng số doanh nghiệp đăng ký và đóng góp trên 40% vào quy mô tổng sản phẩm quốc nội. Tại Thành phố Hồ Chí Minh – đầu tàu kinh tế của Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, khu vực kinh tế ngoài nhà nước với hơn 90% là các DNNVV đã đóng góp tới 49,3% vào tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP). Tuy nhiên, sau tác động của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, tốc độ tăng trưởng kinh tế cả nước sụt giảm từ mức 8,44% năm 2007 xuống 6,18% năm 2008 và chỉ còn 5,32% năm 2009. Bối cảnh này đặt các DNNVV tại Thành phố Hồ Chí Minh trước thách thức nghiêm trọng về áp lực chi phí, sự suy giảm sức mua và đặc biệt là tình trạng khan hiếm nguồn vốn kinh doanh.

Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản trị tài chính và chính sách hỗ trợ DNNVV, phân tích thực trạng huy động vốn qua các kênh tín dụng ngân hàng, thuê tài chính và quỹ bảo lãnh tín dụng trên địa bàn thành phố giai đoạn 2000 đến tháng 6 năm 2010. Từ việc nhận diện các điểm nghẽn về tài sản thế chấp và hạn chế trong chính sách hỗ trợ, tác giả xây dựng hệ thống giải pháp tài chính đồng bộ nhằm giải phóng năng lực cạnh tranh cho khối doanh nghiệp này. Kết quả nghiên cứu mang lại giá trị thực tiễn to lớn cho hệ thống 39 ngân hàng thương mại cổ phần và 13 công ty cho thuê tài chính tại Thành phố Hồ Chí Minh trong việc định hình cơ chế cấp vốn an toàn, hiệu quả.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng Lý thuyết trật tự phân hạng (Pecking Order Theory) kết hợp với Lý thuyết bất đối xứng thông tin (Asymmetric Information Theory) của Stiglitz và Weiss để luận giải hành vi tìm kiếm nguồn tài trợ của doanh nghiệp. Theo các mô hình này, doanh nghiệp thường ưu tiên sử dụng vốn tự có trước khi tìm đến các khoản nợ vay và phát hành vốn cổ phần. Sự bất cân xứng thông tin giữa bên cấp vốn và người đi vay dẫn đến hiện tượng lựa chọn đối nghịch và rủi ro đạo đức, buộc các ngân hàng phải áp dụng biện pháp thắt chặt điều kiện tài sản bảo đảm.

Về mặt pháp lý và khái niệm, nghiên cứu bám sát định nghĩa phân loại theo Nghị định 90/2001/NĐ-CP và Nghị định 56/2009/NĐ-CP của Chính phủ. DNNVV được phân định thành ba cấp bậc gồm siêu nhỏ (dưới 10 lao động), nhỏ (tổng nguồn vốn dưới 20 tỷ đồng hoặc từ 10 đến 200 lao động tùy ngành) và vừa (nguồn vốn từ 20 đến 100 tỷ đồng hoặc từ 50 đến 300 lao động). Ba chức năng tài chính nòng cốt gồm tổ chức huy động và luân chuyển vốn, phân phối thu nhập bằng tiền, cùng hoạt động kiểm tra giám sát tài chính được xem xét trong mối tương quan với các công cụ điều tiết vĩ mô như thuế suất thu nhập doanh nghiệp 25% và các gói hỗ trợ lãi suất.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp duy vật biện chứng kết hợp chặt chẽ giữa thống kê mô tả, phân tích tổng hợp, quy nạp, diễn dịch và so sánh dữ liệu chuỗi thời gian giai đoạn 10 năm từ năm 2000 đến giữa năm 2010. Dữ liệu thứ cấp được trích xuất từ nguồn chính thống của Tổng cục Thống kê, Cục Thống kê Thành phố Hồ Chí Minh, Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh và Sở Kế hoạch và Đầu tư.

Bên cạnh đó, nghiên cứu tiến hành khảo sát thực nghiệm trên mẫu nghiên cứu gồm 150 doanh nghiệp nhỏ và vừa thuộc nhiều ngành nghề sản xuất, thương mại, dịch vụ tại 19 quận và 5 huyện trực thuộc thành phố. Phương pháp chọn mẫu định ngạch kết hợp ngẫu nhiên thuận tiện được áp dụng nhằm thu thập thông tin đa chiều về khả năng tiếp cận vốn, rào cản thủ tục và nhu cầu hỗ trợ lãi suất. Phương pháp phân tích định lượng kết hợp định tính được lựa chọn vì giúp bóc tách chính xác tác động của gói kích cầu 145,6 nghìn tỷ đồng của Chính phủ đến sức sống doanh nghiệp thực tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, DNNVV giữ vai trò động lực chính thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của Thành phố Hồ Chí Minh. Doanh thu thương mại bán lẻ và dịch vụ của khu vực kinh tế ngoài nhà nước chiếm tỷ trọng áp đảo, đạt 73,84% năm 2008, tăng lên 78,53% năm 2009 và giữ mức 75,6% trong 6 tháng đầu năm 2010. Về xuất khẩu phi dầu thô, khối doanh nghiệp này có bước tiến mạnh mẽ, nâng tỷ trọng đóng góp từ 33,97% năm 2008 lên 39,42% vào nửa đầu năm 2010.

Thứ hai, đóng góp vượt bậc vào việc duy trì an sinh xã hội và thị trường lao động. Khu vực ngoài nhà nước giải quyết việc làm mới cho 120,4 nghìn lao động năm 2008 và 124,9 nghìn lao động năm 2009, giúp tỷ lệ thất nghiệp tại thành phố giảm từ 5,4% xuống 5,3% trong bối cảnh áp lực tăng dân số cơ học chiếm tới 2/3 tổng mức gia tăng dân số hàng năm.

Thứ ba, sự mất cân đối nghiêm trọng trong cấu trúc nguồn vốn doanh nghiệp. Hơn 70% DNNVV trên địa bàn vẫn phải phụ thuộc vào nguồn vốn tự có hạn hẹp và tín dụng thương mại chiếm dụng ngắn hạn. Dù thành phố có 39 ngân hàng thương mại cổ phần và 48 chi nhánh ngân hàng nước ngoài, đa số doanh nghiệp không thể tiếp cận tín dụng trung dài hạn do thiếu tài sản bảo đảm.

Thứ tư, hiệu quả hoạt động của các kênh tài chính bổ trợ còn rất khiêm tốn. Khối 13 công ty cho thuê tài chính chỉ đáp ứng dưới 5% tổng nhu cầu vốn đầu tư thiết bị. Quỹ bảo lãnh tín dụng Thành phố Hồ Chí Minh thành lập từ năm 2006 theo Quyết định 36/2006/QĐ-UBND chưa phát huy được vai trò đòn bẩy do nguồn vốn điều lệ còn mỏng và ràng buộc điều kiện khắt khe.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của thực trạng trên bắt nguồn từ rào cản thông tin và năng lực nội tại. Đa số lãnh đạo DNNVV xuất thân kỹ thuật hoặc kinh doanh tự do, thiếu kiến thức quản trị dòng tiền chuyên sâu; khoảng 80% doanh nghiệp chưa lập báo cáo tài chính được kiểm toán độc lập. Điều này tạo tâm lý e ngại rủi ro nợ xấu từ phía các tổ chức tín dụng.

Khi đối chiếu với kinh nghiệm quốc tế, Trung Quốc đã giải quyết bài toán này nhờ xây dựng mạng lưới 4.347 tổ chức bảo lãnh tài chính và thành lập quỹ tiền tệ chuyên biệt 2,5 tỷ nhân dân tệ để hỗ trợ doanh nghiệp vay vốn gấp 3 đến 5 lần tài sản. Tương tự, Nhật Bản thúc đẩy các khoản vay dựa trên thẩm định tính khả thi của phương án kinh doanh và quyền sở hữu trí tuệ thông qua 3 định chế tài chính nhà nước chuyên trách. Dữ liệu nghiên cứu tại Thành phố Hồ Chí Minh khi được tổng hợp qua bảng biểu chuỗi thời gian 2001 - 2010 đã minh chứng rõ rệt xu hướng chuyển dịch: tỷ trọng đóng góp GRDP của kinh tế ngoài nhà nước tăng từ 37,1% năm 2002 lên 49,3% năm 2010, đòi hỏi phải có một cơ chế tài chính tương xứng để giải phóng tiềm năng này.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, mở rộng quy mô và tái cơ cấu quy trình cấp tín dụng ngân hàng. Các tổ chức tín dụng cần chuyển dịch phương thức thẩm định từ phụ thuộc tài sản thế chấp sang đánh giá dòng tiền dự án kinh doanh khả thi và hợp đồng đầu ra. Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh cần điều phối dòng vốn ưu đãi, đặt mục tiêu nâng tốc độ tăng trưởng dư nợ cho vay DNNVV đạt 15% đến 20%/năm trong giai đoạn 2011 - 2015.

Thứ hai, phát triển mạnh mẽ kênh cho thuê tài chính để hiện đại hóa công nghệ. 13 công ty cho thuê tài chính trên địa bàn cần chủ động phối hợp với các hiệp hội ngành nghề giới thiệu dịch vụ thuê mua máy móc trực tiếp, giúp doanh nghiệp vượt qua rào cản chi phí đầu tư ban đầu, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ đổi mới thiết bị của thành phố từ mức 5% - 7%/năm lên tiệm cận mức 15%/năm trước năm 2015.

Thứ ba, đổi mới toàn diện mô hình Quỹ bảo lãnh tín dụng Thành phố Hồ Chí Minh. Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh cần xem xét nâng quy mô vốn điều lệ của quỹ lên mức 500 tỷ đồng từ nguồn ngân sách và xã hội hóa, đồng thời rút ngắn thời gian thẩm định cấp bảo lãnh xuống dưới 7 ngày làm việc kể từ quý 2 năm 2011.

Thứ tư, chuẩn hóa năng lực quản trị tài chính doanh nghiệp. Sở Kế hoạch và Đầu tư cùng Trung tâm Hỗ trợ kỹ thuật DNNVV cần triển khai chương trình đào tạo quản trị tài chính, lập hồ sơ vay vốn và kế toán minh bạch cho ít nhất 10.000 lượt lãnh đạo doanh nghiệp trong lộ trình 2011 - 2013.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm thứ nhất là ban giám đốc và các nhà quản lý doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Thành phố Hồ Chí Minh. Nghiên cứu cung cấp góc nhìn thực tiễn về cấu trúc chi phí, phương thức quản lý vốn lưu động và cẩm nang tiếp cận các kênh tài trợ ngoài ngân hàng như thuê tài chính hoặc bảo lãnh tín dụng.

Nhóm thứ hai là các nhà quản trị rủi ro và chuyên viên tín dụng tại 39 ngân hàng thương mại cổ phần cùng các công ty tài chính. Luận văn giúp phân tích đặc thù luân chuyển dòng tiền của khối doanh nghiệp vừa và nhỏ, từ đó thiết kế các gói sản phẩm tín chấp linh hoạt nhưng vẫn kiểm soát tốt tỷ lệ nợ xấu dưới ngưỡng an toàn 3%.

Nhóm thứ ba là các cơ quan quản lý nhà nước như Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, Sở Tài chính và Ngân hàng Nhà nước. Nội dung nghiên cứu mang đến nguồn dữ liệu thực chứng hữu ích phục vụ công tác hoạch định chính sách ưu đãi thuế và cơ chế kích cầu đầu tư.

Nhóm thứ tư là giảng viên, học viên cao học và sinh viên các chuyên ngành Kinh tế, Tài chính - Ngân hàng, Quản trị kinh doanh cần nguồn tài liệu học thuật chuyên sâu với chuỗi số liệu kinh tế vĩ mô 10 năm tại đô thị lớn nhất cả nước.

Câu hỏi thường gặp

Doanh nghiệp nhỏ và vừa được định nghĩa như thế nào theo khuôn khổ nghiên cứu? Theo quy định tại Nghị định 56/2009/NĐ-CP, doanh nghiệp nhỏ và vừa được chia làm ba cấp độ: siêu nhỏ có dưới 10 lao động; quy mô nhỏ có vốn dưới 20 tỷ đồng hoặc dưới 200 lao động; quy mô vừa có vốn từ 20 đến 100 tỷ đồng hoặc từ 50 đến 300 lao động tùy thuộc vào từng ngành nghề cụ thể.

Tại sao phần lớn DNNVV tại Thành phố Hồ Chí Minh gặp trở ngại khi vay vốn ngân hàng? Hơn 70% doanh nghiệp gặp vướng mắc do không có đủ bất động sản để thế chấp theo yêu cầu tín dụng truyền thống. Bên cạnh đó, hệ thống sổ sách kế toán chưa chuẩn hóa và báo cáo tài chính thiếu tính minh bạch khiến các ngân hàng gặp khó khăn trong việc định lượng mức độ rủi ro.

Kênh cho thuê tài chính đem lại lợi ích nổi bật nào cho doanh nghiệp? Cho thuê tài chính cho phép doanh nghiệp đưa máy móc thiết bị hiện đại vào sản xuất mà không cần thế chấp tài sản cố định khác. Chi phí thuê được tính vào chi phí hợp lý giúp tối ưu hóa nghĩa vụ thuế thu nhập doanh nghiệp 25% và giảm thiểu rủi ro công nghệ lạc hậu.

Chương trình hỗ trợ lãi suất 4% năm 2009 đã mang lại kết quả cụ thể ra sao? Theo số liệu tổng kết đến ngày 31/12/2009, các tổ chức tín dụng tại Thành phố Hồ Chí Minh đã giải ngân khoảng 84.000 tỷ đồng vốn hỗ trợ lãi suất ngắn hạn, giúp hàng nghìn doanh nghiệp giảm mạnh chi phí sản xuất, hạ giá thành sản phẩm và bảo đảm việc làm cho người lao động trong thời kỳ khủng hoảng.

Bài học bảo lãnh tín dụng từ Trung Quốc có thể vận dụng tại Việt Nam như thế nào? Thành phố Hồ Chí Minh có thể áp dụng mô hình của Trung Quốc với 4.347 tổ chức bảo lãnh tài chính, trích một phần thuế thu nhập doanh nghiệp để lập quỹ bù đắp rủi ro và cho phép bảo lãnh vốn vay gấp 3 đến 5 lần giá trị tài sản đối với các dự án kinh doanh khả thi.

Kết luận

• Khu vực kinh tế ngoài nhà nước với hơn 90% là doanh nghiệp nhỏ và vừa giữ vai trò đầu tàu, đóng góp 49,3% vào cơ cấu GRDP của Thành phố Hồ Chí Minh.
• Doanh nghiệp đối mặt với bài toán nan giải về vốn do hơn 70% đơn vị không đáp ứng được yêu cầu tài sản thế chấp nghiêm ngặt từ ngân hàng.
• Các công cụ bổ trợ như 13 công ty cho thuê tài chính và Quỹ bảo lãnh tín dụng thành phố hoạt động chưa tương xứng với nhu cầu thực tế của thị trường.
• Luận văn đóng góp hệ thống 4 nhóm giải pháp tài chính toàn diện nhằm khơi thông dòng vốn tín dụng, đẩy mạnh thuê tài chính và chuẩn hóa năng trị quản trị.
• Kế hoạch hành động đòi hỏi các cơ quan ban ngành triển khai tái cơ cấu quỹ bảo lãnh trong năm 2011 và số hóa quy trình thẩm định cho vay giai đoạn 2012 - 2015.

Các hiệp hội doanh nghiệp, hệ thống ngân hàng thương mại và cơ quan quản lý hãy cùng bắt tay hành động để hiện thực hóa những giải pháp tài chính này, tạo nền tảng vững chắc cho sự cất cánh của doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ TÀI CHÍNH VÀ CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 1.1 Khái quát về doanh nghiệp nhỏ và vừa 1.1 Khái niệm doanh nghiệp nhỏ và vừa Cùng với sự hình thành và phát triển của các loại hình doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường. Doanh nghiệp nhỏ và vừa đã ra đời và phát triển một cách mạnh mẽ, đóng góp một vai trò quan trọng vào sự phát triển chung của nền kinh tế đất nước. Có nhiều tiêu chí để đưa ra khái niệm doanh nghiệp nhỏ và vừa trong nền kinh tế. Đối với nước ta, theo Nghị định 90/2001/NĐ-CP ngày 23/11/2001, doanh nghiệp nhỏ và vừa là cơ sở sản xuất, kinh doanh độc lập, đã đăng ký kinh doanh theo pháp luật hiện hành, có vốn đăng ký không quá 10 tỷ đồng hoặc số lao động trung bình hàng năm không quá 300 người.

o Như thế xét theo tiêu chí định lượng: DNNVV là những doanh nghiệp có quy mô nhỏ về vốn và lao động o Xét theo tiêu chí định tính: DNNVV hình thành và phát triển độc lập trong kinh doanh so với các DN lớn và tập đoàn.2 Phân lọai doanh nghiệp nhỏ và vừa  Phân loại doanh nghiệp: Căn cứ vào hình thức sở hữu, doanh nghiệp được phân thành bốn loại sau: doanh nghiệp thuộc sở hữu nhà nước, doanh nghiệp thuộc sở hữu tư nhân, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và doanh nghiệp thuộc sở hữu tập thể (hợp tác xã). DNNVV tập trung chủ yếu thuộc sở hữu tư nhân và doanh nghiệp sở hữu tập thể.  Phân loại doanh nghiệp nhỏ và vừa: Căn cứ vào qui mô doanh nghiệp, phân thành ba cấp: siêu nhỏ, nhỏ và vừa. Theo Nghị Định số 56/2009/NĐ-CP của Chính Phủ ngày 30/06/2009, DNNVV được phân loại cụ thể như sau: 1 Bảng 1.1 Phân loại doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam Qui mô DN Siêu DN nhỏ DN vừa nhỏ Số lao động Tổng nguồn Số lao động Tổng nguồn Số lao động (người) vốn (tỷ đồng) (người) vốn (tỷ đồng) (người) Khu vực Nông, lâm nghiệp và thủy <10 <20 10-200 20-100 200-300 sản Công nghiệp và <10 <20 10-200 20-100 200-300 xây dựng Thương mại và <10 <10 10-50 10-50 50-100 dịch vụ Theo cách phân loại này: + DN siêu nhỏ là DN thuộc các ngành nghề có số lao động nhỏ hơn 10 người.

+ DN thuộc ngành nông lâm nghiệp và thủy sản, ngành công nghiệp và xây dựng được xem là DN nhỏ khi có số vốn nhỏ hơn 20 tỷ đồng hoặc số lao động trong khoảng từ 20 đến 100 người và DN được xem là DN vừa khi có số vốn từ 20 đến 100 tỷ đồng hoặc số lao động trong khoảng từ 200 đến 300 người. + DN nhỏ thuộc ngành thương mại và dịch vụ được xem là DN nhỏ khi có số vốn nhỏ hơn 10 tỷ đồng hoặc số lao động trong khoảng từ 10 đến 50 người và DN được xem là DN vừa khi có số vốn từ 10 đến 50 tỷ đồng hoặc số lao động trong khoảng từ 50 đến 100 người.3 Vai trò doanh nghiệp nhỏ và vừa trong nền kinh tế thị trường hiện nay Các doanh nghiệp nhỏ và vừa có vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế với mức độ khác nhau. Tùy theo đặc điểm của mỗi nước, nhìn chung có một số điểm tương đồng như sau:  Các doanh nghiệp nhỏ và vừa thường chiếm tỷ trọng lớn, thậm chí áp đảo trong tổng số doanh nghiệp (ở Việt Nam chỉ xét các doanh nghiệp có đăng ký thì tỷ lệ này là trên 97%). Nên, đóng góp của DNNVV vào tổng sản lượng, tạo việc làm và an sinh xã hội là rất đáng kể.

1  Góp phần phát triển và ổn định nền kinh tế xã hội: ở phần lớn các nền kinh tế, các doanh nghiệp nhỏ và vừa là những vệ tinh cho các doanh nghiệp lớn, thường sản xuất chuyên môn hóa một vài chi tiết của sản phẩm, được dùng để lắp ráp thành một sản phẩm hoàn chỉnh, tạo nên ngành công nghiệp và dịch vụ phụ trợ quan trọng. Sự điều chỉnh các cơ sở vệ tinh tại các thời điểm hết sức linh hoạt, tạo điều kiện cho nền kinh tế có được sự ổn định. Vì thế, doanh nghiệp nhỏ và vừa được ví là thanh giảm sốc cho nền kinh tế.  Doanh nghiệp nhỏ và vừa có quy mô nhỏ về vốn và lao động, nên dễ dàng chuyển đổi ngành nghề, địa điểm hoạt động thích ứng với sự thay đổi của thị trường, làm cho nền kinh tế năng động hơn.

 Là trụ cột của kinh tế địa phương: nếu như doanh nghiệp lớn thường đặt cơ sở ở những trung tâm kinh tế của đất nước, thì doanh nghiệp nhỏ và vừa lại có mặt ở khắp các địa phương, vùng miền cả nước và là DN đóng góp quan trọng vào thu ngân sách, vào sản lượng, tạo công ăn việc làm và an sinh xã hội tại địa phương.4 Ưu điểm và nhược điểm của doanh nghiệp nhỏ và vừa trong nền kinh tế thị trường hiện nay 1.1 Ưu điểm của doanh nghiệp nhỏ và vừa -DNNVV rất dễ dàng thành lập: Một ý tưởng, một kinh nghiệm cộng một chút táo bạo có thể nhanh chóng trở thành hiện thực, bởi thủ tục thành lập doanh nghiệp rất đơn giản, trong thời gian ngắn (hiện nay không quá 8 ngày làm việc kể từ khi nhận được hồ sơ đầy đủ). -Tận dụng tất cả các nguồn lực tại chỗ: DNNVV được hình thành và hoạt động ở khắp nơi, trên toàn lãnh thổ Việt nam, đáp ứng nhu cầu thực tế ở mỗi địa phương, do đó có thể tận dụng tất cả các nguồn lực sẵn có như tài nguyên thiên nhiên, nguồn lao động,…với chi phí thấp. -Linh hoạt, dễ thích ứng với sự thay đổi của môi trường: với đặc điểm về qui mô nhỏ, bộ máy quản lý gọn nhẹ, rất dễ dàng chuyển đổi phương án kinh doanh, đổi mới sản phẩm, nhanh chóng thích ứng với sự thanh đổi nhu cầu thị trường.2 Nhược điểm của doanh nghiệp nhỏ và vừa -Hạn chế lớn nhất về vốn và khó khăn trong việc huy động vốn, cho sản xuất kinh doanh. DNNVV cũng có nhiều con đường khác nhau để huy động vốn cho sản xuất kinh doanh: Ngoài vốn tự có, DNNVV có thể huy động vốn từ người thân, bạn bè, từ các tổ chức tín dụng, các công ty cho thuê tài chính, các quỹ đầu tư, và từ thị trường chứng khoán.

Kênh huy động vốn truyền thống của DNNVV là ngân hàng, hiện nay DNNVV gặp khó khăn do đa phần thiếu tài sản đảm bảo thế chấp nợ vay, chưa có uy tín trên thị trường, vốn tự có trong các phương án kinh doanh rất ít, các ngân hàng sợ rủi ro và ngần ngại trong việc cho vay vốn. -Sản phẩm hàng hóa dịch vụ kém cạnh tranh: do hạn chế về quy mô vốn, nhân lực, công nghệ thông tin, chi phí sản xuất cao, kiểu dáng sản phẩm đơn điệu, chất lượng sản phẩm chưa tốt và thiếu mạng lưới phân phối, tiếp thị, quảng cáo nên sản phẩm kém cạnh tranh hơn các doanh nghiệp khác, DNNVV gặp khó khăn trong tiếp cận trực tiếp với thị trường trong nước và thế giới. -Phần lớn nhà quản trị các DNNVV có trình độ quản lý hạn chế, đa số chưa được đào tạo những kiến thức cơ bản, nhất là trình độ quản lý doanh nghiệp, quản trị nhân lực, quản trị tài chính, thiếu kiến thức tiếp thị và thiếu thông tin. nên lúng túng trong việc điều hành họat động sản xuất kinh doanh.

-Các doanh nghiệp nhỏ và vừa chủ yếu tập trung vào thị trường bán lẻ, các ngành chính bao gồm: thương mại, sửa chữa động cơ, xe máy (chiếm 40,6% doanh nghiệp của cả nước), tiếp đến là các ngành chế biến (20,9%), xây dựng (13,2%) và các ngành còn lại như kinh doanh tài sản, tư vấn, khách sạn, nhà hàng (25,3%). Gia nhập WTO, Việt Nam bắt buộc mở rộng thị trường bán lẻ cho các nhà phân phối nước ngoài, với quy mô lớn, mạng lưới phân phối toàn cầu và có tính chuyên nghiệp cao, các công ty nước ngoài sẽ là những đối thủ lớn, đe doạ sự tồn tại của nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa trong lĩnh vực thương mại của Việt Nam. -Khả năng đổi mới công nghệ còn nhiều hạn chế: Hệ thống máy móc, thiết bị lạc hậu, khoảng 15-20 năm trong ngành điện tử, 20 năm đối với ngành cơ khí, 70% công nghệ ngành dệt may đã sử dụng được 20 năm. Tỷ lệ đổi mới trang thiết bị 1 trung bình hàng năm của Việt Nam chỉ ở mức 5-7% so với 20% của thế giới.

Công nghệ lạc hậu làm tăng chi phí tiêu hao 1,5 lần so với định mức tiêu chuẩn của thế giới. -Hạn chế trong vấn đề liên kết với thị trường ngoài nước: DNNVV đa phần sản xuất và tiêu thụ trong nước, xuất khẩu ra thị trường thế giới chiếm tỷ lệ nhỏ bé so với các doanh nghiệp lớn. DNNVV chưa có sự liên kết, hợp tác chặt chẽ với thị trường ngoài nước.2 Khái quát về tài chính đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa 1.1 Bản chất của tài chính doanh nghiệp nhỏ và vừa Khi tiến hành sản xuất kinh doanh, các doanh nghiệp cần phải có vốn tiền tệ ban đầu để xây dựng, mua sắm các tư liệu sản xuất, để trả lương, khen thưởng, tiến hành nghiên cứu thí nghiệm, cải tiến kỹ thuật…Việc chi dùng thường xuyên vốn tiền tệ đòi hỏi phải có các khoản thu bù đắp tạo nên quá trình luân chuyển vốn. Như vậy, trong quá trình sản xuất kinh doanh, doanh nghiệp phát sinh nhiều mối quan hệ kinh tế như: quan hệ kinh tế giữa doanh nghiệp với ngân sách nhà nước; quan hệ kinh tế giữa doanh nghiệp với các nhà đầu tư, cho vay, với bạn hàng và khách hàng; quan hệ kinh tế trong nội bộ doanh nghiệp.

Song song với những quan hệ kinh tế thể hiện một cách trực tiếp là quan hệ kinh tế thông qua tuần hoàn luân chuyển vốn, gắn với việc hình thành và sử dụng vốn tiền tệ. Vậy, tài chính doanh nghiệp là hệ thống các quan hệ kinh tế phát sinh trong lĩnh vực sản xuất kinh doanh gắn với việc hình thành và sử dụng các quỹ tiền tệ ở các doanh nghiệp để phục vụ và quản lý quá trình sản xuất kinh doanh. Chính vì các mối quan hệ kinh tế biểu hiện dưới hình thái giá trị tồn tại một cách khách quan trong lĩnh vực sản xuất kinh doanh gắn liền với việc hình thành và sử dụng các loại quỹ bằng tiền của doanh nghiệp nên cũng có quan niệm khác về bản chất của tài chính doanh nghiệp: Tài chính doanh nghiệp là các quỹ bằng tiền của doanh nghiệp.