Giải pháp tài chính hỗ trợ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Tiền Giang

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu ueh giải pháp tài chính hỗ trợ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa tỉnh tiền giang, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải

• Tác giả: Nguyễn Kim Thoa
• Người hướng dẫn: Ts. Mai Thanh Loan
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp.HCM
• Chuyên ngành: Kinh tế tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Giải Pháp Tài Chính Hỗ Trợ Phát Triển Doanh Nghiệp Nhỏ Và Vừa Tỉnh Tiền Giang
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG, HÌNH VẼ
• 1. CHƯƠNG 1: VẤN ĐỀ HỖ TRỢ TÀI CHÍNH ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
• 1.1. Khái quát về doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.1.1. Tiêu chí xác định DNNVV
• 1.2. Vai trò của DNNVV trong nền kinh tế thị trường
• 1.3. Những ưu thế và hạn chế của DNNVV trong nền kinh tế thị trường
• 1.3.1. Một số ưu thế của DNNVV
• 1.3.2. Một số hạn chế của DNNVV
• 1.4. Hỗ trợ tài chính đối với DNNVV
• 1.4.1. Vay vốn tại các ngân hàng thương mại
• 1.4.1.1. Khái quát về vay vốn từ ngân hàng thương mại
• 1.4.1.2. Các hình thức đảm bảo tín dụng
• 1.4.2. Thuê tài chính
• 1.4.2.1. Khái niệm cho thuê tài chính
• 1.4.2.2. Vai trò cho thuê tài chính
• 1.4.2.3. Ưu và nhược điểm của hoạt động cho thuê tài chính
• 1.5. Hỗ trợ tài chính đối với các DNNVV ở một số nước Châu Á và bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam
• 1.5.1. Hỗ trợ tài chính đối với các DNNVV ở một số nước Châu Á
• 1.5.1.1. Kinh nghiệm tài trợ thành công đối với các DNNVV của các ngân hàng Hàn Quốc
• 1.5.1.2. Kinh nghiệm cho các DNNVV vay của Ngân hàng Phát triển Trung Quốc (CDB)
• 1.5.1.3. Kinh nghiệm của Công ty Tài chính DNNVV Nhật Bản (JASME)
• 1.5.2. Bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN CỦA DNNVV TỈNH TIỀN GIANG
• 2.1. Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của tỉnh Tiền Giang
• 2.2. Hiện trạng doanh nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Tiền Giang nhìn từ kết quả điều tra 50 DNNVV trong tỉnh của tác giả
• 2.2.1. Về số lượng
• 2.2.2. Về nguyên vật liệu
• 2.2.3. Về lao động, tiền lương
• 2.2.4. Về nhà xưởng, máy móc thiết bị
• 2.2.5. Về thị trường tiêu thụ sản phẩm
• 2.2.6. Về cơ chế, chính sách
• 2.2.6.1. Chính sách hỗ trợ mặt bằng cho sản xuất, kinh doanh của tỉnh
• 2.2.6.2. Chính sách hỗ trợ tài chính - tín dụng của tỉnh
• 2.2.6.3. Chính sách hỗ trợ về nghiên cứu áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, ứng dụng công nghệ mới và đổi mới công nghệ của tỉnh
• 2.2.6.4. Chính sách hỗ trợ phát triển các loại dịch vụ hỗ trợ đầu tư, môi giới đầu tư của tỉnh
• 2.2.6.5. Chính sách hỗ trợ về đào tạo của tỉnh
• 2.2.6.6. Chính sách hỗ trợ về thông tin, xúc tiến thương mại của tỉnh
• 2.3. Khó khăn chủ yếu của DNNVV Tiền Giang hiện nay nhìn từ kết quả điều tra 50 DNNVV trong tỉnh của tác giả
• 2.3.1. Khó khăn chủ yếu là khó khăn về vốn
• 2.3.2. Lý giải nguyên nhân khó khăn về vốn
• 2.3.2.1. Do ngân hàng còn e ngại khi cho DN vay
• 2.3.2.2. Do bản thân doanh nghiệp
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DNNVV TỈNH TIỀN GIANG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
• 3.1. Giải pháp tài chính hỗ trợ phát triển DNNVV Tiền Giang giai đoạn hiện nay
• 3.1.1. Hoàn thiện hệ thống sổ sách kế toán, cải tiến công tác lập hồ sơ vay, nâng cao khả năng tiếp cận nguồn vốn từ ngân hàng
• 3.1.2. Cần có sự cải tiến dịch vụ, tăng cường hợp tác với DN từ phía các ngân hàng
• 3.1.3. DN cần tích cực tiếp cận hình thức tài trợ vốn bằng cho thuê tài chính
• 3.1.4. Doanh nghiệp nên tìm cách tiếp cận các quỹ đầu tư
• 3.2. Giải pháp tăng nội lực của DNNVV
• 3.2.1. Đổi mới thiết bị, công nghệ
• 3.2.2. Chú trọng đào tạo, thu hút nguồn nhân lực
• 3.2.3. Tăng cường liên doanh, liên kết giữa các DN
• 3.3. Giải pháp tăng cường sự hỗ trợ của Nhà nước, chính quyền địa phương đối với DNNVV tỉnh Tiền Giang
• 3.3.1. Đẩy mạnh các hoạt động tuyên truyền về quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đối với DNNVV
• 3.3.2. Vấn đề quản lý nhà nước đối với DNNVV
• 3.3.3. Tạo môi trường và điều kiện thuận lợi cho việc thành lập và phát triển DNNVV
• 3.3.4. Về tài chính – tín dụng
• 3.3.5. Về đào tạo nguồn nhân lực
• 3.3.6. Về xúc tiến đầu tư và thương mại
• 3.3.7. Về khoa học – công nghệ
• 3.3.8. Hỗ trợ mặt bằng sản xuất kinh doanh
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp tài chính cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Tiền Giang

Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế tỉnh Tiền Giang. Với hơn 95% tổng số doanh nghiệp, DNNVV không chỉ tạo ra việc làm mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế bền vững. Tuy nhiên, các doanh nghiệp này thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn và các dịch vụ tài chính. Do đó, việc tìm kiếm và áp dụng các giải pháp tài chính hiệu quả là rất cần thiết.

1.1. Khái niệm và vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa

DNNVV được xác định dựa trên tiêu chí về vốn và số lượng lao động. Chúng đóng góp khoảng 26% GDP của tỉnh Tiền Giang và tạo ra nhiều việc làm cho người lao động. Sự phát triển của DNNVV không chỉ giúp ổn định xã hội mà còn thúc đẩy sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế.

1.2. Thực trạng tài chính của doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Tiền Giang

Nhiều DNNVV tại Tiền Giang gặp khó khăn trong việc tiếp cận vốn vay từ ngân hàng. Nguyên nhân chủ yếu là do thiếu thông tin và khả năng quản lý tài chính. Điều này dẫn đến việc hạn chế khả năng phát triển và mở rộng quy mô sản xuất.

II. Những thách thức trong việc tiếp cận tài chính cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Mặc dù có nhiều chính sách hỗ trợ, nhưng DNNVV tại Tiền Giang vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc tiếp cận tài chính. Các vấn đề như thiếu thông tin, quy trình vay vốn phức tạp và yêu cầu tài sản đảm bảo cao đã làm giảm khả năng tiếp cận vốn của các doanh nghiệp này.

2.1. Khó khăn trong việc vay vốn ngân hàng

Nhiều DNNVV không đủ điều kiện để vay vốn do thiếu tài sản đảm bảo. Ngân hàng thường e ngại khi cho DNNVV vay vì rủi ro cao. Điều này dẫn đến việc nhiều doanh nghiệp không thể phát triển như mong muốn.

2.2. Thiếu thông tin và kiến thức tài chính

Nhiều chủ doanh nghiệp không có đủ kiến thức về tài chính và quản lý, dẫn đến việc không thể lập kế hoạch tài chính hiệu quả. Điều này làm giảm khả năng tiếp cận các nguồn tài chính và đầu tư.

III. Giải pháp tài chính hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Tiền Giang

Để giúp DNNVV tại Tiền Giang vượt qua khó khăn, cần có các giải pháp tài chính cụ thể. Các giải pháp này không chỉ giúp doanh nghiệp tiếp cận vốn mà còn nâng cao khả năng quản lý tài chính và phát triển bền vững.

3.1. Cải thiện quy trình vay vốn tại ngân hàng

Ngân hàng cần đơn giản hóa quy trình vay vốn và giảm yêu cầu tài sản đảm bảo cho DNNVV. Điều này sẽ giúp nhiều doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận nguồn vốn hơn.

3.2. Tăng cường hỗ trợ tư vấn tài chính

Cần có các chương trình tư vấn tài chính cho DNNVV, giúp họ hiểu rõ hơn về các sản phẩm tài chính và cách lập kế hoạch tài chính hiệu quả. Điều này sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng quản lý tài chính.

3.3. Khuyến khích các quỹ đầu tư vào DNNVV

Các quỹ đầu tư cần được khuyến khích để đầu tư vào DNNVV. Điều này không chỉ giúp doanh nghiệp có thêm nguồn vốn mà còn tạo ra cơ hội hợp tác và phát triển bền vững.

IV. Ứng dụng thực tiễn các giải pháp tài chính tại Tiền Giang

Việc áp dụng các giải pháp tài chính hiệu quả đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho DNNVV tại Tiền Giang. Nhiều doanh nghiệp đã có thể tiếp cận vốn và phát triển sản xuất, từ đó tạo ra nhiều việc làm và đóng góp vào sự phát triển kinh tế địa phương.

4.1. Các mô hình thành công trong việc tiếp cận tài chính

Một số DNNVV tại Tiền Giang đã áp dụng thành công các mô hình tiếp cận tài chính mới, như vay vốn từ các quỹ hỗ trợ phát triển. Những mô hình này đã giúp doanh nghiệp tăng trưởng và mở rộng quy mô sản xuất.

4.2. Kết quả từ các chương trình hỗ trợ tài chính

Các chương trình hỗ trợ tài chính từ chính phủ và ngân hàng đã giúp nhiều DNNVV cải thiện tình hình tài chính và nâng cao khả năng cạnh tranh. Điều này không chỉ giúp doanh nghiệp phát triển mà còn góp phần vào sự phát triển chung của tỉnh.

V. Kết luận và triển vọng tương lai cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Tiền Giang

DNNVV tại Tiền Giang có tiềm năng phát triển lớn, nhưng cần có sự hỗ trợ từ các chính sách tài chính hiệu quả. Việc cải thiện khả năng tiếp cận tài chính sẽ giúp DNNVV vượt qua khó khăn và phát triển bền vững trong tương lai.

5.1. Tương lai của doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Tiền Giang

Với sự hỗ trợ từ chính phủ và các tổ chức tài chính, DNNVV tại Tiền Giang có thể phát triển mạnh mẽ hơn trong tương lai. Điều này sẽ góp phần vào sự phát triển kinh tế bền vững của tỉnh.

5.2. Đề xuất chính sách hỗ trợ tài chính cho DNNVV

Cần có các chính sách hỗ trợ tài chính linh hoạt và hiệu quả hơn cho DNNVV, giúp họ dễ dàng tiếp cận nguồn vốn và phát triển sản xuất. Điều này sẽ tạo ra nhiều cơ hội việc làm và thúc đẩy sự phát triển kinh tế địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) giữ vị thế đặc biệt quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam khi chiếm hơn 95% tổng số doanh nghiệp trên toàn quốc (với khoảng 300.000 doanh nghiệp năm 2007), đóng góp xấp xỉ 26% GDP và 30% giá trị tổng sản lượng công nghiệp hàng năm. Tại tỉnh Tiền Giang, tốc độ tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2003–2007 đạt mức 10,7%/năm, kéo theo sự mở rộng nhanh chóng của khu vực kinh tế tư nhân với 2.636 DNNVV hoạt động tính đến ngày 31/12/2007, trong đó doanh nghiệp tư nhân chiếm tỷ trọng áp đảo 81,9%. Mặc dù đóng vai trò nòng cốt trong việc tạo việc làm cho lực lượng lao động chiếm 72,9% dân số toàn tỉnh, các DNNVV Tiền Giang đang đối mặt với rào cản nghiêm trọng về năng lực cạnh tranh khi bước vào sân chơi WTO.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn tập trung vào tình trạng nghẽn vốn và khả năng tiếp cận các dịch vụ tài chính chính thức của DNNVV tại địa phương. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể bao gồm: hệ thống hóa cơ sở lý luận và kinh nghiệm quốc tế về hỗ trợ tài chính cho DNNVV; khảo sát, đánh giá toàn diện thực trạng hoạt động sản xuất kinh doanh và cấu trúc nguồn vốn của DNNVV tỉnh Tiền Giang; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp tài chính đồng bộ nhằm tháo gỡ điểm nghẽn tín dụng, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Phạm vi nghiên cứu bao quát địa bàn 8 huyện, thành phố Mỹ Tho và thị xã Gò Công trong khung thời gian 2003–2007, hướng đến các đơn vị kinh doanh có vốn đăng ký dưới 10 tỷ đồng hoặc dưới 300 lao động theo Nghị định 90/2001/NĐ-CP. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc khi cung cấp hệ thống dữ liệu thực chứng chuẩn xác, giúp địa phương chuyển dịch cơ cấu kinh tế hiệu quả khi tỷ trọng công nghiệp - xây dựng tăng từ 18,5% (năm 2003) lên 23,7% (năm 2007).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết trung gian tài chính và các mô hình quản trị rủi ro tín dụng hiện đại. Luận văn tiếp cận hai lý thuyết cốt lõi:

Thứ nhất, lý thuyết phân tích nguồn thu trong cấp tín dụng ngân hàng thương mại, phân định rõ giữa nguồn thu thứ nhất (dòng tiền sinh lời từ hoạt động sản xuất kinh doanh, khấu hao tài sản cố định) và nguồn thu thứ hai (tài sản bảo đảm thông qua thế chấp bất động sản, cầm cố động sản hoặc bảo lãnh của bên thứ ba). Lý thuyết chỉ rõ sự phụ thuộc quá mức vào tài sản bảo đảm đối vật sẽ triệt tiêu cơ hội tiếp cận vốn của các doanh nghiệp khởi nghiệp có phương án kinh doanh khả thi nhưng thiếu tài sản thế chấp.

Thứ hai, lý thuyết tài trợ thuê mua tài chính theo tinh thần Nghị định 16/2001/NĐ-CP. Thuê tài chính được xác định là công cụ tài trợ tín dụng trung và dài hạn linh hoạt, cho phép doanh nghiệp tiếp cận 100% giá trị máy móc, trang thiết bị phục vụ hiện đại hóa công nghệ mà chỉ cần ký quỹ từ 5% đến 10% giá trị tài sản, giúp khắc phục nhược điểm thiếu tài sản thế chấp truyền thống.

Bên cạnh đó, tác giả tổng hợp mô hình hỗ trợ tài chính thực tiễn từ các định chế tài chính Châu Á, tiêu biểu như Ngân hàng Công nghiệp Hàn Quốc (IBK) với mô hình cho vay theo mạng lưới chuỗi cung ứng và sản phẩm vốn hóa khoản vay; Ngân hàng Phát triển Trung Quốc (CDB) với cơ chế phối hợp chính quyền địa phương giải ngân cho 16.050 DNNVV đạt dư nợ 16,79 tỷ Nhân dân tệ; và Công ty Tài chính DNNVV Nhật Bản (JASME) với hệ thống xếp hạng tín nhiệm không cần tài sản bảo đảm.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp phương pháp luận duy vật biện chứng, duy vật lịch sử với các phương pháp định lượng và định tính cụ thể:

• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Tác giả tiến hành điều tra thực chứng trên cỡ mẫu gồm 50 DNNVV đại diện đang hoạt động trên địa bàn tỉnh Tiền Giang. Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp chọn mẫu thuận tiện được áp dụng, bảo đảm cơ cấu bao phủ đầy đủ các nhóm ngành then chốt (công nghiệp - xây dựng chiếm 32,66%, dịch vụ chiếm 30,91%, thương mại chiếm 27,10%, nông lâm thủy sản chiếm 9,33%) và các hình thức sở hữu (doanh nghiệp tư nhân, công ty TNHH, công ty cổ phần).
• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ Niên giám thống kê tỉnh Tiền Giang giai đoạn 2003–2007, báo cáo tổng kết của Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Tiền Giang, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI). Dữ liệu sơ cấp được thu thập qua bảng câu hỏi khảo sát trực tiếp 50 chủ doanh nghiệp với hệ thống chỉ tiêu chi tiết về vốn, công nghệ, lao động và rào cản tín dụng.
• Phương pháp phân tích: Dữ liệu được mã hóa, xử lý và phân tích thống kê mô tả, phân tích tần số (frequency) và lập bảng chéo (cross-tabulation) thông qua phần mềm xử lý dữ liệu chuyên dụng SPSS. Lý do lựa chọn phương pháp này nhằm lượng hóa chính xác tỷ lệ phân bổ cấu trúc vốn vay, thực trạng thiết bị máy móc và kiểm định mức độ tương quan giữa quy mô vốn điều lệ với khả năng tiếp cận vốn ngân hàng.
• Timeline nghiên cứu: Tiến trình nghiên cứu, khảo sát thực địa và tổng hợp dữ liệu thực nghiệm được thực hiện hoàn tất trong giai đoạn 2007–2008.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả phân tích định lượng từ 50 DNNVV trên địa bàn tỉnh Tiền Giang đã làm sáng tỏ các đặc trưng vận hành và rào cản tài chính của khu vực này:

Thứ nhất, về quy mô vốn và cơ cấu nguồn tài trợ: 80% doanh nghiệp khảo sát có quy mô vốn điều lệ từ 3 tỷ đồng trở xuống (trong đó 30% doanh nghiệp có vốn dưới 1 tỷ đồng), chỉ duy nhất 2% doanh nghiệp có vốn trên 10 tỷ đồng. Tỷ lệ doanh nghiệp có sử dụng vốn vay chiếm 66% (33/50 doanh nghiệp), trong đó 51,5% doanh nghiệp duy trì tỷ trọng vốn vay từ 10% đến 20% tổng nguồn vốn. Đáng chú ý, trong cơ cấu nguồn vốn vay, tỷ lệ tiếp cận hệ thống ngân hàng chính thức rất thấp: chỉ 15,1% doanh nghiệp vay từ Ngân hàng Thương mại Nhà nước và 21,2% vay từ Ngân hàng Thương mại Cổ phần tư nhân (tổng cộng 36,3%). Ngược lại, có tới 36,4% doanh nghiệp phải dựa vào nguồn tín dụng phi chính thức và 27,3% vay mượn từ người thân, bạn bè.

Thứ hai, về năng lực công nghệ và quy mô lao động: Có tới 84% doanh nghiệp đang sử dụng hệ thống máy móc, trang thiết bị thuộc thế hệ từ thập niên 1990 trở về trước (trong đó 20% vận hành trang thiết bị từ thập niên 1980). Quy mô lao động bình quân đạt 32 người/doanh nghiệp, với 90% doanh nghiệp duy trì quy mô dưới 50 lao động. Mức thu nhập bình quân của người lao động đạt khoảng 1,8 triệu đồng/tháng, trong đó 82% doanh nghiệp trả lương từ 2 triệu đồng/tháng trở xuống. Tỷ lệ lao động có trình độ cao đẳng, đại học chỉ chiếm 6%, trong khi chủ doanh nghiệp có trình độ đại học chỉ đạt xấp xỉ 2%.

Thứ ba, về chuỗi cung ứng và thị trường tiêu thụ: 98% doanh nghiệp tiêu thụ sản phẩm hoàn toàn tại thị trường nội địa, chỉ 2% có hàng hóa xuất khẩu nhưng phải qua khâu trung gian. Về nguyên liệu, 52% sử dụng nguồn cung tại địa phương, trong khi 48% phải phụ thuộc vào nguồn cung ngoài tỉnh hoặc nhập khẩu gián tiếp với giá thành cao do không đủ năng lực tài chính mua trực tiếp số lượng lớn.

Thảo luận kết quả

Thực trạng phân tích cho thấy các DNNVV tỉnh Tiền Giang đang rơi vào "vòng luẩn quẩn tài chính". Nguyên nhân cốt lõi khiến 63,7% doanh nghiệp không tiếp cận được nguồn vốn ngân hàng thương mại xuất phát từ cả hai phía:

Về phía doanh nghiệp, hệ thống sổ sách kế toán chưa minh bạch, báo cáo tài chính thiếu kiểm toán độc lập và tỷ lệ vốn tự có mỏng khiến các ngân hàng không thể đánh giá độ tin cậy của nguồn thu thứ nhất. Do thiếu vốn, doanh nghiệp buộc phải đầu tư nhỏ giọt, chắp vá, dẫn đến 84% máy móc lạc hậu, làm giảm năng suất và đẩy giá thành sản phẩm lên cao, trực tiếp làm xói mòn năng lực cạnh tranh.

Về phía hệ thống ngân hàng, cơ chế xét duyệt tín dụng vẫn đặt nặng vào nguồn thu thứ hai thông qua yêu cầu khắt khe về tài sản thế chấp là bất động sản. Trong khi đó, phần lớn nhà xưởng của DNNVV Tiền Giang đều tận dụng đất ở gia đình hoặc thuê mướn mặt bằng tạm thời, không đủ điều kiện pháp lý để thế chấp.

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh trực quan qua biểu đồ tăng trưởng số lượng doanh nghiệp (tăng 23,75% từ 2.138 DN năm 2005 lên 2.636 DN năm 2007) đối lập hoàn toàn với bảng cơ cấu nguồn vay, nơi nguồn vốn phi chính thức chiếm tỷ trọng chi phối (36,4%). Khi so sánh với kinh nghiệm của Hàn Quốc hay Nhật Bản, việc thiếu vắng các định chế bảo lãnh tín dụng chuyên biệt và kênh thuê mua tài chính tại Tiền Giang đã khiến các doanh nghiệp địa phương bỏ lỡ cơ hội bứt phá công nghệ khi Việt Nam hội nhập WTO.

Đề xuất và khuyến nghị

Hệ thống giải pháp tài chính và cơ chế hỗ trợ được xây dựng với mục tiêu tháo gỡ triệt để các rào cản về vốn:

1. Chuẩn hóa hệ thống kế toán và hồ sơ tài chính doanh nghiệp: Các chủ DNNVV tỉnh Tiền Giang cần chủ động tách bạch tài chính doanh nghiệp khỏi tài chính gia đình, thực hiện ghi chép sổ sách kế toán theo đúng chuẩn mực quy định. Mục tiêu nâng tỷ lệ hồ sơ vay vốn đủ điều kiện phê duyệt tại ngân hàng lên trên 65%. Lộ trình triển khai liên tục trong vòng 12 đến 24 tháng.
2. Đổi mới quy trình thẩm định và đa dạng hóa sản phẩm tín dụng: Các Chi nhánh Ngân hàng Thương mại trên địa bàn tỉnh Tiền Giang cần chuyển dịch trọng tâm thẩm định từ tài sản bảo đảm đối vật sang thẩm định dòng tiền dự án kinh doanh (nguồn thu thứ nhất); phát triển các gói tín dụng theo chuỗi liên kết nông sản, cấp hạn mức tín dụng tài trợ đơn hàng xuất khẩu. Mục tiêu giảm tỷ lệ từ chối cho vay do thiếu bất động sản xuống dưới 30%, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ còn dưới 7 ngày làm việc.
3. Phát triển mạnh kênh cho thuê tài chính (CTTC): Các công ty cho thuê tài chính cần chủ động liên kết với Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Tiền Giang nhằm cung cấp dịch vụ tài trợ vốn trung - dài hạn cho các dự án mua sắm máy móc, dây chuyền chế biến nông sản và cơ khí. Mục tiêu giúp các doanh nghiệp nâng tỷ lệ máy móc thiết bị hiện đại sau năm 2000 từ 16% lên trên 50% trong giai đoạn 3–5 năm mà không chịu áp lực thế chấp bất động sản.
4. Tăng cường vai trò kiến tạo của Quỹ Đầu tư phát triển tỉnh Tiền Giang: Ủy ban nhân dân tỉnh Tiền Giang và Sở Tài chính cần mở rộng quy mô vốn hoạt động của Quỹ Đầu tư phát triển tỉnh, triển khai cơ chế hỗ trợ lãi suất sau đầu tư với mức cấp vốn lên đến 70% tổng mức đầu tư cho các dự án đổi mới công nghệ sạch, chế biến trái cây xuất khẩu; đồng thời hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật tại Khu công nghiệp Tân Hương và 3 cụm công nghiệp tập trung nhằm cung ứng mặt bằng sản xuất chuẩn hóa cho DNNVV giai đoạn 2008–2015.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị thực tiễn cho 4 nhóm đối tượng:

1. Chủ doanh nghiệp và nhà quản trị DNNVV tại Tiền Giang: Nhận diện rõ các điểm nghẽn tài chính nội tại, nắm vững kỹ thuật tái cấu trúc nguồn vốn, phương thức lập phương án kinh doanh khả thi để tiếp cận vốn ngân hàng và phương thức thuê mua tài chính tối ưu chi phí.
2. Cán bộ tín dụng và lãnh đạo các Ngân hàng Thương mại: Cung cấp bức tranh thực nghiệm chi tiết về hành vi vay vốn và rủi ro tín dụng của 50 doanh nghiệp địa phương, làm cơ sở xây dựng các gói tín dụng vi mô, tín chấp dòng tiền phù hợp với đặc thù vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
3. Cơ quan quản lý nhà nước (Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Tài chính, UBND tỉnh Tiền Giang): Cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thiện chính sách hỗ trợ mặt bằng sản xuất, xúc tiến thương mại và tối ưu hóa quy chế vận hành Quỹ Đầu tư phát triển tỉnh.
4. Giảng viên, học viên cao học và nhà nghiên cứu kinh tế: Sử dụng làm tài liệu tham khảo chuyên khảo về tài chính doanh nghiệp, thị trường tín dụng địa phương và phương pháp xử lý dữ liệu SPSS trong nghiên cứu kinh tế ứng dụng.

Câu hỏi thường gặp

Điểm nghẽn lớn nhất trong tiếp cận vốn của DNNVV tỉnh Tiền Giang là gì? Rào cản lớn nhất là yêu cầu thế chấp 100% bằng bất động sản của các ngân hàng thương mại, trong khi 80% doanh nghiệp có quy mô vốn dưới 3 tỷ đồng và phần lớn mặt bằng sản xuất nằm chung với đất ở gia đình, thiếu hồ sơ pháp lý hoàn chỉnh để bảo đảm đối vật.

Tại sao cho thuê tài chính là giải pháp tối ưu cho DNNVV đổi mới máy móc? Cho thuê tài chính tài trợ trực tiếp đến 100% giá trị thiết bị mới mà không yêu cầu tài sản thế chấp phụ, doanh nghiệp chỉ cần ký quỹ 5–10%, giúp giải quyết triệt để tình trạng 84% doanh nghiệp Tiền Giang phải sử dụng máy móc cũ kỹ sản xuất trước năm 1990.

Tỷ lệ tiếp cận nguồn vốn ngân hàng chính thức của DNNVV trong khảo sát đạt bao nhiêu? Trong số các doanh nghiệp có vay vốn, tỷ lệ tiếp cận ngân hàng chính thức chỉ đạt 36,3% (15,1% từ Ngân hàng Thương mại Nhà nước và 21,2% từ Ngân hàng Thương mại Cổ phần), trong khi 36,4% phải dựa vào tín dụng phi chính thức với chi phí vốn cao.

Mô hình tài chính quốc tế nào được luận văn đề xuất áp dụng cho Tiền Giang? Luận văn đề xuất mô hình cho vay theo mạng lưới chuỗi giá trị của Ngân hàng Công nghiệp Hàn Quốc (IBK) và mô hình thẩm định định mức tín nhiệm không cần tài sản thế chấp của Công ty Tài chính JASME Nhật Bản để áp dụng cho các cụm ngành chế biến nông sản tại Tiền Giang.

Tỉnh Tiền Giang có chính sách hỗ trợ tài chính trực tiếp nào cho doanh nghiệp đổi mới công nghệ? Tỉnh Tiền Giang đã thành lập Quỹ Đầu tư phát triển tỉnh, áp dụng chính sách cho vay ưu đãi trung - dài hạn lên đến 70% tổng vốn đầu tư thiết bị và cơ chế bù lãi suất sau đầu tư từ nguồn kinh phí sự nghiệp khoa học của ngân sách tỉnh.

Kết luận

• Luận văn khẳng định khu vực DNNVV là động lực tăng trưởng cốt lõi của tỉnh Tiền Giang với 2.636 doanh nghiệp, đóng góp trực tiếp vào mức tăng trưởng GDP bình quân 10,7%/năm giai đoạn 2003–2007.
• Khảo sát thực chứng 50 doanh nghiệp chỉ ra hạn chế mang tính hệ thống: 80% doanh nghiệp có vốn dưới 3 tỷ đồng, 84% sử dụng công nghệ cũ trước thập niên 1990 và 36,4% vốn vay phụ thuộc vào kênh phi chính thức.
• Điểm nghẽn tiếp cận tín dụng bắt nguồn từ sự bất cân xứng thông tin tài chính của doanh nghiệp và quy trình thẩm định thiên lệch về tài sản thế chấp bất động sản của các ngân hàng thương mại.
• Giải pháp đột phá đòi hỏi sự kết hợp giữa chuẩn hóa kế toán nội bộ của doanh nghiệp, mở rộng kênh cho thuê tài chính và tái định hướng quy trình cấp tín dụng ngân hàng dựa trên dòng tiền.
• Vai trò kiến tạo của chính quyền địa phương thông qua Quỹ Đầu tư phát triển tỉnh với mức hỗ trợ vốn đến 70% là đòn bẩy quyết định để nâng cao năng lực cạnh tranh cho DNNVV Tiền Giang.

Đóng góp chính của luận văn là hệ thống hóa toàn diện cơ sở thực nghiệm và hoạch định lộ trình giải pháp tài chính khả thi cho địa phương trong giai đoạn hội nhập WTO. Các doanh nghiệp và nhà quản lý quan tâm có thể khai thác khung phân tích này để hoàn thiện chiến lược quản trị vốn và chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế tư nhân bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 VẤN ĐỀ HỖ TRỢ TÀI CHÍNH ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 1.1 Khái quát về doanh nghiệp nhỏ và vừa 1.1 Tiêu chí xác định DNNVV DNNVV được phân loại theo qui mô; trên thế giới, tiêu thức xác định DNNVV thường là căn cứ vào: vốn, lao động, doanh thu. Trên căn cứ này, có quốc gia chỉ dùng một tiêu chí nhưng cũng có quốc gia dùng vài tiêu chí để xác định DNNVV, đồng thời, một số nước áp dụng tiêu chí chung cho tất cả các ngành nhưng cũng có nước lại dùng tiêu chí riêng để xác định DNNVV trong từng ngành. Các tiêu chí này không cố định, chúng phụ thuộc vào chính sách và khả năng hỗ trợ của mỗi chính phủ trong từng thời kỳ, thậm chí trong cùng một nước cũng có trường hợp các tổ chức hỗ trợ có tiêu chí riêng để xác định doanh nghiệp đủ điều kiện nhận hỗ trợ. Từ đó, khái niệm DNNVV chỉ mang tính tương đối: các tiêu chí xác định DNNVV tùy thuộc các nhà nghiên cứu và các quốc gia khác nhau.

Song theo Ủy ban Bolton (1971), ba đặc điểm hình thành định nghĩa kinh tế của một doanh nghiệp nhỏ là: - Một doanh nghiệp nhỏ là một doanh nghiệp có thị phần tương đối nhỏ. - Doanh nghiệp này do chính những chủ doanh nghiệp hoặc những người hùn vốn quản lý theo phương cách riêng và không thông qua một tầng nấc trung gian. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 - Doanh nghiệp nhỏ có tính độc lập, nghĩa là doanh nghiệp không phải là một bộ phận của doanh nghiệp lớn hơn, do đó người quản lý kiêm chủ doanh nghiệp tự do để ra những quyết định quan trọng. Một số tiêu chí xác định DNNVV ở một số nước như sau: Bảng 1.1: Tiêu chí xác định DNNVV ở một số quốc gia Tổng vốn hoặc Quốc gia Số lao động(người) Doanh thu giá trị tài sản Úc < 500 (trong CN, DV) < 20 triệu đô Canada < 500 (trong CN, DV) la Canada < 100 (trong CN) Hong Kong < 100 (trong DV) Indonexia < 100 < 0,6 tỷ Rupiah < 2 tỷ Rupiah < 100 (trong BB) < 30 triệu Yên Nhật < 50 (trong BL) < 10 triệu Yên < 300 (trong các ngành khác) < 100 triệu Yên Mexico < 250 < 7 triệu USD Philippines < 200 < 100 triệu Peso Singapore < 100 < 499 triệu USD Thái Lan < 100 < 20 triệu Baht Mỹ < 500 (Nguồn: Dẫn theo kỷ yếu khoa học: Dự án chính sách hỗ trợ DNVVN ở Việt Nam, viện Friedrich Ebert CHLB Đức, 1999.) LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 Ở Việt Nam, các địa phương, các ngành, các tổ chức có cách xác định DNNVV khác nhau như sau : - Phòng thương mại và công nghiệp Việt Nam (VCCI) xác định: + Đối với ngành công nghiệp: những doanh nghiệp có vốn từ 5 – 10 tỷ đồng và số lao động trung bình hàng năm từ 200 – 500 người là doanh nghiệp vừa, doanh nghiệp có vốn dưới 5 tỷ đồng và số lao động trung bình dưới 200 người là doanh nghiệp nhỏ.

+ Đối với ngành thương mại: những doanh nghiệp có vốn từ 5 – 10 tỷ đồng và số lao động trung bình hàng năm từ 10 – 100 người là doanh nghiệp vừa, doanh nghiệp có vốn dưới 5 tỷ đồng và lao động trung bình dưới 50 người là doanh nghiệp nhỏ. - Trung tâm phát triển ngoại thương và đầu tư (FTDC) căn cứ vào dự án của Liên Hiệp Quốc nghiên cứu về DNNVV ở Việt Nam xác định: doanh nghiệp vừa là những doanh nghiệp có quy mô vốn từ 1 tỷ đến 4 tỷ đồng và có công nhân từ 30 đến 200 người, doanh nghiệp nhỏ là doanh nghiệp có quy mô vốn dưới 1 tỷ đồng và số công nhân dưới 30 người. - Ngân hàng Công thương Việt Nam xác định DNNVV là những doanh nghiệp có số lao động thường xuyên dưới 50 người, vốn cố định dưới 10 tỷ đồng, vốn lưu động dưới 8 tỷ đồng và doanh thu hàng năm dưới 20 tỷ đồng. - Theo công văn số 681/CP-KTN ngày 20/6/1998 của Văn phòng Chính phủ, DNNVV là những doanh nghiệp có vốn điều lệ dưới 5 tỷ đồng và có số lao động trung bình hàng năm dưới 200 người.

- Ngày 23/11/2001, Chính phủ ban hành Nghị định 90/2001/NĐ-CP về trợ giúp phát triển DNNVV, định nghĩa DNNVV là cơ sở sản xuất kinh doanh độc lập, đã đăng ký kinh doanh theo pháp luật hiện hành, có vốn đăng ký LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 không quá 10 tỷ đồng hoặc số lao động trung bình hàng năm không quá 300 người. Tuy nhiên, căn cứ tình hình kinh tế - xã hội cụ thể ở từng địa phương, căn cứ vào các lĩnh vực, ngành nghề khác nhau mà địa phương có thể linh hoạt áp dụng đồng thời cả 2 tiêu chí vốn và lao động hoặc một trong hai tiêu chí trên cho phù hợp vì hai tiêu chí trên thường không luôn luôn tương thích với nhau, nhất là trong điều kiện hiện nay có những doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghệ cao, có số vốn hoặc doanh thu khá lớn nhưng số lao động lại rất ít vì đó là những lao động có chuyên môn kỹ thuật cao. Từ đó, theo tác giả luận văn, qua kinh nghiệm của nhiều nước trên thế giới, nên có tiêu chí riêng để xác định DNNVV hoạt động trong các lĩnh vực khác nhau (công nghiệp, thương mại, dịch vụ,…) đồng thời, cần điều chỉnh các tiêu chí này qua từng thời kỳ theo sự phát triển kinh tế của đất nước và chủ trương khuyến khích phát triển DNNVV của chính phủ.2 Vai trò của DNNVV trong nền kinh tế thị trường: DNNVV có vai trò quan trọng trong nền kinh tế các nước đang phát triển. Ở nước ta, theo Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), đến năm 2007, VN có khoảng 300.000 doanh nghiệp, trong số đó có đến 95% là DNNVV với các hình thức: DN nhà nước, DN tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần…; từ đó , DNNVV đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong nền kinh tế nước ta.

Nhìn chung, vai trò của DNNVV trong nền kinh tế thị trường thể hiện ở các mặt sau: LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 - Tạo việc làm cho người lao động, góp phần ổn định xã hội: Đây là thế mạnh rõ rệt của DNNVV và là nguyên nhân chủ yếu khiến ta phải đặc biệt quan tâm chú trọng phát triển DNNVV ở nước ta hiện nay. Giải quyết công ăn việc làm luôn là vấn đề bức xúc của hầu hết các nước trên thế giới. Phát triển DNNVV là một giải pháp hữu hiệu giải quyết vấn đề thất nghiệp. Lý do đơn giản là DNNVV thường được dễ dàng tạo lập với một lượng vốn không lớn và thường xuyên đáp ứng được những thay đổi của thị trường.

Vì vậy, mặc dù số lượng lao động trong một DNNVV không nhiều nhưng theo quy luật số đông, một số lượng lớn DNNVV trong nền kinh tế sẽ tạo ra phần lớn công ăn việc làm cho xã hội. Khu vực DNNVV thuộc các thành phần kinh tế hiện thu hút khoảng 25-26% lực lượng lao động phi nông nghiệp cả nước nhưng triển vọng thu hút thêm lao động rất lớn vì suất đầu tư cho mỗi chỗ làm việc ở đây thấp hơn rất nhiều so với doanh nghiệp lớn, chủ yếu là do chi phí thấp và thu hút được các nguồn vốn rải rác trong dân, là nơi có nhiều thuận lợi nhất để tiếp nhận số lao động ở nông thôn tăng thêm mỗi năm, số lao động từ các DNNVV dôi ra qua việc cổ phần hóa, bán, khoán, cho thuê,… - DNNVV cung cấp một khối lượng lớn, đa dạng, phong phú về sản phẩm, đóng góp vào sự tăng trưởng kinh tế: Với số lượng đông đảo trong nền kinh tế, DNNVV tạo ra một khối lượng sản phẩm đáng kể cho xã hội. Mặt khác, do đặc tính linh hoạt, mềm dẻo, DNNVV có khả năng đáp ứng những nhu cầu ngày càng đa dạng, phong phú và độc đáo của người tiêu dùng, đặc biệt là những sản phẩm có tính chất linh tinh, lặt vặt không thích hợp với các doanh nghiệp lớn. Ở Việt Nam, mỗi năm DNNVV đóng góp khoảng 26% GDP của cả nước.

Trong lĩnh vực sản xuất công nghiệp, khu vực DNNVV đóng góp ước LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 tính 30% giá trị tổng sản lượng công nghiệp hàng năm. Một số ngành nghề như chiếu cói, hàng thủ công mỹ nghệ…DNNVV tạo ra 100% giá trị sản lượng hàng hóa. - DNNVV góp phần khai thác tiềm năng phong phú trong dân: Dựa trên những ưu thế của DNNVV như thành lập với số vốn ít, thu hồi vốn nhanh, sử dụng các tiềm năng về nguồn vốn lao động và nguyên vật liệu sẵn có ở địa phương, sử dụng các sản phẩm phụ hoặc phế phẩm, phế liệu của các doanh nghiệp lớn, DNNVV thu hút được một khối lượng lớn về vốn nhàn rỗi của các tầng lớp dân cư, đồng thời thu hút được nhiều lao động vào tham gia sản xuất mà không đòi hỏi trình độ cao hay mất nhiều thời gian đào tạo. Ngoài ra, DNNVV có nhiều thuận lợi trong khai thác các tiềm năng về trí tuệ, tay nghề tinh xảo, bí quyết nghề nghiệp,…Việc phát triển các doanh nghiệp sản xuất các ngành nghề truyền thống ở nông thôn là một trong những hướng quan trọng để sử dụng tay nghề của các nghệ nhân hiện nay đang bị mai một dần, nhằm thu hút lao động nông thôn và phát huy lợi thế của từng vùng để phát triển kinh tế.

- Bảo đảm cho nền kinh tế năng động hơn: Do yêu cầu vốn ít, qui mô nhỏ, DNNVV có nhiều khả năng thay đổi mặt hàng, chuyển nhượng sản xuất, đổi mới công nghệ,…Đối với doanh nghiệp lớn, DNNVV còn có thể làm đại lý, vệ tinh tiêu thụ hàng hóa hoặc cung cấp vật tư đầu vào với giá rẻ hơn, góp phần hạ giá thành, nâng cao hiệu quả sản xuất cho doanh nghiệp lớn. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 10 - Góp phần vào sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa: Ở các nước cũng như ở Việt Nam, các doanh nghiệp lớn thường tập trung ở các thành phố và các trung tâm công nghiệp, nơi có cơ sở hạ tầng phát triển nhưng lại không đáp ứng được tất cả yêu cầu của nền kinh tế như lưu thông hàng hóa, dịch vụ, phát triển ngành nghề truyền thống, tiểu thủ công nghiệp, giải quyết lao động,…gây mất trạng thái cân đối nghiêm trọng về trình độ phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội giữa thành thị với nông thôn, giữa các vùng trong một quốc gia. Chính sự phát triển DNNVV là phương tiện quan trọng trong việc tạo lập sự cân đối giữa các vùng.