Thực trạng và giải pháp sử dụng đất lúa dựa vào nước trời tại huyện Quế Sơn, tỉnh Quảng Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu thực trạng và giải pháp sử dụng đất lúa dựa vào nước trời trên địa bàn huyện quế sơn tỉnh quảng nam, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề

• Tác giả: Trần Văn Noa
• Người hướng dẫn: PGS.TS Huỳnh Văn Chương
• Trường học: Đại học Huế
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Giải Pháp Sử Dụng Đất Lúa Hiệu Quả Tại Huyện Quế Sơn, Quảng Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Huế

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT LUẬN VĂN KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Quan điểm sử dụng đất bền vững
• 1.2. Vai trò của nước đối với cây trồng
• 1.3. Vai trò của đất lúa đối với an ninh lương thực
• 1.3.1. Một số khái niệm liên quan
• 1.3.2. Vai trò của lúa gạo đối với an ninh lương thực
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ

Tóm tắt

I. Giới thiệu về tình hình sử dụng đất lúa tại huyện Quế Sơn

Huyện Quế Sơn, tỉnh Quảng Nam, có đặc điểm địa hình đa dạng, ảnh hưởng lớn đến việc sử dụng đất lúa. Hiện trạng sử dụng đất lúa tại đây cho thấy sự phân bố không đồng đều giữa các khu vực. Một số nơi có thể chủ động nguồn nước tưới, trong khi nhiều khu vực khác phụ thuộc vào nước trời, dẫn đến hiệu quả canh tác không cao. Theo số liệu thống kê, năng suất lúa ở những vùng dựa vào nước trời thường thấp hơn so với những vùng có hệ thống tưới tiêu chủ động. Việc khai thác đất đai chưa tương xứng với tiềm năng, gây khó khăn cho nông dân trong việc duy trì sản xuất ổn định. Đánh giá hiện trạng này là cần thiết để đề xuất các giải pháp cải thiện hiệu quả sử dụng đất lúa.

1.1. Đặc điểm tự nhiên và kinh tế xã hội

Quế Sơn có khí hậu nhiệt đới gió mùa, với mùa mưa và mùa khô rõ rệt. Đặc điểm này ảnh hưởng đến việc sử dụng đất lúa. Nông dân tại đây chủ yếu canh tác lúa nước, nhưng do phụ thuộc vào nước trời, sản xuất thường gặp khó khăn trong mùa khô. Hệ thống thủy lợi đã được đầu tư, nhưng chưa đồng bộ, dẫn đến tình trạng thiếu nước tưới cho đất nông nghiệp. Kinh tế xã hội của huyện chủ yếu dựa vào nông nghiệp, với khoảng 80% dân số làm nông. Việc nâng cao hiệu quả sử dụng đất lúa không chỉ giúp tăng thu nhập cho nông dân mà còn góp phần đảm bảo an ninh lương thực cho địa phương.

II. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất lúa

Đánh giá hiệu quả sử dụng đất lúa tại huyện Quế Sơn cho thấy nhiều vấn đề cần giải quyết. Các chỉ tiêu như năng suất, sản lượng và lợi nhuận từ đất lúa đều thấp hơn so với các huyện khác trong tỉnh. Nguyên nhân chủ yếu là do sự phụ thuộc vào nước trời, dẫn đến việc chỉ sản xuất được một vụ trong năm. Nhiều nông dân không có đủ kiến thức về kỹ thuật trồng lúa, ảnh hưởng đến năng suất. Việc áp dụng các biện pháp canh tác hiện đại, như sử dụng giống lúa mới và cải tiến kỹ thuật tưới tiêu, có thể nâng cao hiệu quả sử dụng đất lúa. Cần có các chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương để khuyến khích nông dân áp dụng các biện pháp này.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng đất

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng đất lúa tại huyện Quế Sơn. Đầu tiên là yếu tố tự nhiên, bao gồm khí hậu và nguồn nước. Biến đổi khí hậu đã làm cho lượng mưa không ổn định, ảnh hưởng đến sản xuất. Thứ hai, yếu tố kinh tế xã hội cũng đóng vai trò quan trọng. Nông dân thường thiếu vốn đầu tư cho sản xuất, dẫn đến việc không thể áp dụng các công nghệ mới. Cuối cùng, chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương cũng cần được cải thiện để tạo điều kiện cho nông dân phát triển sản xuất bền vững.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất lúa

Để nâng cao hiệu quả sử dụng đất lúa tại huyện Quế Sơn, cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, cần cải thiện hệ thống tưới tiêu, đảm bảo cung cấp đủ nước cho đất nông nghiệp. Thứ hai, khuyến khích nông dân áp dụng các kỹ thuật trồng lúa hiện đại, như sử dụng giống lúa chịu hạn và áp dụng các biện pháp canh tác bền vững. Thứ ba, cần có các chương trình đào tạo cho nông dân về kỹ thuật canh tác và quản lý đất đai. Cuối cùng, chính quyền địa phương cần có chính sách hỗ trợ tài chính cho nông dân để họ có thể đầu tư vào sản xuất, từ đó nâng cao hiệu quả sử dụng đất lúa.

3.1. Đề xuất chính sách hỗ trợ

Chính quyền địa phương cần xây dựng các chính sách hỗ trợ cụ thể cho nông dân trong việc cải thiện hiệu quả sử dụng đất lúa. Các chính sách này có thể bao gồm hỗ trợ tài chính, cung cấp giống lúa chất lượng cao, và tổ chức các khóa đào tạo về kỹ thuật trồng lúa. Ngoài ra, cần có các chương trình khuyến nông để giúp nông dân tiếp cận với các công nghệ mới và cải tiến quy trình sản xuất. Việc thực hiện các chính sách này sẽ góp phần nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm từ đất lúa, đồng thời đảm bảo an ninh lương thực cho huyện Quế Sơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sử dụng đất lúa dựa vào nước trời là một hình thức canh tác truyền thống phổ biến tại các vùng trung du và miền núi, trong đó huyện Quế Sơn, tỉnh Quảng Nam là một điển hình với diện tích đất lúa dựa vào nước trời chiếm tỷ lệ đáng kể. Theo số liệu năm 2014, toàn tỉnh Quảng Nam có khoảng 5.001 ha đất lúa dựa vào nước trời, trong đó huyện Quế Sơn chiếm phần lớn với 901 ha. Tuy nhiên, hiệu quả sử dụng đất lúa tại các vùng này còn thấp, năng suất bình quân chỉ đạt khoảng 44,5 tạ/ha, thấp hơn so với các vùng có hệ thống thủy lợi chủ động. Vấn đề này đặt ra thách thức lớn trong việc đảm bảo an ninh lương thực và phát triển bền vững nông nghiệp địa phương.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là đánh giá thực trạng sử dụng đất lúa dựa vào nước trời tại huyện Quế Sơn, phân tích hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường của việc sử dụng đất này, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất lúa phù hợp với điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội của địa phương. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hai tiểu vùng sinh thái chính của huyện gồm vùng gò đồi trung du (xã Phú Thọ, Quế Thuận) và vùng miền núi (xã Quế Phong), với số liệu thu thập từ năm 2010 đến 2015.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở dữ liệu khoa học cho công tác quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất lúa gạo, đồng thời hỗ trợ phát triển kinh tế nông thôn bền vững tại các vùng dựa vào nước trời, góp phần đảm bảo an ninh lương thực quốc gia trong bối cảnh biến đổi khí hậu và hạn chế nguồn nước tưới.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý đất đai bền vững, trong đó:

• Lý thuyết sử dụng đất bền vững theo FAO nhấn mạnh việc quản lý hiệu quả tài nguyên đất nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội đồng thời bảo vệ môi trường và tài nguyên cho các thế hệ tương lai. Ba thành phần cơ bản của bền vững bao gồm kinh tế, xã hội và môi trường.

• Mô hình hiệu quả sử dụng đất tập trung đánh giá hiệu quả kinh tế (doanh thu, lợi nhuận trên đơn vị diện tích và chi phí), hiệu quả xã hội (giải quyết việc làm, thu nhập của nông hộ) và hiệu quả môi trường (độ che phủ, sử dụng phân bón, hóa chất bảo vệ thực vật).

• Khái niệm lúa dựa vào nước trời là loại hình sản xuất lúa phụ thuộc hoàn toàn vào lượng mưa tự nhiên, không có hệ thống thủy lợi chủ động, thường gặp ở vùng trung du, miền núi với điều kiện khí hậu và địa hình phức tạp.

Các khái niệm chính bao gồm: đất trồng lúa, hiệu quả sử dụng đất, an ninh lương thực, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, và quản lý tài nguyên nước.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thứ cấp được thu thập từ các cơ quan quản lý như Phòng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn huyện Quế Sơn, UBND các xã, Tổng cục Thống kê, cùng các báo cáo kiểm kê đất đai và sản xuất lúa gạo giai đoạn 2010-2015. Số liệu sơ cấp được thu thập qua khảo sát thực địa, phỏng vấn 90 hộ nông dân tại 3 xã đại diện cho 2 tiểu vùng sinh thái (Phú Thọ, Quế Thuận, Quế Phong).

• Phương pháp chọn mẫu: Chọn ngẫu nhiên 30 hộ có sử dụng đất lúa dựa vào nước trời tại mỗi xã, đảm bảo tính đại diện cho các vùng nghiên cứu.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng phân tích thống kê mô tả, so sánh biến động diện tích, năng suất, sản lượng qua các năm; tính toán các chỉ tiêu hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường theo công thức chuẩn; xử lý số liệu bằng phần mềm Microsoft Excel.

• Timeline nghiên cứu: Thu thập và xử lý số liệu từ năm 2010 đến 2015, khảo sát thực địa và phỏng vấn trong năm 2015, phân tích và đề xuất giải pháp trong năm 2016.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiện trạng sử dụng đất lúa dựa vào nước trời: Diện tích đất lúa dựa vào nước trời tại huyện Quế Sơn năm 2014 là 901 ha, tập trung chủ yếu ở các xã Phú Thọ, Quế Thuận, Quế Phong. Diện tích này chiếm khoảng 23% tổng diện tích đất lúa của huyện. Trong giai đoạn 2012-2014, diện tích đất lúa dựa vào nước trời có xu hướng giảm nhẹ do chuyển đổi sang cây trồng cạn.

2. Hiệu quả kinh tế sử dụng đất lúa dựa vào nước trời: Năng suất bình quân lúa nước trời đạt khoảng 44,5 tạ/ha, thấp hơn 22% so với lúa chủ động tưới (57,06 tạ/ha). Doanh thu và lợi nhuận trên đơn vị diện tích đất lúa dựa vào nước trời thấp hơn đáng kể, với lợi nhuận trung bình khoảng 120 triệu đồng/ha/năm, thấp hơn 40-50 triệu đồng so với các vùng có hệ thống thủy lợi chủ động.

3. Hiệu quả xã hội: Việc sử dụng đất lúa dựa vào nước trời tạo ra khoảng 150-180 ngày công lao động/ha, cao hơn so với các loại hình sử dụng đất khác, góp phần giải quyết việc làm cho lao động địa phương. Tuy nhiên, thu nhập từ hoạt động này không ổn định do phụ thuộc vào điều kiện thời tiết và nguồn nước tự nhiên.

4. Hiệu quả môi trường: Tỷ lệ sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật ở vùng đất lúa dựa vào nước trời thấp hơn so với vùng đất có thủy lợi chủ động, góp phần giảm ô nhiễm môi trường. Tuy nhiên, đất đai tại các vùng này thường có độ dốc lớn, dễ bị xói mòn và suy thoái nếu không được quản lý tốt.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến hiệu quả sử dụng đất lúa dựa vào nước trời thấp là do sự phụ thuộc hoàn toàn vào lượng mưa tự nhiên, không chủ động được nguồn nước tưới, dẫn đến năng suất và sản lượng bấp bênh. So với các nghiên cứu tại các tỉnh miền núi khác, kết quả này tương đồng với xu hướng giảm diện tích đất lúa nước trời và chuyển đổi sang cây trồng cạn có giá trị kinh tế cao hơn.

Việc sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật hạn chế ở vùng đất lúa dựa vào nước trời là điểm tích cực về môi trường, tuy nhiên cũng phản ánh trình độ canh tác còn thấp và thiếu đầu tư kỹ thuật. Các biểu đồ so sánh năng suất và lợi nhuận giữa các vùng có thể minh họa rõ sự chênh lệch hiệu quả sử dụng đất.

Kết quả nghiên cứu cho thấy cần có các giải pháp đồng bộ về kỹ thuật, chính sách và tổ chức sản xuất để nâng cao hiệu quả sử dụng đất lúa dựa vào nước trời, đồng thời bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Phát triển hệ thống thủy lợi nhỏ và vừa nhằm chủ động nguồn nước tưới cho các vùng đất lúa dựa vào nước trời trong vòng 3-5 năm tới, do UBND huyện phối hợp với Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn thực hiện, nhằm tăng năng suất và ổn định sản xuất.

2. Khuyến khích chuyển đổi cơ cấu cây trồng sang các loại cây trồng cạn có giá trị kinh tế cao như đậu phụng, bắp, rau màu trên các diện tích đất lúa kém hiệu quả, với mục tiêu tăng thu nhập từ 40-50% trong vòng 2 năm, do các xã và trạm khuyến nông triển khai.

3. Đào tạo và nâng cao năng lực cho nông dân về kỹ thuật canh tác, sử dụng phân bón hợp lý, áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật và thực hành nông nghiệp tốt (VietGAP, IPM) nhằm giảm chi phí và tăng hiệu quả sản xuất, thực hiện liên tục hàng năm bởi các trung tâm khuyến nông và tổ chức đào tạo nghề.

4. Tăng cường liên kết chuỗi giá trị sản xuất lúa gạo giữa nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu để nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu gạo địa phương trong vòng 3 năm, do các cơ quan quản lý và hiệp hội ngành hàng phối hợp thực hiện.

5. Quản lý và bảo vệ môi trường đất đai bằng các biện pháp chống xói mòn, cải tạo đất, sử dụng phân hữu cơ và giảm thiểu hóa chất độc hại, nhằm duy trì độ phì nhiêu đất và phát triển bền vững, do các cơ quan chuyên môn và nông dân phối hợp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý đất đai và nông nghiệp địa phương: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách quy hoạch sử dụng đất, phát triển thủy lợi và hỗ trợ chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp với điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội.

2. Các nhà nghiên cứu và học viên cao học chuyên ngành quản lý đất đai, nông nghiệp: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, số liệu thực tế và các phân tích hiệu quả sử dụng đất lúa dựa vào nước trời để phát triển các đề tài nghiên cứu tiếp theo.

3. Nông dân và hợp tác xã tại các vùng trung du, miền núi: Áp dụng các giải pháp kỹ thuật và mô hình canh tác được đề xuất nhằm nâng cao năng suất, thu nhập và phát triển sản xuất bền vững.

4. Doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu lúa gạo: Tham khảo thông tin về vùng nguyên liệu, hiệu quả sản xuất và các khó khăn trong sản xuất lúa dựa vào nước trời để xây dựng chiến lược liên kết, nâng cao chất lượng sản phẩm và phát triển thị trường.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao hiệu quả sử dụng đất lúa dựa vào nước trời thấp hơn so với đất có thủy lợi chủ động?
   Do phụ thuộc hoàn toàn vào lượng mưa tự nhiên, không chủ động được nguồn nước tưới, dẫn đến năng suất bấp bênh và sản lượng thấp hơn khoảng 20-25% so với vùng có thủy lợi chủ động.

2. Có thể chuyển đổi đất lúa dựa vào nước trời sang cây trồng khác không?
   Có, nhiều địa phương đã chuyển đổi sang cây trồng cạn như đậu phụng, bắp, rau màu với hiệu quả kinh tế cao hơn từ 40-50%, giúp tăng thu nhập và giảm rủi ro do thiếu nước.

3. Giải pháp nào giúp nâng cao hiệu quả sử dụng đất lúa dựa vào nước trời?
   Phát triển hệ thống thủy lợi nhỏ, áp dụng kỹ thuật canh tác tiên tiến, đào tạo nông dân, chuyển đổi cơ cấu cây trồng và tăng cường liên kết chuỗi giá trị là các giải pháp thiết thực.

4. Việc sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật ở vùng đất lúa dựa vào nước trời như thế nào?
   Mức sử dụng thấp hơn so với vùng có thủy lợi chủ động, góp phần giảm ô nhiễm môi trường nhưng cũng phản ánh trình độ canh tác còn hạn chế, cần nâng cao kỹ thuật để cân đối hiệu quả và bảo vệ môi trường.

5. Nghiên cứu này có thể áp dụng cho các vùng khác không?
   Các kết quả và giải pháp có thể tham khảo và điều chỉnh phù hợp với điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội của các vùng trung du, miền núi khác có điều kiện tương tự, nhằm phát triển bền vững sản xuất lúa nước trời.

Kết luận

• Đã đánh giá chi tiết thực trạng sử dụng đất lúa dựa vào nước trời tại huyện Quế Sơn, với diện tích khoảng 901 ha và năng suất bình quân 44,5 tạ/ha trong năm 2014.
• Hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường của đất lúa dựa vào nước trời còn thấp và bấp bênh do phụ thuộc vào nguồn nước mưa tự nhiên.
• Đề xuất các giải pháp phát triển hệ thống thủy lợi nhỏ, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, nâng cao kỹ thuật canh tác và tăng cường liên kết chuỗi giá trị nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho công tác quy hoạch và quản lý đất đai nông nghiệp tại các vùng trung du, miền núi tỉnh Quảng Nam.
• Khuyến nghị triển khai các giải pháp trong vòng 3-5 năm tới, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và áp dụng cho các vùng tương tự nhằm phát triển bền vững nông nghiệp và đảm bảo an ninh lương thực.

Hành động tiếp theo là phối hợp với các cơ quan chức năng để triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tổ chức các chương trình đào tạo, chuyển giao kỹ thuật cho nông dân nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Quan điểm sử dụng đất bền vững Theo FAO, nông nghiệp bền vững bao gồm quản lý hiệu quả tài nguyên cho nông nghiệp (đất đai, lao động.) để đáp ứng nhu cầu cuộc sống của con người đồng thời giữ gìn và cải thiện tài nguyên thiên nhiên, môi trường và bảo vệ tài nguyên. Hệ thống nông nghiệp bền vững phải có hiệu quả kinh tế, đáp ứng nhu cầu xã hội về an ninh lương thực, đồng thời giữ gìn và cải thiện môi trường tài nguyên cho đời sau. * Bền vững thường có ba thành phần cơ bản [14]: - Bền vững về an ninh lương thực trong thời gian dài trên cơ sở hệ thống nông nghiệp phù hợp điều kiện sinh thái và không tổn hại môi trường.

- Bền vững về tổ chức quản lý, hệ thống nông nghiệp phù hợp trong mối quan hệ con người hiện tại và cả cho đời sau. - Bền vững thể hiện ở tính cộng đồng trong hệ thống nông nghiệp hợp lý. * Mục tiêu và quan điểm sử dụng đất bền vững là [14]: - An toàn lương thực, thực phẩm - Tăng cường nguyên liệu cho công nghiệp và nông sản xuất khẩu theo yêu cầu của thị trường. - Phát triển môi trường bền vững.

Ngày nay, hiệu quả kinh tế cao cần được xem xét kỹ lưỡng trước áp lực xã hội đòi hỏi trừ khử căn nguyên làm băng hoại sức khỏe loài người. Từ đó thấy rằng tính bền vững của sử dụng đất phải được xem xét đồng bộ trên cả ba mặt: kinh tế, xã hội và môi trường. * Việc quản lý và sử dụng đất bền vững bao gồm tổ hợp các công nghệ, chính sách và hoạt động nhằm liên hợp các nguyên lý kinh tế - xã hội với các quan tâm về môi trường để đồng thời [14]: - Duy trì hoặc nâng cao sản lượng (hiệu quả sản xuất) - Giảm rủi ro sản xuất (an toàn) - Có hiệu quả lâu bền (lâu bền) - Được xã hội chấp nhận (tính chấp nhận) Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma Quan hệ giữa tính bền vững và tính thích hợp: Tính bền vững có thể được coi là tính thích hợp và được duy trì lâu dài với thời gian. * Nguyên tắc đánh giá bền vững [14]: - Tính bền vững được đánh giá cho một kiểu sử dụng đất nhất định - Đánh giá cho một đơn vị lập địa cụ thể - Đánh giá là một hoạt động liên ngành - Đánh giá cả 3 mặt: Kinh tế, xã hội và môi trường - Đánh giá cho một thời gian xác định.

Vai trò của nước đối với cây trồng Nước có vai trò vô cùng quan trọng đối với thực vật nói chung và cây trồng (trong đó có cây lúa) nói riêng. Nước là thành phần bắt buộc của tế bào sống, có nhiều nước thực vật mới hoạt động bình thường được. Hàm lượng nước trong thực vật không giống nhau, thay đổi tùy thuộc loài hay các tổ chức khác nhau của cùng một loài thực vật. Hàm lượng nước còn phụ thuộc vào thời kỳ sinh trưởng của cây và điều kiện ngoại cảnh mà cây sống.

Đối với cây trồng, nước có các vai trò như sau: - Nước là thành phần cấu trúc tạo nên chất nguyên sinh (>90%). - Nếu như hàm lượng nước giảm thì chất nguyên sinh từ trạng thái sol chuyển thành gel và hoạt động sống của nó sẽ giảm sút. - Các quá trình trao đối chất đều cần nước tham gia. Nước nhiều hay ít sẽ ảnh hưởng đến chiều hướng và cường độ của quá trình trao đối chất.

- Nước là nguyên liệu tham gia vào một số quá trình trao đối chất. - Sự vận chuyển các chất vô cơ và hữu cơ đều ở trong môi trường nước. - Nước bảo đảm cho thực vật có một hình dạng và cấu trúc nhất định. Do nước chiếm một lượng lớn trong tế bào thực vật, duy trì độ trương của tế bào cho nên làm cho thực vật có một hình dáng nhất định.

- Nước nối liền cây với đất và khí quyển góp phần tích cực trong việc bảo đảm mối liên hệ khăng khít sự thống nhất giữa cơ thể và môi trường. Trong quá trình trao đổi giữa cây và môi trường đất có sự tham gia tích cực của ion H+ và OH- do nước phân ly ra. - Nước góp phần vào sự dẫn truyền xung động các dòng điện sinh học ở trong cây khiến chúng phản ứng mau lẹ không kém một số thực vật bậc thấp dưới ảnh hưởng của tác nhân kích thích của ngoại cảnh. Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma - Nước có một số tính chất hóa lý đặc biệt như tính dẫn nhiệt cao, có lợi cho thực vật phát tán và duy trì nhiệt lượng trong cây.

Nước có sức căng bề mặt lớn nên có lợi cho việc hấp thụ và vận chuyển vật chất. Nước có thể cho tia tử ngoại và ánh sáng trông thấy đi qua nên có lợi cho quang hợp. Nước là chất lưỡng cực rõ ràng nên gây hiện tượng thủy hóa và làm cho keo ưa nước được ổn định. Một số thực vật hạ đẳng (rêu, địa y) có hàm lượng nước ít (5-7%), chịu đựng thiếu nước lâu dài, đồng thời có thể chịu đựng được sự khô hạn hoàn toàn.

Thực vật thượng đẳng mọc ở núi đá hay sa mạc cũng chịu được hạn còn đại đa số thực vật nếu thiếu nước lâu dài thì chết. Cung cấp nước cho cây là điều không thể thiếu được để bảo đảm thu hoạch tốt. Việc thỏa mãn nhu cầu nước cho cây là điều kiện quan trọng nhất đối với sự sống bình thường của cây [31]. Cây trồng sống và phát triển được nhờ chất dinh dưỡng trong đất và được nước hoà tan và đưa lên cây qua hệ thống rễ.

Nước giúp cho cây trồng thực hiện các quá trình vận chuyển các khoáng chất trong đất giúp điều kiện quang hợp, hình thành sinh khối tạo nên sự sinh trưởng của cây trồng. Trong bản thân cây trồng, nước chiếm một tỷ lệ lớn, từ 60% đến 90% trọng lượng. Tuy nhiên, tổng lượng nước mà cây trồng hút lên hằng ngày chủ yếu là để thoát ra ngoài ở dạng thoát hơi qua lá, nước chỉ giữ lại cho bản thân cấu trúc của cây trồng chỉ chừng 0,5 – 1,0% mà thôi. Có 4 nguyên nhân khiến cây trồng phải hút nhiều nước để cân bằng cho lượng thoát hơi từ lá và thân: - Trên bề mặt lá cây có nhiều khí khổng giúp cho sự thoát hơi nước.

Diện tích khí khổng càng lớn thì sự hấp thụ CO2 trong không khí vào lá càng dễ dàng, giúp cây trồng quang hợp được từ ánh sang mặt trời được. - Sự thoát hơi nước là động lực đòi hỏi cây trồng hút nhiều nước từ đất. Nhờ hiện tượng mao dẫn mà nước từ đất có thể vào thân cây qua hệ thống rễ và len lỏi lên cao, đôi khi hàng chục mét. - Sự thoát hơi nước giúp cho sự cân bằng nhiệt ở chung quanh lá và thân.

Dưới tác động của ánh sáng mặt trời, lá có thể hấp thu năng lượng phục vụ cho quá trình quang hợp, một phần năng lượng chuyển thành nhiệt năng làm cho nhiệt độ cây trồng tăng lên đòi hỏi phải có sự thoát hơi nước để giảm nhiệt độ bề mặt. - Sự thoát hơi nước tạo động lực cho sự vận chuyển dưỡng chất trong đất qua sự di chuyển đi lên của nước trong bản thân cây trồng. Sự thoát hợi nước lớn thì cây trồng hấp thu dưỡng chất càng lớn. Rễ cây là bộ phận hút nước cho cây trồng.

Bộ rễ hình thành ở nhiều dạng khác nhau, tuỳ theo loại cây trồng, điều kiện đất đai, khí hậu và chiều sâu mực nước ngầm. Thông thường, rễ cây hút nhiều nước nhất (chiếm khoảng 40 - 50%) ở độ sâu ¼ chiều dài của rễ tính từ mặt đất, càng xuống sâu thì tỉ lệ hút hước càng giảm theo độ Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma sâu. Thực tế, cây trồng trong điều kiện được cung cấp nước đầy đủ sẽ có bộ rễ dài và sâu, vươn ra theo các chiều trong đất. Ngược lại, nếu thiếu nước, bộ rễ của cây sẽ ngắn và thưa.

Trong điều kiện đất và nước đầy đủ, rễ từng loại cây trồng sẽ phát triển triển tối đa để tăng trưởng. Chiều sâu tối đa của hệ thống rễ cây trồng cũng chính là chiều sâu lớp đất cần tưới. Một hệ thống tưới hiệu quả là khi hệ thống đó có thể cung cấp nước đầy vừa đủ thấm hết bộ rễ của cây trồng.1 cho chiều sâu tối đa của hệ thống rễ của một số loài cây rau, cây kiểng và cây công nghiệp [23].1: Chiều sâu bộ rễ tối đa của một loại cây trồng khi được cung cấp nước đầy đủ 60 cm 90 cm 129 cm 150 cm 180 cm Rau cải Cà rốt Cà chua Mía Chanh Các loại khoai Lúa Bắp Cà phê, trà Đay Táo Cây hoa kiểng Cây công Bông vải Cau kiểng Cỏ vertiver ngắn ngày nghiệp ngắn Dây leo trang Mai, đào Cây ăn trái phổ Cây lá màu ngày trí ngoài nhà biến trồng trong nhà Các cây kiểng Chuối Cây rừng phòng Xương rồng dạng bụi nhỏ hộ, đước. Vai trò của đất lúa đối với an ninh lương thực 1.

Một số khái niệm liên quan * Đất sản xuất nông nghiệp: Là đất sử dụng vào mục đích sản xuất nông nghiệp, bao gồm đất trồng cây hàng năm, đất trồng cây lâu năm [5]. * Đất trồng lúa: là đất được sử dụng vào mục đích sản xuất lúa gạo, bao gồm đất chuyên trồng lúa nước và đất trồng lúa nước khác [5]. * Chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi: là quá trình chuyển từ trạng thái cây trồng cũ sang trạng thái cây trồng, vật nuôi mới nhằm nâng cao năng suất lao động và hiệu quả kinh tế, phát triển những cây trồng, vật nuôi có triển vọng trên thị trường, có giá trị gia tăng cao [13]. * An ninh lương thực [12]: Khái niệm ANLT được đề cập từ lâu (trong “Tuyên ngôn về Quyền con người” năm 1948; Báo cáo của Ngân hàng Thếgiới (WB) năm 1986; Hội nghị Lương thực Thếgiới năm 1996 và trong Báo cáovềtình hình mất ANLT năm 2001).

“An ninh lương thực là Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma tình trạng khi tất cả mọi người lúc nào cũng tiếp cận được về mặt vật lí, xã hội và kinh tế đối với nguồn lương thực đầy đủ, an toàn và đảm bảo dinh dưỡng để đáp ứng nhu cầu bữa ăn và sở thích đối với thức ăn nhằm đảm bảo một cuộc sống năng động và khoẻ mạnh” (Báo cáo về tình hình mất an ninh lương thực năm 2001).