BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM ---o0o--- NGUYỄN THỊ HIỀN GIẢI PHÁP SÁP NHẬP, HỢP NHẤT VÀ MUA LẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH – NĂM 2012 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM ---o0o--- NGUYỄN THỊ HIỀN GIẢI PHÁP SÁP NHẬP, HỢP NHẤT VÀ MUA LẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. TRẦM THỊ XUÂN HƯƠNG TP. HỒ CHÍ MINH – NĂM 2012 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn này do chính tôi nghiên cứu và thực hiện. Các số liệu và thông tin sử dụng trong luận văn này đều có nguồn gốc trung thực và được phép công bố. Thành phố Hồ Chí Minh – Năm 2012 (đã ký) Nguyễn Thị Hiền LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC Trang TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG, HÌNH PHẦN MỞ ĐẦU CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ SÁP NHẬP, HỢP NHẤT VÀ MUA LẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI . Phân biệt sáp nhập và hợp nhất . Phân biệt sáp nhập và mua lại toàn bộ .2 CÁC PHƯƠNG THỨC THỰC HIỆN SÁP NHẬP, HỢP NHẤT, MUA LẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI . Lôi kéo cổ đông bất mãn (Proxy fights) . Thương lượng tự nguyện (Friendly mergers) . Thu gom cổ phiếu trên thị trường chứng khoán (Collection in stock) . Mua lại tài sản (Acquisition of assets) .3 CÁC HÌNH THỨC SÁP NHẬP, HỢP NHẤT, MUA LẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI . Phân loại dựa trên hình thức liên kết . Phân loại dựa trên phạm vi lãnh thổ . Phân loại dựa trên cách thức cơ cấu tài chính . Phân biệt dựa trên chiến lược mua lại .4 ĐẶC ĐIỂM CỦA HOẠT ĐỘNG SÁP NHẬP, HỢP NHẤT, MUA LẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI .1 Gia tăng quy mô .2 Thay đổi cấu trúc vốn chủ sở hữu . 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.3 Thay đổi cơ chế quản lý .4 Tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường.5 NHỮNG LỢI ÍCH VÀ HẠN CHẾ CỦA HOẠT ĐỘNG SÁP NHẬP, HỢP NHẤT, MUA LẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI .1 Những lợi ích của hoạt động sáp nhập, hợp nhất, mua lại ngân hàng thương mại .1 Nâng cao hiệu quả hoạt động nhờ quy mô .2 Hợp lực tài chính, chia sẻ rủi ro.3 Tận dụng được hệ thống khách hàng .4 Giảm thiểu chi phí, tăng thị phần, củng cố vị thế và xâm nhập thị trường .5 Thu hút được nhân sự giỏi .6 Tối ưu hóa kết quả đầu tư công nghệ, tận dụng kinh nghiệm thành công các bên, tận dụng khả năng bán chéo dịch vụ.7 Gia tăng giá trị của ngân hàng .8 Cải thiện nền kinh tế .2 Những hạn chế của hoạt động sáp nhập, hợp nhất, mua lại ngân hàng thương mại .1 Quyền lợi của các cổ đông thiểu số bị ảnh hưởng .2 Xung đột mâu thuẫn của các cổ đông lớn .3 Văn hóa ngân hàng bị pha trộn .4 Giải quyết các vấn đề về tài chính, nợ xấu .5 Mất thời gian dài để hoàn thiện thống nhất bộ máy hoạt động về công nghệ, nhân sự .6 Tham vọng bành trướng và tập trung quyền lực gây lũng đoạn thị trường tài chính .6 KINH NGHIỆM SÁP NHẬP, HỢP NHẤT VÀ MUA LẠI CỦA MỘT SỐ NGÂN HÀNG TRÊN THẾ GIỚI .1 Sơ lược một số thương vụ M&A ngân hàng treân theá giôùi.1 Thương vụ sáp nhập ngân hàng ở Châu Âu (ABN AMRO) .2 Thương vụ sáp nhập ngân hàng ở Mỹ (Bank of America) .3 Thương vụ sáp nhập ngân hàng ở Châu Á (Hàn Quốc).2 Bài học kinh nghiệm . 24 Kết luận chương 1………………….……………26 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ HOẠT ĐỘNG SÁP NHẬP, HỢP NHẤT VÀ MUA LẠI NHTM VIỆT NAM .1 THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG SÁP NHẬP, HỢP NHẤT, MUA LẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM .1 Giai đoạn trước năm 2005 .2 Giai đoạn từ năm 2005 đến nay .2 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HOẠT ĐỘNG SÁP NHẬP, HỢP NHẤT, MUA LẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM .1 Cơ sở pháp lý cho hoạt động sáp nhập, hợp nhất, mua lại ngân hàng thương mại Việt Nam .2 Sức mạnh nội tại của các ngân hàng thương mại.3 Ngân hàng yếu khó đứng vững trước xu thế hội nhập .4 Quy định của Chính Phủ về vốn pháp định .5 Điều kiện thành lập ngân hàng mới rất khắt khe .6 Sức ép từ Chị thị 01 của Ngân hàng Nhà nước.3 ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG SÁP NHẬP, HỢP NHẤT, MUA LẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM .1 Những thành tựu .2 Những hạn chế và thách thức của hoạt động sáp nhập, hợp nhất, mua lại ngân hàng thương mại .1 Những hạn chế và thách thức trong hoạt động hoạt động sáp nhập, hợp nhất, mua lại ngân hàng thương mại.2 Những hạn chế và thách thức sau khi hoạt động sáp nhập, hợp nhất, mua lại ngân hàng thương mại .4 Các nguyên nhân thúc đẩy hoạt động sáp nhập, hợp nhất, mua lại ngân hàng thương mại Việt Nam .1 Quá trình toàn cầu hóa và yêu cầu đổi mới quản lý tại các ngân hàng thương mại Việt Nam .2 Tăng trưởng tín dụng nóng - Nợ xấu gia tăng - Khả năng mất vốn của các ngân hàng thương mại .3 Các ngân hàng thương mại trong tình trạng mất khả năng thanh toán .4 Cơ cấu thu nhập tiềm ẩn rủi ro - Mở rộng quy mô quá mức .5 Những yếu kém chung của hệ thống NHTM Việt Nam . 62 Kết luận chương 2………………….……………64 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP SÁP NHẬP, HỢP NHẤT VÀ MUA LẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM .1 ĐỐI VỚI NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VÀ CÁC CƠ QUAN QUẢN LÝ .1 Kiểm soát tính minh bạch thông tin .2 Hoàn thiện khung pháp lý về sáp nhập, hợp nhất, mua lại ngân hàng thương mại .3 Giám sát chống nguy cơ lũng đoạn thị trường .4 Quốc tế hoá các chuẩn mực kế toán .5 Đào tạo nguồn nhân lực và giám sát hoạt động sáp nhập, hợp nhất, mua lại ngân hàng thương mại .6 Kiểm soát tình trạng nợ xấu các ngân hàng thương mại .2 ĐỐI VỚI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI .1 Giai đoạn trước và trong quá trình sáp nhập, hợp nhất, mua lại.1 Đối với các bên tham gia quá trình sáp nhập, hợp nhất, mua lại .1 Phát huy nội lực ngân hàng thương mại ………………….2 Lập kế hoạch chiến lược và mục tiêu dài hạn trong quá trình sáp nhập, hợp nhất, mua lại.3 Đàm phán đưa ra hướng giải quyết……….2 Đối với các ngân hàng thương mại là bên sáp nhập, mua lại.1 Lựa chọn ngân hàng/công ty mục tiêu phù hợp…………. 2 Xác định được mục đích của sáp nhập, hợp nhất, mua lại ngân hàng thương mại……………………………………………………………74 3.3 Kiểm tra độ chính xác của thông tin……………………………….4 Định giá ngân hàng mục tiêu…….5 Nhận diện các rào cản và dự báo các rủi ro tiềm ẩn……….3 Đối với các ngân hàng thương mại là bên bị sáp nhập, mua lại…….1 Lựa chọn đối tác phù hợp…………………………………….2 Xác định rỏ mục tiêu phát triển của chính mình…………….3 Lựa chọn phương án thích hợp………………………………….2 Giai đoạn sau khi kết thúc quá trình sáp nhập, hợp nhất, mua lại……………………………………………………………………………….1 Tuyên truyền đầy đủ thông tin cần thiết về việc sáp nhập, mua lại….2 Đánh giá đúng tác động của sự cộng lực………………………….80 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.3 Đánh giá đầy đủ và chính xác các khoản nợ xấu và nợ tiềm tàng……….4 Lập kế hoạch hợp nhất phần mềm hệ thống giao dịch………………….5 Nhân sự và văn hóa sau M&A………………………………………….81 Kết luận chương 3…………………………………………………………….……81 KẾT LUẬN CHUNG……………….82 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT ACB : Ngân hàng thương mại cổ phần Á Châu ATM : Automated Teller Machine Gia Định Bank: Ngân hàng thương mại cổ phần Gia Định HSBC : Ngân hàng Hồng Kông và Thượng Hải IFC : Công ty tài chính quốc tế LVB : Ngân hàng thương mại cổ phần Liên Việt M&A : Sáp nhập và mua lại MB : Ngân hàng thương mại cổ phần Quân Đội NH : Ngân hàng NHNN : Ngân hàng nhà nước NHTM : Ngân hàng thương mại OCBC : Oversea Chinese Banking Corporation PNB : Ngân hàng thương mại cổ phần Phương Nam TMCP : Thương mại cổ phần TP.HCM : Thành phố Hồ Chí Minh UOB : United Overseas Banking Group Limited VCB : Ngân hàng ngoại thương Việt Nam VCBF : Công ty liên doanh quản lý quỹ đầu tư chứng khoán Vietcombank VPBank : Ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam thịnh vượng VPSC : Công ty dịch vụ tiết kiệm Bưu Điện WTO : Tổ chức thương mại thế giới LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CÁC BẢNG, HÌNH DANH MỤC CÁC BẢNG Trang Bảng 2.1: Một số thương vụ sáp nhập giữa ngân hàng nông thôn và ngân hàng lớn ở đô thị tại Việt Nam giai đoạn 1999 – 2004.2: Tỷ lệ góp vốn một số nhà đầu tư nước ngoài vào ngân hàng nội địa .3: Các chỉ tiêu tài chính cơ bản của 3 ngân hàng.4: Quy mô vốn của các ngân hàng .5: Tình hình nợ xấu .6: Quy định về vốn pháp định đối với NHTM .1: Tóm tắt những động cơ thực hiện sáp nhập, hợp nhất, mua lại . 75 DANH MỤC CÁC HÌNH Trang Hình 2.1: 11 ngân hàng có vốn điều lệ 2010 trên 5,000 tỷ đồng .2: Tăng trưởng tín dụng và huy động giai đoạn 2000-2010 .3: Tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống ngân hàng 2004-quý 2/2012 .4: Một số chỉ tiêu hoạt động của hệ thống NHTM các nước năm 2010 .5: Tăng trưởng tín dụng, GDP và huy động vốn 2000-2011 .6: Tỷ lệ nợ xấu toàn hệ thống ngân hàng và Tỷ lệ nợ xấu quý 3/2011 của một số ngân hàng .7: Nợ xấu của các nhóm ngân hàng 2011-2012 . 61 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com PHẦN MỞ ĐẦU 1. SỰ CẦN THIẾT CỦA ĐỀ TÀI: Hiện nay, nền kinh tế đang trong giai đoạn có nhiều biến động, nhiều ngân hàng đang trong tình trạng mất thanh khoản, tỷ lệ nợ quá hạn tăng cao. Song song vấn đề trên là áp lực tăng vốn của Ngân hàng Nhà nước đối với các ngân hàng thương mại. Ngân hàng Nhà nước đang giám sát chặt chẽ các ngân hàng yếu kém, sẵn sàng hỗ trợ các ngân hàng muốn sáp nhập nhằm giúp họ hoạt động an toàn, lành mạnh và có hiệu quả. Quan điểm của Ngân hàng Nhà nước là không phân biệt ngân hàng nhỏ hay ngân hàng lớn mà chỉ phân biệt ngân hàng mạnh hay ngân hàng yếu.
