Giải pháp quản lý của hiệu trưởng nâng cao chất lượng dạy học tại THPT Nông Cống

Tài liệu trình bày các giải pháp quản lý của hiệu trưởng nhằm nâng cao chất lượng dạy và học tại các trường THPT huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa.

• Tác giả: Lương Văn Phán
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Văn Tứ
• Trường học: Trường Đại học Vinh
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Một số giải pháp quản lý của hiệu trưởng nhằm nâng cao chất lượng dạy học ở các trường trung học phổ thông huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Vinh

Tóm tắt

I. Nâng cao nhận thức và phẩm chất đội ngũ giáo viên

Quản lý chất lượng dạy học ở các trường THPT bắt đầu từ việc nâng cao nhận thức chính trị tư tưởng và phẩm chất đạo đức của đội ngũ giáo viên. Đây là nền tảng quan trọng giúp giáo viên thực hiện tốt nhiệm vụ sư phạm của mình. Hiệu trưởng cần tổ chức các hoạt động bồi dưỡng, hội thảo chuyên đề để giáo viên hiểu rõ mục tiêu giáo dục và vai trò của mình trong quá trình nâng cao chất lượng dạy học. Việc này giúp tạo động lực mạnh mẽ cho đội ngũ sư phạm, từ đó nâng cao hiệu quả công tác dạy học.

1.1. Xây dựng hệ thống giá trị và lý tưởng sư phạm

Hiệu trưởng cần xây dựng môi trường nhà trường lành mạnh, nơi các giáo viên có cơ hội phát triển chuyên môn và nhân cách. Thông qua các buổi sinh hoạt chuyên môn định kỳ, các giáo viên được trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ những khó khăn trong công tác quản lý dạy học. Điều này giúp tạo đoàn kết, tin tưởng lẫn nhau trong tập thể nhà trường.

1.2. Đổi mới phương pháp tuyên truyền giáo dục

Sử dụng các hình thức tuyên truyền hiện đại như hội nghị, workshop, học tập theo nhóm để nâng cao nhận thức giáo viên về tầm quan trọng của nâng cao chất lượng. Kết hợp giữa học tập lý luận với thực hành, giáo viên có thể áp dụng những kiến thức mới vào quá trình quản lý hoạt động dạy học hàng ngày.

II. Nâng cao trình độ năng lực sư phạm của giáo viên

Đào tạo và bồi dưỡng giáo viên là yếu tố then chốt để nâng cao chất lượng dạy học tại các trường THPT. Hiệu trưởng phải xây dựng kế hoạch bồi dưỡng hợp lý, đảm bảo mỗi giáo viên được cơ hội phát triển kỹ năng sư phạm và kiến thức chuyên môn. Việc này bao gồm tham gia các khóa đào tạo, hội thảo chuyên đề, và trao đổi kinh nghiệm với các trường khác. Quản lý chất lượng giáo dục yêu cầu đội ngũ giáo viên phải liên tục cập nhật phương pháp dạy học hiện đại, nắm vững công nghệ thông tin trong giáo dục.

2.1. Tổ chức đào tạo chuyên môn định kỳ

Hiệu trưởng cần chỉ định những giáo viên có năng lực cao để tham gia các khóa bồi dưỡng, sau đó quay lại truyền đạt kiến thức cho đồng nghiệp. Hình thức đào tạo lại này giúp nâng cao trình độ tập thể một cách hiệu quả, tiết kiệm chi phí và tạo sự tin tưởng trong đội ngũ giáo viên.

2.2. Khuyến khích sáng kiến và ứng dụng công nghệ

Tạo điều kiện cho giáo viên áp dụng phương pháp dạy học mới, sử dụng các công cụ công nghệ thông tin trong quá trình quản lý hoạt động học tập của học sinh. Hỗ trợ giáo viên xây dựng tài liệu dạy học điện tử, kế hoạch bài học chi tiết theo định hướng nâng cao chất lượng dạy học.

III. Quản lý thực hiện quy chế chuyên môn và kế hoạch dạy học

Quản lý hoạt động dạy học đòi hỏi hiệu trưởng phải giám sát chặt chẽ việc thực hiện quy chế chuyên môn và các kế hoạch dạy học của giáo viên. Cần thiết lập hệ thống kiểm tra, đánh giá định kỳ để nâng cao chất lượng công tác dạy học. Hiệu trưởng phải tăng cường quản lý việc chuẩn bị bài giảng, thiết kế hoạt động học tập, sử dụng phương pháp đánh giá kết quả học tập của học sinh. Thông qua những biện pháp quản lý này, có thể phát hiện kịp thời những hạn chế, đưa ra hướng cải thiện cụ thể cho từng giáo viên và từng môn học.

3.1. Kiểm tra đánh giá chất lượng giáo án

Thiết lập tiêu chí đánh giá giáo án chi tiết, bao gồm: mục tiêu rõ ràng, nội dung khoa học, phương pháp dạy học phù hợp, hoạt động học tập của học sinh hợp lý. Hiệu trưởng cần thực hiện kiểm tra định kỳ, tổ chức trao đổi về những điểm mạnh và yếu, từ đó giúp giáo viên hoàn thiện giáo án.

3.2. Giám sát quá trình thực hiện dạy học

Tổ chức các buổi dự giờ thường xuyên để quản lý chất lượng thực tế của quá trình dạy học. Thông qua dự giờ, hiệu trưởng có thể đánh giá khả năng sư phạm, mức độ nắm vững nội dung của giáo viên, cũng như phản ứng, hứng thú học tập của học sinh. Đưa ra nhận xét, kiến nghị cụ thể để nâng cao chất lượng dạy học.

IV. Đầu tư cơ sở vật chất và quản lý môi trường học tập

Cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học là điều kiện vật chất quan trọng để nâng cao chất lượng dạy học ở trường THPT. Hiệu trưởng cần có kế hoạch đầu tư xây dựng các phòng học, phòng thực hành, thư viện, và các thiết bị hỗ trợ dạy học hiện đại. Bên cạnh đó, cần thiết lập các quy định về quản lý, bảo trì và sử dụng hiệu quả những trang thiết bị này. Một môi trường sư phạm thân thiện, có đủ điều kiện học tập sẽ tạo động lực mạnh cho cả giáo viên và học sinh trong quá trình quản lý hoạt động học tập.

4.1. Xây dựng và sử dụng hiệu quả cơ sở vật chất

Lập kế hoạch chi tiết về nhu cầu cơ sở vật chất, ưu tiên các phòng học, phòng máy tính, phòng thí nghiệm. Đảm bảo các thiết bị được sử dụng đúng mục đích, thường xuyên bảo trì, sửa chữa. Điều này giúp tạo điều kiện thuận lợi cho phương pháp dạy học hiện đại.

4.2. Xây dựng môi trường học tập sư phạm thân thiện

Tạo không gian học tập an toàn, sạch sẽ, đầy đủ ánh sáng, thông gió. Tổ chức các hoạt động ngoài giờ học để tạo tình cảm gắn kết giữa giáo viên và học sinh. Một môi trường thân thiện, tích cực sẽ hỗ trợ hiệu quả cho nâng cao chất lượng dạy học và quản lý chất lượng giáo dục nói chung.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và phụ lục,tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu Chƣơng 2: Thực trạng công tác quản lý chất lượng dạy học ở các trường THPT huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hoá. Chƣơng 3: Một số giải pháp quản lý của hiệu trưởng nhằm nâng cao chất lượng dạy học ở các trường THPT huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hoá. 12 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. LƢỢC SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ Khoa học quản lý giáo dục ra đời muộn hơn so với một số ngành khoa học khác.

Tuy nhiên ở trên thế giới cũng nhƣ ở Việt nam các vấn đề về khoa học giáo dục luôn đƣợc nhiều ngƣời quan tâm nghiên cứu. Ở Việt Nam có thể kể đến một số tác giả, tác phẩm tiêu biểu nhƣ: Phạm Minh Hạc (1996) với “Giáo dục Việt Nam trƣớc ngƣỡng cửa thế kỷ XXI”; Nguyễn Minh Đạo (1997) với “Cơ sở của khoa học quản lý”;Nguyễn Ngọc Quang (1990) với “Những khái niệm cơ bản về quản lý giáo dục”; Nguyễn Ngọc Quang (1992) với “Những vấn đề cơ bản về lý luận quản lý giáo dục”; Hà Thế Truyền (2006) với “Kiểm tra – Thanh tra đánh giá trong giáo dục”; Thái Văn Thành (2007) với “Quản lý giáo dục và quản lý nhà trƣờng”; Trần Hữu Cát – Đoàn Minh Duệ (2007) với “Đại cƣơng khoa học quản lý”;. Những tác phẩm này đã có nhiều đóng góp cho lý luận quản lý giáo dục Việt Nam và trong thực tế công tác quản lý để nâng cao chất lƣợng giáo dục ở các trƣờng THPT trong giai đoạn phát triển hiện nay. Những năm qua ở các trƣờng ĐH và các viện nghiên cứu đã có nhiều đề tài luận văn nghiên cứu các vấn đề của quản lý giáo dục bậc THPT.

Về đề tài quản lý nâng cao chất lƣợng dạy học, ở trƣờng ĐH Vinh đã có một số đề tài nghiên cứu bảo vệ luận văn thạc sỹ, trong đó phải kể đến các đề tài: Trần Hoàng Hà, (Luận văn thạc sỹ 2006), Một số giải pháp quản lý nhằm nâng cao chất lƣợng giáo dục trong các trƣờng THPT Dân lập ở Thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An; Nguyễn Ngọc Khánh, (Luận văn thạc sỹ 2007), Các biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lƣợng dạy học ở các trƣờng THPT huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An; Hà Trọng Tân, (Luận văn thạc sỹ 2008), Một số biện pháp quản lý của hiệu trƣởng nhằm nâng cao chất lƣợng dạy học ở các trƣờng THPT huyện Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hoá; Nguyễn Đức Hải, (Luận 13 văn thạch sỹ 2007), Một số giải pháp quản lý nhằm nâng cao chất lƣợng dạy học ở các trƣờng THPT huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hoá;. Các luận văn đã đƣợc đánh giáo cao và đã đƣợc áp dụng trong thực thế công tác quản lý ở các trƣờng THPT trong phạm vi đề tài nghiên cứu. Trong thời gian qua các đề tài đều đã có những đóng góp rất tích cực trong việc nâng cao chất lƣợng dạy học ở các nhà trƣờng. Ở huyện Nông Cống, cấp uỷ Đảng, chính quyền và nghành giáo dục – đào tạo đã có nghị quyết và các chƣơng trình hành động về GD&ĐT.

Giáo dục Nông Cống nhiều năm qua đã đạt đƣợc những kết quả tƣơng đối tốt trên một số mặt. Tuy nhiên những kết quả đó vẫn chƣa xứng tầm với truyền thống hiếu học, với tiềm lực kinh tế - văn hoá của huyện, và chƣa hoàn toàn đạt đƣợc các mục tiêu đề ra. Các nghiên cứu trƣớc đây có lên quan đến đề tài, đang đề cập các vấn đề ở mức độ chung, hoặc dƣới dạng tiểu luận, sáng kiến kinh nghiệm, mà chƣa có một công trình nào nghiên cứu vấn đề một cách toàn diện, hệ thống và đồng bộ dƣới dạng một đề tài khoa học. Việc đề xuất nghiên cứu đề tài: “Một số giải pháp quản lý của hiệu trưởng nhằm nâng cao chất lượng dạy học ở các trường THPT huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hoá ” nhằm góp phần nâng cao chất lƣợng giáo dục ở các trƣờng THPT huyện Nông Cống, trong giai đoạn hiện nay là cấp thiết và mang tính thực tiễn cao.

MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TRƢỜNG THPT 1. Vị trí, vai trò của trƣờng THPT trong hệ thống GDPT 1. Vị trí Ở nƣớc ta hiện nay thì cấp học THPT là một mắt xích rất quan trọng trong hệ thống giáo dục quốc dân. Bởi đây là cấp học trang bị cho ngƣời học những kiến thức phổ thông, cơ bản nhất để mỗi ngƣời hoà nhập, chung sống và phát triển trong xã hội; cấp học tiếp nối, hoàn thiện tri thức học sinh đã đƣợc học ở cấp THCS để các em có thể dự thi vào các trƣờng đại học, cao đẳng và trung học chuyên nghiệp.

- Là cấp học có nhiệm vụ tạo nguồn đáng kể cho đào tạo ở cấp trung học nghề, cao đẳng, đại học nhằm phục vụ cho CNH - HĐH đất nƣớc, cần có sự tăng cƣờng trong nội dung GD, nội dung đào tạo và giáo dục hƣớng nghiệp. 14 - Là cấp học chịu áp lực về nhu cầu học tiếp của THCS đang phổ cập cho trên 80% học sinh ở độ tuổi 11-15, hoàn thành phổ cập THCS vào năm 2010 (của cả nƣớc), chuẩn bị tham gia hoàn thành phổ cập THPT vào năm 2020. Vai trò Bàn về vai trò của trƣờng THPT trong sự nghiệp GD&ĐT, báo cáo chính trị của Đại hội Đảng IX đã nêu: “Phát triển GD&ĐT là một trong những động lực quan trọng nhất thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hoá - hiện đại hoá là điều kiện tiên quyết để phát triển nguồn lực con ngƣời yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng trƣởng kinh tế nhanh và bền vững”[8,tr108]. Giáo dục phổ thông trực tiếp góp phần đào tạo nguồn nhân lực cho xã hội.

Trên nền tảng đã đạt đƣợc ở các cấp học dƣới, giáo dục THPT tiếp tục phát triển và hoàn thiện dần nhân cách học sinh lên một tầm cao mới theo hƣớng phát triển toàn diện nhân cách con ngƣời Việt Nam. Cấp THPT là nơi tạo ra những hạt giống tốt cho các trƣờng dạy nghề, cao đẳng, ĐH và đội ngũ lao động có văn hoá cho địa phƣơng, đất nƣớc, đó chính là nguồn lực ngƣời. Hiện nay chất lƣợng giáo dục là một vấn đề mà toàn xã hội đã và đang quan tâm. Trong nền kinh tế thị trƣờng định hƣớng XHCN, đất nƣớc ta phải đối diện với yêu cầu của sự phát triển KT - XH nhanh, mạnh trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội và đứng trƣớc một thử thách cạnh tranh với các nƣớc trong khu vực và thế giới.

Do vậy GD phải đổi mới và đi trƣớc một bƣớc, tạo tiền đề cho sự phát triển KT-XH. Bậc THPT đóng vai trò hết sức quan trọng trong hệ thống GD quốc dân, trong việc cân bằng mặt băng dân trí, đào tạo nguồn lực lao động cho XH. Đặc điểm của cấp học THPT Học sinh đã có một lƣợng vốn kiến thức cơ bản nhất định, sử dụng cách học đã chiếm lĩnh đƣợc để học các môn học cơ bản, các môn học này đƣợc xây dựng trên những cơ sở khoa học, đƣợc hình thành trong lịch sử loài ngƣời và của các thế hệ đi trƣớc. Giáo dục THPT đã phát triển mạnh mẽ ở nhiều loại hình, đƣợc đa dạng hoá, đa số học sinh trong độ tuổi đƣợc huy động đến trƣờng.

Học sinh tốt nghiệp cấp THPT đƣợc phân luồng nhƣ sau: 15 + Tiếp tục học ở các trƣờng đại học, cao đẳng. + Tiếp tục học ở các trƣờng trung cấp, sơ cấp nghề, công nhân kĩ thuật. + Vào đời tham gia lao động trong các lĩnh vực khác nhau của đời sống XH. Mục tiêu của giáo dục THPT “Giáo dục THPT nhằm giúp học sinh củng cố và phát triển những kết quả của giáo dục THCS, hoàn thiện học vấn phổ thông và có những hiểu biết thông thƣờng về kỹ thuật và hƣớng nghiệp, có điều kiện phát huy năng lực cá nhân để lựa chọn hƣớng phát triển, tiếp tục học đại học, cao đẳng, trung cấp, học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động”.

Yêu cầu về nội dung, phƣơng pháp của giáo dục THPT 1. Yêu cầu về nội dung “Giáo dục THPT phải củng cố, phát triển những nội dung đã học ở THCS, hoàn thành nội dung giáo dục phổ thông; ngoài nội dung chủ yếu nhằm đảm bảo chuẩn kiến THCS phổ thông, cơ bản, toàn diện và hƣớng nghiệp cho mọi học sinh còn có nội dung nâng cao ở một số môn học để phát triển năng lực, đáp ứng nguyện vọng của học sinh” [21,tr22]. Yêu cầu về phương pháp. “Phƣơng pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dƣỡng phƣơng pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm; rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh”[21,tr23].

MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN 1. Quản lý Quản lý là sự tác động liên tục có tổ chức, có định hƣớng của chủ thể (ngƣời quản lý, tổ chức quản lý) lên khách thể (đối tƣợng quản lý) về các mặt chính trị, văn hoá, xã hội kinh tế… bằng một hệ thống các luật lệ, các chính sách các nguyên tắc, các phƣơng pháp và các biện pháp cụ thể nhằm tạo ra môi trƣờng và điều kiện cho 16 sự phát triển của đối tƣợng. Đối tƣợng quản lý có thể trên quy mô toàn cầu, khu vực, quốc gia, ngành, đơn vị, có thể là một con ngƣời cụ thể, sự vật cụ thể. Về nội dung, thuật ngữ “Quản lý” có nhiều cách hiểu không hẳn nhƣ nhau: Theo Harold Koontz, Cyril Odonnel, Heinz Weihrich: “QL là thiết kế và duy trì một môi trƣờng mà trong đó các cá nhân làm việc với nhau trong các nhóm, có thể hoàn thành các nhiệm vụ và mục tiêu đã định”[16,tr29].

Tác giả Nguyễn Minh Đạo: “Quản lý là sự tác động liên tục có tổ chức, có định hƣớng của chủ thể quản lý (ngƣời quản lý, tổ chức quản lý) lên khách thể quản lý (đối tƣợng quản lý) về các mặt chính trị, văn hoá, kinh tế,…bằng một hệ thống các luật lệ, các chính sách, các nguyên tắc, các phƣơng pháp và các giải pháp cụ thể nhằm tạo ra môi trƣờng và điều kiện cho sự phát triển của đối tƣợng”[14,tr7]. Tác giả Thái Văn Thành “Quản lý là chức năng của những hệ thống có tổ chức với những bản chất khác nhau (kỹ thuật, sinh vật, xã hội) nó bảo toàn cấu trúc xác định của chúng, duy trì chế độ hoạt động, thực hiện những chƣơng trình, mục đích hoạt động”[32,tr5].