Luận văn thạc sĩ đánh giá hiện trạng và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý chất thải rắn tại làng nghề thái yên huyện đức thọ tỉnh hà tĩnh

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đánh giá hiện trạng và đề xuất các giải pháp cải thiện kết quả quản lý chất thải rắn tại làng nghề, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Trần Văn Huấn
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Yêm
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Giải pháp quản lý chất thải rắn tại Thái Yên, Hà Tĩnh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Tổng quan về làng nghề ở Việt Nam
• 1.2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.3. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 1.4. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC HÌNH VẼ
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý chất thải rắn tại Thái Yên Hà Tĩnh

Quản lý chất thải rắn là một trong những vấn đề cấp bách tại Thái Yên, Hà Tĩnh. Với sự phát triển của các làng nghề, lượng chất thải rắn phát sinh ngày càng tăng, gây áp lực lên môi trường. Việc hiểu rõ về hiện trạng và các giải pháp quản lý chất thải rắn là cần thiết để bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng.

1.1. Đặc điểm chất thải rắn tại Thái Yên

Chất thải rắn tại Thái Yên chủ yếu phát sinh từ hoạt động sản xuất, sinh hoạt và dịch vụ. Các loại chất thải này bao gồm chất thải sinh hoạt, chất thải từ sản xuất mộc và nông nghiệp. Đặc điểm này đòi hỏi các biện pháp quản lý phù hợp để giảm thiểu tác động đến môi trường.

1.2. Tình hình quản lý chất thải rắn hiện nay

Hiện nay, công tác quản lý chất thải rắn tại Thái Yên còn nhiều hạn chế. Hệ thống thu gom và xử lý chất thải chưa đồng bộ, dẫn đến tình trạng ô nhiễm môi trường. Cần có sự đầu tư và cải thiện trong quản lý chất thải để nâng cao hiệu quả.

II. Vấn đề ô nhiễm môi trường do chất thải rắn tại Thái Yên

Ô nhiễm môi trường do chất thải rắn tại Thái Yên đang trở thành vấn đề nghiêm trọng. Các hoạt động sản xuất và sinh hoạt không được quản lý tốt đã dẫn đến tình trạng ô nhiễm không khí, nước và đất. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của người dân và chất lượng cuộc sống.

2.1. Nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường

Nguyên nhân chính gây ô nhiễm môi trường tại Thái Yên bao gồm việc xử lý chất thải không đúng cách, thiếu ý thức bảo vệ môi trường của người dân và sự phát triển không bền vững của các làng nghề. Những yếu tố này cần được giải quyết để cải thiện tình hình.

2.2. Hệ lụy từ ô nhiễm chất thải rắn

Ô nhiễm chất thải rắn không chỉ ảnh hưởng đến môi trường mà còn tác động tiêu cực đến sức khỏe cộng đồng. Các bệnh liên quan đến ô nhiễm môi trường ngày càng gia tăng, đe dọa đến chất lượng cuộc sống của người dân tại Thái Yên.

III. Giải pháp quản lý chất thải rắn hiệu quả tại Thái Yên

Để cải thiện tình hình quản lý chất thải rắn tại Thái Yên, cần áp dụng các giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Các giải pháp này không chỉ giúp giảm thiểu ô nhiễm mà còn nâng cao ý thức bảo vệ môi trường trong cộng đồng.

3.1. Tăng cường hệ thống thu gom và xử lý chất thải

Cần đầu tư vào hệ thống thu gom và xử lý chất thải rắn, đảm bảo tính đồng bộ và hiệu quả. Việc xây dựng các trạm xử lý chất thải hiện đại sẽ giúp giảm thiểu ô nhiễm và bảo vệ môi trường.

3.2. Đẩy mạnh tuyên truyền và giáo dục cộng đồng

Tuyên truyền và giáo dục cộng đồng về quản lý chất thải rắn là rất quan trọng. Cần tổ chức các buổi hội thảo, chương trình giáo dục để nâng cao nhận thức của người dân về bảo vệ môi trường.

3.3. Khuyến khích tái chế và tái sử dụng chất thải

Khuyến khích các hoạt động tái chế và tái sử dụng chất thải rắn sẽ giúp giảm lượng chất thải phát sinh. Các mô hình kinh doanh tái chế cần được phát triển để tạo ra giá trị từ chất thải.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Thái Yên

Các giải pháp quản lý chất thải rắn đã được áp dụng tại Thái Yên và đã đạt được một số kết quả tích cực. Việc cải thiện hệ thống thu gom và xử lý chất thải đã giúp giảm thiểu ô nhiễm môi trường và nâng cao chất lượng sống của người dân.

4.1. Kết quả từ các mô hình quản lý chất thải

Các mô hình quản lý chất thải rắn đã được triển khai tại Thái Yên cho thấy hiệu quả rõ rệt. Sự tham gia của cộng đồng trong việc thu gom và xử lý chất thải đã góp phần giảm thiểu ô nhiễm.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn quản lý chất thải rắn tại Thái Yên có thể áp dụng cho các địa phương khác. Việc kết hợp giữa chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng là chìa khóa để thành công.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho quản lý chất thải rắn

Quản lý chất thải rắn tại Thái Yên cần được cải thiện để đảm bảo môi trường sống trong lành cho người dân. Các giải pháp đã được đề xuất cần được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả để đạt được kết quả tốt nhất.

5.1. Tầm quan trọng của quản lý chất thải rắn

Quản lý chất thải rắn không chỉ là trách nhiệm của chính quyền mà còn là trách nhiệm của mỗi người dân. Ý thức bảo vệ môi trường cần được nâng cao để tạo ra một cộng đồng bền vững.

5.2. Định hướng phát triển bền vững cho Thái Yên

Định hướng phát triển bền vững cho Thái Yên cần bao gồm các yếu tố kinh tế, xã hội và môi trường. Việc phát triển các mô hình kinh tế xanh sẽ giúp cải thiện chất lượng cuộc sống và bảo vệ môi trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội và công nghiệp hóa nông thôn tại Việt Nam, các làng nghề truyền thống đóng vai trò quan trọng trong việc tạo việc làm, nâng cao thu nhập và góp phần xóa đói giảm nghèo. Tuy nhiên, sự phát triển này cũng kéo theo những thách thức về môi trường, đặc biệt là vấn đề quản lý chất thải rắn tại các làng nghề. Tại xã Thái Yên, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh, làng nghề mộc truyền thống với lịch sử gần 400 năm đang phát triển mạnh mẽ, chiếm khoảng 65% trong cơ cấu kinh tế địa phương với giá trị sản xuất hàng năm từ 50-55 tỷ đồng. Song song với sự phát triển kinh tế, lượng chất thải rắn phát sinh từ hoạt động sản xuất, sinh hoạt và nông nghiệp ngày càng gia tăng, gây áp lực lớn lên môi trường sống.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá hiện trạng phát sinh và quản lý chất thải rắn tại làng nghề Thái Yên trong năm 2013-2014, đồng thời dự báo xu thế phát sinh chất thải đến năm 2020 và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý. Phạm vi nghiên cứu bao gồm toàn bộ xã Thái Yên với dân số khoảng 6.350 người, trong đó có 1.051 hộ tham gia sản xuất tiểu thủ công nghiệp, tập trung vào nghề mộc truyền thống. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho chính quyền địa phương và các bên liên quan trong việc xây dựng chính sách, quy hoạch và áp dụng các biện pháp kỹ thuật nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trường, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và phát triển bền vững làng nghề.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý môi trường làng nghề, bao gồm:

• Lý thuyết sản xuất sạch hơn (Cleaner Production): Nhấn mạnh việc sử dụng hiệu quả nguyên liệu và năng lượng, giảm thiểu phát thải chất thải ngay tại nguồn, đồng thời thay đổi nhận thức và hành vi của người lao động trong quá trình sản xuất nhằm giảm tác động tiêu cực đến môi trường.

• Mô hình quản lý chất thải rắn bền vững: Tập trung vào các khâu thu gom, phân loại, tái chế và xử lý chất thải rắn theo quy trình khoa học, đảm bảo giảm thiểu ô nhiễm môi trường và tận dụng nguồn tài nguyên từ chất thải.

• Khái niệm chất thải rắn làng nghề: Bao gồm các loại chất thải phát sinh từ hoạt động sản xuất thủ công, sinh hoạt, nông nghiệp và y tế tại làng nghề, với đặc điểm đa dạng về thành phần và tính chất, đòi hỏi các biện pháp quản lý phù hợp.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Sử dụng số liệu thứ cấp từ các báo cáo của UBND xã Thái Yên, Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Tĩnh, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, cùng các tài liệu nghiên cứu liên quan. Dữ liệu sơ cấp được thu thập qua khảo sát thực địa, điều tra phỏng vấn 357 hộ dân (chiếm khoảng 20% tổng số hộ), cán bộ quản lý và công nhân viên hợp tác xã môi trường.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng phần mềm Microsoft Excel để xử lý và phân tích số liệu định lượng về khối lượng, thành phần chất thải rắn, chất lượng môi trường nước, không khí và đất. Phân tích so sánh với các tiêu chuẩn môi trường quốc gia (QCVN) để đánh giá mức độ ô nhiễm.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung vào dữ liệu năm 2013-2014, đồng thời dự báo xu thế phát sinh chất thải đến năm 2020 dựa trên các mô hình tăng trưởng kinh tế và dân số địa phương.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiện trạng phát sinh chất thải rắn sinh hoạt: Lượng chất thải rắn sinh hoạt bình quân tại xã Thái Yên là khoảng 0,57 kg/người/ngày, tương đương tổng lượng phát sinh khoảng 1.347 tấn/năm. Thành phần chủ yếu gồm 46% chất hữu cơ thực phẩm, 28,5% gỗ, tre nứa, bột cưa, 11% đất, cát, sỏi và 5,7% giấy.

2. Chất thải rắn sản xuất làng nghề mộc: Tổng lượng gỗ thải và phụ phẩm phát sinh ước tính khoảng 1.645 tấn/năm, gồm mùn cưa, phoi bào, vụn gỗ và chai lọ nhựa đựng keo, sơn. Lượng giấy ráp sử dụng khoảng 51.600 tờ/năm, keo dán gỗ khoảng 7 tấn/năm, sơn phun bóng khoảng 14,5 tấn/năm.

3. Chất lượng môi trường nước và không khí: Nước mặt tại các ao hồ trong làng không đạt tiêu chuẩn loại B1 theo QCVN 08:2008/BTNMT, với các chỉ số COD, BOD5 vượt quy chuẩn từ 1,3 đến 2 lần. Nước thải sinh hoạt và sản xuất chưa qua xử lý được xả trực tiếp vào kênh Nhà Lê, gây ô nhiễm nghiêm trọng. Môi trường không khí bị ô nhiễm bụi vượt mức cho phép từ 1,1 đến 1,5 lần, đặc biệt bụi phát sinh từ quá trình cưa xẻ và phun sơn.

4. Hiệu quả quản lý chất thải rắn còn hạn chế: Tỷ lệ thu gom chất thải rắn sinh hoạt tại địa phương chỉ đạt khoảng 40-55%. Các bãi chôn lấp chưa đạt tiêu chuẩn kỹ thuật, nhiều hộ dân tự xử lý bằng cách đốt hoặc đổ trộm ra môi trường, gây ô nhiễm đất và nước.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của tình trạng ô nhiễm là do quy mô sản xuất nhỏ lẻ, công nghệ lạc hậu, thiếu hệ thống xử lý chất thải và nhận thức bảo vệ môi trường của người dân còn hạn chế. So với các nghiên cứu tại các làng nghề khác trong khu vực Bắc Trung Bộ, mức độ ô nhiễm tại Thái Yên tương đương hoặc cao hơn do mật độ dân cư và quy mô sản xuất lớn. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố thành phần chất thải, bảng so sánh chỉ số môi trường với tiêu chuẩn QCVN, và biểu đồ xu hướng phát sinh chất thải đến năm 2020.

Kết quả nghiên cứu nhấn mạnh sự cần thiết của việc áp dụng các biện pháp quản lý tổng hợp, kết hợp giữa kỹ thuật và nâng cao nhận thức cộng đồng để giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường và sức khỏe người dân.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường thu gom và phân loại chất thải rắn tại nguồn: Xây dựng hệ thống thu gom chất thải rắn sinh hoạt và sản xuất đồng bộ, khuyến khích phân loại rác tại hộ gia đình và cơ sở sản xuất. Mục tiêu nâng tỷ lệ thu gom lên trên 80% trong vòng 3 năm, do UBND xã phối hợp với hợp tác xã môi trường thực hiện.

2. Áp dụng công nghệ xử lý chất thải thân thiện môi trường: Triển khai mô hình ủ phân compost đối với chất thải hữu cơ, tận dụng mùn cưa làm nhiên liệu sinh học hoặc nguyên liệu sản xuất phân bón vi sinh. Thời gian thực hiện trong 2 năm, phối hợp với các viện nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ môi trường.

3. Đào tạo nâng cao nhận thức và kỹ năng cho người dân và công nhân làng nghề: Tổ chức các lớp tập huấn về quản lý chất thải, bảo vệ môi trường và an toàn lao động, nhằm thay đổi hành vi và tăng cường trách nhiệm cộng đồng. Mục tiêu đào tạo 70% lao động trong làng nghề trong vòng 1 năm.

4. Xây dựng và hoàn thiện hệ thống xử lý nước thải tập trung: Đầu tư xây dựng trạm xử lý nước thải sinh hoạt và sản xuất, đảm bảo các chỉ số môi trường đạt quy chuẩn quốc gia. Thời gian thực hiện 3-5 năm, huy động nguồn vốn từ ngân sách địa phương và các chương trình hỗ trợ phát triển bền vững.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Chính quyền địa phương và các cơ quan quản lý môi trường: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, quy hoạch phát triển làng nghề gắn với bảo vệ môi trường, nâng cao hiệu quả quản lý chất thải rắn.

2. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành khoa học môi trường, quản lý tài nguyên: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, số liệu thực tiễn và các giải pháp kỹ thuật trong quản lý chất thải rắn tại làng nghề.

3. Doanh nghiệp và hợp tác xã hoạt động trong lĩnh vực sản xuất làng nghề và xử lý môi trường: Áp dụng các mô hình xử lý chất thải, cải tiến công nghệ sản xuất sạch hơn, nâng cao hiệu quả kinh tế và bảo vệ môi trường.

4. Cộng đồng dân cư và người lao động tại làng nghề: Nâng cao nhận thức về tác hại của chất thải rắn, tham gia tích cực vào các hoạt động thu gom, phân loại và xử lý chất thải, góp phần cải thiện môi trường sống.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao quản lý chất thải rắn tại làng nghề Thái Yên còn gặp nhiều khó khăn?
   Nguyên nhân chính là do quy mô sản xuất nhỏ lẻ, công nghệ lạc hậu, thiếu hệ thống xử lý chất thải và nhận thức bảo vệ môi trường của người dân còn hạn chế. Ngoài ra, việc thiếu vốn đầu tư và cơ sở hạ tầng kỹ thuật cũng làm giảm hiệu quả quản lý.

2. Lượng chất thải rắn sinh hoạt tại Thái Yên là bao nhiêu?
   Lượng chất thải rắn sinh hoạt bình quân khoảng 0,57 kg/người/ngày, tương đương tổng lượng phát sinh khoảng 1.347 tấn/năm, với thành phần chủ yếu là chất hữu cơ thực phẩm và vật liệu dễ phân hủy.

3. Các biện pháp kỹ thuật nào được đề xuất để xử lý chất thải rắn tại làng nghề?
   Các biện pháp bao gồm ủ phân compost cho chất thải hữu cơ, tận dụng mùn cưa làm nhiên liệu sinh học, áp dụng sản xuất sạch hơn và xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung.

4. Tỷ lệ thu gom chất thải rắn hiện nay tại Thái Yên là bao nhiêu?
   Tỷ lệ thu gom chất thải rắn sinh hoạt tại địa phương chỉ đạt khoảng 40-55%, còn thấp so với yêu cầu quản lý môi trường bền vững.

5. Làm thế nào để nâng cao nhận thức cộng đồng về quản lý chất thải?
   Thông qua các chương trình đào tạo, tuyên truyền, tập huấn kỹ năng quản lý chất thải, đồng thời lồng ghép bảo vệ môi trường vào các hương ước, quy ước địa phương để tạo sự đồng thuận và trách nhiệm chung.

Kết luận

• Làng nghề mộc Thái Yên là ngành kinh tế mũi nhọn với quy mô sản xuất lớn, đóng góp quan trọng vào phát triển kinh tế địa phương.
• Lượng chất thải rắn phát sinh từ sinh hoạt, sản xuất và nông nghiệp tại Thái Yên là rất lớn, gây áp lực đáng kể lên môi trường nước, không khí và đất.
• Hiện trạng quản lý chất thải rắn còn nhiều hạn chế, tỷ lệ thu gom thấp, hệ thống xử lý chưa đồng bộ và công nghệ lạc hậu.
• Các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý bao gồm tăng cường thu gom, áp dụng công nghệ xử lý thân thiện môi trường, đào tạo nâng cao nhận thức và xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung.
• Nghiên cứu đề xuất các bước tiếp theo trong 3-5 năm tới nhằm phát triển bền vững làng nghề, bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng.

Hành động ngay hôm nay để bảo vệ môi trường làng nghề Thái Yên – vì một tương lai phát triển bền vững!

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN 1. Tổng quan về làng nghề ở Việt Nam 1. Khái niệm và tiêu chí làng nghề Theo quy định tại Điều 3, Thông tư 46/2011/TT-BTNMT ngày 26/12/2011 của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định về bảo vệ môi trường làng nghề thì làng nghề được định nghĩa là một (01) hoặc nhiều cụm dân cư cấp thôn, ấp, bản, làng, buôn, phum, sóc hoặc các điểm dân cư tương tự trên địa bàn một xã, phường, thị trấn có các hoạt động ngành nghề nông thôn, sản xuất tiểu thủ công nghiệp sản xuất ra một hoặc nhiều loại sản phẩm khác nhau. Xét về mặt định tính: làng nghề ở nông thôn nước ta được hình thành và phát triển do yêu cầu của phân công lao động và chuyên môn hóa sản xuất nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển và chịu sự chi phối của nông nghiệp và nông thôn.

Làng nghề gắn liền với những đặc trưng của nền văn hóa lúa nước và nền kinh tế hiện vật, sản xuất nhỏ tự cung tự cấp. Xét về mặt định lượng: làng nghề là những làng mà ở đó có số người chuyên làm nghề thủ công và sống chủ yếu bằng nguồn thu nhập từ nghề đó chiếm một tỷ lệ lớn trong tổng dân số của làng. Tiêu chí để xem xét một cách cụ thể đối với một làng nghề điển hình là: Có tối thiểu 30% tổng số hộ trên địa bàn tham gia các hoạt động sản xuất, kinh doanh ngành nghề. Hoạt động sản xuất kinh doanh ổn định tối thiểu 2 năm tính đến thời điểm đề nghị công nhận.

Chấp hành tốt đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của nhà nước và các quy định của địa phương trong hoạt động sản xuất kinh doanh của làng nghề [3]. Đặc điểm chung của làng nghề Tại mỗi làng nghề tuy bao giờ cũng có sự khác nhau về quy mô sản xuất, quy trình công nghệ, tính chất sản phẩm nhưng đều có chung một số đặc điểm sau [1]. - Lực lượng lao động trong làng nghề đa số là người dân sống trong làng. Các ngành nghề phi nông nghiệp trong làng sẽ tạo ra sản phẩm giúp cho người dân tăng thu nhập trong lúc nông nhàn.

7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - Hộ gia đình là đơn vị cơ bản của sản xuất với nguồn nhân lực từ thành viên trong gia đình và cơ sở hạ tầng tự có. Nhờ vào nhân lực gia đình đã tạo cho các hộ gia đình khả năng thu nhập không phân biệt lứa tuổi và giới tính vì nó đáp ứng nhu cầu chung của các thành viên trong gia đình. Do đó, nó có thể huy động mọi người trong gia đình tham gia tích cực vào việc tăng sản phẩm sản xuất của gia đình. - Cơ sở sản xuất dịch vụ tại làng xã là nơi có nhiểu hộ gia đình cùng tham gia.

Điều này tạo nên tính chất riêng biệt của làng nghề, dẫn đến xu thế độc quyền những nghề nghiệp, sản phẩm. - Tính chuyên môn hóa và sự phụ thuộc lẫn nhau trong các làng nghề rất rõ rệt. Một số trường hợp, sự phân chia lao động trong làng nghề phụ thuộc vào từng khâu trong quy trình sản xuất. Nghề càng phức tạp, càng có nhiều công đoạn sản xuất thì tính chuyên môn hóa càng cao.

Sự phân chia này không chỉ trong một làng mà còn có thể mở rộng trong nhiều làng. - Phần lớn kỹ thuật - công nghệ của làng nghề còn lạc hậu, chủ yếu vẫn sử dụng các thiết bị thủ công, bán cơ khí hoặc đã đã được cải tiến một phần, đa số mua lại từ các cơ sở công nghiệp quốc doanh, các thiết bị này đã cũ, không đồng bộ, không đảm bảo tiêu chuẩn kỹ thuật và điều kiện làm việc cho người lao động. Công nghệ sản xuất đơn giản (đôi khi còn lạc hậu), cần nhiều sức lao động (với kỹ thuật cũ mang lại lợi nhuận thấp so với sức lao động đã bỏ ra). - Biết tận dụng nguyên vật liệu và nhân lực thông qua kỹ năng lao động và sự khéo léo để tạo thu nhập trong điều kiện thiếu vốn.

Một số làng nghề chính ở Việt Nam [8]. - Làng nghề chế biến lương thực phẩm: đi kèm với chăn nuôi có số lượng làng nghề lớn (chiếm 20% số lượng làng nghề) phân bố đều trên cả nước, phần nhiều sử dụng lao động nông nghiệp, không yêu cầu trình độ cao, hình thức sản xuất thủ công, ít có thay đổi về quy trình sản xuất. Nước ta có nhiều làng nghề thủ công truyền thống như nấu rượu, làm bánh đa nem, đậu phụ., với các nguyên liệu chính là gạo, ngô, khoai, sắn, đậu., các nghề này thường gắn với hoạt động chăn nuôi ở quy mô gia đình. 8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - Làng nghề thêu, dệt nhuộm, ươm tơ, thuộc da: Là loại hình làng nghề đã có từ lâu đời, nhiều sản phẩm đã gắn liền với truyền thống lịch sử, văn hoá đậm nét địa phương.

Những sản phẩm như lụa, tơ tằm, thổ cẩm, thêu ren, dệt may., không chỉ là những sản phẩm hàng hoá có giá trị mà còn là những tác phẩm nghệ thuật được đánh giá cao. Tại các làng nghề nhóm này, lao động nghề thường là lao động chính (chiếm tỷ lệ cao hơn lao động nông nghiệp). - Làng nghề sản xuất vật liệu xây dựng và khai thác đá có từ lâu đời: tập trung ở các vùng có sẵn nguyên liệu xây dựng. Lao động loại làng nghề này chủ yếu là thủ công, quy trình công nghệ thô sơ, tỷ lệ cơ khí hoá thấp.

Khi nhu cầu về xây dựng nhà cửa, công trình tăng, hoạt động sản xuất vật liệu xây dựng phát triển mạnh đặc biệt là các vùng núi đá vôi. - Làng nghề tái chế phế liệu: chủ yếu mới hình thành, nên số lượng ít nhưng lại được phát triển nhanh về loại hình tái chế (chất thải kim loại, giấy nhựa, vải đã qua sử dụng). Ngoài ra, các làng nghề cơ khí, chế tạo và đúc kim loại phế liệu sắt vụn, cũng là loại hình làng nghề. - Làng nghề thủ công mỹ nghệ: bao gồm các làng nghề gốm, sành sứ, thuỷ tinh mỹ nghệ, chạm khắc đá, chạm mạ vàng bạc, sản xuất mây tre đan, đồ gỗ mỹ nghệ, sơn mài, làm nón, dệt chiếu, thêu ren.

Đây là nhóm làng nghề chiếm tỷ lệ lớn về số lượng (khoảng 40% tổng số làng nghề) có truyền thống lâu đời, sản phẩm có giá trị cao, đậm nét văn hoá dân tộc, có tính địa phương cao. Quy trình sản xuất của các làng nghề này gần như không thay đổi, lao động thủ công nhưng đòi hỏi tay nghề cao, đòi hỏi chuyên môn hoá và có tính chuẩn trong sáng tạo. - Các nhóm ngành khác: bao gồm các làng nghề chế tạo công cụ thô sơ như cầy bừa, quốc xẻng, liềm hái, đóng thuyền, làm quạt giấy, đan vó đan lưới, làm lưỡi câu ., những làng nghề nhóm này có từ lâu đời, sản phẩm phục vụ trực tiếp cho nhu cầu sinh hoạt và sản xuất của địa phương. Lao động chủ yếu thủ công, thu hút nhiều lao động, sản phẩm ít có cải tiến thay đổi.

9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Phân loại làng nghề Việt Nam theo nghành nghề sản xuất[1]. Vai trò của làng nghề trong sự phát triển kinh tế - xã hội * Làng nghề với sự phát triển cơ sở hạ tầng kỹ thuật nông thôn. Điều kiện cơ sở hạ tầng kỹ thuật là một yếu tố cực kỳ quan trọng hỗ trợ phát triển các làng nghề.

Khả năng tiếp cận thông tin, điện, nước sạch, giao thông và các yếu tố khác về cơ sở vật chất là rất cần thiết cho sự phát triển của các làng nghề. Phát triển cơ sở hạ tầng kỹ thuật tốt sẽ góp phần mục tiêu nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân, tạo việc làm, xoá đói giảm nghèo ở nước ta thông qua việc phát triển các ngành nghề tại các làng nghề. Ngược lại, sự phát triển kinh tế của các làng nghề cũng góp phần đổi mới bộ mặt nông thôn, cải thiện và phát triển cơ sở hạ tầng kỹ thuật. Hạ tầng cơ sở ở những nơi tập trung nhiều làng nghề như khu vực đồng bằng sông Hồng, Bắc Trung bộ và Đông Nam Bộ nhìn chung phát triển khá tốt do các làng nghề phần lớn được hình thành, phát triển ở những nơi tiếp cận thuận lợi mạng lưới đường quốc lộ, tỉnh lộ, cùng sự hỗ trợ của các chính sách từ chính quyền địa phương nhằm thúc đẩy mạnh mẽ phát triển làng nghề.

Khu vực miền núi, cũng có một số làng nghề phát triển, tuy nhiên điều kiện cơ sở hạ tầng kỹ thuật vẫn không được chú trọng đầu tư do phần lớn làng nghề ở đây không nhằm mục tiêu phục vụ 10 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] thị trường mà chủ yếu sản phẩm chỉ phục vụ đời sống nhân dân khu vực lân cận. * Làng nghề và xoá đói giảm nghèo ở nông thôn Tại các làng nghề, đại bộ phận dân cư làm nghề thủ công nhưng vẫn tham gia sản xuất nông nghiệp ở một mức độ nhất định. Tại nhiều làng nghề, trong cơ cấu kinh tế địa phương, tỷ trọng ngành công nghiệp và dịch vụ đạt 60 - 80% và ngành nông nghiệp chỉ đạt 20 - 40%. Trong những năm gần đây, số hộ và cơ sở ngành nghề ở nông thôn đang ngày một tăng lên với tốc độ bình quân từ 8,8 - 9,8%/năm, kim ngạch xuất khẩu từ các sản phẩm làng nghề không ngừng gia tăng.

Chính vì vậy, có thể thấy, làng nghề đóng vai trò rất quan trọng, trực tiếp giải quyết việc làm cho người lao động trong lúc nông nhàn, góp phần tăng thu nhập, nâng cao chất lượng cuộc sống cho người lao động ở khu vực nông thôn. Bên cạnh việc tạo việc làm, tăng thu nhập cho lao động ở khu vực nông thôn còn tạo thêm việc làm cho lao động phụ như người già, trẻ em, người khuyết tật,. Mức thu nhập của người lao động ngành nghề cao gấp 3 đến 4 lần so với thu nhập của người lao động thuần nông. Điều này cũng khiến số hộ gia đình chuyển từ sản xuất thuần nông sang sản xuất thủ công nghiệp và chuyên làm nghề ngày càng tăng nhanh.

* Làng nghề truyền thống và hoạt động phát triển du lịch Lợi ích của việc phát triển làng nghề không chỉ là ở kinh tế, giải quyết việc làm cho lao động địa phương mà còn góp phần bảo tồn được giá trị văn hoá lâu dài. Với những lợi thế như cảnh quan thiên nhiên, vị trí địa lý, nét văn hoá đặc sắc, các làng nghề còn có sức hút đặc biệt bởi mỗi làng lại gắn với một vùng văn hoá hay một hệ thống di tích lịch sử.