Khóa luận tốt nghiệp đề tài giải pháp phòng ngừa hạn chế rủi ro tín dụng tại ngân hàng thương mại cổ phần hàng hải việt nam chi nhánh đống đa

Luận văn tốt nghiệp kinh tế nghiên cứu tốt nghiệp đề tài giải pháp phòng ngừa hạn chế rủi ro tín dụng tại ngân hàng thương mại cổ phần, điều tra thực trạng, phân tích số liệu, đề

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Hiền
• Người hướng dẫn: TS. Lã Thị Lâm
• Trường học: Học Viện Tài Chính
• Chuyên ngành: Ngân Hàng
• Đề tài: Giải Pháp Phòng Ngừa, Hạn Chế Rủi Ro Tín Dụng Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Hàng Hải Việt Nam
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÒNG NGỪA, HẠN CHẾ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Tổng quan về hoạt động tín dụng của ngân hàng thương mại
• 1.1.1. Định nghĩa, bản chất hoạt động của ngân hàng thương mại
• 1.1.2. Hoạt động cấp tín dụng của ngân hàng thương mại
• 1.1.2.1. Khái niệm, đặc điểm hoạt động cấp tín dụng của ngân hàng thương mại
• 1.1.2.2. Phân loại hoạt động cấp tín dụng của ngân hàng thương mại
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VIỆC PHÒNG NGỪA, HẠN CHẾ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG TMCP HÀNG HẢI VIỆT NAM (MSB) - CHI NHÁNH ĐỐNG ĐA
• 2.1. Khái quát về tình hình hoạt động của ngân hàng TMCP hàng hải Việt Nam – Chi nhánh Đống Đa
• 2.2. Thực trạng công tác phòng ngừa, hạn chế rủi ro tín dụng tại MSB chi nhánh Đống Đa
• 2.3. Đánh giá hoạt động phòng ngừa, hạn chế rủi ro tín dụng tại ngân hàng TMCP Hàng hải Việt Nam chi nhánh Đống Đa
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ PHÒNG NGỪA, HẠN CHẾ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG TMCP HÀNG HẢI VIỆT NAM CHI NHÁNH ĐỐNG ĐA
• 3.1. Cơ hội và thách thức của MSB chi nhánh Đống Đa trong điều kiện hội nhập
• 3.2. Định hướng phát triển của MSB Đống Đa trong thời gian tới
• 3.3. Một số giải pháp phòng ngừa, hạn chế rủi ro tín dụng tại MSB Đống Đa
• 3.3.1. Nâng cao chất lượng cán bộ Ngân hàng
• 3.3.2. Nâng cao chất lượng thẩm định khách hàng
• 3.3.3. Cải thiện chính sách tín dụng
• 3.3.4. Cải thiện quy trình tín dụng
• 3.3.5. Bảo đảm tín dụng bằng tài sản thế chấp, cầm cố, bảo lãnh và bảo hiểm tín dụng
• 3.3.6. Xử lý món vay có vấn đề
• 3.3.7. Mở rộng cạnh tranh
• 3.3.8. Một số kiến nghị
• 3.3.8.1. Đối với Chính phủ, các bộ ngành và các cơ quan có liên quan
• 3.3.8.2. Đối với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
• 3.3.8.3. Đối với Ngân hàng TMCP Hàng hải Việt Nam
• 3.3.8.4. Đối với các đơn vị vay vốn
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp phòng ngừa rủi ro tín dụng tại ngân hàng Hàng Hải Việt Nam

Giải pháp phòng ngừa rủi ro tín dụng là một trong những vấn đề quan trọng trong hoạt động của ngân hàng thương mại. Ngân hàng Hàng Hải Việt Nam cần có những biện pháp hiệu quả để giảm thiểu rủi ro tín dụng, đảm bảo an toàn tài chính và nâng cao hiệu quả kinh doanh. Việc quản lý rủi ro tín dụng không chỉ giúp ngân hàng bảo vệ tài sản mà còn tạo niềm tin cho khách hàng và nhà đầu tư.

1.1. Khái niệm và tầm quan trọng của rủi ro tín dụng

Rủi ro tín dụng là khả năng mà một bên vay không thể hoàn trả nợ đúng hạn. Tầm quan trọng của việc phòng ngừa rủi ro tín dụng không chỉ nằm ở việc bảo vệ lợi ích của ngân hàng mà còn ảnh hưởng đến sự ổn định của toàn bộ hệ thống tài chính.

1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng

Rủi ro tín dụng có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như tình hình kinh tế, chính sách tín dụng của ngân hàng, và khả năng tài chính của khách hàng. Việc phân tích các yếu tố này giúp ngân hàng đưa ra các giải pháp phòng ngừa hiệu quả.

II. Vấn đề và thách thức trong quản lý rủi ro tín dụng tại ngân hàng Hàng Hải Việt Nam

Ngân hàng Hàng Hải Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản lý rủi ro tín dụng. Tình hình nợ xấu gia tăng và sự cạnh tranh khốc liệt từ các ngân hàng khác là những vấn đề cần được giải quyết. Việc nhận diện và đánh giá đúng mức độ rủi ro là rất quan trọng để có những biện pháp ứng phó kịp thời.

2.1. Tình hình nợ xấu tại ngân hàng Hàng Hải Việt Nam

Nợ xấu là một trong những vấn đề nghiêm trọng mà ngân hàng Hàng Hải Việt Nam đang phải đối mặt. Tỷ lệ nợ xấu cao có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh lời và uy tín của ngân hàng trên thị trường.

2.2. Sự cạnh tranh từ các ngân hàng khác

Sự cạnh tranh ngày càng gia tăng từ các ngân hàng thương mại khác đòi hỏi ngân hàng Hàng Hải Việt Nam phải cải thiện chất lượng dịch vụ và quản lý rủi ro tín dụng một cách hiệu quả hơn.

III. Phương pháp phòng ngừa rủi ro tín dụng hiệu quả tại ngân hàng Hàng Hải Việt Nam

Để giảm thiểu rủi ro tín dụng, ngân hàng Hàng Hải Việt Nam cần áp dụng các phương pháp quản lý rủi ro hiện đại. Việc sử dụng công nghệ thông tin trong quản lý tín dụng và phân tích rủi ro là rất cần thiết. Các phương pháp này không chỉ giúp ngân hàng nâng cao hiệu quả mà còn giảm thiểu thiệt hại do rủi ro tín dụng.

3.1. Cải thiện quy trình thẩm định khách hàng

Quy trình thẩm định khách hàng cần được cải thiện để đảm bảo rằng ngân hàng có thể đánh giá chính xác khả năng trả nợ của khách hàng. Việc này bao gồm việc thu thập thông tin đầy đủ và phân tích kỹ lưỡng.

3.2. Sử dụng công nghệ thông tin trong quản lý rủi ro

Công nghệ thông tin có thể giúp ngân hàng Hàng Hải Việt Nam theo dõi và phân tích rủi ro tín dụng một cách hiệu quả hơn. Việc áp dụng các phần mềm quản lý rủi ro sẽ giúp ngân hàng đưa ra quyết định chính xác hơn.

IV. Ứng dụng thực tiễn các giải pháp phòng ngừa rủi ro tín dụng tại ngân hàng Hàng Hải Việt Nam

Việc áp dụng các giải pháp phòng ngừa rủi ro tín dụng tại ngân hàng Hàng Hải Việt Nam đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Các biện pháp này không chỉ giúp giảm thiểu nợ xấu mà còn nâng cao hiệu quả hoạt động của ngân hàng. Sự cải thiện trong quy trình cho vay và thẩm định khách hàng đã góp phần tạo ra một môi trường tín dụng an toàn hơn.

4.1. Kết quả đạt được từ việc cải thiện quy trình tín dụng

Việc cải thiện quy trình tín dụng đã giúp ngân hàng giảm tỷ lệ nợ xấu và tăng cường khả năng sinh lời. Các chỉ số tài chính của ngân hàng đã có sự cải thiện rõ rệt.

4.2. Đánh giá hiệu quả của các giải pháp đã triển khai

Đánh giá hiệu quả của các giải pháp phòng ngừa rủi ro tín dụng là rất quan trọng. Ngân hàng cần thường xuyên xem xét và điều chỉnh các biện pháp để đảm bảo tính hiệu quả trong quản lý rủi ro.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho phòng ngừa rủi ro tín dụng tại ngân hàng Hàng Hải Việt Nam

Kết luận, việc phòng ngừa rủi ro tín dụng tại ngân hàng Hàng Hải Việt Nam là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Định hướng tương lai cần tập trung vào việc cải thiện quy trình quản lý rủi ro, áp dụng công nghệ mới và nâng cao chất lượng dịch vụ. Điều này sẽ giúp ngân hàng duy trì vị thế cạnh tranh và phát triển bền vững.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Ngân hàng Hàng Hải Việt Nam cần có những định hướng phát triển rõ ràng trong việc quản lý rủi ro tín dụng. Việc này bao gồm việc đầu tư vào công nghệ và nâng cao năng lực của đội ngũ nhân viên.

5.2. Khuyến nghị cho các cơ quan quản lý

Các cơ quan quản lý cần có những chính sách hỗ trợ ngân hàng trong việc phòng ngừa rủi ro tín dụng. Việc này sẽ giúp tạo ra một môi trường tài chính ổn định và an toàn hơn.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Hoạt động cấp tín dụng đóng vai trò là nghiệp vụ kinh doanh cốt lõi của hệ thống ngân hàng thương mại tại Việt Nam, mang lại từ 80% đến 90% tổng thu nhập của mỗi tổ chức tín dụng. Tuy nhiên, đây cũng là lĩnh vực tiềm ẩn mức độ rủi ro cao nhất và có tính chất phức tạp nhất. Khi quy mô tín dụng tăng trưởng trong bối cảnh nền kinh tế hội nhập và chịu tác động từ các biến động tài chính quốc tế, nguy cơ phát sinh nợ quá hạn và nợ xấu gia tăng, ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực tài chính và uy tín của các ngân hàng thương mại. Đối với Ngân hàng Thương mại Cổ phần Hàng hải Việt Nam (MSB) - Chi nhánh Đống Đa, việc kiểm soát, phòng ngừa và giảm thiểu tổn thất tín dụng là nhiệm vụ trọng tâm nhằm duy trì sự phát triển an toàn, hiệu quả. Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, đề tài "Giải pháp phòng ngừa, hạn chế rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Hàng hải Việt Nam chi nhánh Đống Đa" được tác giả Nguyễn Thị Thu Hiền (Học viện Tài chính) thực hiện.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể như sau:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về công tác phòng ngừa, hạn chế rủi ro tín dụng trong hoạt động của ngân hàng thương mại.
2. Khảo sát, phân tích và đánh giá thực trạng công tác phòng ngừa, hạn chế rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Hàng hải Việt Nam - Chi nhánh Đống Đa giai đoạn 2017 - 2019.
3. Tìm ra những điểm tồn tại, bất cập và nguyên nhân phát sinh rủi ro tín dụng tại chi nhánh.
4. Đề xuất hệ thống giải pháp và khuyến nghị đối với các cơ quan quản lý, Ngân hàng Nhà nước, Hội sở MSB và khách hàng nhằm nâng cao hiệu quả phòng ngừa rủi ro tín dụng trong giai đoạn tiếp theo.

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận là công tác phòng ngừa, hạn chế rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Hàng hải Việt Nam - Chi nhánh Đống Đa. Phạm vi nghiên cứu về không gian tập trung tại MSB Chi nhánh Đống Đa (địa chỉ tại 88 Láng Hạ, Đống Đa, Hà Nội). Phạm vi nghiên cứu về thời gian khai thác số liệu hoạt động kinh doanh, cơ cấu tín dụng và chất lượng nợ trong giai đoạn 3 năm từ năm 2017 đến năm 2019. Về nội dung, đề tài tập trung vào hệ thống chỉ tiêu đánh giá, quy trình nhận diện, đo lường và các biện pháp kiểm soát rủi ro tín dụng theo quy chuẩn pháp lý hiện hành.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Về khung lý luận, đề tài dựa trên lý thuyết trung gian tài chính và định nghĩa ngân hàng thương mại của Peter Rose (2001), cùng quy định pháp lý tại Điều 4 Luật Các tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12 do Quốc hội khóa XII thông qua ngày 16/06/2010. Khái niệm rủi ro tín dụng được tác giả tiếp cận từ định nghĩa của Ủy ban Basel về Giám sát Ngân hàng (BCBS) và Khoản 1 Điều 3 Thông tư số 02/2013/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: rủi ro tín dụng là tổn thất có khả năng xảy ra đối với nợ của tổ chức tín dụng do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện một phần hoặc toàn bộ nghĩa vụ trả nợ theo cam kết.

Khóa luận phân loại rủi ro tín dụng theo sơ đồ phân cấp gồm:

• Rủi ro giao dịch: Gồm rủi ro lựa chọn (trong khâu thẩm định phê duyệt), rủi ro bảo đảm (tiêu chuẩn và giá trị tài sản bảo đảm) và rủi ro nghiệp vụ (quản lý khoản vay và kỹ thuật xử lý nợ).
• Rủi ro danh mục: Gồm rủi ro nội tại (đặc tính riêng của chủ thể đi vay hoặc ngành nghề) và rủi ro tập trung (dư nợ tập trung quá mức vào một nhóm khách hàng, ngành nghề hoặc địa bàn).
• Rủi ro tác nghiệp và rủi ro theo khả năng trả nợ (không hoàn trả đúng hạn, mất khả năng chi trả).

Hệ thống chỉ tiêu đánh giá rủi ro tín dụng được xây dựng theo 2 nhóm:

1. Nhóm chỉ tiêu trực tiếp: Tỷ lệ nợ quá hạn, tỷ lệ nợ xấu (theo 5 nhóm nợ quy định tại Điều 10 Thông tư 02/2013/TT-NHNN), tỷ lệ nợ xấu trên vốn chủ sở hữu, tỷ lệ nợ xấu trên quỹ dự phòng tổn thất, tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro (dự phòng cụ thể và dự phòng chung), tỷ lệ xóa nợ.
2. Nhóm chỉ tiêu gián tiếp: Quy mô tín dụng (dư nợ trên tổng tài sản, dư nợ bình quân trên cán bộ tín dụng, tốc độ tăng trưởng tín dụng) và cơ cấu tín dụng (theo ngành, loại hình doanh nghiệp, kỳ hạn vay và loại tiền tệ).

Quy trình quản trị rủi ro được chuẩn hóa gồm 4 bước nối tiếp: Nhận biết rủi ro -> Đo lường rủi ro -> Kiểm soát và xử lý rủi ro -> Ứng phó rủi ro.

Phương pháp nghiên cứu được tác giả vận dụng tổng hợp bao gồm: phương pháp duy vật biện chứng, phương pháp thống kê mô tả, phương pháp so sánh (tuyệt đối và tương đối), phương pháp phân tích kinh tế, phương pháp lý thuyết hệ thống, mô hình toán học và phương pháp chuyên gia. Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập trực tiếp từ các báo cáo tài chính, báo cáo hoạt động kinh doanh, báo cáo tín dụng định kỳ của Phòng Kế toán, Phòng Quản lý rủi ro và Phòng Quan hệ khách hàng thuộc MSB Chi nhánh Đống Đa trong giai đoạn 2017 - 2019.

Nội dung chính theo từng chương của khóa luận

Chương 1: Cơ sở lý luận về phòng ngừa, hạn chế rủi ro tín dụng trong hoạt động của ngân hàng thương mại

Chương 1 trình bày tổng quan về hoạt động của ngân hàng thương mại, bao gồm nghiệp vụ huy động vốn (vốn chủ sở hữu chiếm khoảng 10%, tiền gửi thanh toán, tiền gửi tiết kiệm, phát hành giấy tờ có giá, vay liên ngân hàng và Ngân hàng Trung ương) và nghiệp vụ sử dụng vốn (tín dụng, ngân quỹ, đầu tư). Tác giả phân loại hoạt động cấp tín dụng dựa trên 6 tiêu thức: thời hạn cho vay (ngắn hạn dưới 12 tháng, trung hạn từ 12-60 tháng, dài hạn trên 60 tháng theo Luật Các TCTD 2010); phương thức cấp tín dụng (cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bảo lãnh); tiêu thức bảo đảm (bằng tài sản và không bằng tài sản/tín chấp); xuất xứ tín dụng (trực tiếp và gián tiếp); mục đích tín dụng và hình thức hoàn trả nợ.

Tiếp đó, chương luận giải bản chất, đặc điểm của rủi ro tín dụng (tính gián tiếp, tính đa dạng phức tạp, tính tất yếu do bất cân xứng thông tin) và phân tích các nguyên nhân phát sinh rủi ro. Các nguyên nhân khách quan bao gồm: chu kỳ kinh tế, tác động hội nhập tài chính, hệ thống pháp luật xử lý tài sản bảo đảm còn kẽ hở, công tác thanh tra của Ngân hàng Nhà nước còn nặng tính hình thức tại chỗ, cơ sở dữ liệu của Trung tâm Thông tin Tín dụng (CIC) chưa đồng bộ, tình trạng hàng lậu và mất cân đối quy hoạch ngành. Các nguyên nhân chủ quan gồm: sai sót trong chính sách và quy trình tín dụng nội bộ, năng lực và đạo đức của cán bộ tín dụng, sự lơi lỏng trong khâu giám sát sau cho vay, cạnh tranh hạ chuẩn tín dụng giữa các chi nhánh, và các vi phạm từ phía khách hàng cá nhân cũng như doanh nghiệp (sử dụng vốn sai mục đích, thiếu minh bạch tài chính, quản trị gia đình, không mua bảo hiểm tài sản). Hậu quả của rủi ro tín dụng được phân tích ở hai cấp độ: làm suy giảm lợi nhuận, gián đoạn thanh khoản, gia tăng chi phí xử lý nợ đối với bản thân ngân hàng; đồng thời gây nguy cơ đổ vỡ dây chuyền, suy giảm niềm tin công chúng đối với toàn bộ hệ thống kinh tế. Từ đó, tác giả khẳng định nội dung phòng ngừa đòi hỏi phải kiện toàn bộ máy giám sát độc lập, hoàn thiện hệ thống văn bản chế độ, ứng dụng công nghệ thông tin tiên tiến và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Chương 2: Thực trạng việc phòng ngừa, hạn chế rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Hàng hải Việt Nam (MSB) - Chi nhánh Đống Đa

Chương 2 phác thảo quá trình hình thành và phát triển của MSB: tiền thân là Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam (Maritime Bank) thành lập theo Giấy phép số 0001NH-GP ngày 08/06/1991 tại Hải Phòng, đến tháng 8/2005 chuyển Hội sở chính về 88 Láng Hạ, Đống Đa, Hà Nội, và chính thức đổi tên thương hiệu thành MSB vào tháng 1/2019. Cơ cấu tổ chức của Chi nhánh Đống Đa được vận hành dưới sự quản lý của Ban Giám đốc cùng 4 phòng ban nghiệp vụ: Phòng Quản lý rủi ro, Phòng Hành chính - Nhân sự, Phòng Kỹ thuật & Dịch vụ khách hàng, Phòng Quan hệ khách hàng (gồm bộ phận KHDN, KHCN và Hỗ trợ QHKH).

Phân tích hoạt động kinh doanh giai đoạn 2017 - 2019 cho thấy:

• Về huy động vốn: Tổng nguồn vốn huy động tăng liên tục từ 10.698 tỷ đồng (2017) lên 19.820 tỷ đồng (2018, tăng 85,3%) và đạt 30.715 tỷ đồng (2019, tăng 54,97% so với 2018). Cơ cấu huy động duy trì tỷ trọng lớn nhất từ các tổ chức tín dụng (năm 2019 nguồn vốn từ TCTD đạt 15.344 tỷ đồng, tăng 55,28% so với 2018 và tăng 198,77% so với 2017), tiếp theo là tổ chức kinh tế và khách hàng cá nhân.
• Về hoạt động cho vay: Tổng dư nợ tín dụng đến cuối năm 2019 đạt 16.795 tỷ đồng, tăng 61,1% so với năm 2018 và tăng 188,28% so với năm 2017. Doanh số cho vay năm 2019 đạt 11.248 tỷ đồng (tăng 21,13% so với 2018); doanh số thu nợ đạt 7.896 tỷ đồng (tăng 0,41% so với 2018).
• Về cơ cấu theo kỳ hạn và loại tiền: Dư nợ ngắn hạn năm 2019 chiếm ưu thế với 10.223 tỷ đồng (chiếm 60,87% tổng dư nợ, tăng 105% so với 2018); dư nợ trung và dài hạn đạt 6.572 tỷ đồng. Cho vay bằng đồng Việt Nam chiếm tỷ trọng áp đảo (14.492 tỷ đồng năm 2019, chiếm 86,29%), trong khi dư nợ ngoại tệ đạt 2.467 tỷ đồng (chiếm 14,55%).
• Hoạt động kinh doanh ngoại tệ: Doanh số mua bán ngoại tệ năm 2019 đạt 11.444 tỷ đồng, tăng 568 tỷ đồng so với 2018, nhờ ứng dụng các hệ thống giao dịch công nghệ như Reuters, KoreBank (Hàn Quốc), mạng SWIFT và hệ thống điện tử liên ngân hàng.

Đánh giá thực trạng phân loại nợ theo Thông tư 02/2013/TT-NHNN tại MSB Đống Đa phản ánh:

• Nợ nhóm 1 (Đủ tiêu chuẩn): Chiếm tỷ trọng cao nhất, năm 2017 đạt 5.290,59 tỷ đồng (90,81%), năm 2018 đạt 10.155,83 tỷ đồng (97,39%), năm 2019 đạt 15.768,83 tỷ đồng (93,89%).
• Nợ nhóm 2 (Cần chú ý): Năm 2017 là 318,10 tỷ đồng (5,46%), năm 2018 giảm xuống 55,27 tỷ đồng (0,53%), năm 2019 tăng lên 775,93 tỷ đồng (4,62%).
• Nợ xấu (Nhóm 3 đến Nhóm 5): Nợ nhóm 3 năm 2019 là 70,54 tỷ đồng; Nhóm 4 là 95,73 tỷ đồng; Nhóm 5 là 83,98 tỷ đồng. Tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ giảm rõ rệt từ 3,73% (năm 2017) xuống 2,08% (năm 2018) và còn 1,49% (năm 2019).
• Các chỉ tiêu khác: Dư nợ bình quân/khách hàng vay năm 2017 là 2.760 triệu đồng, năm 2018 là 3.048 triệu đồng, năm 2019 là 2.984 triệu đồng; vòng quay vốn tín dụng đạt mức cao nhất năm 2018 là 81,93% và đạt 56,81% năm 2019; tỷ lệ dự phòng rủi ro giảm từ 1,27% (2017) xuống 0,53% (2018) và 0,76% (2019).

Về công tác phòng ngừa, chi nhánh đã xây dựng bộ dấu hiệu nhận biết rủi ro sớm qua hành vi khách hàng (giảm sút dòng tiền gửi, chậm trả gốc/lãi, trì hoãn nộp BCTC, yêu cầu gia hạn nhiều lần, TSĐB giảm sút hoặc bị chuyển nhượng bất hợp pháp, mô hình quản lý gia đình thiếu chuyên nghiệp). Trong khâu đo lường, chi nhánh áp dụng hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ đối với KHDN theo thang 10 bậc (AAA, AA, A, BBB, BB, B, CCC, CC, C, D) và bảng tiêu chí xếp hạng riêng cho KHCN, làm cơ sở phân bổ hạn mức tín dụng và trích lập dự phòng.

Tuy nhiên, tác giả chỉ ra các hạn chế: doanh số thu nợ năm 2019 tăng trưởng chậm (chỉ tăng 0,41%), nợ nhóm 2 năm 2019 tăng đột biến gấp gần 14 lần so với năm 2018, công tác quản lý thông tin tín dụng CIC còn thiếu sót và đội ngũ cán bộ chịu áp lực tăng trưởng chỉ tiêu nên chất lượng thẩm định sau giải ngân đôi lúc chưa chặt chẽ.

Chương 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả phòng ngừa, hạn chế rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Hàng hải Việt Nam Chi nhánh Đống Đa

Dựa trên phân tích cơ hội, thách thức trong môi trường kinh doanh và định hướng chiến lược của MSB Đống Đa, tác giả đề xuất 7 nhóm giải pháp cụ thể tại cấp chi nhánh:

1. Nâng cao chất lượng cán bộ ngân hàng: Tổ chức đào tạo nghiệp vụ phân tích tài chính chuyên sâu, bồi dưỡng đạo đức nghề nghiệp, phân định rõ trách nhiệm cá nhân, áp dụng cơ chế kiểm tra chéo hồ sơ tín dụng và xây dựng quy chế khen thưởng - kỷ luật nghiêm minh.
2. Nâng cao chất lượng thẩm định khách hàng: Đánh giá thực chất phương án kinh doanh, thẩm định dòng tiền thực tế thay vì phụ thuộc vào sổ sách kế toán; kiểm tra hiện trường địa điểm sản xuất kinh doanh và xác minh tính pháp lý của KHDN và KHCN.
3. Cải thiện chính sách tín dụng: Thiết lập hạn mức tín dụng linh hoạt theo ngành nghề và nhóm khách hàng, kiểm soát mức độ tập trung vốn vào các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro cao, xây dựng danh mục cho vay đa dạng hóa.
4. Cải thiện quy trình tín dụng: Chuẩn hóa quy trình xét duyệt từ khâu tiếp nhận hồ sơ đến giải ngân, tăng cường giám sát sau cho vay theo định kỳ và đột xuất nhằm phát hiện sớm việc sử dụng vốn sai mục đích.
5. Tăng cường bảo đảm tín dụng bằng tài sản thế chấp, cầm cố, bảo lãnh và bảo hiểm: Tái định giá định kỳ TSĐB theo giá thị trường, kiểm tra tính hợp pháp của giấy tờ sở hữu tài sản, yêu cầu khách hàng mua bảo hiểm cháy nổ/thiên tai đối với tài sản hình thành từ vốn vay và chỉ định ngân hàng là người thụ hưởng đầu tiên.
6. Nâng cao hiệu quả xử lý các món vay có vấn đề: Thành lập tổ thu hồi nợ chuyên trách, phân loại sớm các khoản vay suy giảm chất lượng để có biện pháp tái cơ cấu nợ, miễn giảm lãi kịp thời hoặc chủ động khởi kiện, phát mại TSĐB để thu hồi vốn.
7. Mở rộng năng lực cạnh tranh: Nâng cao chất lượng dịch vụ khách hàng, đa dạng hóa gói sản phẩm thanh toán và tín dụng xuất nhập khẩu, giữ vững nguyên tắc an toàn thay vì chạy theo hạ chuẩn lãi suất hay điều kiện cấp tín dụng.

Đồng thời, tác giả đưa ra các kiến nghị phối hợp:

• Đối với Chính phủ và các Bộ ngành: Hoàn thiện hành lang pháp lý về xử lý nợ xấu và quyền thu giữ tài sản bảo đảm của TCTD; đẩy mạnh phát triển thị trường mua bán nợ tập trung; hoàn thiện hệ thống đăng ký giao dịch bảo đảm quốc gia.
• Đối với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Nâng cao chất lượng hoạt động của Trung tâm Thông tin Tín dụng (CIC), mở rộng nguồn dữ liệu cập nhật theo thời gian thực; đổi mới phương thức thanh tra, giám sát từ xa dựa trên rủi ro.
• Đối với Hội sở Ngân hàng TMCP Hàng hải Việt Nam (MSB): Nâng cấp đồng bộ hệ thống công nghệ thông tin ngân hàng lõi (Core Banking/KoreBank), phân cấp ủy quyền phê duyệt tín dụng linh hoạt đi đôi với hạn mức rủi ro cho từng chi nhánh; định kỳ cập nhật mô hình chấm điểm xếp hạng tín dụng nội bộ.
• Đối với các đơn vị vay vốn: Minh bạch hóa thông tin báo cáo tài chính, tuân thủ nghiêm ngặt phương án sử dụng vốn vay đã cam kết, xây dựng chiến lược quản trị rủi ro tài chính doanh nghiệp.

Kết quả và đóng góp của đề tài

Khóa luận đã tổng hợp và lượng hóa chi tiết các chỉ tiêu tài chính phản ánh hoạt động tín dụng và chất lượng nợ của MSB Chi nhánh Đống Đa trong giai đoạn 2017 - 2019 thông qua các bảng số liệu trích xuất:

Chỉ tiêu quy mô và chất lượng tín dụng	Năm 2017	Năm 2018	Năm 2019	So sánh 2018/2017	So sánh 2019/2018
Tổng nguồn vốn huy động (Tỷ đồng)	10.698	19.820	30.715	+85,30%	+54,97%
Tổng dư nợ cho vay (Tỷ đồng)	5.826,0	10.428,0	16.795,0	+78,99%	+61,06%
Doanh số cho vay (Tỷ đồng)	5.048	9.286	11.248	+83,95%	+21,13%
Doanh số thu nợ (Tỷ đồng)	2.685	7.864	7.896	+192,89%	+0,41%
Tỷ lệ nợ xấu (%)	3,73%	2,08%	1,49%	-1,65%	-0,59%
Vòng quay vốn tín dụng (Vòng)	47,81%	81,93%	56,81%	+34,12%	-25,12%
Dư nợ bình quân/Khách hàng (Triệu VNĐ)	2.760	3.048	2.984	+10,43%	-2,10%

Cơ cấu phân loại 5 nhóm nợ theo Thông tư 02/2013/TT-NHNN tại MSB Chi nhánh Đống Đa được tổng hợp cụ thể:

Nhóm nợ	Dư nợ 2017 (Tỷ đồng)	Tỷ trọng 2017 (%)	Dư nợ 2018 (Tỷ đồng)	Tỷ trọng 2018 (%)	Dư nợ 2019 (Tỷ đồng)	Tỷ trọng 2019 (%)
Nhóm 1 (Đủ tiêu chuẩn)	5.290,59	90,81%	10.155,83	97,39%	15.768,83	93,89%
Nhóm 2 (Cần chú ý)	318,10	5,46%	55,27	0,53%	775,93	4,62%
Nhóm 3 (Dưới tiêu chuẩn)	68,75	1,18%	96,98	0,93%	70,54	0,42%
Nhóm 4 (Nghi ngờ)	97,29	1,67%	46,93	0,45%	95,73	0,57%
Nhóm 5 (Có khả năng mất vốn)	51,27	0,88%	73,00	0,70%	83,98	0,50%
Tổng cộng	5.826,00	100,00%	10.428,00	100,00%	16.795,00	100,00%

Hệ thống xếp hạng mức độ rủi ro nội bộ đối với KHDN tại MSB Đống Đa gồm 10 hạng:

Hạng tín dụng	Đặc điểm nhận diện của khách hàng doanh nghiệp	Mức độ rủi ro
AAA (Tối ưu)	Tài chính rất mạnh, năng lực quản trị xuất sắc, hoạt động hiệu quả cao, triển vọng dài hạn, đạo đức tín dụng cao.	Thấp nhất
AA (Ưu)	Khả năng sinh lời tốt, hoạt động ổn định, quản trị tốt, đạo đức tín dụng tốt; triển vọng dài hạn vững vàng.	Thấp (cao hơn AAA)
A (Tốt)	Tình hình tài chính tốt, quản trị khá, hoạt động ổn định nhưng nhạy cảm hơn trước biến động môi trường.	Thấp - Trung bình
BBB (Khá)	Tiềm lực tài chính trung bình khá, khả năng trả nợ hiện tại tốt nhưng có yếu tố tiềm ẩn rủi ro khi thị trường xấu.	Trung bình khá
BB (Trung bình khá)	Tiềm lực tài chính trung bình, dễ tổn thương trước biến động lớn, khả năng trả nợ tương lai ít đảm bảo hơn BBB.	Trung bình
B (Trung bình)	Khả năng trả nợ gốc và lãi phụ thuộc nhiều vào điều kiện kinh doanh thuận lợi, tiềm ẩn nguy cơ chậm trả.	Đáng chú ý
CCC (Dưới trung bình)	Tình hình tài chính yếu kém, gặp khó khăn trong việc thực hiện cam kết nợ, cần có biện pháp quản lý sát sao.	Cao
CC (Kém)	Rất dễ tổn thương, khả năng vỡ nợ cao nếu không có nguồn tài chính bổ sung hoặc cơ cấu lại hoạt động.	Rất cao
C (Rất kém)	Doanh nghiệp hoạt động đình trệ, mất cân đối tài chính nghiêm trọng, nguy cơ mất vốn hiện hữu.	Đặc biệt cao
D (Vỡ nợ)	Khách hàng mất khả năng thanh toán, rơi vào tình trạng vỡ nợ hoặc đang làm thủ tục giải thể, phá sản.	Cao nhất

Đóng góp của nghiên cứu thể hiện ở việc hệ thống hóa toàn diện các chỉ tiêu quản trị rủi ro gắn với thực tế một chi nhánh ngân hàng cụ thể; bóc tách chi tiết cơ cấu nợ theo nhóm nợ và kỳ hạn; chỉ ra nghịch lý tăng trưởng doanh số thu nợ bị chững lại trong năm 2019 (chỉ tăng 0,41%) cùng sự gia tăng của nợ nhóm 2; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp mang tính ứng dụng thực tiễn cho đơn vị.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo

Hạn chế của khóa luận thể hiện ở phạm vi nghiên cứu thực nghiệm mới giới hạn tại một đơn vị cơ sở là MSB Chi nhánh Đống Đa, chưa đối chiếu so sánh toàn diện với các chi nhánh khác trong cùng hệ thống MSB hoặc các ngân hàng thương mại cổ phần tương đương trên cùng địa bàn Hà Nội. Chuỗi số liệu phân tích tập trung trong giai đoạn 3 năm (2017 - 2019), chưa phản ánh tác động của các cú sốc kinh tế vĩ mô phát sinh từ đại dịch COVID-19 ở giai đoạn sau năm 2019. Bên cạnh đó, các phân tích về mô hình đo lường rủi ro chủ yếu tiếp cận theo phương pháp định tính và thang điểm xếp hạng nội bộ, chưa áp dụng các mô hình định lượng xác suất vỡ nợ (PD, LGD, EAD) theo chuẩn mực Basel II nâng cao.

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng phạm vi khảo sát ra toàn hệ thống MSB hoặc phân tích so sánh liên ngân hàng; kéo dài chuỗi thời gian số liệu sau năm 2020 để đánh giá độ trễ của rủi ro nợ xấu sau đại dịch; đồng thời ứng dụng các mô hình kinh tế lượng hồi quy để lượng hóa tác động của các nhân tố vi mô và vĩ mô đến tỷ lệ nợ xấu của ngân hàng.

Giá trị tham khảo đối với học thuật và thực tiễn

Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho sinh viên, học viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng đang thực hiện chuyên đề tốt nghiệp hoặc luận văn về chủ đề quản trị rủi ro tín dụng và nâng cao chất lượng tín dụng tại các ngân hàng thương mại. Bố cục logic, phương pháp trích dẫn số liệu và cách lập bảng tổng hợp phân loại nợ 5 nhóm theo Thông tư 02/2013/TT-NHNN là mẫu tham khảo chuẩn mực cho các nghiên cứu định lượng mô tả hoạt động ngân hàng.

Đối với thực tiễn, tài liệu cung cấp nguồn tư liệu tham khảo có giá trị cho cán bộ tín dụng, chuyên viên thẩm định và cán bộ quản lý rủi ro tại các chi nhánh ngân hàng thương mại trong việc nhận biết sớm các dấu hiệu suy giảm chất lượng khoản vay, xây dựng thang đo xếp hạng nội bộ và thiết lập quy trình kiểm soát rủi ro từ khâu trước, trong và sau giải ngân.

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ nợ xấu tại MSB Chi nhánh Đống Đa biến động như thế nào trong giai đoạn 2017 - 2019?
Tỷ lệ nợ xấu (tính từ Nhóm 3 đến Nhóm 5 trên tổng dư nợ) tại MSB Đống Đa có xu hướng giảm liên tục qua các năm: đạt 3,73% vào năm 2017, giảm xuống 2,08% vào năm 2018 và đạt 1,49% vào cuối năm 2019, đáp ứng mục tiêu duy trì tỷ lệ nợ xấu dưới 3% theo quy định của Ngân hàng Nhà nước.

2. Khóa luận sử dụng căn cứ pháp lý và văn bản quy phạm nào để phân loại nợ và đánh giá rủi ro tín dụng?
Tác giả căn cứ vào Luật Các tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12 (Điều 4 về định nghĩa NHTM) và Thông tư số 02/2013/TT-NHNN ngày 21/01/2013 của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam quy định về phân loại tài sản có, mức trích, phương pháp trích lập dự phòng rủi ro và việc sử dụng dự phòng để xử lý rủi ro tín dụng (phân chia thành 5 nhóm nợ).

3. Cơ cấu dư nợ cho vay theo thời hạn tại MSB Đống Đa giai đoạn 2017 - 2019 có đặc điểm gì nổi bật?
Dư nợ cho vay ngắn hạn luôn chiếm tỷ trọng chủ đạo trong tổng dư nợ: năm 2017 đạt 2.511 tỷ đồng (47,13%), năm 2018 đạt 4.987 tỷ đồng (47,82%) và năm 2019 tăng vọt lên 10.223 tỷ đồng (chiếm 60,87% tổng dư nợ). Dư nợ trung và dài hạn năm 2019 đạt 6.572 tỷ đồng (chiếm 39,13%).

4. Thang điểm xếp hạng tín dụng nội bộ đối với khách hàng doanh nghiệp tại MSB Đống Đa gồm những bậc nào?
Hệ thống xếp hạng rủi ro KHDN tại chi nhánh gồm 10 hạng theo thứ tự rủi ro từ thấp đến cao: AAA (Tối ưu), AA (Loại ưu), A (Tốt), BBB (Khá), BB (Trung bình khá), B (Trung bình), CCC (Dưới trung bình), CC (Kém), C (Rất kém) và D (Vỡ nợ/Mất khả năng thanh toán).

5. MSB Đống Đa ứng dụng những công nghệ và phần mềm nào trong hoạt động thanh toán và phòng ngừa rủi ro giao dịch ngoại hối?
Chi nhánh ứng dụng hệ thống dữ liệu Reuters, phần mềm ngân hàng KoreBank của Hàn Quốc, hệ thống thanh toán quốc tế qua mạng SWIFT, cùng hạ tầng thông báo điện tử liên ngân hàng nhằm đảm bảo an toàn giao dịch và giảm thiểu rủi ro tác nghiệp.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Thu Hiền đã hệ thống hóa toàn diện khung lý thuyết về rủi ro tín dụng và quy trình quản trị rủi ro trong ngân hàng thương mại. Thông qua việc khảo sát, phân tích chi tiết dữ liệu thực tế tại MSB Chi nhánh Đống Đa giai đoạn 2017 - 2019, công trình đã làm rõ bức tranh tăng trưởng tín dụng đi đôi với việc kiểm soát tỷ lệ nợ xấu từ 3,73% xuống 1,49%. Hệ thống 7 giải pháp và 4 nhóm kiến nghị được đề xuất có tính thực tiễn cao, đóng góp thiết thực cho công tác nâng cao chất lượng tín dụng và phòng ngừa rủi ro tại chi nhánh trong giai đoạn tiếp theo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 : : CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÒNG NGỪA, HẠN CHẾ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Tổng quan về hoạt động tín dụng của ngân hàng thương mại 1. Định nghĩa, bản chất hoạt động của ngân hàng thương mại 1. Khái niệm ngân hàng thương mại Sự phát triển hệ thống ngân hàng thương mại có tác động rất lớn và quan trọng đến quá trình phát triển của nền kinh tế hàng hóa, ngược lại khi kinh tế hàng hóa phát triển mạnh mẽ đến giai đoạn cao nhất là nền kinh tế thị trường thì NHTM cũng ngày càng được hoàn thiện và trở thành những định chế tài chính không thể thiếu.

Thông qua hoạt động tín dụng, NHTM tạo lợi ích cho người gửi tiền, người vay tiền và cho cả ngân hàng. Theo đó, có rất nhiều quan điểm và định nghĩa khác nhau về ngân hàng, như : “Ngân hàng là loại hình tổ chức tài chính cung cấp một danh mục các dịch vụ tài chính đa dạng nhất – đặc biệt là tín dụng, tiết kiệm và dịch vụ thanh toán. Và cũng thực hiện nhiều chức năng tài chính nhất so với bất kỳ một tổ chức kinh doanh nào trong nền kinh tế” ( Peter Rose, 2001). Theo quy định tại Điều 4, Luật các tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12 của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam được Quốc hội khóa 12 thông qua ngày 16/06/2010, “ Ngân hàng thương mại là loại hình ngân hàng được thực hiện toàn bộ hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác theo quy định của Luật này nhằm mục tiêu lợi nhuận”.

Trong đó, hoạt động ngân hàng là việc kinh doanh, cung ứng thường cuyên các nghiệp vụ sau đây : nhận tiền gửi, cấp tín dụng, cung ứng dịch vụ thanh toán qua tài khoản. Từ những nhận đinh trên có thể rút ra NHTM là một trong những định chế tài chính không thể thiếu trong nền kinh tế thị trường mà đặc trưng là cung cấp đa dạng các dịch vụ tài chính với nghiệp vụ cơ bản là nhận tiền gửi, cho vay và cung ứng các dịch vụ thanh toán. Ngoài ra, NHTM còn cung cấp nhiều dịch vụ khác nhằm thỏa mãn tối đa nhu cầu về sản phẩm dịch vụ của xã hội. Hoạt động chính của ngân hàng thương mại a) Hoạt động huy động vốn 10 Hoạt động huy động vốn là hoạt động mang tính chất tiền đề nhằm tạo lập nguồn vốn hoạt động của ngân hàng.

Do đó, để đảm bảo nguồn vốn trong hoạt động kinh doanh, các NHTM có thể thực hiện hoạt động huy động vốn từ những nguồn sau: Thứ nhất, nguồn vốn chủ sở hữu. Vốn chủ sỡ hữu là nguồn vốn ban đầu và được bổ sung trong quá trình hoạt động của ngân hàng. Vốn chủ sở hữa bao gồm vốn điều lệ, các quỹ dự trữ hình thành trong quá trình kinh doanh và các tài sản nợ khác của chủ sở hữu theo quy định. Vốn chủ sở hữu chiếm tỷ trọng không lớn, thông thường khoảng 10% tổng số vốn nhưng có vai trò hết sức quan trọng trong hoạt động của ngân hàng.

Cụ thể, nó cho phép các ngân hàng có thể mở rộng mạng lưới kinh doanh, gia tăng quy mô hoạt động với mức vốn chủ sở hữu phù hợp theo quy định của Nhà nước. Đồng thời, nó còn thể hiện tiềm lực tài chính của mỗi ngân hàng và duy trì niềm tin của công chúng vào triển vọng phát triển bền vững của mỗi ngân hàng. Do vậy, sự tăng trưởng vốn chủ sở hữu thường được đánh giá tốt. Các NHTM sử dụng nguồn vốn chủ sở hữu để tài trợ cho việc xây dựng hội sở, văn phòng, mua sắm tài sản cố định, các phương tiện làm việc và quản lý theo một tỷ lệ nhất định do Nhà nước quy định.

Ngoài ra, các NHTM còn có thể sử dụng nguồn vốn chủ sở hữu của mình để góp vốn liên doanh, cấp vốn cho các công ty con và các hoạt động kinh doanh khác. Thứ hai, tiền gửi của khách hàng. Huy động từ nguồn tiền nhàn rỗi của các tổ chức, cá nhân dưới hình thức tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi có kỳ hạn, tiền gửi tiết kiệm, phát hành các chứng chỉ tiền gửi, kỳ phiếu, tín phiếu và các hình thức nhận tiền gửi khác theo nguyên tắc có hoàn trả đầy đủ tiền gốc, lãi cho người gửi tiền theo thỏa thuận. Trên thực tế, các ngân hàng có thể đưa ra nhiều hình thức gửi tiền nhưng có thể xếp thành các loại tiền gửi chính: - Tiền gửi tiết kiệm: là hình thức thu hút tiền nhàn rỗi từ các KHCN.

Người gửi tiền có thể gửi vào ngân hàng trong khoảng thời gian ngắn hoặc dài tùy theo nhu cầu dự kiến sử dụng trong tương lai vì vậy hiện nay các NHTM thường áp dụng hai loại gửi tiền tiết kiệm là : tiền gửi tiết kiệm không kỳ hạn và tiền gửi tiết kiệm có kỳ hạn. Tiền gửi tiết kiệm không kỳ hạn có tính chất không ổn định nên lãi suất tiền gửi thường thấp, ngược lại tiền gửi tiết kiệm có kỳ hạn ổn định nên lãi suất cao. 11 - Tiền gửi thanh toán: là nguồn vốn chủ yếu từ doanh nghiệp. Các doanh nghiệp gửi tiền vào ngân hàng với mục đích chính là nhằm bảo đảm an toàn về tài sản, thực hiện các khoản chi trả trong hoạt động sản xuất kinh doanh và tiêu dùng nên mục đích hưởng lãi đối với loại tiền gửi này chỉ giữ vai trò thứ yếu.

Do tính chất ổn định của loại tiền gửi này thấp nên các NHTM có thể trả lãi với lãi suất thấp nhất và cũng có thể không có lãi. - Tiền gửi có kỳ hạn : là hình thức huy động vốn từ các doanh nghiệp và các tổ chức xã hội. Loại tiền gửi này có kỳ hạn đáo hạn cố định cho một số tiền nhất định nào đó. Nói cách khác, khi khách hàng gửi tiền có kỳ hạn, họ chỉ có thể rút ra khi đến kỳ hạn hay được thỏa thuận.

Thứ ba, phát hành giấy tờ có giá. Giấy tờ có giá là chứng nhận của ngân hàng phát hành để huy động vốn trong đó xác nhận nghĩa vụ trả một khoản tiền trong một thời hạn nhất định, điều kiện trả lãi và các điều khoản cam kết khác giữa ngân hàng với người mua. Nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách hàng cũng như sự cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa các ngân hàng, các NHTM phát hành các loại giấy tờ có giá với nhiều loại kỳ hạn, lãi suất khác nhau và có thể ghi danh hoặc không ghi danh. Thứ tư, vay tổ chức tín dụng khác và NHTW.

Ngoài các hình thức huy động vốn nói trên, khi cần thiết các NHTM có thể huy động bằng cách đi vay của tổ chức tín dụng khác hay vay vốn của NHTW. Hoạt động tạo lập vốn đi kèm phát sinh chi phí sử dụng vốn, vì vậy để hoạt động tạo lập vốn phát huy kết quả, NHTM cần chú trọng đến sử dụng nguồn vốn huy động. b) Hoạt động sử dụng vốn Hoạt động sử dụng vốn là cơ sở để tạo ra thu nhập cho NHTM, đảm bảo cho hoạt động tạo lập nguồn vốn phát huy tác dụng. Hoạt động sử dụng vốn của NHTM bao gồm: Thứ nhất, hoạt động tín dụng.

Hoạt động kinh doanh thông qua sự chuyển giao có thời hạn một lượng giá trị từ ngân hàng cho người đi vay, với sự cam kết hoàn trả cả gốc và lãi từ phía người đi vay khi đáo hạn. Được thể hiện dưới các hình thức: cho vay, chiết khấu, bảo lãnh, cho thuê tài chính và các hình thức khác theo quy định. Thứ hai, hoạt động ngân quỹ. Là hoạt động duy trì khả năng thanh toán thường xuyên cho khách hàng và ngân hàng bằng việc duy trì một mức dự trữ thanh toán bắt 12 buộc.

Hoạt động này mang lại lợi ích cho cả khách hàng và ngân hàng: khách hàng không phải tốn nhiều thời gian và công sức trong thanh toán công nợ, được ngân hàng đảm bảo tính an toàn và hưởng lãi; ngân hàng được hưởng lợi ích từ việc khách hàng duy trì số dư trên tài khoản. Thứ ba, hoạt động đầu tư. Đây là hoạt động cho phép NHTM tự đầu tư vốn ra bên ngoài với mục đích gia tăng lợi nhuận hay chia sẻ lợi ích và trách nhiệm với doanh nghiệp khác. c) Các hoạt động khác Bên cạnh hai hoạt động chủ yếu của ngân hàng nói trên các NHTM còn có các hoạt động dịch vụ khác như : dịch vụ bảo lãnh ( thu phí ) , dịch vụ ủy thác, dịch vụ tư vấn, dịch vụ ngân hàng giám sát, dịch vụ môi giới tiền tệ, dịch vụ kinh doanh ngoại hối, dịch vụ tư vấn du học…vv… 1.

Hoạt động cấp tín dụng của ngân hàng thương mại 1. Khái niệm, đặc điểm hoạt động cấp tín dụng của ngân hàng thương mại a) Khái niệm hoạt động cấp tín dụng của ngân hàng thương mại Hoạt động tín dụng là một trong những nghiệp vụ cơ bản của ngân hàng, nó là hoạt động sinh lợi chủ yếu và luôn chiếm một tỉ trọng lớn trong tổng tài sản có của các NHTM, do đó nó có vị trí rất quan trọng trong hoạt động của ngân hàng. Chính vì vậy, vấn đề tín dụng rất được các ngân hàng quan tâm. Tín dụng ngân hàng là quan hệ tín dụng giữa một bên là ngân hàng còn bên kia là các tác nhân và thể nhân khác trong nền kinh tế.

Tín dụng ngân hàng là mối quan hệ vay mượn giữa ngân hàng với tất cả các cá nhân, tổ chức và các doanh nghiệp khác trong xã hội. Tín dụng ngân hàng cũng mang bản chất chung của quan hệ tín dụng, đó là quan hệ vay mượn có hoàn trả cả vốn và lãi sau một thời gian nhất định, là quan hệ chuyển nhượng tạm thời quyền sử dụng vốn và là quan hệ bình đẳng cả hai bên cùng có lợi. b) Đặc điểm của hoạt động cấp tín dụng - Huy động vốn và cho vay vốn đều được thực hiện dưới hình thức tiền tệ - Ngân hàng đóng vai trò trung gian trong quá trình huy động vốn và cho vay - Quá trình vận động và phát triển của tín dụng ngân hàng không hoàn toàn phù hợp với quy mô phát triển sản xuất và lưu thông hàng hóa 13 1.