Luận văn thạc sĩ ueh giải pháp phát triển tín dụng xuất khẩu tại các chi nhánh ngân hàng phát triển việt nam khu vực đồng bằng sông cửu long

Luận văn thạc sĩ UEH phân tích giải pháp phát triển tín dụng xuất khẩu tại các chi nhánh ngân hàng phát triển Việt Nam khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.

• Tác giả: Phạm Thị Thu Hà
• Người hướng dẫn: Ts. Lê Phan Thị Diệu Thảo
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Giải Pháp Phát Triển Tín Dụng Xuất Khẩu Tại Các Chi Nhánh Ngân Hàng Phát Triển Việt Nam Khu Vực Đồng Bằng Sông Cửu Long
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TÍN DỤNG XUẤT KHẨU CỦA CHÍNH PHỦ
• 1.1. Xuất khẩu và vai trò của xuất khẩu đối với nền kinh tế
• 1.2. Các lý thuyết chủ yếu về thương mại quốc tế
• 1.3. Vai trò của xuất khẩu đối với nền kinh tế
• 1.4. Tín dụng xuất khẩu (TDXK) của Chính Phủ
• 1.4.1. Bản chất tín dụng xuất khẩu của Chính Phủ
• 1.4.2. Các hình thức tín dụng xuất khẩu của Chính Phủ
• 1.4.2.1. Cho vay xuất khẩu
• 1.4.2.2. Cho vay nhập khẩu
• 1.4.2.3. Bảo lãnh xuất khẩu
• 1.4.3. Sự khác nhau về tín dụng xuất khẩu của Chính Phủ và tín dụng xuất khẩu của ngân hàng thương mại
• 1.4.4. Chuẩn mực quốc tế trong tín dụng xuất khẩu của Chính Phủ
• 1.4.4.1. Hiệp định của WTO về trợ cấp và các biện pháp đối kháng
• 1.4.4.2. Hiệp định về TDXK của Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế (OECD)
• 1.4.4.3. Liên minh quốc tế của các nhà bảo hiểm tín dụng và đầu tư (Liên minh Berne)
• 1.4.5. Kinh nghiệm trong tín dụng xuất khẩu của Chính Phủ tại một số quốc gia
• 1.4.5.1. Kinh nghiệm của Hàn Quốc
• 1.4.5.2. Kinh nghiệm của Trung Quốc
• 1.4.5.3. Kinh nghiệm của Nhật Bản
• 1.4.5.4. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ TÍN DỤNG XUẤT KHẨU TẠI CÁC CHI NHÁNH NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN VIỆT NAM KHU VỰC ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG
• 2.1. Khái quát về các chi nhánh Ngân hàng phát triển Việt Nam khu vực ĐBSCL
• 2.1.1. Ngân hàng phát triển Việt Nam (VDB)
• 2.1.2. Các VDB khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long (ĐBSCL)
• 2.1.3. Khái quát tình hình kinh tế xã hội khu vực ĐBSCL
• 2.1.3.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.1.3.2. Kim ngạch xuất khẩu
• 2.2. Thực trạng hoạt động TDXK tại các chi nhánh VDB khu vực ĐBSCL
• 2.2.1. Thực trạng hoạt động TDXK tại các chi nhánh VDB khu vực ĐBSCL
• 2.2.2. Cho nhà xuất khẩu vay
• 2.2.3. Cho nhà nhập khẩu vay
• 2.2.4. Bảo lãnh xuất khẩu
• 2.2.5. Đánh giá thực trạng hoạt động TDXK tại các chi nhánh VDB khu vực ĐBSCL
• 2.2.5.1. Những thành tựu
• 2.2.5.2. Những tồn tại
• 2.2.5.3. Nguyên nhân của những thành tựu
• 2.2.5.4. Nguyên nhân dẫn đến tồn tại
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN TÍN DỤNG XUẤT KHẨU TẠI CÁC CHI NHÁNH NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN VIỆT NAM KHU VỰC ĐBSCL
• 3.1. Định hướng hoạt động TDXK của VDB đến năm 2015
• 3.1.1. Chiến lược phát triển xuất khẩu của Việt Nam
• 3.1.1.1. Chiến lược phát triển xuất khẩu
• 3.1.1.2. Lộ trình hội nhập WTO và những yêu cầu về TDXK
• 3.1.2. Cơ hội, thách thức hoạt động TDXK của VDB
• 3.1.3. Định hướng hoạt động TDXK của VDB
• 3.2. Giải pháp phát triển hoạt động TDXK
• 3.2.1. Đối với VDB
• 3.2.1.1. Hoàn thiện quy trình TDXK
• 3.2.1.2. Giải pháp hỗ trợ cho hoạt động TDXK
• 3.2.2. Đa dạng hóa loại hình TDXK
• 3.2.2.1. Về nguồn nhân lực
• 3.2.2.2. Đối với các chi nhánh VDB khu vực ĐBSCL
• 3.2.2.3. Tăng cường hoạt động maketting
• 3.2.2.4. Mở rộng liên kết với NHTM trong và ngoài nước
• 3.2.2.5. Đổi mới phong cách làm việc
• 3.2.2.6. Hoàn thiện hoạt động thẩm định, kiểm tra, giám sát
• 3.2.3. Kiến nghị với Chính Phủ
• 3.2.3.1. Đa dạng hoá hình thức và đối tượng hỗ trợ
• 3.2.3.2. Áp dụng các chuẩn mực quốc tế trong hoạt động TDXK
• 3.2.3.3. Tạo điều kiện giải quyết về nguồn cho VDB
• 3.2.3.4. Về chế độ kiểm toán doanh nghiệp
• 3.2.4. Kiến nghị với các doanh nghiệp xuất khẩu
• PHẦN MỞ ĐẦU
• Tài liệu tham khảo
• Phụ lục

Tóm tắt

I. Tổng quan về tín dụng xuất khẩu tại ngân hàng phát triển Việt Nam

Tín dụng xuất khẩu đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy hoạt động xuất khẩu của Việt Nam, đặc biệt là tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Ngân hàng Phát triển Việt Nam (VDB) đã có những chính sách hỗ trợ mạnh mẽ nhằm tạo điều kiện cho các doanh nghiệp xuất khẩu. Việc phát triển tín dụng xuất khẩu không chỉ giúp tăng trưởng kinh tế mà còn nâng cao vị thế của Việt Nam trên thị trường quốc tế.

1.1. Định nghĩa và vai trò của tín dụng xuất khẩu

Tín dụng xuất khẩu là hình thức cho vay nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp trong việc xuất khẩu hàng hóa. Vai trò của nó không chỉ dừng lại ở việc cung cấp vốn mà còn giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng thị trường.

1.2. Lịch sử phát triển tín dụng xuất khẩu tại VDB

Ngân hàng Phát triển Việt Nam đã bắt đầu triển khai các chương trình tín dụng xuất khẩu từ những năm đầu thế kỷ 21. Qua thời gian, VDB đã điều chỉnh và hoàn thiện các chính sách để phù hợp với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và thị trường.

II. Thách thức trong phát triển tín dụng xuất khẩu tại Đồng bằng sông Cửu Long

Khu vực Đồng bằng sông Cửu Long đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc phát triển tín dụng xuất khẩu. Những khó khăn này bao gồm tình hình kinh tế không ổn định, rủi ro trong quản lý tín dụng và sự cạnh tranh khốc liệt từ các ngân hàng thương mại khác.

2.1. Tình hình kinh tế xã hội khu vực Đồng bằng sông Cửu Long

Khu vực này có nền kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp, với nhiều sản phẩm xuất khẩu chủ lực như gạo và thủy sản. Tuy nhiên, sự biến động của thị trường và thiên tai đã ảnh hưởng đến khả năng xuất khẩu của các doanh nghiệp.

2.2. Rủi ro trong quản lý tín dụng xuất khẩu

Việc quản lý rủi ro trong tín dụng xuất khẩu là một thách thức lớn. Các ngân hàng cần có các biện pháp hiệu quả để giảm thiểu rủi ro tín dụng, đặc biệt là trong bối cảnh thị trường biến động.

III. Giải pháp phát triển tín dụng xuất khẩu tại ngân hàng phát triển Việt Nam

Để phát triển tín dụng xuất khẩu, ngân hàng cần áp dụng các giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Những giải pháp này bao gồm cải thiện quy trình cho vay, tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp và mở rộng các hình thức tín dụng.

3.1. Hoàn thiện quy trình cho vay tín dụng xuất khẩu

Cần cải tiến quy trình thẩm định và phê duyệt hồ sơ vay để rút ngắn thời gian cho vay, giúp doanh nghiệp nhanh chóng tiếp cận nguồn vốn.

3.2. Tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu

Ngân hàng cần cung cấp các dịch vụ tư vấn và hỗ trợ kỹ thuật cho doanh nghiệp, giúp họ nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.

3.3. Đa dạng hóa hình thức tín dụng xuất khẩu

Cần phát triển các hình thức tín dụng linh hoạt hơn, như bảo lãnh tín dụng và cho vay theo hợp đồng xuất khẩu, để đáp ứng nhu cầu đa dạng của doanh nghiệp.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về tín dụng xuất khẩu

Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng các giải pháp phát triển tín dụng xuất khẩu đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho các doanh nghiệp tại Đồng bằng sông Cửu Long. Các doanh nghiệp đã có thể tiếp cận nguồn vốn dễ dàng hơn và nâng cao năng lực cạnh tranh.

4.1. Kết quả đạt được từ chính sách tín dụng xuất khẩu

Chính sách tín dụng xuất khẩu đã giúp nhiều doanh nghiệp tăng trưởng doanh thu và mở rộng thị trường xuất khẩu, đặc biệt là trong các lĩnh vực nông sản và thủy sản.

4.2. Bài học kinh nghiệm từ các doanh nghiệp thành công

Nhiều doanh nghiệp đã áp dụng thành công các chiến lược marketing và cải tiến quy trình sản xuất, từ đó nâng cao chất lượng sản phẩm và khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của tín dụng xuất khẩu

Tín dụng xuất khẩu tại ngân hàng phát triển Việt Nam khu vực Đồng bằng sông Cửu Long có nhiều tiềm năng phát triển. Tuy nhiên, cần có những chính sách và giải pháp đồng bộ để khắc phục các thách thức hiện tại và hướng tới một tương lai bền vững.

5.1. Định hướng phát triển tín dụng xuất khẩu trong tương lai

Ngân hàng cần tiếp tục cải thiện các chính sách tín dụng xuất khẩu, đồng thời mở rộng hợp tác với các tổ chức quốc tế để thu hút nguồn vốn đầu tư.

5.2. Tầm quan trọng của việc nâng cao năng lực cạnh tranh

Nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là yếu tố quyết định để phát triển tín dụng xuất khẩu bền vững. Cần có các chương trình đào tạo và hỗ trợ doanh nghiệp trong việc áp dụng công nghệ mới.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đóng vai trò là trung tâm sản xuất nông nghiệp và thủy sản chiến lược của cả nước, đóng góp tới 90% sản lượng gạo xuất khẩu và 60% kim ngạch thủy sản xuất khẩu của Việt Nam. Mặc dù tổng kim ngạch xuất khẩu toàn vùng năm 2008 đạt khoảng 3.603 triệu USD, chiếm gần 10% kim ngạch cả nước, nhưng tiềm năng kinh tế trên diện tích 40.263 km² vẫn chưa được khai thác toàn diện do hạn chế về hạ tầng và năng lực vốn của doanh nghiệp. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm đặt ra là làm thế nào để hoàn thiện và phát triển kênh tín dụng xuất khẩu của Nhà nước thông qua hệ thống Ngân hàng Phát triển Việt Nam (VDB) sau khi Việt Nam chính thức gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).

Mục tiêu cụ thể của công trình là hệ thống hóa cơ sở lý luận, phân tích thực trạng hoạt động cho vay và bảo lãnh tín dụng xuất khẩu tại 11 chi nhánh VDB khu vực ĐBSCL trong giai đoạn từ năm 2003 đến năm 2008 và 9 tháng đầu năm 2009. Trên cơ sở nguồn vốn điều lệ 10.000 tỷ đồng cùng tổng quy mô dư nợ toàn hệ thống trên 100.000 tỷ đồng vào năm 2008, nghiên cứu đề xuất các giải pháp mang tính chiến lược đến năm 2015. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài thể hiện qua việc cung cấp luận cứ định lượng, giúp tối ưu hóa dòng vốn ưu đãi, kiểm soát tỷ lệ nợ quá hạn ở mức an toàn và nâng cao sức cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu Việt Nam trên thương trường quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng của các học thuyết kinh tế quốc tế kinh điển và hiện đại:

• Lý thuyết lợi thế so sánh của David Ricardo (1817) và mô hình Heckscher - Ohlin (H-O): Giải thích nguồn gốc thương mại bắt nguồn từ sự khác biệt về chi phí cơ hội và mức độ dồi dào của các yếu tố sản xuất (đất đai, lao động, nguồn vốn). ĐBSCL sở hữu lợi thế tự nhiên vượt trội về tài nguyên đất nông nghiệp và nguồn nước ngọt, tạo nền tảng vững chắc cho sản xuất hàng sơ chế và chế biến xuất khẩu.
• Học thuyết chu kỳ sống của sản phẩm quốc tế: Phân tích 4 giai đoạn phát triển của sản phẩm (xâm nhập, tăng trưởng, chín muồi, suy thoái) để định vị chiến lược xuất khẩu phù hợp với trình độ công nghệ và thị trường mục tiêu.
• Khái niệm bản chất tín dụng xuất khẩu của Chính phủ: Đây là công cụ tài chính chính sách phi lợi nhuận do Nhà nước chỉ định (thông qua VDB), thực hiện cấp vốn ngắn hạn trước/sau giao hàng và bảo lãnh với mức lãi suất ưu đãi nhằm hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp giảm chi phí đầu vào.
• Chuẩn mực pháp lý quốc tế: Luận văn tích hợp các quy định từ Hiệp định về trợ cấp và các biện pháp đối kháng của WTO (Hiệp định SCM), Thỏa thuận về tín dụng xuất khẩu chính thức của OECD với mức thanh toán trả trước tối thiểu 15%, mức tài trợ tối đa 85% giá trị hợp đồng, cùng các nguyên tắc bảo hiểm tín dụng của Liên minh Berne quy định kỳ hạn không quá 6 tháng đối với nhóm hàng nông sản thiết yếu.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp được thu thập trong toàn bộ chu kỳ phân tích từ năm 2003 đến năm 2009:

• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Trích xuất từ các báo cáo hoạt động nghiệp vụ thường niên giai đoạn 2006-2008, báo cáo 9 tháng đầu năm 2009 của 11 chi nhánh VDB tại ĐBSCL, Niên giám thống kê năm 2008, cùng hệ thống văn bản quy phạm pháp luật như Nghị định 151/2006/NĐ-CP, Quyết định 133/2001/QĐ-TTg và Quyết định 108/2006/QĐ-TTg.
• Nguồn dữ liệu sơ cấp: Thu thập thông qua bảng câu hỏi khảo sát chuẩn hóa với cỡ mẫu gồm 65 đối tượng, bao gồm cán bộ quản lý tín dụng lâu năm tại VDB và lãnh đạo các doanh nghiệp xuất khẩu trên địa bàn. Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp chọn mẫu thuận tiện được áp dụng tại các địa bàn trọng điểm như Cà Mau, An Giang, Cần Thơ và Đồng Tháp nhằm phản ánh đa chiều thực trạng tiếp cận vốn.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, so sánh tỷ trọng tăng trưởng tương đối (%) và tuyệt đối (tỷ đồng), kết hợp phân tích chuyên gia để đánh giá tác động của khung chính sách đối với từng nhóm ngành hàng xuất khẩu cụ thể.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

• Tăng trưởng quy mô dư nợ vượt bậc: Trong giai đoạn Quỹ Hỗ trợ Phát triển (2003-2005), dư nợ bình quân cho vay xuất khẩu tại ĐBSCL chỉ đạt khoảng 232.000 triệu đồng. Sau khi chuyển đổi mô hình thành VDB theo Nghị định 151/2006/NĐ-CP, dư nợ bình quân năm 2006 đã tăng lên 590.500 triệu đồng, chiếm tỷ trọng 19,93% toàn hệ thống. Con số này tiếp tục mở rộng lên 21,31% vào năm 2007 và đạt 27,51% vào năm 2008, vượt trên 20% so với kế hoạch tăng trưởng hàng năm được Chính phủ giao.
• Mức độ tập trung ngành hàng cao: Hoạt động tín dụng tập trung chủ yếu vào hai mặt hàng chủ lực. Ngành thủy sản chiếm tới 60% tổng doanh số giải ngân của vùng, tập trung cao nhất tại Cà Mau (địa phương dẫn đầu với kim ngạch xuất khẩu 590 triệu USD năm 2008) và Bạc Liêu. Mặt hàng gạo chiếm trên 25% doanh số cho vay, phân bổ chủ yếu tại An Giang, Đồng Tháp và Vĩnh Long.
• Đổi mới cơ chế bảo đảm tiền vay: Tỷ lệ tài sản thế chấp bắt buộc đã giảm từ mức tối thiểu 30% giá trị khoản vay (giai đoạn 2003-2005) xuống còn 15% (giai đoạn 2006-2008), tạo điều kiện cho nhiều doanh nghiệp tiếp cận vốn lưu động thông qua việc cầm cố bằng bộ chứng từ xuất khẩu hợp lệ.
• Chất lượng tín dụng ban đầu ổn định: Giai đoạn 2003-2005 ghi nhận tỷ lệ nợ quá hạn bằng 0%. Tuy nhiên, từ cuối năm 2008 đến 9 tháng đầu năm 2009, áp lực nợ xấu bắt đầu xuất hiện cục bộ do biến động tiêu cực từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu làm sụt giảm đơn hàng quốc tế.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu nghiên cứu được lượng hóa và minh họa chi tiết qua các bảng biểu thống kê như Bảng 2.2 và Biểu đồ 2.4 trong luận văn, thể hiện xu hướng tăng trưởng dư nợ song song với quá trình hội nhập sâu rộng của nền kinh tế. Nguyên nhân của những thành tựu đạt được xuất phát từ việc tốc độ tăng trưởng GDP bình quân của vùng ĐBSCL giai đoạn 2003-2008 duy trì ở mức cao 10,41%/năm (vượt mức bình quân 7,5%/năm của cả nước), cùng việc phân bổ vốn kịp thời cho các dự án chế biến nông - thủy sản xuất khẩu.

Tuy nhiên, kết quả phân tích cũng chỉ ra nhiều hạn chế mang tính cơ cấu. Danh mục mặt hàng cho vay còn hẹp và dễ bị tổn thương trước biến động giá nguyên liệu thế giới. Nghiệp vụ bảo lãnh tín dụng xuất khẩu và cho nhà nhập khẩu nước ngoài vay hầu như chưa được khai thác tương xứng với quy mô 11 chi nhánh. Thời gian thẩm định hồ sơ theo quy trình vẫn mất từ 4 đến 10 ngày làm việc tùy cấp phê duyệt, gây độ trễ nhất định đối với các hợp đồng xuất khẩu giao hàng gấp. Bên cạnh đó, mức lãi suất cho vay sau năm 2006 được điều chỉnh theo công thức lãi suất trái phiếu Chính phủ 5 năm cộng 0,5%/năm (đạt mức 8,7%/năm), làm giảm bớt khoảng cách ưu đãi so với ngân hàng thương mại.

Đề xuất và khuyến nghị

Hệ thống giải pháp phát triển tín dụng xuất khẩu tại VDB ĐBSCL đến năm 2015 được đề xuất tập trung vào 4 nhóm hành động cụ thể:

• Hoàn thiện quy trình nghiệp vụ và rút ngắn thời gian xử lý: VDB cần chuẩn hóa hồ sơ thẩm định điện tử, phân cấp ủy quyền linh hoạt cho ban giám đốc các chi nhánh khu vực, cắt giảm thời gian thẩm định đối với các khoản vay từng lần từ 5 ngày xuống tối đa 3 ngày làm việc, hoàn thành triển khai trong giai đoạn 2011-2012.
• Đa dạng hóa sản phẩm và mở rộng kênh bảo lãnh: Từng bước đưa các sản phẩm tài trợ mới vào thực tế như cho vay nhà nhập khẩu nước ngoài, chiết khấu bộ chứng từ xuất khẩu có truy đòi và nâng tỷ trọng bảo lãnh thực hiện hợp đồng lên mức 15-20% tổng dư nợ tín dụng xuất khẩu giai đoạn 2012-2015 theo thông lệ của Ngân hàng Xuất nhập khẩu Hàn Quốc (KEXIM) và Nhật Bản.
• Tăng cường liên kết vốn và nâng cao năng lực quản trị rủi ro: 11 chi nhánh VDB khu vực ĐBSCL chủ động ký kết thỏa thuận đồng tài trợ với các ngân hàng thương mại lớn, kết hợp tổ chức đào tạo chuyên sâu về phân tích báo cáo tài chính quốc tế cho hơn 300 cán bộ tín dụng nhằm kiểm soát chặt chẽ các khoản vay theo hạn mức.
• Kiến nghị hoàn thiện khung chính sách vĩ mô: Đề xuất Chính phủ và Bộ Tài chính sửa đổi Nghị định 151/2006/NĐ-CP theo hướng mở rộng danh mục hỗ trợ phù hợp với điều khoản ngoại lệ của Hiệp định SCM/WTO, duy trì cơ chế cấp bù lãi suất kịp thời và ban hành quy chế bắt buộc kiểm toán độc lập đối với mọi doanh nghiệp thụ hưởng vốn tín dụng chính sách từ năm 2011.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Ban lãnh đạo và cán bộ tín dụng hệ thống VDB: Vận dụng khung phân tích thực tiễn để tối ưu hóa quy trình thẩm định, quản trị danh mục cho vay xuất khẩu thủy sản và lúa gạo, kiểm soát an toàn tỷ lệ thu hồi nợ gốc đạt trên 95%.
• Lãnh đạo các doanh nghiệp xuất khẩu tại ĐBSCL: Nắm bắt điều kiện tiếp cận các gói tín dụng ưu đãi của Nhà nước, quy định về tỷ lệ tài sản bảo đảm tối thiểu 15% và các phương thức thanh toán quốc tế giảm thiểu rủi ro tỷ giá.
• Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Sử dụng tài liệu làm căn cứ lý luận và số liệu thực chứng phục vụ sửa đổi các văn bản điều hành tín dụng nhà nước, bảo đảm tuân thủ các cam kết song phương và đa phương của WTO và OECD.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên khối ngành Kinh tế - Tài chính: Khai thác làm tài liệu tham khảo giá trị cho các học phần Tài chính quốc tế, Tín dụng ngân hàng, Kinh tế phát triển với nhiều điển cứu sinh động về mô hình Eximbank tại các nước châu Á.

Câu hỏi thường gặp

Tín dụng xuất khẩu của VDB khác biệt căn bản như thế nào so với ngân hàng thương mại?

Tín dụng xuất khẩu của VDB hoạt động phi lợi nhuận theo Nghị định 151/2006/NĐ-CP, áp dụng mức lãi suất trần dựa trên lợi tức trái phiếu Chính phủ 5 năm cộng biên độ 0,5%/năm. Ngân hàng áp dụng tỷ lệ dự trữ bắt buộc 0%, được Chính phủ bảo đảm khả năng thanh toán và chỉ tập trung hỗ trợ các mặt hàng ưu tiên quốc gia thay vì tối đa hóa lợi nhuận thương mại.

Doanh nghiệp tại ĐBSCL cần đáp ứng những điều kiện cốt lõi nào để vay vốn xuất khẩu?

Doanh nghiệp phải có hợp đồng xuất khẩu hợp lệ thuộc danh mục hàng hóa được Nhà nước khuyến khích, có phương án sản xuất kinh doanh khả thi chứng minh có lãi, tuân thủ mức tài sản bảo đảm tối thiểu 15% giá trị khoản vay hoặc sử dụng bộ chứng từ xuất khẩu hoàn hảo theo quy định quản lý vốn tín dụng của VDB.

Quy định của WTO ảnh hưởng thế nào đến chính sách hỗ trợ lãi suất của VDB?

Theo Hiệp định SCM của WTO, việc trợ cấp lãi suất trực tiếp không theo cơ chế thị trường bị cấm hoàn toàn. Do đó, Việt Nam phải điều chỉnh khung lãi suất cho vay của VDB tiệm cận lãi suất thị trường thương mại, đồng thời áp dụng linh hoạt quy tắc ngoại lệ của OECD về lãi suất thương mại tham chiếu (TICR) để tránh bị các đối tác khởi kiện chống trợ cấp.

Vì sao tín dụng xuất khẩu tại ĐBSCL lại tập trung mật độ cao vào thủy sản và lúa gạo?

ĐBSCL sở hữu 65% diện tích đất tự nhiên dành cho nông nghiệp và thủy sản, sản xuất 90% lượng gạo và 60% giá trị thủy sản xuất khẩu của toàn quốc. Cấu trúc kinh tế đặc thù này tạo ra nhu cầu vốn lưu động thu mua hàng nông sản rất lớn, khiến hơn 85% tổng dư nợ cho vay của 11 chi nhánh tập trung vào hai ngành hàng then chốt này.

Mô hình tài trợ xuất khẩu của các nước phát triển mang lại bài học gì cho Việt Nam?

Kinh nghiệm từ Hàn Quốc, Trung Quốc và Nhật Bản cho thấy tầm quan trọng của việc thành lập ngân hàng xuất nhập khẩu chuyên biệt, tích hợp đồng bộ 3 công cụ: cấp vốn tín dụng ưu đãi, bảo lãnh thực hiện hợp đồng và bảo hiểm tín dụng xuất khẩu nhằm bảo vệ nhà xuất khẩu trước mọi rủi ro thanh toán quốc tế và biến động chính trị.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện lý thuyết thương mại quốc tế, các chuẩn mực của WTO, OECD, Liên minh Berne và kinh nghiệm phát triển tín dụng chính sách từ Hàn Quốc, Nhật Bản.
• Đánh giá thực trạng tăng trưởng dư nợ tín dụng xuất khẩu của 11 chi nhánh VDB vùng ĐBSCL giai đoạn 2003-2008 với tỷ trọng tăng dần từ 19,93% lên 27,51% toàn hệ thống.
• Khẳng định vai trò trụ cột của nguồn vốn ưu đãi Nhà nước trong việc thúc đẩy hai ngành hàng xuất khẩu chiến lược là lúa gạo (chiếm 90% sản lượng cả nước) và thủy sản (chiếm 60% kim ngạch).
• Chỉ rõ các rào cản về cơ cấu sản phẩm đơn điệu, quy trình thẩm định kéo dài từ 4 đến 10 ngày làm việc và những thách thức an toàn vốn trước tác động của suy thoái kinh tế toàn cầu.
• Đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ về quy trình, sản phẩm bảo lãnh, nguồn nhân lực và cơ chế kiểm toán độc lập đến năm 2015.

Công trình đóng góp luận cứ khoa học thực tiễn vững chắc cho công tác quản trị tín dụng chính sách trong thời kỳ hội nhập. Để tiếp tục nâng cao giá trị nghiên cứu, các chi nhánh VDB và cộng đồng doanh nghiệp cần chủ động phối hợp triển khai các đề xuất nghiệp vụ, tiến tới xây dựng nền tảng xuất khẩu bền vững và an toàn tài chính trong giai đoạn phát triển mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Những lý luận cơ bản về tín dụng xuất khẩu của Chính Phủ. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chương 2: Thực trạng về tín dụng xuất khẩu tại các chi nhánh NHPTVN khu vực ĐBSCL. Chương 3: Giải pháp phát triển tín dụng xuất khẩu tại các chi nhánh NHPTVN khu vực ĐBSCL. Kết luận của luận văn: Đề tài nghiên cứu thực trạng để tìm ra các giải pháp nhằm góp phần phát triển tín dụng trong xuất khẩu của Chính Phủ nói chung và của các chi nhánh NHPTVN khu vực ĐBSCL nói riêng.

Trên cơ sở đó tiếp tục phát huy những thành tựu đạt được và hướng tới phương châm “ an toàn, hiệu quả, hội nhập quốc tế, phát triển bền vững”. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1 NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TÍN DỤNG XUẤT KHẨU CỦA CHÍNH PHỦ 1. XUẤT KHẨU VÀ VAI TRÒ CỦA XUẤT KHẨU ĐỐI VỚI NỀN KINH TẾ 1. Các lý thuyết chủ yếu về thƣơng mại quốc tế.

- Lý thuyết cổ điển về lợi thế so sánh. Nhƣ chúng ta đã biết, con ngƣời thực hiện hoạt động buôn bán là vì: về cơ bản, buôn bán sinh ra lợi nhuận. Trong xã hội, con ngƣời có những khả năng và các nguồn lực khác nhau và có thể muốn tiêu dùng hàng hoá theo những tỷ lệ khác nhau. Những cơ sở khác nhau và những lợi thế về vật chất và tài chính khác nhau đã mở ra những khả năng buôn bán sinh lời.

Con ngƣời thƣờng thấy có lời khi đem buôn bán những thứ mà họ có số lƣợng lớn để đổi lấy những thứ mà họ cần mang. Vì trên thực tế, mỗi cá nhân hay gia đình đều không thể tự đáp ứng tất cả các nhu cầu tiêu dùng của cuộc sống, họ thƣờng thấy có lợi khi tham gia hoạt động phù hợp với họ nhất hoặc có một “lợi thế so sánh” nào đó về khả năng tự nhiên hay những lợi thế về nguồn lực của mình. Khi đó họ có thể trao đổi bất cứ lƣợng dƣ thừa nào về hàng hoá tự sản xuất để lấy những sản phẩm mà ngƣời khác làm ra có thể tƣơng đối dễ dàng hơn. Do đó, trong một chừng mực nào đó, hiện tƣợng chuyên môn hoá dựa trên lợi thế so sánh đã nảy sinh, thậm chí ngay cả trong thời nguyên thuỷ nhất của những xã hội tự cung tự cấp.

Thƣơng mại quốc tế xuất hiện từ sự đa dạng hoá tự nhiên giữa nền sản xuất giữa các nƣớc. Khi tham gia thƣơng mại quốc tế, các nƣớc đều có xu hƣớng chuyên môn hoá một số sản phẩm mà mình có điều kiện sản xuất thuận lợi nhất hoặc thuận lợi hơn để nhờ đó có thể giảm giá bán sản phẩm, tạo lợi thế về chi phí so với các nƣớc khác. Nghĩa là trong nƣớc nên nhập khẩu những sản phẩm mà trong nƣớc không có điều kiện sản xuất hoặc hiệu quả thấp và xuất khẩu những sản phẩm có điều kiện thuận lợi, hiệu quả cao. Tuy nhiên cũng cần quan tâm đến nhu cầu của quốc tế cả về chất lƣợng của sản phẩm đó.

Đây là vấn đề cốt lõi để đảm bảo khả năng cạnh tranh của sản phẩm. Khái niệm về chi phí tƣơng đối và giá cả khác nhau là cơ sở của lý thuyết ngoại thƣơng. Trang 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Trên thực tế một nƣớc có nền kinh tế kém phát triển (nhƣ Việt Nam) vẫn có thể có sản phẩm bán ra thị trƣờng thế giới, trong khi đó một nƣớc có đầy đủ điều kiện để sản xuất ra một mặt hàng (nhƣ Mỹ, Nhật bản…) lại vẫn đi nhập mặt hàng đó từ nƣớc khác (ví dụ nhƣ sản phẩm dệt may, giày dép…). Các nhà kinh tế học quốc tế vẫn chấp nhận học thuyết lợi thế so sánh của Adam Smith và David Ricardo, hai nhà kinh tế học cổ điển của Anh cuối thế kỷ 18 và đầu thế kỷ 19.

Năm 1817, David Ricardo nhà kinh tế học ngƣời Anh đã giải thích hiện tƣợng kinh tế trên bằng học thuyết lợi thế so sánh, trong đó có nhận định rằng: “Nếu một quốc gia có hiệu quả thấp hơn so với các quốc gia khác trong việc sản xuất tất cả các loại sản phẩm thì quốc gia đó vẫn có thể tham gia thƣơng mại quốc tế để tạo ra lợi ích”. Đối với David Ricardo, thƣơng mại thật sự là động lực của tăng trƣởng kinh tế trong ngắn hạn, nhƣng trong dài hạn nền kinh tế sẽ điều chỉnh tới điểm cân bằng trong trạng thái ổn định. Theo Samuelson, nguyên tắc lợi thế so sánh cho phép mỗi nƣớc sẽ có lợi nếu chuyên môn hoá sản xuất và xuất khẩu các hàng hoá mình có thể sản xuất với chi phí tƣơng đối thấp (tức là các hàng hoá mà họ sản xuất tƣơng đối có hiệu quả hơn so với nƣớc khác); ngƣợc lại, mỗi nƣớc sẽ có lợi nếu nhập khẩu những hàng hoá mà mình sản xuất với chi phí tƣơng đối cao (tức là những hàng hoá mà họ sản xuất tƣơng đối kém hiệu quả hơn các nƣớc khác). - Lý thuyết tân cổ điển về lợi thế so sánh.

Lý thuyết về lợi thế so sánh của David Ricardo không giải thích đƣợc nguyên nhân xuất hiện lợi thế so sánh, là vì sao các nƣớc khác nhau lại có chi phí cơ hội khác nhau. Để khắc phục đƣợc hạn chế này, hai nhà kinh tế học Thuỵ Điển là Heckcher và Ohlin đã phát triển lý thuyết lợi thế so sánh của David Ricardo, bằng việc xác định nguồn gốc của lợi thế so sánh chính là sự ƣu đãi về các yếu tố sản xuất mà kinh tế học phát triển vẫn gọi là nguồn lực sản xuất. Do đó, lý thuyết Heckscher – Ohlin còn gọi là lý thuyết so sánh các nguồn lực sản xuất vốn có, đã tính đến những khác biệt và cung ứng yếu tố (chủ yếu là đất đai, lao động và vốn) khi chuyên môn hoá quốc tế. Thƣơng mại quốc tế dựa vào những khác biệt về yếu tố sản xuất hiện có của mỗi nƣớc, ví dụ Viện Nam có nhiều lao động và Nhật Bản có nhiều vốn.

Việt Nam có lợi thế so sánh về những hàng hoá đòi hỏi nhiều lao động (dệt) và Nhật có lợi thế so sánh về Trang 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] những hàng hoá đòi hỏi nhiều vốn (thép), và điều đó có nghĩa là chi phí cơ hội của hàng dệt (đo bằng sản lƣợng thép để sản xuất ra môt đơn vị hàng dệt) ở Nhật cao hơn ở Việt Nam. Lý thuyết H – O dựa trên hai giả định quan trọng: Một là, các sản phẩm khác nhau cần các yếu tố sản xuất ở các tỷ lệ khác nhau. Ví dụ, sản phẩm nông nghiệp nói chung cần tỷ lệ lao động tƣơng đối lớn hơn trên mỗi đơn vị vốn, trong khi sản phẩm công nghiệp cần nhiều thời gian máy (vốn) hơn trên mỗi nhân công so với hầu hết sản phẩm nguyên khai. Hai là, các nƣớc sẵn có các yếu tố khác nhau.

Một số nƣớc có số vốn lớn trên mỗi công nhân và do vậy gọi là nƣớc “dƣ thừa vốn” trong khi các nƣớc khác có ích vốn và nhiều lao động. Do vậy, họ đƣợc gọi là các nƣớc “dƣ thừa lao động”. Lý thuyết này đã giải thích hiện tƣợng thƣơng mại quốc tế là do trong một nền kinh tế mở cửa, mỗi nƣớc đều hƣớng tới chuyên môn hóa các ngành sản xuất cho phép sử dụng nhiều nhất các nhân tố sản xuất mà đối với nƣớc đó là thuận lợi nhất (ví dụ nhƣ tài nguyên, lao động, vốn…). Nói cách khác, theo lý thuyết H – O, một số nƣớc có lợi thế so sánh hơn trong việc xuất khẩu một số sản phẩm hàng hóa của mình là do việc sản xuất những mặt hàng đã sử dụng nhiều yếu tố sản xuất mà nƣớc đó có ƣu đãi hơn so với một số nƣớc khác.

Chính sự ƣu đãi về các lợi thế tự nhiên các yếu tố sản xuất này (gồm vốn, lao động, tài nguyên, đất đai, khí hậu) đã khiến một số nƣớc có chi phí cơ hội thấp hơn (so với việc sản xuất các sản xuất hàng hoá khác) khi sản xuất các sản phẩm hàng hoá đó. - Học thuyết về chu kỳ sống của sản phẩm quốc tế. Học thuyết chu kỳ sống của sản phẩm quốc tế đƣợc đƣa ra để giải thích những hiện tƣợng mới gắn liền với những thay đổi của thƣơng mại quốc tế. Nó cũng phản ánh sự phát triển nhanh chóng của tiến bộ khoa học kỹ thuật và quyền lợi của các tập đoàn đa quốc gia trong thƣơng mại quốc tế.

Mô hình chu kỳ sản phẩm cho thấy rằng một sản phẩm đòi hỏi tay nghề lao động rất cao ở giai đoạn đầu, sau đó khi thị trƣờng đã phát triển và kỹ thuật phổ biến hơn thì sản phẩm đƣợc chuẩn hoá, và do đó, các nƣớc có trình độ kém tinh vi hơn có thể sản xuất hàng loạt với những lao động kém hơn về kỹ năng. Các nền kinh tế tiên tiến có lợi thế so sánh với những mặt hàng chƣa chuẩn hoá, còn các nƣớc kém phát triển lại có lợi thế so sánh về các hàng hoá đã chuẩn hoá. Trang 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chu kỳ sống của sản phẩm có 4 giai đoạn: xâm nhập, tăng trƣởng, chín mùi và suy thoái. Thời gian tồn tại cùa mỗi giai đoạn không giống nhau ở mỗi thị trƣờng.

Bởi vì sản phẩm mới ở thị trƣờng không phải mới ở thị trƣờng khác. Cho nên các quốc gia tiến hành buôn bán với nhau do sự đổi mới các sản phẩm ở mỗi quốc gia khác nhau: Giai đoạn xâm nhập, thông thƣờng sự xuất hiện sản phẩm mới thƣờng ở các nƣớc phát triển vì một số lý do sau đây: Do thu nhập cao nên cho phép có điều kiện chi tiêu vào các hoạt động nghiên cứu và phát triển ra sản phẩm mới; Sự cạnh tranh khách hàng ở các quốc gia đó rất gay gắt; Số lƣợng ngƣời tiêu dùng có mức thu nhập cao rất lớn; Những quốc gia này có nhiều nhà khoa học và đầy đủ các phƣơng tiện nên thuận lợi cho việc nghiên cứu. Các sản phẩm đƣợc phát triển do nhu cầu thị trƣờng, tính từ sản phẩm xuất hiện đến khi không bán đƣợc trên thị trƣờng gọi là vòng đời một sản phẩm. Khi sản phẩm mới ra đời thông thƣờng đƣợc bán ở thị trƣờng nội địa với số lƣợng không nhiều, trƣớc khi sản phẩm đƣợc đƣa vào thị trƣờng quốc tế thì điều này rất thuận lợi cho công ty sản xuất.

Thứ nhất là vì địa điểm sản xuất và tiêu thụ gần nhau nên chi phí lƣu chuyển nhỏ.