Luận văn một số giải pháp nhằm phát triển thương mại hàng hóa dịch vụ của việt nam với các nước tiểu vùng sông mê kông mở rộng

Luận văn đề xuất giải pháp phát triển thương mại hàng hóa, dịch vụ Việt Nam với các nước tiểu vùng sông Mê Kông mở rộng, tăng cường hợp tác kinh tế.

• Tác giả: ThS. Nguyễn Lương Thanh
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Văn Nam
• Trường học: Viện Nghiên cứu Thương mại
• Chuyên ngành: Kinh tế
• Đề tài: Giải Pháp Phát Triển Thương Mại Hàng Hóa Và Dịch Vụ Việt Nam Với Tiểu Vùng Sông Mê Kông Mở Rộng
• Loại tài liệu: báo cáo tổng hợp
• Năm xuất bản: 2006
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TIỂU VÙNG SÔNG MÊ KÔNG MỞ RỘNG (GMS) - CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC CỦA VIỆT NAM TRONG HỢP TÁC PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI VỚI CÁC NƯỚC GMS
• 1.1. ĐẶC ĐIỂM KINH TẾ - XÃ HỘI TIỂU VÙNG SÔNG MÊ KÔNG MỞ RỘNG
• 1.1.1. Đặc điểm của lưu vực Mê Kông
• 1.1.2. Đặc điểm kinh tế thương mại của GMS
• 1.2. LỊCH SỬ HÌNH THÀNH, NGUYÊN TẮC VÀ NỘI DUNG HỢP TÁC CỦA GMS
• 1.2.1. Lịch sử hình thành và phát triển của GMS
• 1.2.2. Những nội dung hợp tác của GMS
• 1.3. VAI TRÒ TÁC ĐỘNG CỦA GMS
• 1.3.1. Đối với thế giới và khu vực
• 1.3.2. Đối với các nước thuộc Tiểu vùng
• 1.4. CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC CỦA VIỆT NAM TRONG PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI VỚI CÁC NƯỚC TRONG GMS
• 1.4.1. Thách thức
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUAN HỆ THƯƠNG MẠI HÀNG HÓA VÀ DỊCH VỤ GIỮA VIỆT NAM VÀ CÁC NƯỚC GMS
• 2.1. THỰC TRẠNG HỢP TÁC KINH TẾ CỦA GMS TRONG THỜI GIAN QUA
• 2.2. THỰC TRẠNG VỀ THƯƠNG MẠI HÀNG HÓA GIỮA VIỆT NAM VỚI CÁC NƯỚC GMS
• 2.2.1. Thực trạng xuất nhập khẩu hàng hóa
• 2.2.2. Tình hình xuất nhập khẩu hàng hóa với toàn GMS
• 2.2.3. Tình hình xuất nhập khẩu hàng hóa giữa Việt Nam với các thành viên GMS
• 2.2.3.1. Đối với Việt Nam - Trung Quốc
• 2.2.3.2. Xuất nhập khẩu hàng hóa giữa Việt Nam với Campuchia
• 2.2.3.3. Xuất nhập khẩu hàng hóa giữa Việt Nam với Thái Lan
• 2.2.3.4. Xuất nhập khẩu hàng hóa giữa Việt Nam với Mianma
• 2.2.3.5. Chính sách thương mại hàng hóa với các nước GMS của Việt Nam
• 2.3. THỰC TRẠNG VỀ THƯƠNG MẠI DỊCH VỤ GIỮA VIỆT NAM VỚI CÁC NƯỚC GMS
• 2.3.1. Xuất nhập khẩu dịch vụ giữa Việt Nam với các nước GMS
• 2.3.2. Chính sách thương mại dịch vụ của Việt Nam với các nước GMS
• 2.4. ĐÁNH GIÁ CHUNG VÀ NHỮNG BÀI HỌC BƯỚC ĐẦU
• 2.4.1. Những mặt đã đạt được và những mặt cần hạn chế
• 2.4.2. Nguyên nhân của những thành công và hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI HÀNG HÓA VÀ DỊCH VỤ CỦA VIỆT NAM VỚI CÁC NƯỚC GMS
• 3.1. YẾU TỐ THỜI ĐẠI VÀ XU THẾ HỢP TÁC PHÁT TRIỂN QUAN HỆ THƯƠNG MẠI CỦA VIỆT NAM VỚI CÁC NƯỚC GMS
• 3.2. QUAN ĐIỂM VÀ PHƯƠNG HƯỚNG PHÁT TRIỂN HỢP TÁC GMS
• 3.2.1. Quan điểm phát triển hợp tác GMS
• 3.2.2. Phương hướng phát triển hợp tác thương mại trong khuôn khổ GMS
• 3.2.3. Phát triển hợp tác các lĩnh vực khác thuộc Tiểu vùng sông Mê Kông mở rộng
• 3.2.4. Tập trung phát triển các hành lang kinh tế trong Tiểu vùng
• 3.3. MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHUNG CHO GMS
• 3.3.1. Tập trung triển khai, thực hiện các chương trình, dự án hợp tác đã đề ra
• 3.3.2. Cần có chính sách để thu hút nguồn vốn đầu tư vào các chương trình, dự án của Tiểu vùng
• 3.3.3. Cần phải có biện pháp để nâng cao tính thực thi các cam kết giữa các thành viên
• 3.4. MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NHẰM PHÁT TRIỂN QUAN HỆ THƯƠNG MẠI HÀNG HÓA VÀ DỊCH VỤ CỦA VIỆT NAM VỚI CÁC NƯỚC GMS
• 3.4.1. Đối với Trung Quốc
• 3.4.2. Đối với Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào (CHDCNDL)
• 3.4.3. Đối với Thái Lan
• 3.4.4. Một số kiến nghị
• 3.4.5. Đối với các thành viên GMS
• 3.4.6. Đối với nước ta
• Danh mục tài liệu tham khảo
• Danh mục các số liệu, bảng biểu

Tóm tắt

I. Tổng quan về thương mại Việt Nam và tiểu vùng sông Mê Kông mở rộng

Thương mại Việt Nam với các nước trong tiểu vùng sông Mê Kông mở rộng (GMS) đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế khu vực. GMS bao gồm Việt Nam, Lào, Campuchia, Thái Lan, Myanmar và tỉnh Vân Nam - Trung Quốc. Với dân số khoảng 260 triệu người và GDP toàn vùng đạt 260 tỷ USD (năm 2003), GMS là khu vực có tiềm năng lớn về hàng hóa xuất khẩu và dịch vụ thương mại. Việt Nam đã tích cực tham gia vào các chương trình hợp tác GMS từ năm 1992, tập trung vào các lĩnh vực như giao thông, năng lượng, và du lịch. Hợp tác kinh tế trong GMS không chỉ giúp Việt Nam mở rộng thị trường mà còn tạo cơ hội để phát triển chuỗi cung ứng và hạ tầng logistics.

1.1. Đặc điểm kinh tế xã hội của GMS

GMS có diện tích khoảng 2,3 triệu km², với kinh tế vùng đa dạng và phong phú. Các nước trong GMS có sự tương đồng về cơ cấu kinh tế, chủ yếu dựa vào nông nghiệp và thương mại. Phát triển bền vững là mục tiêu chính của GMS, đặc biệt trong việc khai thác tài nguyên sông Mê Kông. Việt Nam, với vị trí địa lý thuận lợi, đã tận dụng tốt các cơ hội từ hợp tác phát triển để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và mở rộng thị trường hàng hóa.

1.2. Cơ hội và thách thức trong hợp tác thương mại

Việt Nam đối mặt với nhiều thách thức trong thương mại quốc tế với GMS, bao gồm sự cạnh tranh từ các nước thành viên và hạn chế về chính sách thương mại. Tuy nhiên, cơ hội đầu tư vào các dự án hạ tầng và dịch vụ logistics đang mở ra nhiều triển vọng. Việc tăng cường kết nối vùng và thúc đẩy chiến lược thương mại sẽ giúp Việt Nam tận dụng tối đa lợi thế từ GMS.

II. Thực trạng thương mại hàng hóa và dịch vụ giữa Việt Nam và GMS

Thương mại hàng hóa giữa Việt Nam và các nước GMS đã có sự tăng trưởng đáng kể từ năm 1995 đến 2004. Kim ngạch xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và các nước GMS đạt mức cao, đặc biệt là với Trung Quốc, Thái Lan và Campuchia. Dịch vụ thương mại cũng phát triển mạnh, tập trung vào các lĩnh vực như giao thông, du lịch và năng lượng. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều hạn chế trong việc thực thi các cam kết hợp tác và phát triển hạ tầng.

2.1. Xuất nhập khẩu hàng hóa

Kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam sang các nước GMS chủ yếu tập trung vào nông sản, thủy sản và hàng công nghiệp nhẹ. Trong khi đó, nhập khẩu hàng hóa từ GMS chủ yếu là nguyên liệu và máy móc. Việt Nam đã có những bước tiến trong việc cải thiện chuỗi cung ứng và tăng cường hợp tác kinh tế với các nước thành viên.

2.2. Dịch vụ thương mại

Dịch vụ thương mại giữa Việt Nam và GMS tập trung vào các lĩnh vực như giao thông, du lịch và năng lượng. Việt Nam đã đầu tư mạnh vào hạ tầng logistics để tăng cường kết nối với các nước GMS. Tuy nhiên, sự thiếu đồng bộ trong chính sách thương mại và hạn chế về nguồn vốn đầu tư vẫn là những rào cản lớn.

III. Giải pháp phát triển thương mại hàng hóa và dịch vụ

Để phát triển thương mại hàng hóa và dịch vụ thương mại với GMS, Việt Nam cần tập trung vào các giải pháp chiến lược. Đầu tư phát triển hạ tầng giao thông và logistics là yếu tố then chốt. Bên cạnh đó, việc hoàn thiện chính sách thương mại và tăng cường hợp tác phát triển sẽ giúp Việt Nam tận dụng tối đa các cơ hội từ GMS.

3.1. Phát triển hạ tầng và logistics

Việt Nam cần đầu tư mạnh vào phát triển hạ tầng giao thông và dịch vụ logistics để tăng cường kết nối với các nước GMS. Các dự án như hành lang kinh tế Đông-Tây và cải thiện hệ thống cảng biển sẽ giúp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và mở rộng thị trường hàng hóa.

3.2. Hoàn thiện chính sách thương mại

Việc hoàn thiện chính sách thương mại là yếu tố quan trọng để thúc đẩy hợp tác kinh tế với GMS. Việt Nam cần xây dựng các chính sách ưu đãi để thu hút đầu tư phát triển và tăng cường kết nối vùng. Đồng thời, cần có các biện pháp để nâng cao tính thực thi các cam kết hợp tác.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bé th−¬ng m¹i §Ò tµi khoa häc cÊp bé M· sè: 2004-78-008 B¸o c¸o tæng hîp Mét sè gi¶i ph¸p nh»m ph¸t triÓn th−¬ng m¹i hµng ho¸ vµ dÞch vô cña ViÖt Nam víi c¸c n−íc tiÓu vïng s«ng mª k«ng më réng 5896 21/6/2006 Hµ Néi 12/2005 Bé th−¬ng m¹i §Ò tµi khoa häc cÊp bé M∙ sè: 2004-78-008 Mét sè gi¶i ph¸p nh»m ph¸t triÓn th−¬ng m¹i hµng ho¸ vµ dÞch vô cña ViÖt Nam víi c¸c n−íc tiÓu vïng s«ng mª k«ng më réng C¬ quan qu¶n lý: Bé Th−¬ng m¹i C¬ quan chñ tr× thùc hiÖn: ViÖn Nghiªn cøu Th−¬ng m¹i Chñ nhiÖm ®Ò tµi: PGS. NguyÔn V¨n Nam C¸c thµnh viªn: - ThS. NguyÔn L−¬ng Thanh - CN. NguyÔn V¨n Toµn - CN.

Lª Huy Kh«i C¬ quan chñ tr× thùc hiÖn Chñ tÞch héi ®ång nghiÖm thu C¬ quan qu¶n lý Danh môc c¸c tõ viÕt t¾t GMS: TiÓu vïng s«ng Mª K«ng më réng WTO: Tæ chøc Th−¬ng m¹i thÕ giíi EU: Liªn minh ch©u ¢u UNDP: Ch−¬ng tr×nh ph¸t triÓn cña Liªn hîp quèc ASEAN: HiÖp héi c¸c quèc gia §«ng Nam ¸ ASEM: DiÔn ®µn hîp t¸c ¸ - ¢U AFTA: Khu vùc th−¬ng m¹i tù do ASEAN ASEAN-CCI: Phßng Th−¬ng m¹i vµ C«ng nghiÖp ASEAN ASEAN-BAC: Héi ®ång T− vÊn kinh doanh ASEAN AICO: HiÖp ®Þnh vÒ ch−¬ng tr×nh hîp t¸c c«ng nghiÖp ASEAN WEF: DiÔn ®µn kinh tÕ thÕ giíi ADB: Ng©n hµng ph¸t triÓn ch©u ¸ WB: Ng©n hµng thÕ giíi IMF: Quü tiÒn tÖ quèc tÕ AC-FTA: HiÖp ®Þnh khung Khu vùc th−¬ng m¹i tù do ASEAN-Trung Quèc FTA: Khu th−¬ng m¹i tù do RTA: Tho¶ thuËn th−¬ng m¹i khu vùc MFN: Quy chÕ tèi huÖ quèc GSP: Quy chÕ thuÕ quan −u ®·i phæ cËp PTA: HiÖp ®Þnh −u ®·i thuÕ quan BTA: HiÖp ®Þnh th−¬ng m¹i tù do song ph−¬ng AIA: HiÖp ®Þnh khung vÒ khu vùc ®Çu t− ASEAN EWEC: Hµnh lang §«ng-T©y NDT: Nh©n d©n tÖ USD: §« la Mü Baht: TiÒn B¹t cña Th¸i Kyat: TiÒn cña Mianma UBND: Uû ban nh©n d©n KH-CN: Khoa häc - c«ng nghÖ TP.HCM: Thµnh phè Hå ChÝ Minh VCCI: Phßng Th−¬ng m¹i vµ C«ng nghiÖp ViÖt Nam VDC: C«ng ty §iÖn to¸n vµ TruyÒn sè liÖu Môc lôc Néi dung Trang Më ®Çu 1 Ch−¬ng I: tiÓu vïng s«ng Mª K«ng më réng (GMS) - C¬ héi vµ th¸ch thøc cña ViÖt Nam trong hîp t¸c ph¸t triÓn th−¬ng m¹i víi c¸c n−íc GMS 4 I. §Æc ®iÓm kinh tÕ - x· héi TiÓu vïng s«ng Mª K«ng më réng 4 1. §Æc ®iÓm cña l−u vùc Mª K«ng 5 1. §Æc ®iÓm kinh tÕ th−¬ng m¹i cña GMS 10 II.

LÞch sö h×nh thµnh, nguyªn t¾c vµ néi dung hîp t¸c cña GMS 17 2. LÞch sö h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña GMS 17 2. Nh÷ng néi dung hîp t¸c cña GMS 21 III. Vai trß t¸c ®éng cña GMS 28 3.

§èi víi thÕ giíi vµ khu vùc 28 3. §èi víi c¸c n−íc thuéc TiÓu vïng 30 IV. C¬ héi vµ th¸ch thøc cña ViÖt Nam trong ph¸t triÓn th−¬ng m¹i víi c¸c n−íc trong GMS 35 4. Th¸ch thøc 37 Ch−¬ng II: Thùc tr¹ng quan hÖ th−¬ng m¹i hµng ho¸ vµ dÞch vô gi÷a ViÖt nam vµ c¸c n−íc GMS 39 I.

Thùc tr¹ng hîp t¸c kinh tÕ cña GMS trong thêi gian qua 39 II. Thùc tr¹ng vÒ th−¬ng m¹i hµng ho¸ gi÷a ViÖt Nam víi c¸c n−íc GMS 41 2. Thùc tr¹ng xuÊt nhËp khÈu hµng ho¸ 41 2.1 T×nh h×nh xuÊt nhËp khÈu hµng ho¸ víi toµn GMS 42 2. T×nh h×nh xuÊt nhËp khÈu hµng ho¸ gi÷a ViÖt Nam víi c¸c thµnh viªn GMS 44 2.

§èi víi V©n Nam - Trung Quèc 44 2. XuÊt nhËp khÈu hµng ho¸ gi÷a ViÖt Nam víi Campuchia 52 2. XuÊt nhËp khÈu hµng ho¸ gi÷a ViÖt Nam víi Th¸i Lan 56 2. XuÊt nhËp khÈu hµng ho¸ gi÷a ViÖt Nam víi Mianma 59 2.

ChÝnh s¸ch th−¬ng m¹i hµng ho¸ víi c¸c n−íc GMS cña ViÖt Nam 60 III. Thùc tr¹ng vÒ th−¬ng m¹i dÞch vô gi÷a ViÖt Nam víi c¸c n−íc GMS 64 3. XuÊt nhËp khÈu dÞch vô gi÷a ViÖt Nam víi c¸c n−íc GMS 64 3. ChÝnh s¸ch th−¬ng m¹i dÞch vô cña ViÖt Nam víi c¸c n−íc GMS 67 IV.

§¸nh gi¸ chung vµ nh÷ng bµi häc b−íc ®Çu 70 4. Nh÷ng mÆt ®· ®¹t ®−îc vµ nh÷ng mÆt cßn h¹n chÕ 70 4. Nguyªn nh©n cña nh÷ng thµnh c«ng vµ h¹n chÕ 73 Ch−¬ng III: §Þnh h−íng vµ mét sè gi¶i ph¸p nh»m ph¸t triÓn th−¬ng m¹i hµng ho¸ vµ dÞch vô cña viÖt nam víi c¸c n−íc GMS 76 I. YÕu tè thêi ®¹i vµ xu thÕ hîp t¸c ph¸t triÓn quan hÖ th−¬ng m¹i cña ViÖt Nam víi c¸c n−íc GMS 76 II.

Quan ®iÓm vµ ph−¬ng h−íng ph¸t triÓn hîp t¸c GMS 79 2. Quan ®iÓm ph¸t triÓn hîp t¸c GMS 79 2. Ph−¬ng h−íng ph¸t triÓn hîp t¸c th−¬ng m¹i trong khu«n khæ GMS 82 2. Ph¸t triÓn hîp t¸c c¸c lÜnh vùc kh¸c thuéc TiÓu vïng s«ng Mª K«ng më réng 86 2.

TËp trung ph¸t triÓn c¸c hµnh lang kinh tÕ trong TiÓu vïng 93 III. Mét sè gi¶i ph¸p chung cho GMS 94 3. TËp trung triÓn khai, thùc hiÖn c¸c ch−¬ng tr×nh, dù ¸n hîp t¸c ®· ®Ò ra 94 3. CÇn cã chÝnh s¸ch ®Ó thu hót nguån vèn ®Çu t− vµo c¸c ch−¬ng tr×nh, dù ¸n cöa TiÓu vïng 96 3.

CÇn ph¶i cã biÖn ph¸p ®Ó n©ng cao tÝnh thùc thi c¸c cam kÕt gi÷a c¸c thµnh viªn 97 IV. Mét sè gi¶i ph¸p chñ yÕu nh»m ph¸t triÓn quan hÖ th−¬ng m¹i hµng ho¸ vµ dÞch vô cña ViÖt Nam víi c¸c n−íc GMS 98 4. §èi víi Trung quèc 98 4. §èi víi Céng hoµ d©n chñ nh©n d©n Lµo (CHDCNDL) 102 4.

§èi víi Th¸i Lan 107 4. Mét sè kiÕn nghÞ 110 5. §èi víi c¸c thµnh viªn GMS 110 5. §èi víi n−íc ta 111 KÕt luËn 114 Danh môc tµi liÖu tham kh¶o 115 Danh môc c¸c s¬ ®å, b¶ng biÓu S¬ ®å, b¶ng biÓu Trang B¶ng 1: Tæng hîp mét sè chØ tiªu kinh tÕ chñ yÕu cña c¸c quèc gia GMS 10 (2003) B¶ng 2: Tæng hîp mét kÕt qu¶ th−¬ng m¹i chñ yÕu cña c¸c quèc gia GMS 13 (2003) B¶ng 3: Kim ng¹ch xuÊt nhËp khÈu hµng ho¸ gi÷a ViÖt Nam vµ c¸c n−íc 44 GMS thêi kú 1995 - 2004 B¶ng 4: C¸n c©n th−¬ng m¹i hµng ho¸ gi÷a ViÖt Nam vµ c¸c n−íc GMS 45 n¨m 2004 B¶ng 5: Kim ng¹ch xuÊt nhËp khÈu hµng ho¸ ViÖt Nam - V©n Nam thêi kú 47 1995 - 2004 B¶ng 6: C¸c mÆt hµng xuÊt khÈu sang V©n Nam 48 B¶ng 7: C¸c mÆt hµng nhËp khÈu tõ V©n Nam 49 B¶ng 8: Kim ng¹ch xuÊt nhËp khÈu hµng ho¸ ViÖt Nam - Lµo thêi kú 1995 51 - 2004 B¶ng 9: XuÊt khÈu hµng ho¸ cña ViÖt Nam sang Lµo 53 B¶ng 10: NhËp khÈu hµng ho¸ cña ViÖt Nam tõ Lµo 54 B¶ng 11: Kim ng¹ch XNK hµng ho¸ gi÷a ViÖt Nam vµ Campuchia 55 B¶ng 12: XuÊt khÈu hµng ho¸ ViÖt Nam sang Campuchia 56 B¶ng 13: NhËp khÈu hµng ho¸ tõ Campuchia cña ViÖt Nam 57 B¶ng 14: Kim ng¹ch xuÊt nhËp khÈu hµng ho¸ gi÷a ViÖt Nam - Th¸i Lan 58 B¶ng 15: XuÊt khÈu hµng ho¸ ViÖt Nam sang Th¸i Lan 59 B¶ng 16: NhËp khÈu hµng ho¸ tõ Th¸i Lan cña ViÖt Nam 60 B¶ng 17: Kim ng¹ch XNK hµng ho¸ gi÷a ViÖt Nam vµ Mianma 61 B¶ng 18: XuÊt khÈu hµng ho¸ ViÖt Nam sang Mianma 61 B¶ng 19: NhËp khÈu hµng ho¸ tõ Mianma cña ViÖt Nam 62 Më ®Çu 1.

Sù cÇn thiÕt nghiªn cøu ®Ò tµi Ch©u ¸ cã mét con s«ng ®i qua nhiÒu n−íc, ®ã lµ s«ng Lan Th−¬ng - Mª K«ng, ®−îc coi lµ s«ng “§a nuýp” cña Ph−¬ng §«ng. Uû ban s«ng Mª K«ng ®−îc thµnh lËp n¨m 1957, gåm ViÖt Nam, Lµo, Campuchia vµ Th¸i Lan. Tuy nhiªn, nhiÒu ho¹t ®éng cña Uû ban Mª K«ng bÞ h¹n chÕ do chiÕn tranh triÒn miªn vµ n¹n diÖt chñng t¹i Campuchia. N¨m 1992, Ng©n hµng ph¸t triÓn ch©u ¸ (ADB) ®· ®Ò xuÊt s¸ng kiÕn ph¸t triÓn TiÓu vïng s«ng Mª K«ng më réng (GMS), bao gåm c¸c n−íc vµ vïng l·nh thæ: ViÖt Nam, Lµo, Campuchia, Th¸i Lan, Mianmar vµ tØnh V©n Nam - Trung Quèc (Trung Quèc tuy chØ cã mét tØnh thuéc kh«ng gian cña TiÓu vïng, song Trung Quèc tham gia TiÓu vïng víi t− c¸ch lµ mét quèc gia).

DiÖn tÝch l·nh thæ cña toµn khu vùc kho¶ng 2,3 triÖu km2, d©n sè kho¶ng 260 triÖu ng−êi, GDP toµn vïng vµo kho¶ng 260 tû USD (sè liÖu n¨m 2003). VÒ vÞ trÝ ®Þa lý, GMS lµ b¶n lÒ, lµ ng· ba giao l−u gi÷a ba vïng §«ng B¾c ¸, §«ng Nam ¸ vµ Nam ¸ (Ên §é, B¨ng La §Ðt), cã thÓ nãi GMS n»m gi÷a nh÷ng vïng n¨ng ®éng vµ ph¸t triÓn nhÊt trong thÕ kû tíi. Nh÷ng c¬ së chñ yÕu dÉn tíi sù h×nh thµnh GMS bao gåm: Thø nhÊt, s«ng Mª K«ng lµ “sîi d©y tù nhiªn” nèi liÒn c¸c quèc gia trong GMS víi nhau; c¸c quèc gia trong GMS ngµy cµng nhËn thøc s©u s¾c r»ng ph¶i phèi hîp vµ t¨ng c−êng liªn kÕt, hîp t¸c víi nhau th× míi cã thÓ khai th¸c, sö dông cã hiÖu qu¶ nhÊt tiÒm n¨ng to lín cña s«ng Mª K«ng, b¶o vÖ tèt m«i tr−êng vµ ph¸t triÓn bÒn v÷ng Thø hai, xu thÕ toµn cÇu ho¸, khu vùc ho¸ ®· t¸c ®éng m¹nh mÏ ®Õn nhËn thøc vµ t¹o nªn nhu cÇu t¨ng c−êng quan hÖ hîp t¸c gi÷a c¸c n−íc trong GMS c¶ vÒ kinh tÕ, chÝnh trÞ vµ v¨n ho¸; Thø ba, c¸c n−íc trong GMS còng lµ c¸c n−íc thµnh viªn cña AFTA, CAFTA. V× vËy, quan hÖ hîp t¸c gi÷a c¸c n−íc trong GMS ®· cã c¬ së quan träng lµ sù ®ång thuËn trong khu«n khæ cña AFTA vµ CAFTA.

Trong nh÷ng n¨m qua, quan hÖ hîp t¸c gi÷a c¸c n−íc GMS ®· vµ ®ang ®−îc cñng cè vµ ph¸t triÓn. §Õn nay ®· cã 12 cuéc héi nghÞ Bé tr−ëng GMS, héi nghÞ cÊp Thñ t−íng lÇn ®Çu tiªn ®−îc tæ chøc th¸ng 12/2002 t¹i Campuchia. Trong Héi nghÞ Bé tr−ëng lÇn thø 3 t¹i Hµ Néi th¸ng 4/1994 x¸c ®Þnh hîp t¸c GMS tËp trung vµo 7 lÜnh vùc chñ yÕu: giao th«ng vËn t¶i, n¨ng l−îng, b−u chÝnh viÔn th«ng, m«i tr−êng, th−¬ng m¹i vµ ®Çu t−, du lÞch, ph¸t triÓn nguån nh©n lùc. NhiÒu HiÖp ®Þnh ®· ký kÕt gi÷a c¸c n−íc trong GMS nh−: c¸c HiÖp ®Þnh hîp t¸c song ph−¬ng, ®a ph−¬ng; c¸c HiÖp ®Þnh vÒ vËn t¶i; vµ nhiÒu tho¶ thuËn kh¸c… nh»m t¹o ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn hîp t¸c vµ giao l−u kinh tÕ, th−¬ng m¹i gi÷a c¸c n−íc trong GMS.

1 Tuy nhiªn, quan hÖ hîp t¸c ph¸t triÓn nãi chung vµ quan hÖ th−¬ng m¹i nãi riªng gi÷a c¸c n−íc trong GMS vÉn cßn nhiÒu h¹n chÕ, ch−a ®−îc nh− mong muèn, hy väng cña c¸c n−íc tham gia. §iÒu nµy cã nhiÒu nguyªn nh©n kh¸c nhau. Mét lµ, sù hîp t¸c trong khu«n khæ GMS bÞ chi phèi bëi c¸c tho¶ thuËn ®· ®−îc ký kÕt trong khu«n khæ AFTA, ASEAN, còng nh− nh÷ng tiÕn bé ®¹t ®−îc trong qu¸ tr×nh h×nh thµnh CAFTA. §©y lµ nguyªn nh©n quan träng nhÊt dÉn ®Õn sù h¹n chÕ trong quan hÖ hîp t¸c cña GMS.