Luận văn giải pháp phát triển thẻ thanh toán tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu ueh giải pháp phát triển thẻ thanh toán tại ngân hàng thương mại cổ phần công thương việt nam, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề

• Tác giả: Lê Thị Phương Linh
• Người hướng dẫn: PGS.TS Hoàng Đức
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh tế tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Giải pháp phát triển thẻ thanh toán tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ THẺ THANH TOÁN
• 1.1. Thẻ thanh toán
• 1.2. Lịch sử ra đời và phát triển của thẻ thanh toán trên thế giới
• 1.3. Khái niệm thẻ thanh toán
• 1.4. Phân loại thẻ thanh toán
• 1.5. LỢI ÍCH CỦA THẺ THANH TOÁN
• 1.5.1. Xét về phương diện vĩ mô
• 1.5.2. Xét về phương diện vi mô
• 1.6. MỘT SỐ KINH NGHIỆM SỬ DỤNG THẺ THANH TOÁN CÁC NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI VÀ TRONG KHU VỰC
• 1.7. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ THẺ THANH TOÁN TẠI NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM
• 2.1. TỔNG QUAN VỀ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA VIETINBANK TỪ NĂM 2003 - 2008
• 2.2. THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ THẺ THANH TOÁN CỦA VIETINBANK TRONG GIAI ĐOẠN 2003 – 2008
• 2.2.1. Sự ra đời và phát triển thẻ thanh toán của Vietinbank
• 2.2.2. Cơ sở pháp lý của việc phát hành thẻ thanh toán của Vietinbank
• 2.2.3. Thực trạng về phát triển dịch vụ thẻ thanh toán của Vietinbank
• 2.2.4. Những điểm phát hành thẻ thanh toán: thẻ quốc tế và nội địa
• 2.2.5. Những kết quả đạt được
• 2.2.6. Những tồn tại chủ yếu của thẻ thanh toán Vietinbank và nguyên nhân gây ra
• 2.3. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG III: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN THẺ THANH TOÁN TẠI NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM
• 3.1. ĐỊNH HƯỚNG VÀ MỤC TIÊU PHÁT TRIỂN THẺ THANH TOÁN CỦA VIETINBANK ĐẾN NĂM 2015
• 3.2. MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN THẺ THANH TOÁN CỦA VIETINBANK
• 3.2.1. Những kiến nghị với các cơ quan hữu quan
• 3.2.1.1. Đối với Chính phủ
• 3.2.1.2. Đối với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
• 3.2.1.3. Đối với Hội thẻ ngân hàng Việt Nam
• 3.2.2. Những giải pháp phát triển dịch vụ thẻ của Vietinbank
• 3.2.2.1. Xây dựng hình ảnh thương hiệu mạnh
• 3.2.2.2. Tập trung đầu tư phát triển công nghệ thẻ
• 3.2.2.3. Đa dạng hóa các sản phẩm, dịch vụ
• 3.2.2.4. Phát triển mạng lưới
• 3.2.2.5. Tăng cường công tác tiếp thị, quảng cáo, chăm sóc khách hàng
• 3.2.2.6. Đào tạo nguồn nhân lực của ngân hàng đảm bảo có khả năng tiếp nhận và vận hành công nghệ mới
• 3.2.2.7. Hoàn thiện quy trình nghiệp vụ, mô hình tổ chức
• 3.2.2.8. Giải pháp phòng ngừa và quản lý rủi ro
• 3.3. Kết luận chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp phát triển thẻ thanh toán tại VietinBank

Thẻ thanh toán đã trở thành một phần không thể thiếu trong hệ thống tài chính hiện đại. VietinBank, một trong những ngân hàng thương mại cổ phần hàng đầu tại Việt Nam, đang nỗ lực phát triển dịch vụ thẻ thanh toán để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng. Việc phát triển thẻ thanh toán không chỉ giúp ngân hàng tăng trưởng doanh thu mà còn nâng cao trải nghiệm khách hàng.

1.1. Lịch sử phát triển thẻ thanh toán tại VietinBank

VietinBank đã bắt đầu phát triển dịch vụ thẻ thanh toán từ những năm đầu 2000. Qua nhiều năm, ngân hàng đã không ngừng cải tiến công nghệ và mở rộng mạng lưới phát hành thẻ, từ thẻ ghi nợ đến thẻ tín dụng.

1.2. Lợi ích của thẻ thanh toán đối với khách hàng

Thẻ thanh toán mang lại nhiều lợi ích cho khách hàng như tính tiện lợi, an toàn và khả năng quản lý tài chính hiệu quả. Khách hàng có thể thực hiện giao dịch nhanh chóng mà không cần mang theo tiền mặt.

II. Những thách thức trong phát triển thẻ thanh toán tại VietinBank

Mặc dù VietinBank đã có những bước tiến đáng kể trong việc phát triển thẻ thanh toán, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Các vấn đề như cạnh tranh gay gắt từ các ngân hàng khác, sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ và nhu cầu của khách hàng là những yếu tố cần được xem xét.

2.1. Cạnh tranh từ các ngân hàng khác

Sự gia tăng số lượng ngân hàng cung cấp dịch vụ thẻ thanh toán đã tạo ra một môi trường cạnh tranh khốc liệt. VietinBank cần phải tìm ra những điểm khác biệt để thu hút khách hàng.

2.2. Thay đổi trong nhu cầu của khách hàng

Khách hàng ngày càng đòi hỏi nhiều hơn về tính năng và dịch vụ đi kèm với thẻ thanh toán. VietinBank cần phải nắm bắt xu hướng này để phát triển sản phẩm phù hợp.

III. Phương pháp phát triển thẻ thanh toán tại VietinBank

Để phát triển dịch vụ thẻ thanh toán, VietinBank cần áp dụng một số phương pháp hiệu quả. Việc đầu tư vào công nghệ mới, mở rộng mạng lưới chấp nhận thẻ và cải thiện dịch vụ khách hàng là những yếu tố quan trọng.

3.1. Đầu tư vào công nghệ thanh toán hiện đại

VietinBank cần cập nhật công nghệ thanh toán mới nhất như thẻ chip, thanh toán di động để nâng cao tính bảo mật và tiện lợi cho khách hàng.

3.2. Mở rộng mạng lưới chấp nhận thẻ

Việc mở rộng các điểm chấp nhận thẻ sẽ giúp khách hàng dễ dàng sử dụng dịch vụ hơn. VietinBank cần hợp tác với nhiều đơn vị để tăng cường khả năng chấp nhận thẻ.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về thẻ thanh toán tại VietinBank

Nghiên cứu cho thấy rằng việc phát triển thẻ thanh toán tại VietinBank đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Số lượng thẻ phát hành và giao dịch qua thẻ đã tăng đáng kể trong những năm qua.

4.1. Tăng trưởng số lượng thẻ phát hành

Số lượng thẻ ghi nợ và thẻ tín dụng phát hành của VietinBank đã tăng trưởng mạnh mẽ, cho thấy sự quan tâm của khách hàng đối với sản phẩm này.

4.2. Doanh thu từ dịch vụ thẻ thanh toán

Doanh thu từ dịch vụ thẻ thanh toán đã đóng góp một phần quan trọng vào tổng doanh thu của VietinBank, cho thấy tiềm năng phát triển lớn của dịch vụ này.

V. Kết luận và tương lai của thẻ thanh toán tại VietinBank

Với những giải pháp đã được đề xuất, VietinBank có thể tiếp tục phát triển dịch vụ thẻ thanh toán một cách bền vững. Tương lai của thẻ thanh toán tại VietinBank hứa hẹn sẽ còn nhiều tiềm năng và cơ hội.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

VietinBank cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các sản phẩm thẻ mới, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng.

5.2. Tăng cường hợp tác với các đối tác

Hợp tác với các đối tác trong và ngoài nước sẽ giúp VietinBank mở rộng khả năng cung cấp dịch vụ thẻ thanh toán, từ đó nâng cao giá trị thương hiệu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quá trình hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng sau khi Việt Nam chính thức gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) đã mở ra thời kỳ chuyển đổi mạnh mẽ cho toàn hệ thống tài chính. Trong bối cảnh tốc độ tăng trưởng dịch vụ thẻ ngân hàng toàn quốc duy trì mức tăng ấn tượng từ 150% đến 300% mỗi năm, phương thức thanh toán không dùng tiền mặt dần trở thành trụ cột tất yếu của nền kinh tế hiện đại. Với quy mô dân số Việt Nam năm 2008 đạt khoảng 86,5 triệu người nhưng tỷ lệ sở hữu thẻ tín dụng chỉ ở mức bình quân 1 trên 84 người, thị trường dịch vụ thẻ thanh toán sở hữu dư địa tăng trưởng đặc biệt to lớn.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn bắt nguồn từ thực tế kinh doanh thẻ tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công thương Việt Nam (Vietinbank). Dù sở hữu mạng lưới hoạt động rộng khắp với 832 chi nhánh và phòng giao dịch trên 64 tỉnh thành, hoạt động kinh doanh thẻ của Vietinbank trong giai đoạn 2003 - 2008 vẫn bộc lộ nhiều điểm bất cập. Các sản phẩm thẻ ghi nợ chủ yếu phục vụ nhu cầu rút tiền mặt tại chỗ, doanh số thanh toán thẻ quốc tế phần lớn phụ thuộc vào khách hàng nước ngoài, trong khi thị phần thẻ tín dụng nội địa còn rất khiêm tốn.

Mục tiêu nghiên cứu là hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về công cụ thẻ thanh toán, đánh giá khách quan thực trạng phát hành và thanh toán thẻ tại Vietinbank giai đoạn 2003 - 2008, từ đó xây dựng hệ thống giải pháp đột phá định hướng đến năm 2015. Nghiên cứu mang ý nghĩa chiến lược quan trọng nhằm hiện thực hóa mục tiêu nâng tỷ trọng thu nhập từ dịch vụ phi tín dụng lên mức 40% tổng thu nhập của ngân hàng vào năm 2010, giảm áp lực lưu thông tiền mặt và thúc đẩy tiến trình văn minh hóa thanh toán quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết trung gian tài chính và lý thuyết đổi mới dịch vụ ngân hàng thương mại hiện đại. Thẻ thanh toán được tiếp cận dưới góc độ công cụ tài chính đa năng, gắn liền với tiến bộ công nghệ thông tin và quản trị thanh toán không dùng tiền mặt theo chuẩn mực quốc tế.

Nghiên cứu làm rõ 5 khái niệm cốt lõi theo khung pháp lý tại Quyết định số 20/2007/QĐ-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam:

• Thẻ ghi nợ (Debit Card): Phương tiện thanh toán gắn liền với tài khoản tiền gửi thanh toán, cho phép chi tiêu và rút tiền trong phạm vi số dư hiện có hoặc hạn mức thấu chi được cấp.
• Thẻ tín dụng (Credit Card): Công cụ cấp tín dụng tiêu dùng tuần hoàn với nguyên tắc chi tiêu trước, trả tiền sau, đi kèm thời gian miễn lãi và mức thanh toán tối thiểu thông thường là 20% dư nợ mỗi kỳ.
• Thẻ trả trước (Prepaid Card): Công cụ thanh toán định danh hoặc vô danh dựa trên số tiền đã nạp trước vào bộ nhớ thẻ mà không yêu cầu mở tài khoản tiền gửi ngân hàng.
• Thẻ thông minh gắn chip EMV (Europay, MasterCard, Visa): Tiêu chuẩn thẻ ứng dụng vi xử lý điện tử bảo mật cao, giúp hạn chế rủi ro sao chép dữ liệu từ dải từ truyền thống.
• Hệ thống chuyển mạch tài chính: Hạ tầng kết nối kỹ thuật liên ngân hàng giữa hệ thống máy rút tiền tự động (ATM) và thiết bị chấp nhận thanh toán tại điểm bán (POS).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu nghiên cứu bao gồm bộ số liệu thứ cấp thu thập từ Báo cáo thường niên của Vietinbank qua 6 năm tài chính liên tục từ năm 2003 đến năm 2008, các báo cáo chuyên đề của Vụ Thanh toán - Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Tạp chí Khoa học và Đào tạo Ngân hàng, cùng các tài liệu công bố chính thức từ các tổ chức thẻ quốc tế Visa, MasterCard.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao trùm dữ liệu vận hành thực tế tại 832 chi nhánh và điểm giao dịch trên toàn quốc, kết hợp nghiên cứu sâu tại Trung tâm Thẻ và Sở Giao dịch II Vietinbank. Bộ dữ liệu đối sánh thị trường tổng hợp thông tin từ hơn 7.000 máy ATM và 24.760 máy POS của các ngân hàng thương mại lớn tại Việt Nam tính đến thời điểm 31/12/2008.

Phương pháp phân tích chủ đạo là phương pháp thống kê mô tả, phân tích định lượng các chỉ tiêu tài chính (vốn huy động, tổng tài sản, lợi nhuận ròng, dư nợ tín dụng) và phân tích so sánh thị phần đối chuẩn giữa Vietinbank với các ngân hàng thương mại hàng đầu như Vietcombank, ACB, BIDV, Agribank. Việc lựa chọn phương pháp này giúp bảo đảm tính khách quan, phản ánh chính xác tương quan tăng trưởng và làm rõ những mắt xích hạn chế trong chu trình phát hành và thanh toán thẻ liên mạng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu hoạt động kinh doanh giai đoạn 2003 - 2008 làm nổi bật 4 kết quả quan trọng:

• Quy mô tài chính và nguồn vốn tăng trưởng vượt bậc: Vốn huy động của Vietinbank tăng gần gấp 2 lần, từ mức 89.680 tỷ đồng năm 2003 lên 174.600 tỷ đồng năm 2008. Tổng tài sản tăng từ 94.979 tỷ đồng lên 196.012 tỷ đồng (tăng bình quân gần 25%/năm, chiếm 10,5% tổng tài sản toàn ngành). Dư nợ cho vay nền kinh tế tăng từ 61.751 tỷ đồng lên 120.000 tỷ đồng, trong khi tỷ lệ nợ xấu được kiểm soát chặt chẽ ở mức 1,09%. Lợi nhuận ròng tăng gần 7 lần, từ 233 tỷ đồng năm 2003 lên 1.600 tỷ đồng năm 2008 (riêng năm 2008 tăng 139,3% so với năm 2007).
• Thẻ ghi nợ bùng nổ số lượng: Số lượng thẻ ghi nợ E-Partner phát hành lũy kế tăng trưởng thần tốc từ 16.774 thẻ năm 2003 lên mức 2.000.000 thẻ vào cuối năm 2008, khẳng định vị thế dẫn đầu trong phân khúc khách hàng trả lương qua tài khoản.
• Thị phần thẻ tín dụng còn rất khiêm tốn: Tính đến hết năm 2008, Vietinbank phát hành lũy kế 9.695 thẻ tín dụng quốc tế Cremium. So với tổng số 1.026.985 thẻ tín dụng trên toàn thị trường, Vietinbank chỉ chiếm tỷ lệ vỏn vẹn 0,94% thị phần, cách biệt rất xa so với ACB dẫn đầu thị trường với 302.007 thẻ (chiếm 29,41%) và Vietcombank với 293.648 thẻ (chiếm 28,59%).
• Hạ tầng ATM mở rộng nhưng mạng lưới POS chưa tương xứng: Số lượng máy ATM của Vietinbank tăng từ 76 máy năm 2003 lên 742 máy năm 2008, chiếm 10,83% tổng số máy cả nước với tỷ lệ sẵn sàng hoạt động đạt 86%. Tuy nhiên, mạng lưới máy POS mới chỉ đạt 1.700 thiết bị, chiếm tỷ lệ 6,32% toàn thị trường (Vietcombank dẫn đầu với 5.930 máy POS, chiếm 23,95%). Doanh số rút tiền mặt qua thẻ ATM năm 2008 đạt 2.200 tỷ đồng, cao gấp 4 lần doanh số chuyển khoản qua máy (540 tỷ đồng). Doanh số thanh toán thẻ tín dụng quốc tế tăng từ 3,8 triệu USD năm 2003 lên 37,94 triệu USD năm 2008, đóng góp vào tổng doanh thu từ thẻ đạt 63,38 tỷ đồng (chiếm trên 10% doanh thu dịch vụ toàn ngân hàng).

Thảo luận kết quả

Thực tế dữ liệu cho thấy sự chênh lệch rõ rệt giữa mục tiêu mở rộng thanh toán điện tử và hành vi tiêu dùng thực tế. Việc doanh số rút tiền mặt chiếm áp đảo so với chuyển khoản và thanh toán hóa đơn chứng minh phần lớn người dùng vẫn xem thẻ ATM là công cụ rút tiền mặt thay thế quầy giao dịch truyền thống, gây áp lực chi phí tiếp quỹ và bảo trì máy móc.

Các dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa thông qua biểu đồ tròn so sánh cơ cấu thị phần thẻ tín dụng (minh họa vị thế thống lĩnh của ACB và Vietcombank với trên 58% thị phần gộp) và biểu đồ cột kép thể hiện tương quan giữa doanh số rút tiền mặt và doanh số chuyển khoản qua hệ thống ATM qua các năm.

Nguyên nhân căn bản của những tồn tại trên xuất phát từ 4 yếu tố chính:

• Quy trình phát hành thẻ tập trung tại Trung tâm Thẻ qua chu trình khép kín kéo dài từ 4 đến 5 ngày làm việc mới giao thẻ đến tay khách hàng.
• Hệ thống công nghệ ngân hàng lõi chưa tích hợp trực tuyến đồng bộ giữa tài khoản thẻ ATM và tài khoản tiền gửi cá nhân (C/A), làm hạn chế tính năng thanh toán hóa đơn dịch vụ công tự động.
• Sự liên kết hệ thống thanh toán giữa các liên minh Banknetvn và Smartlink (chính thức khai trương ngày 23/05/2008 với 4.000 máy ATM được kết nối) mới dừng lại ở các giao dịch cơ bản là rút tiền và xem số dư, chưa cho phép chuyển khoản liên ngân hàng trên ATM.
• Đội ngũ cán bộ chuyên trách tại các chi nhánh còn thiếu hụt, phần lớn phải kiêm nhiệm nhiều nghiệp vụ tín dụng khác.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hiện thực hóa chiến lược mở rộng thị phần dịch vụ thẻ đến năm 2015, luận văn đề xuất 5 nhóm giải pháp đồng bộ:

• Nâng cấp hạ tầng công nghệ lõi và tích hợp hệ thống dữ liệu: Ban Công nghệ thông tin và Trung tâm Thẻ cần hoàn thành tích hợp toàn diện phần mềm Incas với hệ thống tài khoản tiền gửi cá nhân trước quý 4 năm 2010, cho phép xử lý giao dịch thanh toán trực tuyến 24/7 đối với 100% hóa đơn điện, nước, viễn thông tại tất cả các tỉnh thành.
• Rút ngắn thời gian phát hành và tối ưu hóa quy trình cấp thẻ: Triển khai cơ chế phân quyền phát hành và dập thẻ tại các chi nhánh cấp 1 trọng điểm từ năm 2010, cắt giảm thời gian bàn giao thẻ tín dụng Cremium từ 5 ngày xuống dưới 48 giờ làm việc, hướng tới mục tiêu phát hành mới 50.000 thẻ tín dụng quốc tế đạt chuẩn EMV giai đoạn 2010 - 2013.
• Đẩy mạnh lắp đặt thiết bị chấp nhận thanh toán POS: Khối Khách hàng doanh nghiệp và Mạng lưới cần thiết lập chỉ tiêu phát triển 5.000 điểm chấp nhận thẻ mới tại các chuỗi siêu thị, nhà hàng, bệnh viện và trường học trong giai đoạn 2010 - 2012, nâng tỷ trọng thị phần POS của Vietinbank lên mức tối thiểu 15% toàn quốc.
• Đa dạng hóa danh mục sản phẩm và phát triển thẻ đồng thương hiệu: Trung tâm Thẻ phối hợp cùng các đối tác viễn thông, hàng không và xăng dầu ra mắt từ 3 đến 5 dòng thẻ Co-branded và thẻ trả trước thông minh CashCard chuyên biệt, phấn đấu tăng tỷ trọng đóng góp của doanh thu dịch vụ thẻ lên 15% - 18% tổng doanh thu dịch vụ của ngân hàng vào năm 2015.
• Hoàn thiện chính sách quản trị rủi ro và đào tạo nhân sự: Phòng Tổ chức cán bộ và Trung tâm Thẻ xây dựng chương trình tập huấn bắt buộc cho hơn 1.200 giao dịch viên về kỹ năng nhận diện gian lận thẻ giả mạo và bảo mật thông tin tài khoản theo chuẩn quốc tế EMV trước năm 2011.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và khung phân tích thực chứng của luận văn mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho 4 nhóm đối tượng:

• Ban điều hành và chuyên viên phát triển sản phẩm tại các Ngân hàng thương mại: Cung cấp bộ dữ liệu thực chứng và bài học kinh nghiệm trong việc phát triển thị trường thẻ bán lẻ, cân đối cơ cấu chi phí đầu tư máy móc thiết bị ATM/POS và thiết kế chính sách ưu đãi sản phẩm thẻ tín dụng quốc tế.
• Cơ quan quản lý Nhà nước và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Cung cấp cơ sở thực tiễn nhằm đánh giá hiệu quả triển khai Quyết định số 20/2007/QĐ-NHNN, từ đó tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý về giao dịch ngân hàng điện tử và đẩy nhanh lộ trình liên thông cổng chuyển mạch tài chính quốc gia.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Kinh tế Tài chính - Ngân hàng: Đóng vai trò là tài liệu tham khảo học thuật chuyên sâu về cấu trúc thị trường thẻ thanh toán tại Việt Nam những năm đầu gia nhập WTO, cung cấp phương pháp tiếp cận phân tích dữ liệu thứ cấp trong lĩnh vực ngân hàng thương mại.
• Các doanh nghiệp bán lẻ và đơn vị chấp nhận thanh toán (CSCNT): Giúp các nhà quản trị doanh nghiệp nắm bắt cơ chế vận hành, tối ưu hóa chu chuyển vốn bán hàng và giảm thiểu rủi ro kiểm đếm, bảo quản tiền mặt thông qua mạng lưới thanh toán thẻ hiện đại.

Câu hỏi thường gặp

Sự khác biệt căn bản giữa thẻ ghi nợ E-Partner và thẻ tín dụng Cremium của Vietinbank là gì?
Thẻ E-Partner là thẻ ghi nợ nội địa hoạt động hoàn toàn trên số dư tiền gửi thanh toán hiện hữu của khách hàng với hơn 2 triệu thẻ phát hành đến năm 2008. Trong khi đó, Cremium là thẻ tín dụng quốc tế liên kết cùng Visa và MasterCard, cấp hạn mức chi tiêu trước trả tiền sau từ 10 triệu đến 300 triệu đồng với công nghệ bảo mật chip EMV cao cấp.

Tại sao thị phần thẻ tín dụng của Vietinbank năm 2008 chỉ đạt mức 0,94% toàn thị trường?
Nguyên nhân chủ yếu do Vietinbank chính thức phát hành thẻ tín dụng quốc tế vào cuối năm 2004, muộn hơn so với các đối thủ như ACB (chiếm 29,41% thị phần với 302.007 thẻ) và Vietcombank (chiếm 28,59% thị phần với 293.648 thẻ), đồng thời mạng lưới liên kết điểm chấp nhận POS ban đầu chưa đủ rộng để thu hút khách hàng mở thẻ.

Việc liên thông kỹ thuật giữa hai hệ thống Banknetvn và Smartlink năm 2008 mang lại lợi ích gì cho chủ thẻ?
Kể từ ngày 23/05/2008, sự kiện kết nối thành công 5 ngân hàng lớn giúp chủ thẻ Vietinbank thực hiện giao dịch rút tiền mặt và truy vấn số dư trực tiếp trên hơn 4.000 máy ATM trong mạng lưới liên minh, tương đương khoảng 65% tổng số lượng máy ATM hoạt động trên toàn lãnh thổ Việt Nam lúc bấy giờ.

Thẻ thông minh CashCard của Vietinbank sở hữu những ưu thế công nghệ nào nổi bật?
Thẻ CashCard ứng dụng công nghệ vi xử lý chip điện tử tiên tiến, cho phép thực hiện giao dịch thanh toán off-line trong thời gian dưới một giây, không yêu cầu mở tài khoản tiền gửi trực tiếp tại ngân hàng và tích hợp đa tính năng như ví điện tử và lưu trữ điểm thưởng ưu đãi.

Mục tiêu tăng trưởng doanh thu dịch vụ thẻ của Vietinbank đặt ra như thế nào đến năm 2010?
Vietinbank đặt mục tiêu chiến lược nâng tỷ trọng thu nhập từ mảng dịch vụ phi tín dụng lên 40% tổng thu nhập toàn hệ thống vào năm 2010. Trong đó, doanh thu thu phí dịch vụ thẻ và thanh toán thẻ quốc tế định hướng đóng góp từ 15% đến 18% tổng doanh thu phí dịch vụ của ngân hàng.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện quá trình chuyển dịch của mảng dịch vụ thẻ thanh toán tại Vietinbank giai đoạn 2003 - 2008, ghi nhận sự bứt phá với hơn 2.000.000 thẻ ghi nợ E-Partner và mạng lưới 742 máy ATM phủ khắp 64 tỉnh thành.
• Nghiên cứu chỉ rõ điểm nghẽn chiến lược khi thị phần thẻ tín dụng Cremium chỉ đạt 0,94% và mạng lưới 1.700 máy POS chưa tương xứng với tiềm năng quy mô của một ngân hàng thương mại quốc doanh lớn.
• Khẳng định tính tất yếu của việc tích hợp hệ thống core banking, liên kết on-line tài khoản tiền gửi thanh toán và chuẩn hóa công nghệ thẻ thông minh EMV để đảm bảo an toàn giao dịch.
• Đề xuất hệ thống 5 giải pháp hành động cụ thể về công nghệ, mạng lưới POS, quy trình phát hành và nhân sự định hướng hoàn thành trước năm 2015.
• Đóng góp nguồn tư liệu học thuật và thực tiễn giá trị cho công tác hoạch định chiến lược kinh doanh ngân hàng bán lẻ tại Việt Nam.

Lộ trình nâng cấp công nghệ và mở rộng hệ sinh thái thanh toán không dùng tiền mặt cần được triển khai quyết liệt ngay trong chu kỳ chiến lược tới. Hãy ứng dụng ngay các định hướng giải pháp từ nghiên cứu này để xây dựng mô hình kinh doanh thẻ thanh toán hiệu quả, bền vững và đón đầu làn sóng số hóa ngành ngân hàng!

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN VỀ THẺ THANH TOÁN 1. Thẻ thanh toán 1. Lịch sử ra đời và phát triển của thẻ thanh toán trên thế giới Thẻ thanh toán là một phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt rất thông dụng và văn minh trong thế giới ngày nay bởi những ưu điểm vượt trội của nó so với các phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt khác ở chỗ: tiện lợi, an toàn, và hiện đại.

Về mặt lịch sử, thẻ ngân hàng xuất hiện đầu tiên ở Mỹ vào đầu thế kỷ 20. Nó ra đời năm 1914, khi đó Tổng công ty xăng dầu Califonia cấp thẻ cho nhân viên và một số khách hàng của mình với mục đích chủ yếu là khuyến khích bán sản phẩm của công ty. Loại hình đầu tiên của thẻ thanh toán ra đời vào năm 1945. Đó là Charge- It của ngân hàng John Biggins (Mỹ), cho phép khách hàng dùng thẻ mua hàng tại những nơi bán lẻ.

Còn các nhà kinh doanh phải ký quỹ tại ngân hàng Biggins và ngân hàng sẽ thu tiền thanh toán từ phía khách hàng để hoàn trả cho nhà kinh doanh. Loại hình này cũng chính là tiền đề cho việc phát hành thẻ tín dụng đầu tiên của ngân hàng Franklin National vào năm 1951. Đến năm 1955, hàng loạt thẻ mới xuất hiện ở Mỹ như: Trip Charge, Golden Key, Gourmet Club, Esquire Club. Năm 1958, thẻ Card Balanche, American Express ra đời và thống lĩnh thị trường.

Năm 1960, ngân hàng lớn của Mỹ là Bank of America đã phát hành thẻ Bank Americard. Sau đó, ngân hàng này đã bắt đầu cấp giấy phép cho các định chế tài chính trong khu vực để phát hành thẻ mang thương hiệu Bank Americard và xây dựng một số quy định và tiêu chuẩn riêng đối với các định chế tài chính khi phát hành thẻ. Năm 1966, để cạnh tranh với sự thành công của ngân hàng Bank of America, mười bốn ngân hàng lớn của Mỹ thành lập Hiệp hội thẻ liên ngân hàng quốc tế (Interbank Card Association- ICA) và cho ra đời thẻ Master Charge. Năm 1977, Bank America đổi tên Visa USA và sau đó trở thành tổ chức thẻ quốc tế Visa.

Ngày nay, thẻ Visa đã trở thành thẻ có quy mô lớn và được nhiều người sử dụng nhất trên thế giới. Năm 1979, Master Charge đổi tên thành MasterCard và trở thành tổ chức thẻ quốc tế lớn thứ 2 trên thế giới, là đối thủ cạnh tranh chủ yếu của thẻ Visa ngày nay, góp phần đưa thị trường thẻ thanh toán ngày càng phát triển trên toàn cầu. Trên thế giới hiện nay có 4 tổ chức thẻ quốc tế lớn nhất là Visa, MasterCard, AMEX, JCB cùng với nhiều công ty và ngân hàng liên kết nhau cung ứng nhiều sản phẩm thẻ đa dạng, phong phú trên thị trường. LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP HVTH: Lê Thị Phương Linh LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Trang 5 Thẻ Diners Club, thẻ du lịch và giải trí T&E (Travel & Entertainment) đầu tiên do tổ chức thẻ tự phát hành vào năm 1949 ở Mỹ, xuất hiện đầu tiên ở Nhật Bản vào năm 1960, chi nhánh được quản lý bởi Citi Cop, người đứng đầu trong số ngân hàng phát hành thẻ.

Năm 1990 có 6,9 triệu người sử dụng thẻ Diners Club trên toàn thế giới với doanh số khoảng 16 tỷ dollars. Hiện nay số người sử dụng thẻ Diners Club đang giảm dần đến năm 1993 tổng doanh số chỉ còn khoảng 7,9 tỷ với khoảng 1,5 triệu thẻ lưu hành. Thẻ American Express (Amex) ra đời vào năm 1958, tổ chức American Express phát hành thẻ Green Amex, không có hạn mức tín dụng, chủ thẻ được chi dùng và có trách nhiệm thanh toán một lần vào cuối tháng. Năm 1987, Amex cho ra đời thêm ba loại thẻ: Amex Gold, Amex Platium, và Optima có hạn mức tín dụng tuần hoàn để cạnh tranh với thẻ VISA và MasterCard.

American Express hiện là tổ chức thẻ du lịch và giải trí lớn nhất thế giới, trực tiếp phát hành và quản lý chủ thẻ, không cấp giấy phép thành viên cho các công ty tài chính- ngân hàng. Tổng số thẻ phát hành có gấp 5 lần Diners Club và gấp 2 lần JCB. Năm 1990 tổng doanh thu chỉ khoảng 111,5 triệu dollars với khoảng 36,5 triệu thẻ lưu hành. Nhưng đến năm 1993 thì tổng doanh thu lên khoảng 124 tỷ dollars với 35,4 triệu thẻ lưu hành và 3,6 triệu cơ sở chấp nhận thanh toán.

Thẻ JCB (the Japan-based) là thẻ phát hành tại Nhật Bản năm 1961 bởi ngân hàng Sanwa và bắt đầu phát triển thành một tổ chức thẻ quốc tế vào năm 1981. Thẻ JCB đã phát triển rất nhanh và là đối thủ cạnh tranh của American Express trong thị trường giải trí và du lịch. Năm 1990 JCB đã phát hành được 17 triệu thẻ với doanh số thanh toán khoảng 16,5 tỷ USD. Năm 1992, JCB có 27,5 triệu thẻ, khoảng 2,9 triệu cơ sở chấp nhận thanh toán và 160000 máy rút tiền tự động ATM.

Cũng giống như Amex, JCB phát hành loại thẻ độc quyền của riêng mình và quản lý trực tiếp đến khách hàng (chủ thẻ và điểm tiếp nhận thẻ) Thẻ Visa là loại thẻ có quy mô phát triển lớn nhất trên toàn cầu. Cuối năm 1990 có 257 triệu thẻ Visa đang lưu hành với doanh thu khoảng 354 tỷ dollars. Cuối năm 1993 doanh thu của thẻ Visa đã tăng lên đến 542 tỷ dollars. Hệ thống máy rút tiền tự động của Visa khoảng 164.000 máy ATM ở 65 nước trên thế giới.

Visa không trực tiếp phát hành thẻ mà giao lại cho các thành viên, đây là điều kiện thuận lợi giúp cho Visa dễ dàng mở rộng thị trường hơn các loại thẻ khác. Hiện nay Visa có 22.000 thành viên tại LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP HVTH: Lê Thị Phương Linh LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Trang 6 hơn 200 nước, đã phát hành hơn 500 triệu thẻ, 13 triệu CSCNT, 320.000 máy rút tiền mặt, doanh số giao dịch hàng năm đạt 800 tỷ dollars. Thẻ Master là loại thẻ có quy mô lớn trên thế giới. Cũng giống như Visa, MasterCard là một hiệp hội tài chính quốc tế riêng biệt, không quan hệ trực tiếp với chủ thẻ mà chỉ quản lý tất cả các thành viên phát hành thẻ.

Đến năm 1990, MasterCard đã phát hành hơn 178 triệu thẻ với trên 5.000 thành viên phát hành thẻ và khoảng 9 triệu CSCNT thanh toán trên toàn thế giới. Đến năm 1993, tổng doanh thu của MasterCard lên tới 320,6 tỷ dollars và phát hành được 215,8 triệu thẻ đang lưu hành tại 220 nước. Cho đến nay số lượng thành viên tham gia vào hiệp hội MasterCard đã lên đến hơn 29.000 thành viên, mạng lưới rút tiền mặt đã đuợc triển khai rộng rãi với hơn 162.000 ATM đặt tại hơn 192.000 chi nhánh ngân hàng trên thế giới. Khái niệm thẻ thanh toán: Thẻ thanh toán là một phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt được phát hành bởi các ngân hàng, các định chế tài chính hoặc các công ty.

Người chủ thẻ có thể sử dụng thẻ để thanh toán tiền hàng hóa, dịch vụ tại các điểm chấp nhận thanh toán thẻ, rút tiền mặt tại các ngân hàng đại lý, cơ sở chấp nhận thẻ hoặc tại các máy rút tiền tự động (ATM). Trong Quy chế phát hành, thanh toán, sử dụng và cung cấp dịch vụ hỗ trợ hoạt động thẻ ngân hàng ban hành kèm theo Quyết định số 20/2007/QĐ-NHNN ngày 15/05/2007 của NHNN Việt Nam khái niệm thẻ thanh toán được quy định như sau: “Thẻ ngân hàng là phương tiện do tổ chức phát hành thẻ phát hành để thực hiện giao dịch thẻ theo các điều kiện và điều khoản được các bên thỏa thuận”. Phân loại thẻ thanh toán. Các loại hình về thẻ thanh toán rất đa dạng, phong phú, chúng ta có thể phân loại thẻ dựa trên những tiêu chí sau đây: - Xét theo công nghệ sản xuất: thẻ có 3 loại:  Thẻ khắc chữ nổi (embossed card): Đây là loại thẻ sơ khai ban đầu, được làm dựa trên kỹ thuật khắc chữ nổi.

Trên bề mặt thẻ được khắc nổi các thông tin cần thiết. Hiện nay loại thẻ này không được sử dụng nữa do kỹ thuật sản xuất thô sơ, tính bảo mật kém và dễ làm giả.  Thẻ băng từ (magnetic stripe): Là loại thẻ được sản xuất dựa trên kỹ thuật thư tín, thẻ được phủ một băng từ chứa 2 hoặc 3 rãnh để ghi những thông tin cần thiết đã được mã hóa, các thông tin này thường là thông tin cố định về chủ thẻ và số liệu kết nối. Loại thẻ này được sử dụng phổ biến trong vòng 20 năm nay LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP HVTH: Lê Thị Phương Linh LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Trang 7 nhưng trong thời đại trình độ khoa học công nghệ phát triển cao nó cũng đã bộc lộ một số nhược điểm như: tính bảo mật không an toàn, kẻ gian có thể lợi dụng đọc được thông tin và làm thẻ giả, hoặc tạo các giao dịch giả gây thiệt hại cho chủ thẻ và ngân hàng.

 Thẻ thông minh (smart card, chip card): Loại thẻ này được sản xuất dựa trên kỹ thuật vi xử lý nhờ gắn một chip điện tử theo nguyên tắc xử lý như một máy tính nhỏ, dữ liệu, thông tin liên quan đến khách hàng sẽ lưu trữ trong bộ nhớ điện tử “chip”. Thẻ thông minh có nhiều nhóm với dung lượng nhớ của chip điện tử khác nhau. Đây là thế hệ mới nhất của thẻ thanh toán, nó khắc phục nhiều nhược điểm của thẻ khắc chữ nổi, thẻ băng từ do hạn chế việc sử dụng thẻ giả mạo, đảm bảo tính an toàn cao. Tuy nhiên, chi phí để đầu tư phát triển hệ thống thẻ thông minh cũng rất cao.

- Xét theo phạm vi sử dụng: có 2 loại thẻ:  Thẻ nội địa: là loại thẻ chỉ được sử dụng trong phạm vi một quốc gia và đồng tiền giao dịch là đồng bản tệ. Thông thường thẻ nội địa là những thẻ ghi nợ của các ngân hàng thương mại, được phát hành, được sử dụng tại hệ thống máy ATM và mạng lưới các đơn vị CSCNT trong nước.  Thẻ quốc tế: là loại thẻ không chỉ được sử dụng trong phạm vi quốc gia mà còn được dùng trên toàn thế giới. Thẻ quốc tế được chấp nhận thanh toán trên toàn cầu và sử dụng các loại ngoại tệ mạnh để thanh toán.

Để phát hành thẻ quốc tế, tổ chức phát hành thẻ phải là thành viên của tổ chức thẻ quốc tế, tuân thủ chặt chẽ các quy định trong việc phát hành và thanh toán thẻ do tổ chức thẻ quốc tế đó ban hành. Khách hàng khi sử dụng thẻ quốc tế phải chịu nhiều chi phí hơn so với thẻ nội địa, đặc biệt là chi phí liên quan đến việc chuyển đổi ngoại tệ giữa các quốc gia.