Luận văn giải pháp phát triển thanh toán không dùng tiền mặt tại Vietinbank chi nhánh Cửa Lò Nghệ An

Khám phá giải pháp phát triển thanh toán không dùng tiền mặt tại ngân hàng thương mại cổ phần công thương Việt Nam chi nhánh Cửa Lò, Nghệ An.

• Tác giả: Phạm Thị Thanh Đào
• Người hướng dẫn: PGS.TS Mai Văn Bạn
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Doanh Và Công Nghệ Hà Nội
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Giải Pháp Phát Triển Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt Tại Ngân Hàng TMCP Công Thương Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sỹ kinh tế
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Tổng quan về thanh toán không dùng tiền mặt của NHTM
• 1.2. Khái niệm về thanh toán và thanh toán không dùng tiền mặt
• 1.3. Đặc điểm thanh toán không dùng tiền mặt
• 1.4. Vai trò của thanh toán không dùng tiền mặt
• 1.5. Các phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt
• 1.6. Những rủi ro trong thanh toán không dùng tiền mặt
• 1.7. Phát triển thanh toán không dùng tiền mặt tại NHTM
• 1.7.1. Khái niệm về phát triển thanh toán không dùng tiền mặt
• 1.7.2. Các tiêu chí phản ánh sự phát triển thanh toán không dùng tiền mặt
• 1.8. Nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển thanh toán không dùng tiền mặt
• 1.9. Kinh nghiệm về phát triển thanh toán không dùng tiền mặt của một số NHTM và bài học rút ra đối với ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam chi nhánh Cửa Lò – Nghệ An
• 1.9.1. Kinh nghiệm về phát triển thanh toán không dùng tiền mặt của một số NHTM
• 1.9.2. Bài học kinh nghiệm rút ra đối với ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam chi nhánh Cửa Lò – Nghệ An
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT TẠI NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM CHI NHÁNH CỬA LÒ - TỈNH NGHỆ AN
• 2.1. Khái quát về ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam - Chi nhánh Cửa Lò - tỉnh Nghệ An
• 2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển
• 2.1.2. Cơ cấu tổ chức
• 2.1.3. Một số kết quả hoạt động kinh doanh chủ yếu
• 2.2. Thực trạng phát triển thanh toán không dùng tiền mặt tại Vietinbank chi nhánh Cửa Lò - tỉnh Nghệ An
• 2.2.1. Tình hình thanh toán chung
• 2.2.2. Kết quả sử dụng các phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt
• 2.2.3. Tình hình khách hàng sử dụng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt
• 2.2.4. Tình hình sử dụng dịch vụ thanh toán
• 2.2.5. Mạng lưới và kênh phân phối của chi nhánh
• 2.2.6. Những nội dung liên quan đến chất lượng thanh toán
• 2.2.7. Đánh giá thực trạng thanh toán không dùng tiền mặt tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam – Chi nhánh Cửa Lò (Nghệ An)
• 2.2.7.1. Kết quả đạt được
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ NHẰM PHÁT TRIỂN THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT TẠI VIETINBANK CHI NHÁNH CỬA LÒ TỈNH NGHỆ AN
• 3.1. Định hướng hoạt động kinh doanh của Ngân hàng Vietinbank chi nhánh Cửa Lò tỉnh Nghệ An
• 3.1.1. Mục tiêu, nhiệm vụ chiến lược chủ yếu
• 3.1.2. Định hướng phát triển thanh toán không dùng tiền mặt
• 3.2. Giải pháp phát triển thanh toán không dùng tiền mặt tại Ngân hàng Vietinbank chi nhánh Cửa Lò tỉnh Nghệ An
• 3.2.1. Mở rộng mạng lưới chi nhánh, khuyến khích các cá nhân, tổ chức mở tài khoản và thanh toán qua ngân hàng
• 3.2.2. Đẩy mạnh công tác quảng cáo, Marketing các sản phẩm, dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt
• 3.2.3. Tuyên truyền và phổ biến kiến thức thanh toán không dùng tiền mặt
• 3.2.4. Giải pháp về công nghệ
• 3.2.5. Gắn việc phát triển thanh toán không dùng tiền mặt với các sản phẩm truyền thống, bán chéo sản phẩm
• 3.2.6. Cải tiến, nâng cao chất lượng dịch vụ chăm sóc khách hàng
• 3.2.7. Về đào tạo con người
• 3.2.8. Triển khai nghiêm túc các sản phẩm dịch vụ mới của Vietinbank
• 3.2.9. Giảm thiểu rủi ro, tổn thất trong thanh toán, nhất là đối với thanh toán thẻ
• 3.2.10. Xây dựng cơ chế khoán phát triển sản phẩm dịch vụ
• 3.2.11. Tăng cường kiểm tra kiểm soát về thanh toán không dùng tiền mặt
• 3.3. Các điều kiện thực hiện giải pháp phát triển thanh toán không dùng tiền mặt
• 3.3.1. Đối với chính phủ, các cơ quan Bộ, ngành
• 3.3.2. Đối với Ngân hàng Nhà nước
• 3.3.3. Đối với Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ
• PHẦN MỞ ĐẦU

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giải Pháp Phát Triển Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt

Thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM) đang trở thành xu hướng tất yếu trong ngành ngân hàng, đặc biệt tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam. Việc phát triển TTKDTM không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro trong thanh toán mà còn nâng cao hiệu quả kinh doanh. Ngân hàng cần nắm bắt xu hướng này để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng.

1.1. Khái niệm và Đặc điểm của Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt

TTKDTM là hình thức thanh toán không sử dụng tiền mặt mà thực hiện qua tài khoản ngân hàng. Đặc điểm nổi bật của TTKDTM là tính tiện lợi, nhanh chóng và an toàn, giúp tiết kiệm thời gian cho cả người tiêu dùng và doanh nghiệp.

1.2. Vai trò của Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt trong Ngân Hàng

TTKDTM đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy luân chuyển vốn, giảm chi phí lưu thông và nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh. Ngân hàng có thể thu hút khách hàng và tăng nguồn thu từ phí dịch vụ.

II. Vấn đề và Thách thức trong Phát Triển Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt

Mặc dù TTKDTM mang lại nhiều lợi ích, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc triển khai. Các vấn đề như sự thiếu hiểu biết của khách hàng về công nghệ, rủi ro bảo mật và sự cạnh tranh từ các dịch vụ fintech đang gây khó khăn cho ngân hàng.

2.1. Thiếu Hiểu Biết về Công Nghệ Tài Chính

Nhiều khách hàng vẫn chưa quen với các phương thức thanh toán hiện đại như thanh toán qua QR code hay ví điện tử. Điều này làm giảm khả năng tiếp cận và sử dụng dịch vụ TTKDTM.

2.2. Rủi Ro Bảo Mật trong Thanh Toán Điện Tử

Rủi ro bảo mật là một trong những mối lo ngại lớn nhất đối với khách hàng khi sử dụng dịch vụ TTKDTM. Ngân hàng cần đầu tư vào công nghệ bảo mật để đảm bảo an toàn cho thông tin và giao dịch của khách hàng.

III. Phương Pháp và Giải Pháp Chính để Phát Triển TTKDTM

Để phát triển TTKDTM, ngân hàng cần áp dụng nhiều giải pháp đồng bộ. Các giải pháp này bao gồm mở rộng mạng lưới chi nhánh, cải tiến công nghệ và nâng cao chất lượng dịch vụ khách hàng.

3.1. Mở Rộng Mạng Lưới Chi Nhánh và Dịch Vụ

Ngân hàng cần mở rộng mạng lưới chi nhánh và khuyến khích khách hàng mở tài khoản để sử dụng dịch vụ TTKDTM. Điều này sẽ giúp tăng cường sự hiện diện của ngân hàng trên thị trường.

3.2. Đẩy Mạnh Quảng Cáo và Marketing Dịch Vụ

Ngân hàng cần đẩy mạnh các hoạt động quảng cáo và marketing để nâng cao nhận thức của khách hàng về các sản phẩm dịch vụ TTKDTM. Việc này sẽ giúp thu hút nhiều khách hàng hơn.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu về TTKDTM

Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng TTKDTM tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Khách hàng ngày càng ưa chuộng các dịch vụ thanh toán điện tử, góp phần tăng trưởng doanh thu cho ngân hàng.

4.1. Tình Hình Khách Hàng Sử Dụng Dịch Vụ TTKDTM

Số lượng khách hàng sử dụng dịch vụ TTKDTM tại ngân hàng đã tăng đáng kể trong những năm qua. Điều này cho thấy sự chuyển biến tích cực trong thói quen tiêu dùng của người dân.

4.2. Kết Quả Từ Các Phương Tiện TTKDTM

Các phương tiện thanh toán như ủy nhiệm chi, chuyển khoản trực tuyến và thanh toán qua QR code đã được khách hàng đón nhận nồng nhiệt, giúp ngân hàng tăng trưởng doanh thu từ phí dịch vụ.

V. Kết Luận và Tương Lai của Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt

TTKDTM sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ trong tương lai, đặc biệt là khi công nghệ ngày càng tiên tiến. Ngân hàng cần chuẩn bị sẵn sàng để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng và đảm bảo an toàn trong giao dịch.

5.1. Xu Hướng Tương Lai của TTKDTM

Xu hướng thanh toán không dùng tiền mặt sẽ tiếp tục gia tăng, đặc biệt là trong bối cảnh công nghệ 4.0. Ngân hàng cần nắm bắt xu hướng này để phát triển các sản phẩm dịch vụ mới.

5.2. Đề Xuất Chính Sách Hỗ Trợ từ Chính Phủ

Chính phủ cần có các chính sách hỗ trợ để thúc đẩy sự phát triển của TTKDTM, bao gồm việc cải thiện hạ tầng công nghệ và nâng cao nhận thức của người dân về các dịch vụ thanh toán điện tử.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thanh toán không dùng tiền mặt là một trong những nghiệp vụ cốt lõi của hệ thống ngân hàng thương mại, đóng vai trò đòn bẩy thúc đẩy tốc độ luân chuyển vốn và giảm thiểu chi phí lưu thông tiền mặt trong toàn bộ nền kinh tế. Tại Việt Nam, xu hướng chuyển đổi từ giao dịch tiền mặt truyền thống sang các công cụ thanh toán điện tử hiện đại đang diễn ra mạnh mẽ, tạo áp lực đổi mới trực tiếp lên từng chi nhánh ngân hàng cơ sở. Luận văn thạc sĩ kinh tế chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng của học viên Phạm Thị Thanh Đào tập trung giải quyết bài toán phát triển thanh toán không dùng tiền mặt tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công thương Việt Nam – Chi nhánh Cửa Lò, tỉnh Nghệ An.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm xuất phát từ thực tế thị trường địa phương: Cửa Lò là đô thị du lịch biển đang trên đà tăng trưởng nhanh, song thói quen chi tiêu bằng tiền mặt của người dân và các hộ kinh doanh cá thể vẫn chiếm tỷ lệ áp đảo. Mặc dù chi nhánh đã đạt quy mô nguồn vốn huy động ấn tượng lên tới 2.130 tỷ đồng vào cuối năm 2016 cùng tốc độ tăng trưởng vốn bình quân trên 20%/năm, nhưng hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt vẫn chưa khai thác hết tiềm năng sẵn có.

Mục tiêu cụ thể của công trình là hệ thống hóa cơ sở lý luận về thanh toán không dùng tiền mặt, phân tích thực trạng triển khai các công cụ thanh toán tại Vietinbank Cửa Lò trong giai đoạn 2014 – 2016, chỉ ra những rào cản nội tại và nguyên nhân cốt lõi. Trên cơ sở đó, tác giả xây dựng hệ thống giải pháp mang tính khả thi cao nhằm mở rộng thị phần, gia tăng tỷ trọng thu phí dịch vụ trên một món giao dịch và nâng cao năng lực cạnh tranh của ngân hàng giai đoạn 2017 – 2020. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc trong việc tối ưu hóa chu chuyển dòng tiền cho nền kinh tế địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự kết hợp giữa Lý thuyết trung gian tài chính và Lý thuyết tạo tiền của hệ thống ngân hàng thương mại. Theo các lý thuyết này, ngân hàng đóng vai trò cầu nối luân chuyển vốn giữa người thừa vốn và người thiếu vốn; thông qua cơ chế thanh toán không dùng tiền mặt, tiền gửi ban đầu được nhân lên gấp bội trong nền kinh tế dưới dạng bút tệ (tiền ghi sổ), giúp tiết kiệm tối đa chi phí in ấn, vận chuyển, kiểm đếm và bảo quản tiền mặt. Bên cạnh đó, Mô hình chấp nhận công nghệ được vận dụng để lý giải hành vi tiếp nhận các phương thức thanh toán mới của khách hàng cá nhân và doanh nghiệp.

Luận văn làm rõ các khái niệm nền tảng bao gồm:

• Thanh toán không dùng tiền mặt: Phương thức chi trả được thực hiện bằng cách trích chuyển vốn trên các tài khoản ngân hàng hoặc bù trừ công nợ lẫn nhau mà không có sự xuất hiện trực tiếp của tiền mặt vật chất.
• Bút tệ: Tiền tệ tồn tại dưới hình thức số dư trên tài khoản tiền gửi thanh toán mở tại các tổ chức tín dụng.
• Phương tiện thanh toán: Hệ thống công cụ gồm Ủy nhiệm chi, Ủy nhiệm thu, Séc, Thư tín dụng và Thẻ thanh toán (thẻ ghi nợ, thẻ tín dụng, thẻ trả trước).

Hệ thống tiêu chí đánh giá sự phát triển thanh toán không dùng tiền mặt được thiết lập toàn diện qua hai nhóm:

• Nhóm chỉ tiêu quy mô: Doanh số thanh toán, tốc độ tăng trưởng doanh số năm sau so với năm trước, tỷ trọng thanh toán không dùng tiền mặt trên tổng doanh số thanh toán, số lượng khách hàng mở tài khoản và số lượng dịch vụ cung ứng.
• Nhóm chỉ tiêu chất lượng và hiệu quả: Doanh thu phí dịch vụ, thu nhập phí bình quân trên một món giao dịch, chi phí bình quân trên mỗi giao dịch, tính an toàn bảo mật và mức độ hài lòng của khách hàng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp thu thập từ các báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, báo cáo thống kê kế toán và hồ sơ nghiệp vụ thanh toán của Vietinbank Cửa Lò liên tục trong 3 năm từ 2014 đến 2016, kết hợp với hệ thống văn bản pháp quy từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Nhằm bổ trợ cho việc đánh giá thực trạng, nghiên cứu đã tiến hành khảo sát thực tế với cỡ mẫu gồm 150 khách hàng (bao gồm 100 khách hàng cá nhân, hộ kinh doanh du lịch và 50 doanh nghiệp trên địa bàn thị xã Cửa Lò). Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng kết hợp chọn mẫu thuận tiện được áp dụng để đảm bảo tính đại diện cao cho các nhóm đối tượng có tần suất giao dịch khác nhau.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả, phân tổ và so sánh chuỗi thời gian là nhằm làm rõ xu hướng biến động của các chỉ tiêu định lượng, phát hiện sự thay đổi cơ cấu giữa các phương tiện thanh toán qua các năm. Timeline nghiên cứu tập trung đánh giá số liệu thực chứng từ năm 2014 đến hết năm 2016, từ đó xây dựng các định hướng và lộ trình giải pháp thực thi cho giai đoạn 2017 – 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực trạng tại Vietinbank Chi nhánh Cửa Lò giai đoạn 2014 – 2016 mang lại những phát hiện quan trọng:

• Tăng trưởng nguồn vốn và quy mô hoạt động vững chắc: Nguồn vốn huy động của chi nhánh đạt bước tiến lớn, từ mức ban đầu khi mới thành lập chỉ 7.280 triệu đồng lên tới 2.130 tỷ đồng tại thời điểm ngày 31/12/2016. Tốc độ tăng trưởng nguồn vốn đạt 21,4% trong năm 2015 và tiếp tục tăng mạnh 25,3% trong năm 2016. Trong đó, tiền gửi nội tệ chiếm tỷ trọng áp đảo từ 85% đến 88,82%, nguồn vốn huy động từ dân cư chiếm tới 81,21% tổng nguồn vốn.
• Hiệu quả kinh doanh và kiểm soát tín dụng an toàn: Dư nợ cho vay nội tệ chiếm 98,75% tổng dư nợ, trong đó dư nợ ngắn hạn chiếm khoảng 73,71% và dư nợ cho vay doanh nghiệp chiếm 54,99%. Tỷ lệ nợ xấu luôn được kiểm soát chặt chẽ ở ngưỡng an toàn, dao động từ 1,42% (năm 2014), 1,73% (năm 2015) và giảm xuống 1,62% (năm 2016). Lợi nhuận trước thuế năm 2016 đạt 42.887 triệu đồng trên tổng doanh thu 582.128 triệu đồng.
• Sự phân hóa rõ rệt giữa các phương tiện thanh toán: Doanh số thanh toán qua Ủy nhiệm chi và Ủy nhiệm thu vẫn đóng vai trò trụ cột, chiếm hơn 75% tổng giá trị giao dịch không dùng tiền mặt, phục vụ chủ yếu cho khối khách hàng doanh nghiệp và các tổ chức kinh tế. Ngược lại, các phương tiện hiện đại dành cho khách hàng cá nhân như thẻ ghi nợ, thẻ tín dụng, máy POS và ngân hàng điện tử dù tăng về số lượng phát hành nhưng doanh số chi tiêu thực tế còn khiêm tốn; phần lớn thẻ ATM mới chỉ được sử dụng với chức năng rút tiền mặt tại máy tự động.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu nghiên cứu được tác giả tổng hợp và trực quan hóa qua hệ thống bảng biểu chi tiết (từ Bảng 2.1 đến Bảng 2.11) kết hợp với các sơ đồ quy trình nghiệp vụ ủy nhiệm chi, ủy nhiệm thu và chu trình thanh toán thẻ. Đồ thị tăng trưởng cho thấy đường cong doanh số thanh toán chuyển khoản đồng pha với mức tăng trưởng huy động vốn, khẳng định mối liên hệ mật thiết giữa dịch vụ tài khoản thanh toán và khả năng thu hút tiền gửi không kỳ hạn giá rẻ.

Nguyên nhân của những hạn chế trong phát triển thanh toán bán lẻ tại Vietinbank Cửa Lò gồm cả yếu tố khách quan lẫn chủ quan:

• Về khách quan: Đặc thù kinh tế thị xã Cửa Lò mang tính mùa vụ du lịch rất cao, tập trung vào các tháng hè; các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, lưu trú nhỏ lẻ vẫn e ngại việc công khai doanh thu và chịu phí giao dịch máy POS. Thói quen tiêu dùng bằng tiền mặt của người dân địa phương và du khách nội địa vẫn còn ăn sâu.
• Về chủ quan: Mạng lưới điểm chấp nhận thẻ POS còn mỏng, chưa phủ kín các tuyến phố thương mại trọng điểm. Công tác tiếp thị, quảng bá các tiện ích thanh toán trực tuyến chưa thực sự sâu sát đến từng tiểu thương. Một số sản phẩm dịch vụ ngân hàng điện tử chưa có sự khác biệt vượt trội so với các đối thủ cạnh tranh trên cùng địa bàn.

Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu thực nghiệm tại các chi nhánh ngân hàng thuộc địa bàn ven biển miền Trung, phản ánh quy luật chung: Quá trình số hóa thanh toán doanh nghiệp luôn đi trước một bước so với thanh toán tiêu dùng cá nhân.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu và bài học kinh nghiệm quốc tế từ Hàn Quốc, Nhật Bản và Trung Quốc, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm nhằm phát triển thanh toán không dùng tiền mặt tại Vietinbank Cửa Lò giai đoạn 2017 – 2020:

• Mở rộng mạng lưới điểm chấp nhận thanh toán và phát triển hạ tầng kỹ thuật: Lắp đặt mới từ 50 đến 80 máy POS và điểm thanh toán mã phản hồi nhanh tại các khách sạn, nhà hàng, trung tâm thương mại dọc tuyến đường Bình Minh; đặt mục tiêu nâng tỷ trọng thanh toán thẻ tại các cơ sở lưu trú du lịch lên mức tối thiểu 45% vào năm 2020. Đầu tư nâng cấp đường truyền, bảo trì thường xuyên hệ thống máy ATM tại 5 phòng giao dịch trực thuộc để loại bỏ triệt để tình trạng nghẽn mạng trong mùa cao điểm du lịch.
• Tăng cường hoạt động Marketing và phổ biến kiến thức tài chính: Đẩy mạnh các chương trình truyền thông trực tiếp tại cơ sở, áp dụng chính sách miễn phí phát hành thẻ, miễn phí thường niên năm đầu và tặng quà khuyến mãi cho khoảng 5.000 khách hàng cá nhân mở tài khoản mới mỗi năm. Phối hợp với chính quyền thị xã tổ chức tuyên truyền về lợi ích an toàn, tiết kiệm thời gian của thanh toán điện tử đến các khu dân cư.
• Phát triển sản phẩm tích hợp và đẩy mạnh bán chéo dịch vụ: Gắn kết việc mở tài khoản thanh toán với các gói sản phẩm cho vay hộ kinh doanh, bảo hiểm và dịch vụ trả lương qua tài khoản cho các doanh nghiệp, đơn vị hành chính sự nghiệp trên địa bàn; triển khai nghiêm túc các dịch vụ ngân hàng số hiện đại, rút ngắn thời gian xử lý tra soát khiếu nại xuống dưới 24 giờ.
• Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và đổi mới cơ chế giao khoán: Tổ chức đào tạo chuyên sâu về kỹ năng tư vấn, văn hóa giao dịch và đạo đức nghề nghiệp cho toàn thể 92 cán bộ nhân viên chi nhánh; xây dựng cơ chế khoán chỉ tiêu phát triển sản phẩm dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt gắn liền với thu nhập và đánh giá thi đua hàng tháng.

Khuyến nghị cấp vĩ mô: Đề nghị Ngân hàng Nhà nước và Chính phủ hoàn thiện khung khổ pháp lý bảo vệ quyền lợi người dùng thẻ, ban hành chính sách ưu đãi thuế cho các đơn vị chấp nhận thanh toán số; đề nghị Vietinbank Hội sở chính hỗ trợ chi phí đầu tư thiết bị thanh toán và ban hành biểu phí dịch vụ cạnh tranh cho địa bàn du lịch đặc thù.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng:

• Ban lãnh đạo và cán bộ ngân hàng Vietinbank: Tài liệu cung cấp bức tranh thực chứng toàn diện cùng bộ giải pháp thực tế để ban điều hành Vietinbank Cửa Lò và các chi nhánh trong khu vực Bắc Trung Bộ áp dụng trực tiếp nhằm nâng cao doanh số thanh toán dịch vụ.
• Cán bộ quản lý tại các ngân hàng thương mại: Là nguồn tư liệu tham khảo giá trị trong việc xây dựng chiến lược mở rộng mạng lưới thanh toán thẻ, máy POS và các sản phẩm ngân hàng số tại các thị trường mang tính chất kinh tế du lịch theo mùa vụ.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Kinh tế, Tài chính – Ngân hàng: Nguồn tư liệu học thuật chuẩn mực với khung lý thuyết chặt chẽ, phương pháp phân tích số liệu thực tế, phục vụ cho việc thực hiện các đề tài nghiên cứu về thanh toán điện tử, ngân hàng thương mại và tài chính ứng dụng.
• Cơ quan quản lý nhà nước và chính quyền địa phương: Cung cấp góc nhìn thực tiễn về chu chuyển tiền tệ, giúp các nhà hoạch định chính sách tại thị xã Cửa Lò và tỉnh Nghệ An xây dựng các đề án phát triển thương mại văn minh, chuyển đổi số dịch vụ công và thúc đẩy kinh tế đêm.

Câu hỏi thường gặp

• Mục tiêu chính của luận văn thạc sĩ này là gì?
  Luận văn hướng đến việc hệ thống hóa lý luận về thanh toán không dùng tiền mặt, phân tích thực trạng tại Vietinbank Cửa Lò giai đoạn 2014 – 2016 với quy mô vốn 2.130 tỷ đồng và 5 phòng giao dịch, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp gia tăng quy mô và chất lượng thanh toán đến năm 2020.

• Luận văn tập trung nghiên cứu những phương tiện thanh toán cụ thể nào?
  Đề tài nghiên cứu sâu 5 phương tiện thanh toán cơ bản gồm Ủy nhiệm chi, Ủy nhiệm thu, Séc, Thư tín dụng và Thẻ thanh toán (thẻ ATM, Debit, Credit, Prepaid), đồng thời đánh giá hiệu quả của các kênh giao dịch hiện đại như máy POS và ngân hàng điện tử.

• Yếu tố đặc thù nào tại Cửa Lò ảnh hưởng lớn nhất đến thanh toán không dùng tiền mặt?
  Đặc thù kinh tế biển mang tính mùa vụ du lịch hè ngắn hạn kết hợp với nghề đánh bắt hải sản truyền thống. Quy mô giao dịch của các hộ kinh doanh cá thể còn nhỏ lẻ, thói quen tích trữ và chi tiêu tiền mặt trực tiếp còn phổ biến, gây rào cản cho thanh toán điện tử.

• Kinh nghiệm quốc tế nào được tác giả ứng dụng cho chi nhánh?
  Tác giả đã đúc kết bài học từ chính sách khấu trừ thuế cho giao dịch thẻ của Hàn Quốc, mô hình trung tâm chuyển mạch thẻ thống nhất của Nhật Bản và việc chuẩn hóa thẻ chip bảo mật EMV kết hợp an ninh thanh toán của Trung Quốc.

• Đâu là giải pháp đột phá để nâng cao hiệu quả thanh toán thẻ tại địa bàn?
  Giải pháp trọng tâm là mở rộng mạng lưới 50 – 80 điểm POS/QR tại các khách sạn, nhà hàng trọng điểm, kết hợp đào tạo kỹ năng bán hàng cho 92 cán bộ nhân viên và áp dụng cơ chế khoán chỉ tiêu phát triển dịch vụ thanh toán mới theo từng quý.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về thanh toán không dùng tiền mặt, khẳng định vai trò sống còn của dịch vụ thanh toán đối với hiệu quả kinh doanh của ngân hàng thương mại.
• Phân tích chi tiết bức tranh thực trạng tại Vietinbank Cửa Lò giai đoạn 2014 – 2016, ghi nhận sự tăng trưởng nguồn vốn đạt 2.130 tỷ đồng, lợi nhuận đạt 42.887 triệu đồng và kiểm soát nợ xấu ở mức 1,62%.
• Nhận diện chính xác điểm nghẽn trong thanh toán bán lẻ khi các công cụ hiện đại như thẻ tín dụng, máy POS chưa phát huy hết tiềm năng tại một thị xã du lịch biển.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp đồng bộ về phát triển mạng lưới chấp nhận thẻ, chiến lược tiếp thị, nâng cấp công nghệ an ninh bảo mật và đổi mới cơ chế quản trị nhân sự.
• Đưa ra hệ thống kiến nghị sát thực tế gửi tới Ngân hàng Nhà nước và Vietinbank Việt Nam nhằm tạo nền tảng vững chắc cho lộ trình thực thi trong giai đoạn 2017 – 2020.

Quý độc giả, các nhà nghiên cứu và cán bộ ngành ngân hàng quan tâm đến mô hình phát triển thanh toán điện tử tại các đô thị du lịch có thể ứng dụng trực tiếp các phát hiện và hệ thống giải pháp của luận văn vào thực tiễn quản trị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Tổng quan về thanh toán không dùng tiền mặt của NHTM Thanh toán khồng tiền mặt (TTKDTM) là quá trình tiền tệ thực hiện chức năng phương tiện thanh toán không trực tiếp bằng tiền mặt. TTKDTM chỉ được phát triển và hoàn thiện trong nền kinh tế thị trường. Sự phát triển rộng khắp của TTKDTM hiện nay là do yêu cầu phát triển vượt bậc của nền kinh tế hàng hóa.

Nền kinh tế hàng hóa phát triển càng cao, khối lượng hàng hóa được đem ra trao đổi mua bán trong và ngoài nước càng lớn thì càng đòi hỏi có những cách thức thanh toán thuận tiện, an toàn và tiết kiệm. Khái niệm về thanh toán và thanh toán không dùng tiền mặt: - Khái niệm NHTM: Theo luật của TCTD năm 2010: Ngân hàng thương mại là loại hình ngân hàng được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác theo quy định của luật này nhằm mục tiêu lợi nhuận. NHTM là tổ chức kinh doanh tiền tệ và dịch vụ ngân hàng, mà hoạt động chủ yếu là thường xuyên nhận tiền gửi của khách hàng, với trách nhiệm hoàn trả và sử dụng số tiền này để cấp tín dụng (cho vay), cung ứng các dịch vụ thanh toán. - Khái niệm về thanh toán nói chung: Trong các mối quan hệ kinh tế, thoanh toán được hiểu một các khái quát nhất là việc thực hiện chi tả bằng tiền giữa các bên.

Tiền ở đây là một phương tiện thanh toán, được hiểu là bất cứ cái gì được chấp nhận chung trong việc thanh toán, tiền không chỉ được sử dụng để chi trả các khoản nợ về mua chịu hàng hóa mà nó còn được sử dụng để thanh toán các khoản nợ vượt ra ngoài phạm vi trao đổi như: nộp thuế, phí, lệ phí, đóng góp các khoản chi dịch vụ…. 4 + Thanh toán dùng tiền mặt: Thanh toán bằng tiền mặt là tổng thể các chu chuyển tiền mặt trong nền kinh tế quốc dân thông qua các chứng năng, phương tiện lưu thông và phương tiện thanh toán, cụ thể, thanh toán tiền mặt là việc chi trả trực tiếp bằng tiền mặt trong các quan hệ thanh toán thu chi giữa nhân dân với nhau, giữa các tổ chức kinh tế, cơ quan nhà nước với nhân dân. + Thanh toán không dùng tiền mặt: TTKDTM là cách thức thanh toán không có sự xuất hiện của tiền mặt mà được tiến hành bằng cách trích tiền từ tài khoản của người chi trả để chuyển vào tài khoản của người thụ hưởng mở tại ngân hàng, hoặc bằng cách bù trừ lẫn nhau thông qua vai trò trung gian của ngân hàng. Đặc điểm thanh toán không dùng tiền mặt: - Thanh toán không dùng tiền mặt sử dụng tiền ghi sổ, hay còn gọi là bút tệ.

Đây là đặc điểm cơ bản nhất của TTKDTM. Việc thanh toán được thực hiện bằng cách trích tiền từ tài khoản tiền gửi của người phải trả sang tài khoản tiền gửi của người thụ hưởng tại ngân hàng. Vì vậy để tiến hành thanh toán qua trung gian ngân hàng, các chủ thể tham gia thanh toán bắt buộc phải mở tài khoản tại ngân hàng. - Thanh toán không dùng tiền mặt, mỗi giao dịch thanh toán có ít nhất 3 bên tham gia: người trả tiền, người nhận tiền và trung gian thanh toán.

Người trả tiền có trách nhiệm trả đúng hạn số tiền phải trả, tôn trọng các thủ tục cần thiết trong thanh toán như lập, nộp chứng từ thanh toán theo mẫu và theo thời hạn được quy định trong hợp đồng hoặc đã thỏa thuận trước. Người thụ hưởng là người được hưởng một khoản tiền do đã cung cấp hàng hóa, dịch vụ cho người trả tiền. Người thụ hưởng được thanh toán thông qua các chứng từ liên quan đến giao nhận hàng hóa và cung cấp dịch vụ. Ngân hàng là đơn vị trung gian thanh toán cung cấp các dịch vụ thanh toán cho người trả tiền, người thụ hưởng và được hưởng phí dịch vụ thanh toán.

Ngân hàng có trách nhiệm hướng dẫn khách hàng làm thủ tục thanh 5 toán, theo dõi khả năng chi trả của khách hàng và cung cấp kịp thời, đầy đủ các loại giấy tờ thanh toán cần thiết cho khách hàng theo đúng quy trình nghiệp vụ ngân hàng. - Khi tiến hành các nghiệp vụ TTKDTM phải sử dụng các chứng từ thanh toán riêng gồm lệnh thu, lệnh chi mà do chính người nhận tiền hay người trả tiền lập ra, có thể tạo lập dưới hình thức chứng từ giấy, chứng từ điện tử hoặc các loại chứng từ khác. - Có hệ thống công nghệ thanh toán tiên tiến, thích hợp - Người sử dụng dịch vụ thanh toán phải có hiểu biết về cơ chế thanh toán và kỹ thuật thanh toán 1. Vai trò của thanh toán không dùng tiền mặt Vai trò của hoạt động thanh toán - Nó trực tiếp thúc đẩy quá trình vận động của vật tư, hàng hoá trong nền kinh tế, thông qua đó mà các mối quan hệ kinh tế lớn sẽ được giải quyết, nhờ vậy mà quá trình sản xuất và lưu thông hàng hoá được tiến hành bình thường.

- Hoạt động thanh toán khi được thực hiện đúng hạn và đầy đủ sẽ nâng cao uy tín của người mua và người bán trong nền kinh tế, góp phần thúc đẩy quá trình sản xuất kinh doanh phát triển nhanh chóng, hiệu quả hơn. Vai trò của TTKDTM trong nền kinh tế - TTKDTM góp phần giảm thấp tỷ trọng tiền mặt trong lưu thông, từ đó có thể tiết kiệm được chi phí lưu thông cũng như giảm khối lượng công việc cho toàn xã hội như: in ấn, phát hành, bảo quản, vận chuyển, kiểm đếm. - TTKDTM còn tạo ra sự chuyển hóa thông suốt giữa tiền mặt và tiền chuyển khoản. Cả hai khía cạnh đó đều tạo điều kiện thuận lợi cho công tác kế hoạch hóa và lưu thông tiền tệ.

- TTKDTM tạo điều kiện tập trung một nguồn vốn lớn của xã hội vào tín dụng để tái đầu tư vào nền kinh tế, phát huy vai trò điều tiết, kiểm tra của nhà 6 nước vào hoạt động tài chính ở tầm vĩ mô và vi mô, qua đó kiểm soát được lạm phát, đông thời tạo điều kiện nâng cao năng suất lao động. Thời gian thanh toán được rút ngắn làm cho quá trình quay vòng vốn được tăng lên đáng kể, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của các đơn vị sản xuất kinh doanh. Góp phần làm giảm lượng tiền mặt trong lưu thông trên thị trường, hạn chế lạm phát, lưu thông tiền tệ, ổn định giá trị đồng tiền, tạo điều kiện cho ngân hàng Nhà nước thực hiện tốt nhiệm vụ điều hòa lưu thông tiền tệ, kiểm soát các giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt giữa các ngân hàng thương mại khác hệ thống, thường xuyên nắm được khối lượng chuyển tiền tệ không bằng tiền mặt, nâng cao hiệu lực thi hành chính sach tiền tệ quốc gia. Vai trò của TTKDTM đối với ngân hàng thương mại - Khi cung cấp dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt, ngân hàng và các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán sẽ được thu phí dịch vụ từ khách hàng.

Đây là nguồn thu đáng kể của ngân hàng thương mại và các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán. - Mặt khác, nếu ngân hàng làm tốt công tác thanh toán không dùng tiền mặt thì sẽ thu hút một lượng lớn khách hàng đến với ngân hàng mình và là cơ hội để bán chéo nhiều sản phẩm dịch vụ khác của ngân hàng, tăng nguồn vốn cho ngân hàng. - TTKDTM giúp hệ thống ngân hàng thương mại thực hiện chức năng tạo tiền. Khi sử dụng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt, khách hàng chỉ cần trích tài khoản tiền gửi thanh toán của mình mở tại ngân hàng chuyển vào tìa khoản của người hưởng mở tại cùng hoặc khác ngân hàng.

Ngân hàng hưởng khi đó lại sử dụng nguồn vốn đó để cho vay, số tiền cho vay ra lại được khách hàng sử dụng để thanh toán cho hàng hóa, dịch vụ….Cứ như vậy, hệ thống ngân hàng thương mại đã làm cho từ một số tiền gửi ban đầu được 7 nhân lên gấp bội, tăng tổng phương tiện thanh toán trong nền kinh tế, đáp ứng nhu cầu thanh toán, chi trả trong toàn xã hội. Vai trò của TTKDTM đối với khách hàng Khách hàng là tất cả các chủ thể trong nền kinh tế sử dụng các sản phẩm dịch vụ do NHTM cung cấp và TTKDTM giúp cho các chủ thể này tiếp cận được với những công cụ thanh toán nhanh chóng, tiện lợi, hiện đại. Thứ nhất, việc thanh toán qua ngân hàng giúp bên mua có thể kiểm soát và quản lý một cách dễ dàng tài khoản tiền gửi của mình tại ngân hàng, đồng thời bên bán cũng kiểm soát được thu nhập từ việc mua bán trao đồi hàng hóa, dịch vụ, kiểm soát dòng tiền và có kế hoạch phù hợp, tránh lãng phí. Hơn nữa, khách hàng còn được hưởng lãi từ tài khoản tiền gửi không kỳ hạn khi có số dư trên tài khoản tiền gửi của mình.

Thứ hai, việc giao dịch thanh toán khách hàng có thể được thực hiện một cách đơn giản, nhanh chóng thông qua rất nhiều kênh thanh toán mà khách hàng thậm chí không cần phải đến ngân hàng vẫn có thể thực hiện được lệnh chi thanh toán như: Internet Banking, cây ATM, Mobie banking…Điều này giúp khách hàng tiết kiệm được thời gian, chi phí đi lại và làm cho quá trình thanh toán sẽ được thực hiện nhanh chóng hơn qua kênh thanh toán điện tử của ngân hàng Thứ ba, TTKDTM góp phần đẩy nhanh tốc độ thanh toán, tốc độ chu chuyển vốn và quá trình tái sản xuất trong hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh trong nền kinh tế. Thứ tư, khách hàng khi sử dụng các phương tiện TTKDTM được bảo đảm tiện lợi, nhanh chóng, chính xác an toàn và được bảo mật thông tin thanh toán 1. Các phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt 1. Thanh toán bằng ủy nhiệm chi Ủy nhiệm chi (UNC) là lệnh chi của chủ tài khoản ủy nhiệm cho ngân hàng trích một số tiền nhất định từ tài khoản của mình cho người thụ hưởng 8 có tài khoản tại ngân hàng.

UNC là phương tiện thanh toán mà người trả tiền lập lệnh thanh toán theo mẫu do ngân hàng quy định, gửi cho ngân hàng nơi mình mở tài khoản và yêu cầu trích một số tiền nhất định từ tài khoản của mình để trả cho người thụ hưởng. Quy trình thực hiện thanh toán theo phương tiện này được sử dụng trong quan hệ kinh tế tin tưởng lẫn nhau.