Chương I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ SẢN XUẤT - CHẾ BIẾN CHÈ I. VAI TRÒ, ĐẶC ĐIỂM CỦA SẢN XUẤT - CHẾ BIẾN CHÈ.Vai trò của sản xuất - chế biến chè. Chè là loại cây công nghiệp lâu năm đã có lịch sử và phát triển hơn 100 năm. Trong dân gian chè đã trở thành thứ nước uống phổ biến của nhân dân ta.
Không chỉ bởi vì nó rẻ mà nó còn rất tốt cho sức khoẻ con người. Theo nghiên cứu của các nhà khoa học, sản phẩm chè được xem là sản phẩm có giá trị dinh dưỡng cao. - Giá trị dinh dưỡng của sản phẩm chè. + Nước chè vừa có tác dụng giải khát về mùa hè vì trong chè có Vitamin C, vừa có tác dụng chống lạnh vào mùa đông.
Mặt khác, trong chè còn có chất Cafein làm cho tinh thần sảng khoái và minh mẫn, giảm stress cho cơ thể con người. + Trong chè có các chất Tanmiaxit, Cafein, Rophilin, Teobromin…Vì vậy nó có tác dụng giảm liều lượng Cholesterol trong máu, kích thích tiêu hoá các chất mỡ. Giúp con người sản xuất các loại thuốc chữa bệnh béo phì. + Cũng vì chè có tác dụng lợi tiểu nên người ta có thể sử dụng chè chữa bệnh Gan dàng hoàng đảm cấp tính.
Khi uống chè kết hợp với một số loại thuốc khác sẽ có tác dụng hạn chế cơ thể sinh chứng thấp nhiệt nội thịnh khi viêm gan. + Trên thế giới người ta cũng phát hiện rằng chè có các chất có thể hạn chế bệnh ung thư và các tia phóng xạ. Các chất Vitamin C, chất Polyphenol và một số chất chống oxihoá có trong chè có tác dụng ức chế các tế bào ung thư phát triển và có thể ngăn cản sự hợp thành các chất Nikosamine trong cơ thể giúp hạ thấp tỷ lệ phát sinh ung thư. Chất Tanin trong chè có tác dụng chống tổn thương của các tia phóng xạ từ các thiết bị công nghiệp như tivi, máy vi tính, máy điều trị bệnh ung thư… + Ngày nay con người cũng tìm ra những tác dụng mới từ cây chè.
Nước chè chứa một lượng lớn chất chống oxy hoá như: Catechins (có trong chè xanh), chất Thearuligins (có trong chè đen) là những chất có nguồn sức mạnh chống lại nhiều loại bệnh, trong đó có bệnh tim. Võ Thị Thu Hương Lớp KTNN45 Chuyên đề tốt nghiệp Khoa kinh tế Nông nghiệp & PTNT Ngoài ra trong chè còn có nhiều Vitamin (PP, K, B 2) và một số axit cần thiết cho cơ thể con người. Nhờ những giá trị dinh dưỡng của cây chè đối với con người nên chè là một loại cây có giá trị kinh tế tương đối cao. Với những tác dụng mà chè đem lại, người ta có thể đầu tư phát triển ngành công nghiệp chế biến như: Công nghiệp chế biến đồ uống, công nghệ dược phẩm, mỹ phẩm… từ nguyên liệu chè.
Hiện nay nhu cầu về chè trong nước cũng như xuất khẩu ngày một tăng lên, đặc biệt là công nghiệp chế biến phát triển, xuất hiện nhiều mặt hàng mới có chất lượng cao. Vì vậy chè có thị trường tiêu thụ (đối với Việt Nam chủ yếu là xuất khẩu) tương đối ổn định và còn có thể được mở rộng hơn nữa. Do vậy có thể khẳng định rằng sản xuất - chế biến có vai trò hết sức quan trọng trong nền kinh tế quốc dân. - Phát triển chè cho phép phát huy hiệu quả nguồn lực nông nghiệp nông thôn, nhất là nguồn lực đất đai và nguồn lực lao động.
+ Chè vốn là một loại cây công nghiệp có khả năng thích ứng với các vùng đất đồi và có khả năng sinh trưởng tốt, cho năng suất cao, chất lượng cao tạo ra hiệu quả kinh tế cao trên cả những vùng đất nghèo dinh dưỡng. Chính vì vậy sau khi đưa sản xuất chè ở những vùng đồi bỏ hoang, vùng đất đồi chưa có cây trồng thích hợp…cây chè đã trở thành một cây kinh tế mũi nhọn làm cho năng suất đất, hiệu quả sử dụng vốn cao. Mặt khác còn khai thác được điều kiện tự nhiên của vùng địa phương một cách tốt nhất. Cây chè phù hợp với điều kiện tự nhiên của vùng, của địa phương sẽ cho thu hoạch, năng suất và sản lượng trên một đơn vị diện tích cao, góp phần tăng thu nhập cho người dân.
Khi ở địa phương sản xuất - chế biến chè phát triển, cho thu nhập ổn định, người nông dân sẽ tự động tìm đến cây chè như một giải pháp nâng cao cuộc sống của họ. Từ đó phần diện tích tận dụng để đưa vào sản xuất chè tăng, phần diện tích bỏ hoang giảm, nguồn lực đất đai được tận dụng để phát huy hiệu quả của nó. + Nguồn nhân lực sẽ được tận dụng và phát huy hiệu quả khi đưa vào phát triển sản xuất - chế biến chè nhất là ở khu vực miền núi, nông thôn. Ở Việt Nam hiện Võ Thị Thu Hương Lớp KTNN45 Chuyên đề tốt nghiệp Khoa kinh tế Nông nghiệp & PTNT nay có hơn 70% dân cư sống tại nông thôn, hoạt động sản xuất nông nghiệp là chủ yếu.
Đây là điều kiện tạo ra một lực lượng lao động dồi dào. Tuy sức ép về thất nghiệp không cao như các thành phố lớn nhưng do đặc điểm sản xuất nông nghiệp mang tính thời vụ nên thất nghiệp trá hình làm cho năng suất lao động giảm rất nhiều, hiệu quả lao động thấp. Một trong những vấn đề quan trọng trong giai đoạn hiện nay là phải giảm lao động trong nông nghiệp chuyển sang phục vụ cho ngành công nghiệp và dịch vụ. Và điều quan trọng hơn cả là sử dụng hiệu quả nguồn lực nhân lực dồi dào hiện nay ở nông thôn.
Nhưng do nền kinh tế Việt Nam ngành công nghiệp và dịch vụ chưa phát triển mạnh, nông nghiệp vẫn là hoạt động kinh tế chủ yếu của nhiều bộ phận dân cư. Do đó, mở rộng sản xuất - chế biến chè thu hút được nhiều lao động miền núi, góp phần tăng hiệu quả sử dụng nguồn lao động. Cây chè là cây công nghiệp lâu năm thích ứng với điều kiện địa hình dốc lại không tranh chấp đất với cây lương thực, phát triển thuận lợi ở những vùng núi cao, những nơi có độ ẩm cao. Ở nước ta chè phát triển thuận lợi tại các vùng: Trung du - miền núi phía Bắc, cao nguyên Nam Trung Bộ…Sản xuất - chế biến chè cần một lượng lao động tương đối lớn.
Theo tính toán của các nhà khoa học đưa ra đối với 1 ha chè sản xuất kinh doanh cần tiêu tốn một lượng chi phí nhân công như sau: Bảng1: Chi phí nhân công hàng năm cho 1 ha chè sản xuất – kinh doanh. STT Chi phí nhân công theo Đơn vị Năng suất( tạ/ ha) loại công việc tính < 60 60-100 >100 1 Làm cỏ Công 60 60 60 2 Bón phân Công 20 25 25 3 Thu hái Công 218 230 245 4 Phun thuốc trừ sâu Công 20 20 20 ( 1 Dây chuyền chế biến công suất 12 tạ cần 20 lao động thường xuyên) Võ Thị Thu Hương Lớp KTNN45 Chuyên đề tốt nghiệp Khoa kinh tế Nông nghiệp & PTNT Do vậy phát triển sản xuất - chế biến chè tạo công ăn việc làm ổn định và thường xuyên cho người nông dân ở nông thôn, góp phần giảm tỷ lệ thất nghiệp nâng cao thu nhập cho người nông dân. Nguồn lực đất đai, lao động được sử dụng có hiệu quả sẽ kéo theo các nguồn lực khác cũng được phát huy. - Chè là cây công nghiệp có giá trị kinh tế cao, đời sống kinh tế dài từ 10 đến 12 năm.Nhưng cây chè lại cho thu hoạch sớm( thường là sau 3 năm kiến thiết cơ bản), đem lại hiệu quả kinh tế cao, nhanh chóng thu hồi vốn, thu nhập kinh tế vững chắc vì sản lượng và năng suất chè tăng ổn định, thị trường tiêu thụ chè lại rộng lớn.
Do vậy sản xuất - chế biến chè vừa nhanh chóng đem lại hiệu quả, vừa đảm bảo cuộc sống ổn định lâu dài cho công cuộc xoá đói giảm nghèo khu vực nông thôn, miền núi Việt Nam trong đó có Nghệ An. - Sản xuất - chế biến chè tạo ra những sản phẩm chè có giá trị xuất khẩu cao, đem lại nguồn thu ngoại tệ lớn. Vì vậy chè là một trong 10 sản phẩm nông sản xuất khẩu chủ lực của nước ta. Cùng với khoa học công nghệ phát triển, người ta tìm thấy rất nhiều công dụng ở chè, các ngành công nghiệp chế biến lấy nguyên liệu chè cũng từ đó có vị trí quan trọng.
Chè không đơn thuần dùng làm đồ uống, mà còn là thuốc chữa bệnh. Trong rất nhiều sản phẩm như mỹ phẩm, kem đánh răng, nước rửa chén bát…đều có thành phần của chè. Bởi vậy sản xuất - chế biến chè ngày càng được chú ý phát triển. Ở các nước phát triển có công nghệ hiện đại, chú trọng phát triển nghiên cứu công dụng của chè, công nghiệp chế biến từ chè cho nhiều sản phẩm có chất lượng cao.
Còn đối với Việt Nam, chủ yếu là xuất khẩu chè thô nguyên liệu, đem lại nguồn thu ngoại tệ tương đối lớn. Trong những năm gần đây, tổng giá trị xuất khẩu chè đạt trên dưới 100 triệu USD (năm 2005 đạt 100 triệu USD). Đây là nguồn lực góp phần tích luỹ vốn tái sản xuất xã hội. - Sản xuất - chế biến chè góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, xây dựng bộ mặt nông thôn mới.
Cây chè là cây công nghiệp có giá trị kinh tế tương đối cao, thích ứng với điều kiện tự nhiên nhiều vùng miền núi nước ta. Tăng cường mở rộng sản xuất - chế biến Võ Thị Thu Hương Lớp KTNN45 Chuyên đề tốt nghiệp Khoa kinh tế Nông nghiệp & PTNT chè góp phần làm tăng diện tích cây công nghiệp lâu năm, đưa nông nghiệp phát triển đúng hướng đó là: Sản xuất những cây có giá trị kinh tế cao, phát huy được hiệu quả cảu các yếu tố nguồn lực, nhất là đất đai và lao động, tạo ra thu nhập ổn định cho người nông dân, các công trình phúc lợi như: Giao thông, trường học, y tế…cũng từng ngày được củng cố. Sản phẩm chè chủ yếu được xuất khẩu, vì vậy sản xuất - chế biến chè phát triển vừa góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn từ sản xuất tự cung tự cấp sang sản xuất hàng hoá, vừa tạo điều kiện cho chúng ta tiếp cận với công nghệ sản xuất - chế biến hiện đại, thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển. Cũng từ đó làm tăng tỷ lệ đóng góp vào GDP của ngành nông nghiệp.
- Phát triển sản xuất - chế biến chè tạo ra những bản sắc văn hoá riêng từng vùng, từng địa phương.