CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ QUYỀN CHỌN TIỀN TỆ 1.1 Thị trường ngoại hối và thị trường phái sinh 1.1 Thị trường ngoại hối Thị trường ngoại hối là nơi giao dịch mua bán các đồng tiền chuyển đổi. Các đồng tiền mạnh, có tính chuyển đổi cao được giao dịch nhiều nhất là Đôla Mỹ, Yên Nhật Bản, Mác Đức. Thị trường hối đoái là thị trường phi tập trung. Ba thị trường hối đoái lớn nhất thế giới là London, Tokyo, New York.
Thị trường hối đoái có quy mô giao dịch trong một ngày trên một nghìn tỷ đôla. Vì vậy, thị trường này tác động rất lớn đến tình hình kinh tế của các nước đang phát triển. Đến nay, chưa có một cơ quan quốc tế nào đứng ra làm nhiệm vụ giám sát thị trường này. Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) muốn đứng ra làm chức năng Ngân hàng Trung ương toàn cầu, nhưng lực bất tòng tâm, và không được các nước công nghiệp Tư bản ủng hộ.
Các nước công nghiệp tư bản chỉ chú trọng trước hết đến những vấn đề tiền tệ, kinh tế trong nước, nên không phối hợp đúng mức để kiểm soát thị trường.2 Thị trường phái sinh Thị trường tài chính phái sinh là một thị trường còn ít được biết đến ở Việt Nam. Doanh nghiệp dường như còn quá xa lạ với những công cụ để phòng tránh rủi ro cho hoạt động kinh doanh trước những biến động của thị trường. Thị trường các công cụ phái sinh là các thị trường dành cho các công cụ mang tính chất hợp đồng mà thành quả của chúng được xác định dựa trên một công cụ hoặc một tài sản khác. Công cụ tài chính phái sinh là các hợp đồng tài chính mà giá trị của nó có mối liên hệ chặt chẽ hoặc được bắt nguồn từ các công cụ tài chính như cổ phiếu, trái phiếu, chỉ số chứng khoán, lãi suất hoặc tỷ giá.
Chúng được sử dụng để phòng tránh, phân tán rủi ro, bảo vệ, tạo lợi nhuận, chống biến động giá trị hoặc để đầu cơ thu lợi nhuận. Chúng ta xem các công cụ phái sinh như là các hợp đồng, chúng được thoả thuận giữa hai bên – người mua và người bán – trong đó mỗi bên Giải pháp phát triển quyền chọn tiền tệ tại Việt Nam Trần Thái Phương LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2 sẽ thực hiện một nghĩa vụ gì đó cho bên kia. Các loại hợp đồng có giá cả, trong đó người mua cố gắng mua với giá rẻ nhất trong khi người bán lại muốn bán với giá cao nhất. Đến nay, trên thị trường tài chính quốc tế nghiệp vụ tài chính phái sinh đã phát triển rất mạnh với các nghiệp vụ phái sinh rất đa dạng và thị trường phái sinh đóng vai trò quan trọng trong hệ thống tài chính toàn cầu.
Sở dĩ nó phát triển thành công như vậy, là do sử dụng nghiệp vụ này đem lại lợi ích cho các thành viên trên thị trường. Trên thị trường đó có thể phân ra thành 3 loại thành viên: người đầu tư, người đầu cơ, người cơ lợi. Sử dụng nghiệp vụ tài chính phái sinh đều mang lại lợi ích cho 3 loại thành viên này: người đầu tư phải đối diện với những rủi ro do biến động giá cả của các sản phẩm chính, họ phải sử dụng nghiệp vụ phái sinh để giảm thiểu hoặc loại bỏ rủi ro; đối với người đầu cơ lại muốn đánh cuộc trên những biến động giá cả của sản phẩm chính, họ dùng nghiệp vụ này như một đòn bẩy đặc biệt; đối với người cơ lợi (thực hiện lợi nhuận mà không có rủi ro) bằng cách sử dụng chênh lệch giá giữa các thị trường tài chính khác nhau, họ đã sử dụng rất hiệu quả các nghiệp vụ phái sinh để hưởng sự chênh lệch giá. Công cụ tài chính phái sinh là một loại công cụ tài chính hoặc một hợp đồng được sử dụng với mục đích ngăn ngừa rủi ro hoặc được nắm giữ vì mục đích thương mại.
Công cụ tài chính phái sinh có các đặc điểm: Giá trị có thể bị thay đổi theo sự biến động của lãi suất trên thị trường, sự biến động của giá trị công cụ tài chính gốc (hợp đồng), giá cả hàng hóa, tỷ giá hối đoái, chỉ số giá, tỷ suất hoặc chỉ số tín dụng hoặc các biến động khác của hợp đồng gốc. Doanh nghiệp sử dụng công cụ tài chính phái sinh có thể phải bỏ ra khoản đầu tư ban đầu nhưng khoản đầu tư ban đầu đó nhỏ hơn giá trị của các hợp đồng gốc mà những hợp đồng này có khả năng thay đổi do những biến động của các yếu tố không chắc chắn trên thị trường; được thanh toán vào một ngày trong tương lai. Giải pháp phát triển quyền chọn tiền tệ tại Việt Nam Trần Thái Phương LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 Những đặc điểm ở trên đóng một vai trò quan trọng trong hoạt động và hiệu quả của thị trường phái sinh. Các thị trường giao ngay và sản phẩm phái sinh gắn bó với nhau rất chặt chẽ.
Tuy vậy, chúng ta vẫn chưa xác định rõ vai trò của thị trường các sản phẩm phái sinh đối với hoạt động của thị trường giao ngay là gì.3 Tính hai mặt của thị trường các sản phẩm phái sinh 1.1 Tích cực Về phía ngân hàng Kiểm soát nguồn vốn khả dụng: các ngân hàng thương mại có thể thực hiện các giao dịch hoán đổi với Ngân hàng Nhà nước để điều tiết lượng vốn khả dụng tại ngân hàng phục vụ cho hoạt động kinh doanh của mình. Ngoài ra, các ngân hàng thương mại còn có thể ký kết các hợp đồng hoán đổi với nhau nhằm sử dụng lượng tiền hiện có một cách hiệu quả. Tạo liên kết với khách hàng: nhờ đáp ứng được những nhu cầu cần thiết của khách hàng nên các giao dịch sản phẩm phái sinh trở thành một cầu nối quan trọng giữa ngân hàng và khách hàng. Cầu nối đó lại càng chắc chắn hơn khi thông qua các giao dịch này ngân hàng thực hiện việc bán chéo các sản phẩm, dịch vụ của mình cho khách hàng.
Khách hàng sẽ rất hài lòng khi được phục vụ với một gói các sản phẩm và dịch vụ chất lượng cao. Tăng thu nhập cho ngân hàng: các giao dịch sản phẩm phái sinh mang lại cho các ngân hàng thương mại nguồn thu thông qua phí và chênh lệch giá. Ngoài ra, việc bán chéo sản phẩm cũng đem lại nguồn thu không nhỏ cho các ngân hàng nếu khai thác một cách triệt để. Nâng cao năng lực kinh doanh: sử dụng tốt các giao dịch hối đoái phái sinh giúp ngân hàng kiểm soát nguồn vốn khả dụng bằng ngoại tệ một cách hiệu quả, tạo liên kết tốt với khách hàng và tạo nhiều cơ hội bán chéo sản phẩm.
Tất cả những yếu tố đó tạo thành một chuỗi liên kết nhân quả giúp nâng cao hiệu quả kinh doanh cho ngân hàng. Giải pháp phát triển quyền chọn tiền tệ tại Việt Nam Trần Thái Phương LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 Về phía khách hàng Quản trị rủi ro: vì giá của sản phẩm phái sinh có quan hệ với giá của hàng hoá cơ sở trên thị trường giao ngay, các sản phẩm phái sinh có thể sử dụng để làm giảm hay tăng rủi ro của việc sở hữu tài sản giao ngay. Ví dụ, mua một tài sản giao ngay và bán một hợp đồng giao sau hay một quyền chọn mua sẽ làm giảm rủi ro của nhà đầu tư. Dạng giao dịch này được gọi là phòng ngừa rủi ro.
Các nhà đầu tư có khẩu vị rủi ro khác nhau, một số nhà đầu tư có khả năng chấp nhận rủi ro tốt hơn các nhà đầu tư khác. Tuy nhiên, tất cả các nhà đầu tư đều muốn giữ cho khoản đầu tư của mình ở một mức rủi ro có thể chấp nhận được. Thị trường sản phẩm phái sinh cho phép những người muốn làm giảm rủi ro của mình chuyển giao rủi ro cho những người sẵn sàng chấp nhận nó, đó là các nhà đầu cơ. Vì các thị trường này là rất hiệu quả trong việc phân phối lại rủi ro giữa các nhà đầu tư, không ai cần chấp nhận một mức rủi ro không phù hợp với bản thân mình.
Vì vậy, các nhà đầu tư sẵn sàng cung cấp nhiều vốn hơn cho thị trường tài chính, tạo điều kiện cho các công ty vay vốn với chi phí sử dụng vốn thấp, thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế. Thông tin hiệu quả hình thành giá: các thị trường kỳ hạn và giao sau là nguồn thông tin rất quan trọng đối với giá cả. Đặc biệt, thị trường giao sau được xem như một công cụ xác định giá giao ngay của tài sản. Vàng, dầu và hàng hoá giao dịch ở nhiều nơi vào những thời điểm khác nhau, ứng với mỗi loại có rất nhiều xếp hạng khác nhau về chất lượng và chủng loại, do đó có rất nhiều giá giao ngay có thể xảy ra.
Thị trường giao sau tổng hợp tất cả các thông tin vào một dạng thống nhất, phản ánh giá giao ngay của một tài sản riêng biệt, là cơ sở của một hợp đồng giao sau. Giá của một hợp đồng giao sau đáo hạn sớm nhất thường được xem là giá giao ngay. Thị trường quyền chọn không cung cấp những dự báo về giá giao ngay trong tương lai một cách trực tiếp. Tuy nhiên, chúng cung cấp những thông tin quý giá về độ bất ổn và cũng là rủi ro của tài sản giao ngay cơ sở.
Giải pháp phát triển quyền chọn tiền tệ tại Việt Nam Trần Thái Phương LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 Các lợi thế về hoạt động: các thị trường phái sinh cung cấp rất nhiều lợi thế về hoạt động: Chi phí giao dịch thấp hơn: hoa hồng và các chi phí giao dịch khác đối với người tham gia giao dịch là thấp hơn việc dử dụng để thay thế và bổ sung cho các giao dịch trên thị trường giao ngay trở nên dễ dàng và hấp dẫn hơn. Thị trường các sản phẩm phái sinh (đặc biệt là sàn giao dịch giao sau và quyền chọn) có tính thanh khoản cao hơn thị trường giao ngay do mức vốn yêu cầu tham gia vào thị trường sản phẩm phái sinh thấp hơn. Tỷ suất sinh lợi và mức độ rủi ro có thể điều chỉnh ở bất cứ mức độ nào như mong muốn, đồng thời có thể giao dịch với khối lượng lớn. Các thị trường sản phẩm phái sinh cho phép nhà đầu tư bán khống dễ dàng hơn thị trường chứng khoán.
Kinh doanh trên cơ sở chênh lệch tỷ giá: doanh nghiệp có thể khai thác chiều hướng biến động có lợi của tỷ giá để thu lợi nhuận.