TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi Tõ khi ra ®êi ®Õn nay, §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam lu«n x¸c ®Þnh vÊn ®Ò d©n téc vµ ®oµn kÕt d©n téc cã vÞ trÝ chiÕn lîc trong sù nghiÖp c¸ch m¹ng. Mét trong nh÷ng néi dung quan träng ®Ó gi¶i quyÕt tèt vÊn ®Ò d©n téc lµ ph¶i x©y dùng cho ®îc §NCB ngêi DTTS cã phÈm chÊt vµ n¨ng lùc. Víi ®êng lèi ®óng ®¾n ®ã, trong nh÷ng n¨m qua, §¶ng ta ch¨m lo x©y dùng §NCB, nhÊt lµ §NCB ngêi DTTS cho vïng ®ång bµo d©n téc. Bëi vËy, §NCB ngêi DTTS ®· dÇn ph¸t triÓn c¶ vÒ sè lîng vµ chÊt lîng, cã nhiÒu ®ång chÝ c¸n bé ngêi DTTS ®îc giao nh÷ng tr¸ch nhiÖm quan träng tõ Trung ¬ng ®Õn ®Þa ph¬ng, gãp phÇn to lín trong ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi cña c¶ níc nãi chung, vïng d©n téc vµ miÒn nói nãi riªng.
Tuy nhiªn, c«ng t¸c x©y dùng §NCB ë vïng d©n téc vµ miÒn nói cßn nhiÒu h¹n chÕ vµ bÊt cËp, cha ®¸p øng ®îc yªu cÇu cña sù nghiÖp ®æi míi hiÖn nay. V¨n kiÖn Héi nghÞ lÇn thø b¶y, Ban ChÊp hµnh Trung ¬ng khãa IX ®· chØ râ: "Nh×n chung, ®éi ngò c¸n bé l·nh ®¹o vµ qu¶n lý ë vïng d©n téc vµ miÒn nói cßn thiÕu vÒ sè lîng, yÕu vÒ n¨ng lùc tæ chøc, chØ ®¹o thùc hiÖn; c«ng t¸c ®µo t¹o, båi dìng c¸n bé ngêi d©n téc thiÓu sè cha ®îc quan t©m" [14, tr. §©y lµ thùc tr¹ng chung, trong ®ã cã tØnh Hßa B×nh. Hßa B×nh lµ mét tØnh miÒn nói, n»m ë cöa ngâ phÝa T©y B¾c, cã diÖn tÝch 4.662 km 2, gåm 11 huyÖn thÞ víi tæng sè d©n gÇn 800.
Cã 7 d©n téc anh em cïng sinh sèng l©u ®êi: M- êng, Kinh, Th¸i, Tµy, Dao, H'm«ng, Hoa. Lµ mét tØnh míi t¸ch th¸ng 10/1991 nªn Hßa B×nh cßn gÆp rÊt nhiÒu khã kh¨n trªn nhiÒu lÜnh vùc. §Æc biÖt, trong thùc hiÖn chÝnh s¸ch d©n téc cña §¶ng 2 vµ Nhµ níc, bªn c¹nh nh÷ng thµnh tùu bíc ®Çu, còng cßn kh«ng Ýt nh÷ng vÊn ®Ò yÕu kÐm, bÊt cËp trong ®ã cã nh÷ng yÕu kÐm vÒ c«ng t¸c ph¸t triÓn §NCB ngêi DTTS. Môc tiªu §¶ng ta ®Ò ra lµ "X©y dùng ®éi ngò c¸n bé d©n téc thiÓu sè t¹i chç" trë thµnh nhiÖm vô bøc xóc cho c¸c vïng d©n téc, miÒn nói nãi chung, tØnh Hßa B×nh nãi riªng.
Do ®ã, ph¸t triÓn §NCB ngêi DTTS tõ x©y dùng, quy ho¹ch, kÕ ho¹ch ®µo t¹o, båi d- ìng ®Õn bè trÝ sö dông vµ lu©n chuyÓn mét c¸ch cã hiÖu qu¶ ®éi ngò c¸n bé nµy - lµ vÊn ®Ò cã ý nghÜa quan träng c¶ trªn ph¬ng diÖn lý luËn vµ thùc tiÔn. Tõ lý do trªn, t¸c gi¶ chän vÊn ®Ò: "Ph¸t triÓn ®éi ngò c¸n bé ngêi d©n téc thiÓu sè ë tØnh Hßa B×nh trong giai ®o¹n hiÖn nay" lµm luËn v¨n th¹c sÜ triÕt häc, chuyªn ngµnh Chñ nghÜa x· héi khoa häc. T×nh h×nh nghiªn cøu liªn quan ®Õn ®Ò tµi Nh÷ng n¨m gÇn ®©y, ë níc ta ®· cã nh÷ng c«ng tr×nh nghiªn cøu vÒ §NCB ngêi DTTS tõ nhiÒu gãc ®é vµ khÝa c¹nh kh¸c nhau. Trong ®ã, cã nhiÒu t¸c gi¶ ®· ®Ò cËp ®Õn c¸c khÝa c¹nh mµ ®Ò tµi nµy quan t©m.
Tiªu biÓu lµ mét sè c«ng tr×nh cã tÝnh chÊt chuyªn kh¶o nh sau: - §Ò tµi khoa häc cÊp nhµ níc: KX.04-11 do cè GS.TS BÕ ViÕt §¼ng lµm chñ nhiÖm: "LuËn cø khoa häc cho viÖc x©y dùng c¸c chÝnh s¸ch ®èi víi c¸c d©n téc thiÓu sè trong sù nghiÖp ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi miÒn nói". Trong ®ã, cã dµnh mét ch¬ng nghiªn cøu vÒ vÊn ®Ò ph¸t triÓn §NCB, trÝ thøc c¸c DTTS g¾n víi qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña c¸ch m¹ng ViÖt Nam. - §Ò tµi khoa häc cÊp Nhµ níc: KX-05: "MÊy vÊn ®Ò lý luËn vµ thùc tiÔn cÊp b¸ch liªn quan ®Õn mèi quan hÖ d©n téc hiÖn nay", (s¸ch tham kh¶o) do GS.TS Phan H÷u DËt chñ biªn, Nxb ChÝnh trÞ 3 quèc gia, Hµ Néi, 2001. Cã ®Ò cËp ®Õn vÊn ®Ò c¸n bé ngêi DTTS trong néi dung ch¬ng 3 vµ ch¬ng 4.
Ch¬ng 3: §Ò cËp ®Õn c¸n bé d©n téc khi nghiªn cøu chÝnh s¸ch d©n téc díi bµi häc kinh nghiÖm sö dông con ngêi trong lÞch sö dùng níc vµ gi÷ níc. Ch¬ng 4: Bµn ®Õn vÊn ®Ò c¸n bé ngêi d©n téc thiÓu sè hiÖn nay g¾n víi vai trß cña hä ë mét sè vïng cô thÓ.TS NguyÔn Quèc PhÈm vµ GS.TS TrÞnh Quèc TuÊn: "MÊy vÊn ®Ò lý luËn vµ thùc tiÔn vÒ d©n téc vµ quan hÖ d©n téc ë ViÖt Nam", Nxb ChÝnh trÞ quèc gia, Hµ Néi, 1999. §©y lµ mét cuèn s¸ch tham kh¶o, cã nghiªn cøu mét c¸ch s©u s¾c vai trß cña §NCB ngêi DTTS ®èi víi viÖc x©y dùng vµ ph¸t huy vai trß hÖ thèng chÝnh trÞ c¸c vïng DTTS ë níc ta hiÖn nay. - Cïng gãc ®é nghiªn cøu trªn, cßn cã cuèn s¸ch "HÖ thèng chÝnh trÞ c¬ së vµ d©n chñ hãa ®êi sèng x· héi ë n«ng th«n miÒn nói vïng d©n téc thiÓu sè c¸c tØnh miÒn nói phÝa B¾c níc ta" do PGS.TS NguyÔn Quèc PhÈm chñ biªn, Nxb ChÝnh trÞ quèc gia, Hµ Néi, 1999.
Nh÷ng luËn v¨n vµ luËn ¸n ®¸ng quan t©m nh: LuËn v¨n th¹c sÜ: "§æi míi chÝnh s¸ch cña §¶ng vµ Nhµ níc ta trong ®µo t¹o, sö dông ®éi ngò c¸n bé d©n téc thiÓu sè ë miÒn nói phÝa B¾c níc ta hiÖn nay" cña t¸c gi¶ L« Quèc To¶n (1993); LuËn ¸n tiÕn sÜ: "TrÝ thøc ngêi d©n téc thiÓu sè ë ViÖt Nam trong c«ng cuéc ®æi míi" cña t¸c gi¶ TrÞnh Quang C¶nh (2002). Nh×n chung, c¸c t¸c gi¶ ®· ®Ò cËp ®Õn vÊn ®Ò t¹o nguån c¸n bé ngêi DTTS, ®i s©u ph©n tÝch thùc tr¹ng trÝ thøc ngêi DTTS, ®Ò xuÊt nh÷ng gi¶i ph¸p ®Ó ph¸t triÓn nguån c¸n bé DTTS vµ ph¸t huy vai trß trÝ thøc ngêi DTTS. Ngoµi ra, cßn cã nhiÒu c«ng tr×nh nghiªn cøu vµ c¸c bµi b¸o kh¸c viÕt vÒ §NCB nãi chung vµ §NCB ngêi DTTS nãi riªng. Tuy 4 nhiªn, ®Õn nay vÉn cha cã mét c«ng tr×nh nµo nghiªn cøu trùc tiÕp vÒ ph¸t triÓn §NCB ngêi DTTS ë tØnh Hßa B×nh.
ViÖc ®¸nh gi¸ ®óng thùc tr¹ng §NCB ngêi DTTS ë tØnh Hßa B×nh ®Ó tõ ®ã x¸c ®Þnh ph¬ng híng vµ ®Ò xuÊt c¸c gi¶i ph¸p ph¸t triÓn §NCB ngêi DTTS cña TØnh vÉn lµ mét ®Ò tµi cÇn tiÕp tôc nghiªn cøu - nhÊt lµ ®îc nghiªn cøu tõ gãc ®é chÝnh trÞ - x· héi. Môc ®Ých, nhiÖm vô, ph¹m vi nghiªn cøu cña luËn v¨n 3. Môc ®Ých: Trªn c¬ së lµm râ nh÷ng ®Æc ®iÓm cña §NCB ngêi DTTS, luËn v¨n ®i s©u ph©n tÝch thùc tr¹ng cña §NCB ngêi DTTS ë tØnh Hßa B×nh vµ ®Ò xuÊt nh÷ng ph¬ng híng, gi¶i ph¸p chñ yÕu ®Ó ph¸t triÓn §NCB ®ã trong giai ®o¹n hiÖn nay. NhiÖm vô §Ó ®¹t ®îc môc ®Ých trªn, luËn v¨n híng vµo gi¶i quyÕt c¸c nhiÖm vô c¬ b¶n sau: - Tr×nh bµy mét sè kh¸i niÖm cÇn thiÕt, lµm râ ®Æc ®iÓm, vai trß cña §NCB ngêi DTTS ë tØnh Hßa B×nh hiÖn nay.
- Ph©n tÝch thùc tr¹ng, t×m ra nguyªn nh©n vµ nh÷ng yªu cÇu ph¸t triÓn §NCB ngêi DTTS ë tØnh Hßa B×nh. - X¸c ®Þnh ph¬ng híng c¬ b¶n vµ mét sè gi¶i ph¸p chñ yÕu nh»m ph¸t triÓn §NCB ngêi DTTS tØnh Hßa B×nh ®¸p øng yªu cÇu trong t×nh h×nh míi. Ph¹m vi nghiªn cøu LuËn v¨n tËp trung nghiªn cøu vÊn ®Ò ph¸t triÓn ®éi ngò c¸n bé ngêi d©n téc thiÓu sè tØnh Hßa B×nh th«ng qua c«ng t¸c quy ho¹ch, ®µo t¹o, båi dìng, sö dông vµ lu©n chuyÓn ®éi ngò c¸n bé nµy tõ 1996 ®Õn nay. C¬ së lý luËn vµ ph¬ng ph¸p nghiªn cøu cña luËn v¨n 4.
C¬ së lý luËn 5 LuËn v¨n ®îc thùc hiÖn trªn c¬ së lý luËn cña chñ nghÜa M¸c - Lªnin, t tëng Hå ChÝ Minh, quan ®iÓm cña §¶ng vµ Nhµ níc ta, nh÷ng chñ tr¬ng, chÝnh s¸ch cña §¶ng bé vµ chÝnh quyÒn tØnh Hßa B×nh. vÒ c¸c vÊn ®Ò cã liªn quan ®Õn ®Ò tµi, nhÊt lµ quan ®iÓm vÒ x©y dùng §NCB nãi chung, ph¸t triÓn §NCB ngêi DTTS nãi riªng. Ngoµi ra, luËn v¨n cßn tr©n träng kÕ thõa nh÷ng thµnh qu¶ nghiªn cøu cña mét sè c«ng tr×nh cã liªn quan tíi ®Ò tµi. Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu - LuËn v¨n ®îc triÓn khai trªn c¬ së ph¬ng ph¸p luËn M¸c - Lªnin, cã chó ý ®Õn tÝnh ®Æc thï vÒ mÆt ph¬ng ph¸p cña chñ nghÜa x· héi khoa häc ®Ó luËn gi¶i nh÷ng vÊn ®Ò ®Æt ra trong néi dung ®Ò tµi, g¾n lý luËn víi thùc tiÔn chÝnh trÞ - x· héi.
- KÕt hîp ®ång bé c¸c ph¬ng ph¸p nghiªn cøu chuyªn ngµnh vµ liªn ngµnh: l«gÝc - lÞch sö, ph©n tÝch - tæng hîp, thèng kª - hÖ thèng hãa,. §ãng gãp míi vÒ khoa häc cña luËn v¨n Nghiªn cøu díi gãc ®é lý luËn - chÝnh trÞ vÒ thùc tr¹ng §NCB ngêi DTTS ë tØnh Hßa B×nh, ®Ò xuÊt nh÷ng ph¬ng híng c¬ b¶n vµ mét sè gi¶i ph¸p chñ yÕu nh»m gãp phÇn ph¸t triÓn §NCB ngêi DTTS ®Ó ®¸p øng nh÷ng yªu cÇu míi hiÖn nay. ý nghÜa lý luËn vµ thùc tiÔn cña luËn v¨n 6. ý nghÜa lý luËn LuËn v¨n cã thÓ lµm tµi liÖu tham kh¶o cho c«ng t¸c nghiªn cøu vµ gi¶ng d¹y trong Trêng chÝnh trÞ vÒ nh÷ng néi dung liªn quan tíi x©y dùng ®éi ngò c¸n bé nãi chung vµ ph¸t triÓn §NCB ng- êi DTTS nãi riªng.
ý nghÜa thùc tiÔn 6 LuËn v¨n cã thÓ cung cÊp nh÷ng luËn cø khoa häc gióp cho cÊp ñy §¶ng, chÝnh quyÒn. tØnh Hßa B×nh tham kh¶o ®Ó x©y dùng, quy ho¹ch, ®µo t¹o, båi dìng, bè trÝ vµ sö dông lu©n chuyÓn §NCB ngêi DTTS. KÕt cÊu cña luËn v¨n Ngoµi phÇn më ®Çu, kÕt luËn, danh môc tµi liÖu tham kh¶o vµ phô lôc, luËn v¨n kÕt cÊu gåm 3 ch¬ng, 9 tiÕt. 7 Ch¬ng 1 §Æc ®iÓm vµ vai trß cña ®éi ngò c¸n bé ngêi d©n téc thiÓu sè ë tØnh Hßa B×nh hiÖn nay 1.
Quan niÖm vÒ d©n téc thiÓu sè, c¸n bé ngêi d©n téc thiÓu sè 1. D©n téc thiÓu sè Trong Tõ ®iÓn B¸ch khoa ViÖt Nam: D©n téc thiÓu sè: d©n téc cã sè d©n Ýt (cã thÓ lµ hµng tr¨m, hµng ngµn vµ cho ®Õn hµng triÖu) c tró trong mét quèc gia thèng nhÊt cã nhiÒu d©n téc, trong ®ã cã mét d©n téc sè d©n ®«ng. Trong c¸c quèc gia cã nhiÒu thµnh phÇn d©n téc, mçi d©n téc thµnh viªn cã hai ý thøc: ý thøc vÒ Tæ quèc chung vµ ý thøc vÒ d©n téc m×nh. Nh÷ng d©n téc thiÓu sè cã thÓ c tró tËp trung hoÆc r¶i r¸c xen kÏ, thêng ë nh÷ng vïng ngo¹i vi, vïng hÎo l¸nh, vïng ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi cßn khã kh¨n.
V× vËy, c¸c Nhµ níc tiÕn bé thêng thùc hiÖn chÝnh s¸ch b×nh ®¼ng d©n téc nh»m xãa dÇn nh÷ng chªnh lÖch trong sù ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi gi÷a d©n téc ®«ng ngêi vµ c¸c d©n téc thiÓu sè [45, tr.