Luận Văn Thạc Sĩ: Giải Pháp Phát Triển Doanh Nghiệp Vừa Và Nhỏ Trên Địa Bàn Thành Phố Hải Phòng

Luận văn thạc sĩ đề xuất giải pháp phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Hải Phòng, tập trung vào chiến lược tăng trưởng bền vững và hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Tuyết Nga
• Người hướng dẫn: PGS.TS Phạm Thu Hương
• Trường học: Trường Đại Học Ngoại Thương
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Giải Pháp Phát Triển Doanh Nghiệp Vừa Và Nhỏ Tại Hải Phòng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
• TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LUẬN VĂN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
• 1.1. Cơ sở lý luận về doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.2. Khái niệm, tiêu chí xác định, phân loại doanh nghiệp nhỏ và vừa của một số quốc gia
• 1.3. Khái niệm và tiêu chí phân loại doanh nghiệp nhỏ và vừa của Việt Nam
• 1.4. Đặc điểm của doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.5. Vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.6. Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.6.1. Khái niệm về phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.6.2. Nội dung phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 1.6.3. Các tiêu chí đánh giá phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn
• 1.6.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.7. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG
• 2.1. Tổng quan về đặc điểm, điều kiện kinh tế - xã hội của thành phố Hải Phòng
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên, dân cư
• 2.1.2. Đặc điểm kinh tế của thành phố Hải Phòng
• 2.2. Thực trạng phát triển của các DNNVV tại thành phố Hải Phòng giai đoạn 2019 - 2021
• 2.2.1. Thực trạng phát triển quy mô số lượng DNNVV
• 2.2.2. Thực trạng quy mô vốn và lao động của DNNVV
• 2.2.3. Thực trạng về kết quả kinh doanh
• 2.3. Thực trạng công tác phát triển DNNVV thành phố Hải Phòng
• 2.3.1. Chủ trương, định hướng, chính sách phát triển DNNVV Hải Phòng
• 2.3.2. Công tác triển khai chủ trương, định hướng và chính sách hỗ trợ phát triển DNNVV của thành phố Hải Phòng
• 2.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển DNNVV tại Hải Phòng
• 2.4.1. Các yếu tố bên trong doanh nghiệp
• 2.4.2. Các yếu tố bên ngoài doanh nghiệp
• 2.5. Đánh giá các thành công đạt được, hạn chế và nguyên nhân dẫn tới hạn chế về phát triển DNNVV tại thành phố Hải Phòng
• 2.5.1. Thành công đạt được tại Hải Phòng trong sự phát triển DNNVV
• 2.5.2. Những hạn chế phát triển DNNVV Hải Phòng
• 2.5.3. Nguyên nhân của hạn chế phát triển DNNVV tại Hải Phòng
• 2.6. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP TIẾP TỤC PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG
• 3.1. Quan điểm, phương hướng và mục tiêu phát triển DNNVV tại Hải Phòng
• 3.1.1. Quan điểm, phương hướng phát triển DNNVV Hải Phòng đến năm 2030 và tầm nhìn 2045
• 3.1.2. Mục tiêu phát triển DNNVV thành phố Hải Phòng
• 3.2. Các giải pháp phát triển DNNVV Hải Phòng đến năm 2030 và tầm nhìn 2045
• 3.2.1. Nhóm giải pháp phát triển DNNVV từ phía chính quyền thành phố Hải Phòng
• 3.2.2. Nhóm giải pháp từ phía các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại thành phố Hải Phòng
• 3.2.3. Kiến nghị, đề xuất đối với chính phủ
• 3.2.3.1. Tiếp tục hoàn thiện các chủ trương, chính sách phát triển DNNVV
• 3.2.3.2. Chính sách kinh tế vĩ mô
• 3.2.3.3. Triển khai các chính sách thúc đẩy quá trình chuyển đổi số
• 3.3. Kết luận chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa

Chương này trình bày cơ sở lý luận về doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV), bao gồm khái niệm, tiêu chí xác định, và phân loại DNNVV tại một số quốc gia. Tác giả đã hệ thống hóa các tiêu chí phân loại DNNVV từ các nước như EU, Nhật Bản, Trung Quốc, và Thái Lan, đồng thời so sánh với tiêu chí của Việt Nam. Phát triển DNNVV được định nghĩa là quá trình nâng cao quy mô, năng lực sản xuất, và hiệu quả kinh doanh của các doanh nghiệp này. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của DNNVV bao gồm vốn, lao động, công nghệ, và chính sách hỗ trợ từ chính phủ.

1.1. Khái niệm và tiêu chí xác định DNNVV

Phần này phân tích khái niệm và tiêu chí xác định DNNVV tại các quốc gia khác nhau. Tại EU, DNNVV được phân loại dựa trên số lượng nhân viên và doanh thu. Ở Nhật Bản, tiêu chí bao gồm vốn điều lệ và số lượng lao động. Tại Việt Nam, DNNVV được xác định dựa trên quy mô vốn và số lượng lao động, với các tiêu chí cụ thể cho từng ngành nghề. Việc hiểu rõ các tiêu chí này giúp đánh giá chính xác vai trò và tiềm năng của DNNVV trong nền kinh tế.

1.2. Đặc điểm và vai trò của DNNVV

DNNVV có đặc điểm nổi bật là quy mô nhỏ, linh hoạt trong quản lý, và khả năng thích ứng nhanh với thị trường. Chúng đóng vai trò quan trọng trong việc tạo việc làm, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, và góp phần vào sự phát triển bền vững của địa phương. Tại Hải Phòng, DNNVV chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu kinh tế, đóng góp đáng kể vào ngân sách thành phố và giải quyết vấn đề việc làm cho người dân.

II. Thực trạng phát triển DNNVV tại Hải Phòng

Chương này phân tích thực trạng phát triển DNNVV tại Hải Phòng giai đoạn 2019-2021. Tác giả đánh giá quy mô số lượng, vốn, lao động, và kết quả kinh doanh của các DNNVV. Đại dịch COVID-19 đã gây ra nhiều khó khăn cho các doanh nghiệp, dẫn đến sự sụt giảm về doanh thu và lợi nhuận. Tuy nhiên, chính quyền thành phố đã triển khai nhiều chính sách hỗ trợ, bao gồm hỗ trợ vốn và mặt bằng, để giúp các DNNVV vượt qua khó khăn.

2.1. Quy mô và kết quả kinh doanh của DNNVV

Phần này trình bày quy mô và kết quả kinh doanh của DNNVV tại Hải Phòng. Số lượng DNNVV tăng đều qua các năm, nhưng đại dịch COVID-19 đã làm giảm đáng kể doanh thu và lợi nhuận. Các doanh nghiệp trong lĩnh vực dịch vụ và thương mại chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Tuy nhiên, các DNNVV trong lĩnh vực sản xuất và nông nghiệp vẫn duy trì được sự ổn định nhờ sự hỗ trợ từ chính quyền.

2.2. Chính sách hỗ trợ từ chính quyền

Chính quyền Hải Phòng đã triển khai nhiều chính sách hỗ trợ để thúc đẩy phát triển DNNVV. Các chính sách bao gồm hỗ trợ vốn, giảm thuế, và cung cấp mặt bằng sản xuất. Những chính sách này đã giúp các DNNVV giảm bớt gánh nặng tài chính và duy trì hoạt động kinh doanh trong bối cảnh khó khăn. Tuy nhiên, việc triển khai các chính sách vẫn còn một số hạn chế, như thiếu sự đồng bộ và chậm trễ trong quá trình thực hiện.

III. Giải pháp phát triển DNNVV tại Hải Phòng

Chương này đề xuất các giải pháp để thúc đẩy phát triển DNNVV tại Hải Phòng đến năm 2030 và tầm nhìn 2045. Tác giả nhấn mạnh vai trò của chính quyền trong việc hoàn thiện chính sách hỗ trợ và tạo môi trường kinh doanh thuận lợi. Các giải pháp bao gồm nâng cao năng lực quản lý, đẩy mạnh chuyển đổi số, và tăng cường liên kết giữa các DNNVV với các doanh nghiệp lớn.

3.1. Giải pháp từ phía chính quyền

Chính quyền cần tiếp tục hoàn thiện chính sách hỗ trợ DNNVV, bao gồm các chính sách về vốn, thuế, và mặt bằng. Đồng thời, cần tăng cường công tác tư vấn và đào tạo để nâng cao năng lực quản lý cho các doanh nghiệp. Việc thúc đẩy chuyển đổi số cũng là một giải pháp quan trọng giúp các DNNVV nâng cao hiệu quả kinh doanh và cạnh tranh trên thị trường.

3.2. Giải pháp từ phía doanh nghiệp

Các DNNVV cần chủ động nâng cao năng lực cạnh tranh bằng cách đầu tư vào công nghệ và đào tạo nhân lực. Việc liên kết với các doanh nghiệp lớn và tham gia vào các chuỗi giá trị toàn cầu cũng là một hướng đi quan trọng. Ngoài ra, các doanh nghiệp cần tận dụng các chính sách hỗ trợ từ chính quyền để phát triển bền vững và tăng trưởng doanh thu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò then chốt trong nền kinh tế toàn cầu, chiếm khoảng 90% tổng số doanh nghiệp và đóng góp từ 40-50% GDP tại nhiều quốc gia. Tại Việt Nam, DNNVV chiếm tới 94% tổng số doanh nghiệp với hơn 300.000 đơn vị, góp phần quan trọng trong việc tạo việc làm, tăng thu nhập và thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội. Thành phố Hải Phòng, một trong ba trung tâm kinh tế lớn miền Bắc, có nhiều tiềm năng phát triển DNNVV nhờ vị trí địa lý thuận lợi, nguồn lao động dồi dào và chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương. Tuy nhiên, đại dịch COVID-19 đã gây ra nhiều khó khăn, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh của các DNNVV, khiến nhiều doanh nghiệp phải tạm dừng hoặc giải thể.

Nghiên cứu tập trung đánh giá thực trạng phát triển DNNVV tại Hải Phòng giai đoạn 2019-2021, phân tích các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp phát triển bền vững đến năm 2030, tầm nhìn 2045. Mục tiêu cụ thể gồm hệ thống hóa cơ sở lý luận về DNNVV, đánh giá quy mô, vốn, lao động, kết quả kinh doanh và chính sách hỗ trợ tại địa phương. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các DNNVV trên địa bàn Hải Phòng, với dữ liệu thu thập từ các cơ quan thống kê và tài liệu chuyên ngành. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ hoạch định chính sách, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển kinh tế địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết kinh tế phát triển và quản lý doanh nghiệp, kết hợp với các mô hình phân loại và đánh giá DNNVV của nhiều quốc gia như EU, Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc và Thái Lan. Các khái niệm chính bao gồm:

• Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV): Được xác định dựa trên các tiêu chí định lượng như số lao động, vốn, doanh thu và lợi nhuận, đồng thời kết hợp tiêu chí định tính về quản lý và hoạt động.
• Phát triển DNNVV: Quá trình tăng trưởng số lượng, chuyển dịch cơ cấu theo hướng tiến bộ, gia tăng năng lực sản xuất kinh doanh và nâng cao hiệu quả hoạt động.
• Tiêu chí đánh giá phát triển: Bao gồm tăng trưởng số lượng, quy mô, chuyển dịch cơ cấu, năng lực công nghệ, vốn, nhân lực, hiệu quả sản xuất kinh doanh và đóng góp kinh tế xã hội.
• Yếu tố ảnh hưởng: Phân thành yếu tố nội bộ (năng lực quản lý, công nghệ, nhân lực, tài chính, marketing, nghiên cứu phát triển) và yếu tố bên ngoài (chính sách pháp luật, thị trường, cơ sở hạ tầng, ngành hỗ trợ).

Khung lý thuyết này giúp phân tích toàn diện thực trạng và đề xuất giải pháp phát triển DNNVV phù hợp với điều kiện đặc thù của Hải Phòng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng hợp, phân tích và thống kê dựa trên dữ liệu thứ cấp thu thập từ Cục Thống kê Hải Phòng, Tổng cục Thống kê và các tài liệu chuyên ngành. Cỡ mẫu bao gồm toàn bộ các DNNVV hoạt động trên địa bàn thành phố trong giai đoạn 2019-2021. Phương pháp chọn mẫu là phương pháp phi xác suất, tập trung vào các doanh nghiệp có dữ liệu đầy đủ và đại diện cho các ngành kinh tế chính.

Phân tích dữ liệu sử dụng các công cụ thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ phần trăm, tốc độ tăng trưởng và hệ số ICOR để đánh giá hiệu quả sử dụng vốn. Phương pháp dự báo được áp dụng để nhận diện xu hướng phát triển và các yếu tố tác động trong tương lai. Timeline nghiên cứu kéo dài từ tháng 1/2021 đến tháng 6/2022, bao gồm thu thập dữ liệu, phân tích thực trạng, đánh giá chính sách và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng số lượng DNNVV: Số lượng doanh nghiệp đăng ký mới tại Hải Phòng giảm nhẹ từ 2.596 doanh nghiệp năm 2019 xuống còn khoảng 2.500 doanh nghiệp năm 2021, trong khi số doanh nghiệp giải thể cũng giảm trung bình 6,94% mỗi năm. Tỷ trọng DNNVV chiếm trên 93% tổng số doanh nghiệp, đóng góp khoảng 87% GDP thành phố.

2. Cơ cấu ngành nghề: Ngành công nghiệp và xây dựng chiếm tỷ trọng cao nhất, tăng từ 48,2% năm 2019 lên 55,8% năm 2021. Ngành thương mại dịch vụ chiếm khoảng 41%, trong khi ngành nông, lâm, thủy sản giảm từ 4,73% xuống còn 3,16%.

3. Quy mô vốn và lao động: Tổng vốn huy động của DNNVV đạt khoảng 147 nghìn tỷ đồng năm 2021, tăng 12,32% so với năm trước. Vốn ngành công nghiệp xây dựng tăng trung bình 12,27% mỗi năm, trong khi vốn ngành nông nghiệp giảm trung bình 14,71%. Số lao động bình quân tại các DNNVV cũng có xu hướng tăng nhẹ, góp phần giải quyết việc làm cho người dân địa phương.

4. Kết quả kinh doanh: Doanh thu bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng tăng 6,52% năm 2021, đóng góp lớn vào tăng trưởng kinh tế. DNNVV đóng góp ngân sách nhà nước đạt 90.421 tỷ đồng, vượt 101% dự toán giao.

Thảo luận kết quả

Sự tăng trưởng ổn định về số lượng và quy mô vốn của DNNVV tại Hải Phòng phản ánh hiệu quả của các chính sách hỗ trợ và điều kiện kinh tế thuận lợi. Việc chuyển dịch cơ cấu ngành theo hướng tăng tỷ trọng công nghiệp, xây dựng phù hợp với xu hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Tuy nhiên, sự giảm sút vốn và tỷ trọng trong ngành nông nghiệp cho thấy cần có giải pháp hỗ trợ đặc thù cho lĩnh vực này.

Kết quả kinh doanh tích cực, đặc biệt trong lĩnh vực thương mại dịch vụ, cho thấy DNNVV đã thích ứng tốt với biến động thị trường và nhu cầu tiêu dùng. So sánh với các nghiên cứu trong nước, kết quả này tương đồng với xu hướng phát triển DNNVV tại các thành phố lớn khác, đồng thời nhấn mạnh vai trò quan trọng của nguồn vốn và nhân lực trong phát triển doanh nghiệp.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng số lượng doanh nghiệp, bảng phân bổ vốn theo ngành và biểu đồ tỷ trọng ngành nghề để minh họa rõ nét xu hướng chuyển dịch cơ cấu và tăng trưởng vốn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường hỗ trợ tài chính: Chính quyền thành phố cần mở rộng các chương trình hỗ trợ vốn vay ưu đãi, giảm lãi suất cho DNNVV, đặc biệt trong các ngành công nghiệp chế biến và xây dựng, nhằm nâng cao năng lực tài chính và mở rộng quy mô sản xuất. Thời gian thực hiện: 2023-2025.

2. Phát triển nguồn nhân lực: Đẩy mạnh đào tạo, nâng cao trình độ chuyên môn và kỹ năng quản lý cho đội ngũ cán bộ và lao động DNNVV thông qua các chương trình hợp tác với các trường đại học, trung tâm đào tạo nghề. Chủ thể thực hiện: Sở Lao động - Thương binh và Xã hội phối hợp với các cơ sở đào tạo. Timeline: 2023-2027.

3. Thúc đẩy chuyển đổi số và đổi mới công nghệ: Khuyến khích DNNVV áp dụng công nghệ mới, chuyển đổi số trong quản lý và sản xuất kinh doanh để nâng cao năng suất và hiệu quả. Cần có chính sách hỗ trợ kỹ thuật và tài chính cho các doanh nghiệp tham gia. Thời gian: 2023-2030.

4. Mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh: Hỗ trợ DNNVV trong việc tiếp cận thị trường trong nước và quốc tế thông qua các chương trình xúc tiến thương mại, hội chợ, kết nối chuỗi giá trị toàn cầu. Chủ thể: Sở Công Thương phối hợp với các hiệp hội doanh nghiệp. Timeline: 2023-2030.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Chính quyền địa phương và các cơ quan quản lý: Giúp hoạch định chính sách phát triển DNNVV phù hợp với điều kiện thực tế, nâng cao hiệu quả hỗ trợ và quản lý doanh nghiệp.

2. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực quản lý kinh tế: Cung cấp cơ sở lý luận và dữ liệu thực tiễn để phát triển các nghiên cứu sâu hơn về DNNVV và kinh tế địa phương.

3. Doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Hải Phòng: Nhận diện các thách thức, cơ hội và giải pháp phát triển, từ đó xây dựng chiến lược kinh doanh hiệu quả, nâng cao năng lực cạnh tranh.

4. Các tổ chức tài chính, ngân hàng và nhà đầu tư: Hiểu rõ hơn về đặc điểm, tiềm năng và rủi ro của DNNVV tại Hải Phòng để thiết kế các sản phẩm tài chính và chính sách hỗ trợ phù hợp.

Câu hỏi thường gặp

1. DNNVV tại Hải Phòng chiếm tỷ lệ bao nhiêu trong tổng số doanh nghiệp?
   DNNVV chiếm trên 93% tổng số doanh nghiệp tại Hải Phòng, đóng góp khoảng 87% GDP thành phố, thể hiện vai trò quan trọng trong nền kinh tế địa phương.

2. Ngành nào có tỷ trọng DNNVV lớn nhất tại Hải Phòng?
   Ngành công nghiệp và xây dựng chiếm tỷ trọng cao nhất, tăng từ 48,2% năm 2019 lên 55,8% năm 2021, phù hợp với xu hướng công nghiệp hóa và phát triển kinh tế.

3. Tác động của đại dịch COVID-19 đến DNNVV như thế nào?
   Đại dịch gây khó khăn lớn cho hoạt động sản xuất kinh doanh, nhiều doanh nghiệp phải tạm dừng hoặc giải thể, ảnh hưởng đến việc làm và thu nhập. Tuy nhiên, số lượng doanh nghiệp giải thể có xu hướng giảm trong giai đoạn 2019-2021.

4. Các yếu tố chính ảnh hưởng đến sự phát triển của DNNVV là gì?
   Bao gồm năng lực quản lý, trình độ công nghệ, nguồn nhân lực, năng lực tài chính, chính sách pháp luật, cơ sở hạ tầng và thị trường tiêu thụ.

5. Giải pháp nào được đề xuất để phát triển DNNVV tại Hải Phòng?
   Tăng cường hỗ trợ tài chính, phát triển nguồn nhân lực, thúc đẩy chuyển đổi số, mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh là các giải pháp trọng tâm được đề xuất.

Kết luận

• Hệ thống cơ sở lý luận và tiêu chí đánh giá phát triển DNNVV được hoàn thiện, phù hợp với điều kiện Việt Nam và thành phố Hải Phòng.
• Thực trạng phát triển DNNVV tại Hải Phòng giai đoạn 2019-2021 cho thấy sự tăng trưởng ổn định về số lượng, vốn và kết quả kinh doanh, với chuyển dịch cơ cấu ngành theo hướng tích cực.
• Các yếu tố nội bộ và bên ngoài doanh nghiệp đều ảnh hưởng quan trọng đến sự phát triển của DNNVV, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa doanh nghiệp và chính quyền.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao năng lực tài chính, nguồn nhân lực, công nghệ và thị trường cho DNNVV đến năm 2030, tầm nhìn 2045.
• Nghiên cứu mở ra hướng đi cho các bước tiếp theo trong việc triển khai chính sách và hỗ trợ phát triển DNNVV tại Hải Phòng, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương.

Các nhà quản lý, doanh nghiệp và nhà nghiên cứu được khuyến khích áp dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chiến lược phát triển bền vững cho DNNVV, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng nhằm nâng cao hiệu quả và tính ứng dụng của các giải pháp đề xuất.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về phát triển DNNVV. Chương 2: Thực trạng phát triển DNNVV tại thành phố Hải Phòng Chương 3: Một số giải pháp phát triển DNNVV tại thành phố Hải Phòng 8 CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 1.1 Cơ sở lý luận về doanh nghiệp nhỏ và vừa 1.1 Khái niệm, tiêu chí xác định, phân loại doanh nghiệp nhỏ và vừa của một số quốc gia Đối với sự phát triển của một quốc gia thì sự tồn tại và phát triển của DNNVV là điều vô cùng quan trọng, là yếu tố cũng như thành phần không thể thiếu của nền kinh tế. Việc tồn tại và phát triển của các DNNVV này chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố xoay quanh một quốc gia như tính chất ngành nghề, trình độ, điều kiện thuận lợi để phát triển của một vùng, lãnh thổ nhất định, … hay mục đích phân loại doanh nghiệp trong một khoảng thời gian nhất định.

Việc xác định một doanh nghiệp là DNNVV trên thế giới chủ yếu dựa trên nhóm tiêu chí định tính và nhóm tiêu chí định lượng. Đối với nhóm tiêu chí định tính, đây là nhóm tiêu chí được dựa trên các đặc trưng cơ bản của DNNVV như mức độ phức tạp của quản lý thấp, trình độ chuyên môn hóa thấp, số đầu mối quản lý ít, … Mặc dù các tiêu chí định tính này phản ánh đúng bản chất của nó, tuy nhiên thì trên thực tế lại khó có thể xác định được. Do đó mà các tiêu chí này thường chỉ được sử dụng như nguồn tham khảo hay kiểm chứng, ít được sử dụng để xác định quy mô của doanh nghiệp trong thực tế. Đối với nhóm tiêu chí định lượng, nhóm tiêu chí này được xây dựng trên các tiêu chí về tổng tài sản, nguồn vốn, doanh thu, lợi nhuận, số lao động bình quân của một doanh nghiệp.

Tuy nhiên, đối với mỗi quốc gia khác nhau lại áp dụng các tiêu chí này không giống nhau, có quốc gia chỉ căn cứ vào số lao động hay tiêu chí về vốn kinh doanh, nhưng có quốc gia lại căn cứ vào tất cả các tiêu chí này. Các tiêu chí xác định DNNVV ở mỗi quốc gia khác nhau sẽ có sự khác nhau. Hơn nữa, các tiêu chí này không cố định mà có sự thay đổi tùy thuộc vào ngành nghề, trình độ phát triển của từng giai đoạn, thời kỳ. Sự khác biệt ở mỗi quốc gia trong khái niệm DNNVV là việc lựa chọn các chỉ tiêu đánh giá quy mô doanh nghiệp và lượng hóa các chỉ tiêu này thông qua các 9 tiêu chuẩn cụ thể.

Các tiêu chí đánh giá chung thường được các quốc gia sử dụng như số lượng lao động, nguồn vốn, doanh thu, lợi nhuận. Tiêu chí số lượng lao động và nguồn vốn thường phản ánh quy mô cũng như các yếu tố đầu vào của doanh nghiệp. Còn đối với các tiêu chí như doanh thu, lợi nhuận, giá trị gia tăng lại thể hiện đánh giá quy mô của kết quả đầu ra. Với mỗi tiêu chí đánh giá sẽ thể hiện những mặt tích cực cùng hạn chế riêng.

Do đó mà việc phân loại DNNVV có thể dựa trên các yếu tố đầu vào, các yếu tố đầu ra hoặc có sự kết hợp của cả yếu tố đầu vào cũng như yếu tố đầu ra của doanh nghiệp. Ví dụ như tại EU, các tiêu chí để xác định DNNVV được căn cứ dựa trên yếu tố như số lượng nhân viên, doanh thu hoặc tổng tài sản của doanh nghiệp.1: Tiêu chí phân loại doanh nghiệp nhỏ và vừa ở EU Doanh nghiệp Tiêu chí phân loại Đơn vị tính Doanh nghiệp nhỏ vừa Số lượng lao động tối Người 50 250 đa Doanh thu Triệu EURO 10 50 Tổng tài sản Triệu EURO 10 43 (Nguồn: SME definition, www.com) Tại Hoa Kỳ, các tiêu chí phân loại doanh nghiệp căn cứ trên số lượng tài sản sở hữu, số lượng nhân viên, thu nhập và có sự khác biệt giữa các ngành theo Cơ quan Quản lý Doanh nghiệp Nhỏ (SBA). Ví dụ trong lĩnh vực sản xuất thì một công ty có từ 500 nhân viên trở xuống được coi là một doanh nghiệp vừa và nhỏ. Ngược lại, đối với các công ty khai thác quặng đồng và niken thì số lượng nhân viên lên tới 1500 lao động vẫn được xác định là một doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Cũng giống như EU thì Hoa Kỳ phân loại rõ các công ty có số lượng nhân viên nhỏ hơn 10 thì được coi là các văn phòng nhỏ hay văn phòng tại nhà. Còn khi nói đến báo cáo thuế, Sở thuế vụ (IRS) thì sẽ không có sự phân nhóm doanh nghiệp 10 thành DNNVV mà tách các doanh nghiệp nhỏ và các cá nhân tự kinh doanh thành một nhóm và các doanh nghiệp có quy mô từ vừa đến lớn thành một nhóm. Sở Thuế vụ phân loại các công ty có tài sản sở hữu từ 10 triệu đô la trở xuống là các doanh nghiệp nhỏ và các doanh nghiệp lớn sẽ có tổng tài sản sở hữu trên 10 triệu đô la. Tại Nhật Bản, các tiêu chí xác định DNNVV dựa trên các chỉ tiêu về vốn và số lượng nhân viên trên các lĩnh vực sản xuất, bán buôn, bán lẻ và dịch vụ được thể hiện rõ tại Bảng 1.2: Tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Nhật Bản Ngành Sản xuất Bán buôn Bán lẻ Dịch vụ Chỉ số Vốn (triệu JY) Tới 300 Tới 100 Tới 50 Tới 50 Số nhân viên Tới 300 Tới 100 Tới 50 Tới 100 (người) (Nguồn: Đại học SME Tokyo, 2008) Trong khái niệm DNNVV của Nhật Bản thì chỉ xác định hai chỉ tiêu là vốn và số lượng lao động.

Đối với các doanh nghiệp nhỏ thì Nhật Bản có quan niệm gần giống với Hàn Quốc, tiêu thức lao động thấp so với khu vực châu Á. Do vậy mà các nước có tiềm lực về kinh tế mạnh, nhưng có nguồn lao động, nhân lực hạn chế thì họ quan tâm đến vốn đầu tư nhiều hơn. Tại Hàn Quốc, việc xác định các DNNVV dựa trên Đạo luật khung về Doanh nghiệp vừa và nhỏ. Các DNNVV được xác định trên các tiêu chuẩn về quy mô và tính độc lập.

Doanh nghiệp có số lao động toàn thời gian lớn hơn 1000 lao động hoặc có tổng tài sản trên 500 tỷ won sẽ bị loại khỏi danh sách DNNVV. Các tiêu chuẩn về quy mô để xác định DNNVV còn phụ thuộc vào từng ngành cụ thể như sau: Ngành Sản xuất: nhân viên dưới 300 lao động hoặc số vốn ít hơn 8 tỷ won. Ngành Khai thác, xây dựng và vận tải: dưới 300 lao động hoặc có số vốn ít hơn 3 tỷ won. Ngành Kinh doanh, bán buôn, bán lẻ, dịch vụ: có số nhân viên từ 50 đến 300 11 người và tổng doanh thu từ 5 đến 30 tỷ won.

Đối với tiêu chuẩn độc lập quản lý quyền sở hữu, mặc dù đáp ứng tiêu chuẩn về quy mô nhưng cũng sẽ không được coi là DNNVV nếu: Hơn 30% tổng số cổ phiếu phát hành của DNNVV thuộc sở hữu của một công ty lớn hơn có tổng tài sản trên 500 tỷ won, hoặc DNNVV thuộc nhóm doanh nghiệp hạn chế việc sở hữu cổ phần đối ứng trực tiếp. Doanh nghiệp nhỏ thì được xác định bởi các tiêu chí như sau: Khai thác, sản xuất, xây dựng, vận tải: số lượng nhân viên chính thức dưới 50 người. Kinh doanh, bán buôn, bán lẻ, dịch vụ: dưới 10 nhân viên toàn thời gian. Tại Trung Quốc, định nghĩa về DNNVV rất phức tạp, phụ thuộc vào loại ngành, số lượng nhân viên, doanh thu hàng năm và tổng tài sản, nguồn vốn và được quy định trong Luật khuyến khích doanh nghiệp vừa và nhỏ của Trung Quốc và được đưa ra hướng dẫn phân loại DNNVV năm 2003.3: Tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Trung Quốc Ngành Tiêu chí Sản xuất Bán buôn Bán lẻ Dịch vụ Loại DN Lao động 20 - 300 5 - 20 10 - 50 10 - 100 Doanh (người) nghiệp nhỏ Nguồn vốn 3 - 20 10 - 50 1-5 0.5 - 10 (triệu RMB) Lao động 300 – 20 – 200 50 – 300 100 - 300 Doanh (người) 1000 nghiệp vừa Nguồn vốn 20 - 400 50 – 400 5 - 200 10 - 100 (triệu RMB) (Nguồn: Ministry of Industry and Information Technology (MIIT), National Buraeau of Statistics, National Development and Reform Commission, Ministry of Finance, China) 12 Tại Thái Lan, định nghĩa về DNNVV được thể hiện tại bảng sau: Bảng 1.4: Tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Thái Lan Doanh nghiệp nhỏ Doanh nghiệp vừa Số lƣợng Số lƣợng Loại Tài sản cố định Tài sản cố định nhân viên nhân viên (triệu THB) (triệu THB) (ngƣời) (ngƣời) Sản xuất – Không quá 50 Không quá 50 51 – 200 51 – 200 chế tạo Bán buôn Không quá 25 Không quá 50 26 – 60 51 – 100 Bán lẻ Không quá 15 Không quá 30 16 – 30 31 – 60 Dịch vụ Không quá 50 Không quá 50 51 - 200 51 - 200 (Nguồn: Lê Thế Phiệt 2016, tr.23) Định nghĩa DNNVV theo quy định tạo Đài Loan được xác định trong từng ngành nghề cụ thể như: Đối với ngành chế tạo, khai mỏ, xây dựng thì các DNNVV có số vốn hoạt động dưới 80 triệu tân đài tệ (TWD) hoặc có số nhân viên dưới 200 người.

Trong các ngành như vận chuyển, thương mại và các ngành khác thì doanh nghiệp có doanh thu dưới 100 triệu TWD hoặc số người lao động 50 người thì được coi là DNNVV. Tại Singapore thì định nghĩa DNNVV được dựa trên tiêu chí doanh thu bán hàng hàng năm của doanh nghiệp. Với những công ty có doanh thu lớn hơn 1 triệu đô la Singapore (SGD) và nhỏ hơn 10 triệu SGD thì được coi là doanh nghiệp nhỏ. Còn đối với các công ty có doanh thu từ 10 đến 100 triệu SGD được coi là doanh nghiệp vừa.

Tại Malaysia thì định nghĩa DNNVV được định nghĩa theo tiêu chí doanh thu bán hàng hằng năm hoặc tiêu chí nhân viên toàn thời gian. Tuy nhiên đối với các ngành, lĩnh vực khác nhau có sự định nghĩa khác nhau. Đối với các tổ chức tài chính thì Ngân hàng Trung ương Malaysia đã sửa đổi định nghĩa DNNVV thông qua thông báo được phát hành ngày 27 tháng 12 năm 2017 như sau: Ngành sản xuất 13 thì doanh thu bán hàng không được quá 50 triệu RM, hoặc nhân viên toàn thời gian không được quá 200 người; Ngành dịch vụ và các lĩnh vực khác thì doanh thu bán hàng không quá 20 triệu RM hoặc số công nhân toàn thời gian không quá 75 người.