PhÇn më ®Çu TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi: Héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ lµ mét xu thÕ tÊt yÕu cña c¸c níc trong thÕ kû XXI. Trong nh÷ng n¨m qua, ViÖt Nam ®· ®Èy nhanh qu¸ tr×nh héi nhËp víi viÖc tham gia tÝch cùc vµo c¸c tæ chøc kinh tÕ, diÔn ®µn kinh tÕ khu vùc nh: ASEAN, APEC, ASEM., ký kÕt hiÖp ®Þnh th¬ng m¹i song ph¬ng ViÖt - Mü, HiÖp ®Þnh tù do, xóc tiÕn vµ b¶o hé ®Çu t víi NhËt B¶n.§Æc biÖt, trong th¸ng 11 n¨m 2006 võa qua, ViÖt Nam ®· chÝnh thøc gia nhËp tæ chøc th¬ng m¹i thÕ giíi (WTO) vµ tæ chøc thµnh c«ng héi nghÞ c¸c nhµ l·nh ®¹o kinh tÕ APEC lÇn thø 14. Nh÷ng ho¹t ®éng ®ã cã ¶nh hëng rÊt lín ®Õn ho¹t ®éng cña c¸c ng©n hµng th¬ng m¹i. Vµ nã còng ®ßi hái hÖ thèng ng©n hµng th¬ng m¹i ViÖt Nam ph¶i cã nh÷ng chuyÓn biÕn c¨n b¶n vÒ nhËn thøc vµ ho¹t ®éng.
Ho¹t ®éng dÞch vô ng©n hµng gi÷ mét vÞ trÝ kh¸ quan träng trong ho¹t ®éng kinh doanh nãi chung cña mét NHTM. ë c¸c níc ph¸t triÓn, tØ lÖ thu nhËp tõ ho¹t ®éng dÞch vô chiÕm tíi trªn 50% tæng thu nhËp cña ng©n hµng, cßn ë c¸c níc §«ng Nam ¸ th× tØ lÖ nµy lµ trªn 30%. ViÖc ph¸t triÓn vµ ®a d¹ng hãa dÞch vô ng©n hµng cßn gãp phÇn lµm gi¶m thiÓu rñi ro ®èi víi ho¹t ®éng kinh doanh cña ng©n hµng. V× thÕ, hÖ thèng ng©n hµng th¬ng m¹i ViÖt Nam ph¶i nç lùc ®æi míi, n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh, ®Æc biÖt lµ ph¸t 1 triÓn c¸c lo¹i h×nh dÞch vô ®Ó ®¸p øng yªu cÇu cña nÒn kinh tÕ vµ ph¸t triÓn æn ®Þnh.
Ng©n hµng TMCP Kü th¬ng ViÖt Nam lµ mét trong n¨m ng©n hµng TMCP cã quy m« lín nhÊt trong c¶ níc, víi m¹ng líi ho¹t ®éng réng kh¾p (110 ®iÓm giao dÞch trªn 20 tØnh, thµnh phè tÝnh ®Õn th¸ng 08/2007) nªn kh¸ thuËn lîi cho viÖc triÓn khai c¸c dÞch vô ng©n hµng. Tuy nhiªn c¸c s¶n phÈm dÞch vô cña Techcombank cßn ®¬n ®iÖu vµ tÝnh tiÖn Ých cha cao nªn cha thùc sù l«i cuèn vµ hÊp dÉn kh¸ch hµng. Thu nhËp tõ ho¹t ®éng dÞch vô cña Techcombank cßn chiÕm tØ lÖ thÊp trong tæng thu nhËp rßng. §iÒu nµy ¶nh hëng ®Õn hiÖu qu¶ kinh doanh vµ sù ph¸t triÓn chung cña Ng©n hµng TMCP Kü th¬ng ViÖt Nam.
§Ó n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng nãi chung vµ ho¹t ®éng dÞch vô nãi riªng cña Ng©n hµng TMCP Kü th¬ng ViÖt Nam, t«i chän ®Ò tµi “Ph¸t triÓn dÞch vô ng©n hµng t¹i Ng©n hµng Th¬ng m¹i cæ phÇn Kü th¬ng ViÖt Nam” lµm luËn v¨n th¹c sÜ, chuyªn ngµnh Tµi chÝnh, lu th«ng tiÒn tÖ vµ tÝn dông. Môc ®Ých nghiªn cøu: - HÖ thèng hãa c¸c vÊn ®Ò lý luËn vÒ dÞch vô cña NHTM - Nghiªn cøu thùc tr¹ng ho¹t ®éng dÞch vô ng©n hµng cña Ng©n hµng TMCP Kü th¬ng ViÖt Nam. - Nghiªn cøu ®a ra mét sè gi¶i ph¸p nh»m ph¸t triÓn dÞch vô ng©n hµng t¹i Ng©n hµng TMCP Kü th¬ng ViÖt Nam. §èi tîng vµ ph¹m vi nghiªn cøu: 2 §èi tîng nghiªn cøu: Ho¹t ®éng dÞch vô cña NHTM Cã rÊt nhiÒu c¸ch hiÓu kh¸c nhau vÒ vÒ dÞch vô ng©n hµng, tuy nhiªn trong luËn v¨n nµy dÞch vô ng©n hµng ®îc nghiªn cøu díi gãc ®é: - DÞch vô ng©n hµng bao gåm nh÷ng ho¹t ®éng kh«ng thuéc ph¹m vi kinh doanh tiÒn tÖ vµ c¸c ho¹t ®éng dÞch vô ng©n hµng theo chøc n¨ng cña mét trung gian tµi chÝnh nh nhËn tiÒn göi, cho vay, cho thuª tµi s¶n.
- DÞch vô ng©n hµng ®em l¹i thu nhËp cho ng©n hµng th«ng qua phÝ dÞch vô, chªnh lÖch gi¸, hoa hång. Ph¹m vi nghiªn cøu: C¸c ho¹t ®éng dÞch vô cña Ng©n hµng TMCP Kü th¬ng ViÖt Nam giai ®o¹n 2004-2006 Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu: XuÊt ph¸t tõ thùc tiÔn ho¹t ®éng cña Ng©n hµng TMCP Kü th- ¬ng ViÖt Nam vµ nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn c¬ b¶n vÒ dÞch vô ng©n hµng, luËn v¨n sö dông c¸c ph¬ng ph¸p nghiªn cøu sau: - Ph¬ng ph¸p duy vËt biÖn chøng, duy vËt lÞch sö - Ph¬ng ph¸p ph©n tÝch, tæng hîp, thèng kª - Ph¬ng ph¸p so s¸nh, chän mÉu Nh÷ng ®ãng gãp cña luËn v¨n: - HÖ thèng hãa nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n vÒ dÞch vô ng©n hµng. 3 - Tõ viÖc nghiªn cøu t×m ra ®îc nh÷ng ®iÓm m¹nh, ®iÓm yÕu tõ ®ã ®¸nh gi¸ ®îc thùc tr¹ng ho¹t ®éng dÞch vô cña Ng©n hµng TMCP Kü th¬ng ViÖt Nam. - §Ò xuÊt c¸c gi¶i ph¸p ph¸t triÓn dÞch vô ng©n hµng t¹i Ng©n hµng TMCP Kü th¬ng ViÖt Nam.
KÕt cÊu cña luËn v¨n: Ngoµi phÇn më ®Çu, kÕt luËn, kÕt cÊu cña luËn v¨n gåm 3 ch- ¬ng: Ch¬ng I: Tæng quan vÒ ph¸t triÓn dÞch vô ng©n hµng th¬ng m¹i Ch¬ng II: Thùc tr¹ng ho¹t ®éng dÞch vô ng©n hµng t¹i Ng©n hµng TMCP Kü th¬ng ViÖt Nam Ch¬ng III: Gi¶i ph¸p ph¸t triÓn dÞch vô ng©n hµng t¹i Ng©n hµng TMCP Kü th¬ng ViÖt Nam Ch¬ng I Tæng quan vÒ dÞch vô ng©n hµng cña Ng©n hµng th¬ng m¹i 1.1 Ho¹t ®éng c¬ b¶n cña ng©n hµng th¬ng m¹i 4 1.1 Kh¸i niÖm vÒ ng©n hµng th¬ng m¹i Ng©n hµng th¬ng m¹i lµ mét trong c¸c tæ chøc trung gian tµi chÝnh quan träng nhÊt cña nÒn kinh tÕ. C¸c ng©n hµng cã thÓ ®îc ®Þnh nghÜa qua chøc n¨ng, c¸c dÞch vô hoÆc vai trß mµ chóng thùc hiÖn trong nÒn kinh tÕ. Thùc tÕ, cã rÊt nhiÒu tæ chøc tµi chÝnh bao gåm c¶ c¸c C«ng ty kinh doanh chøng kho¸n, c«ng ty m«i giíi chøng kho¸n, quü hç trî vµ c¸c c«ng ty b¶o hiÓm hµng ®Çu ®Òu ®ang cè g¾ng cung cÊp c¸c dÞch vô cña ng©n hµng. Ngîc l¹i, ng©n hµng còng ®ang më réng ph¹m vi cung cÊp dÞch vô liªn quan ®Õn mét sè lÜnh vùc nh bÊt ®éng s¶n, m«i giíi chøng kho¸n, tham gia ho¹t ®éng b¶o hiÓm vµ thùc hiÖn nhiÒu dÞch vô míi kh¸c.
Do vËy, ®Ó ®a ra ®Þnh nghÜa chÝnh x¸c vÒ ng©n hµng th¬ng m¹i kh«ng ph¶i lµ ®iÒu dÔ dµng. Theo gi¸o s Peter S.Rose trong cuèn “Qu¶n trÞ ng©n hµng th- ¬ng m¹i” th× Ng©n hµng lµ tæ chøc tµi chÝnh cung cÊp mét danh môc c¸c dÞch vô tµi chÝnh ®a d¹ng nhÊt, ®Æc biÖt lµ tÝn dông, tiÕt kiÖm, dÞch vô thanh to¸n vµ thùc hiÖn nhiÒu chøc n¨ng tµi chÝnh nhÊt so víi bÊt kú mét tæ chøc kinh doanh nµo trong nÒn kinh tÕ. Cßn theo WB ®Þnh nghÜa: Ng©n hµng lµ tæ chøc tµi chÝnh nhËn tiÒn göi chñ yÕu ë d¹ng kh«ng kú h¹n hoÆc tiÒn göi ®îc rót ra víi mét th«ng b¸o ng¾n h¹n (tiÒn göi kh«ng kú h¹n, cã kú h¹n vµ c¸c kho¶n tiÕt kiÖm). C¸c ng©n hµng gåm cã: Ng©n hµng th¬ng m¹i: chØ tham gia vµo c¸c ho¹t ®éng nhËn tiÒn göi, cho vay ng¾n, trung vµ dµi h¹n; Ng©n hµng ®Çu t: ho¹t ®éng bu«n b¸n chøng kho¸n vµ b¶o l·nh ph¸t hµnh; Ng©n hµng nhµ ë: cung cÊp tµi chÝnh cho lÜnh vùc ph¸t 5 triÓn nhµ ë.
T¹i mét sè níc cßn cã c¸c ng©n hµng tæng hîp kÕt hîp ho¹t ®éng ng©n hµng th¬ng m¹i víi ng©n hµng ®Çu t vµ ®«i khi thùc hiÖn c¶ dÞch vô b¶o hiÓm. LuËt ph¸p níc Mü th× cho r»ng: “BÊt kú mét tæ chøc nµo cung cÊp tµi kho¶n tiÒn göi cho phÐp kh¸ch hµng göi tiÒn theo yªu cÇu vµ cho vay ®èi víi tæ chøc kinh doanh hay cho vay th¬ng m¹i sÏ ®îc xem lµ mét ng©n hµng. Cßn theo LuËt c¸c Tæ chøc tÝnh dông ë ViÖt Nam, t¹i kho¶n 2, ®iÒu 20 quy ®Þnh: “Ng©n hµng lµ mét lo¹i h×nh tæ chøc tÝn dông ®- îc thùc hiÖn toµn bé ho¹t ®éng ng©n hµng vµ c¸c ho¹t ®éng kinh doanh kh¸c cã liªn quan” Tõ nh÷ng ®Þnh nghÜa nãi trªn cã thÓ rót ra ®Þnh nghÜa chung nhÊt: Ng©n hµng lµ mét trong nh÷ng ®Þnh chÕ tµi chÝnh mµ ®Æc trng lµ cung cÊp ®a d¹ng c¸c dÞch vô tµi chÝnh, víi nghiÖp vô c¬ b¶n lµ nhËn tiÒn göi, cho vay vµ cung cÊp c¸c dÞch vô thanh to¸n. Ngoµi ra, c¸c ng©n hµng cßn cung cÊp nhiÒu dÞch vô kh¸c nh»m tho¶ m·n tèi ®a nhu cÇu vÒ s¶n phÈm dÞch vô cña x· héi.2 Ho¹t ®éng c¬ b¶n cña ng©n hµng th¬ng m¹i Ng©n hµng lµ mét doanh nghiÖp cung cÊp dÞch vô cho c«ng chóng vµ doanh nghiÖp.
Do vËy, viÖc x¸c ®Þnh ®óng c¸c dÞch vô mµ x· héi cã nhu cÇu vµ thùc hiÖn tèt c¸c dÞch vô ®ã sÏ gãp phÇn ®em l¹i thµnh c«ng cho ho¹t ®éng kinh doanh cña ng©n hµng. Mét ng©n hµng thùc hiÖn rÊt nhiÒu c¸c nghiÖp vô kh¸c nhau, trong ®ã cã thÓ kÓ ®Õn mét sè ho¹t ®éng c¬ b¶n sau: 6 1.1 NhËn tiÒn göi §©y lµ mét trong nh÷ng nghiÖp vô quan träng nhÊt ®èi víi ho¹t ®éng kinh doanh cña mét NHTM. Ho¹t ®éng nhËn tiÒn göi gióp ng©n hµng cã ®îc nguån vèn ®Ó tõ ®ã thùc hiÖn c¸c ho¹t ®éng kinh doanh kh¸c, ®Æc biÖt lµ cho vay. Mét trong nh÷ng nguån vèn quan träng lµ c¸c kho¶n tiÒn göi tiÕt kiÖm cña kh¸ch hµng.
Kh¸ch hµng cã nh÷ng kho¶n tiÒn nhµn rçi t¹m thêi cha cã nhu cÇu sö dông cã thÓ göi vµo ng©n hµng trong mét kho¶ng thêi gian ng¾n hoÆc dµi tïy nhu cÇu dù kiÕn sö dông trong t¬ng lai. V× ®©y lµ nguån vèn quan träng, h¬n n÷a trong ®iÒu kiÖn c¹nh tranh ngµy cµng gay g¾t nªn c¸c ng©n hµng ®· t×m mäi c¸ch ®Ó huy ®éng nguån vèn b»ng nhiÒu ph- ¬ng thøc kh¸c nhau ®ång thêi cè g¾ng ®¸p øng tèt nhÊt nhu cÇu cña ngêi göi tiÒn. Mét nguån vèn kh¸c lµ lîng tiÒn trªn c¸c tµi kho¶n tiÒn göi giao dÞch mµ ng©n hµng cã thÓ sö dông trong thêi gian kh¸ch hµng cha cÇn dïng ®Õn. §©y lµ lo¹i tµi kho¶n tiÒn göi cho phÐp ngêi göi tiÒn viÕt sÐc thanh to¸n cho viÖc mua hµng hãa, dÞch vô vµ c¸c nhu cÇu c¸ nh©n kh¸c.
Ngoµi ra, ng©n hµng cßn cã thÓ huy ®éng vèn tõ nÒn kinh tÕ b»ng viÖc ph¸t hµnh c¸c chøng chØ tiÒn göi, tr¸i phiÕu.2 Cho vay ChiÕt khÊu Ngay ë thêi kú ®Çu, c¸c ng©n hµng ®· chiÕt khÊu th¬ng phiÕu mµ thùc tÕ lµ cho vay ®èi víi c¸c doanh nghiÖp ®Þa ph¬ng th«ng qua viÖc mua b¸n c¸c kho¶n nî cña kh¸ch hµng (ngêi b¸n chuyÓn c¸c kho¶n 7 ph¶i thu cho ng©n hµng ®Ó lÊy tiÒn tríc). Ngµy nay, kh«ng chØ dõng l¹i ë chiÕt khÊu th¬ng phiÕu, c¸c ng©n hµng th¬ng m¹i cßn chiÕt khÊu c¸c chøng chØ cßn thêi h¹n thanh to¸n. Qua nghiÖp vô nµy c¸c ng©n hµng thu ®îc l·i suÊt chiÕt khÊu, cßn kh¸ch hµng ®îc ®¸p øng nhu cÇu vÒ vèn. Cho vay th¬ng m¹i Thay v× tµi trî gi¸n tiÕp díi h×nh thøc chiÕt khÊu, c¸c ng©n hµng cßn cho vay trùc tiÕp ®èi víi c¸c kh¸ch hµng (lµ ngêi mua) gióp hä cã vèn ®Ó më réng s¶n xuÊt kinh doanh.
H×nh thøc cho vay th¬ng m¹i cã thÓ lµ cho vay ng¾n h¹n dù tr÷ hµng tån kho, hoÆc cho vay trung, dµi h¹n ®Ó ®Çu t cho viÖc mua m¸y mãc, thiÕt bÞ, nhµ xëng.