CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN VỀ DỊCH VỤ NGÂN HÀNG THĐT: Huỳnh Thị Lệ Quyên HDKH: PGS.TS Phạm Văn Năng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1 KHÁI NIỆM DỊCH VỤ NGÂN HÀNG NH là loại hình tổ chức tín dụng có thể được thực hiện tất cả các hoạt động NH theo quy định của Luật các tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12 có hiệu lực kể từ ngày 01/01/2011. Theo tính chất và mục tiêu hoạt động, các loại hình NH bao gồm NH thương mại, NH chính sách, NH hợp tác xã. NH thương mại là loại hình NH được thực hiện tất cả các hoạt động NH và các hoạt động kinh doanh khác theo quy định của Luật các tổ chức tín dụng nhằm mục tiêu lợi nhuận.
Hoạt động NH là việc kinh doanh, cung ứng thường xuyên một hoặc một số các nghiệp vụ như nhận tiền gửi; cấp tín dụng; cung ứng dịch vụ thanh toán qua tài khoản. Dịch vụ NH là hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực tài chính, tiền tệ của các NH và các tổ chức phi ngân hàng. Chủ thể của hợp đồng kinh doanh dịch vụ NH là các bên tham gia quan hệ giữa một bên là doanh nghiệp kinh doanh (có thể là NH hoặc tổ chức phi ngân hàng) và một bên là các tổ chức, cá nhân nhận cung ứng dịch vụ. Hợp đồng ghi nhận thông qua các giấy tờ có giá trị, nội dung quy định rõ quyền và nghĩa vụ cụ thể của các bên tham gia quan hệ.
Khách thể của quan hệ là lợi nhuận mà các bên cùng hướng tới.2 CÁC LOẠI HÌNH DỊCH VỤ NGÂN HÀNG 1.1 Dịch vụ giữ hộ, quản lí hộ tài sản tài chính Tài sản tài chính là những chứng khoán (tài sản vô hình) hay trái quyền được tham gia mua bán trên thị trường chứng khoán, nó bao gồm: trái phiếu chính phủ, trái phiếu kho bạc, trái phiếu công ty, cổ phiếu thông thường, cổ phiếu ưu đãi, sổ tiền gửi tiết kiệm. NH bảo quản tài sản của khách hàng tại phòng bảo mật kiên cố hay trong két hoặc tủ sắt của ngân hàng. Ngoài ra, NH có thể cung cấp thêm các dịch vụ cho khách hàng khi có yêu cầu đối với các loại tài sản có phát sinh lãi, nợ như các loại THĐT: Huỳnh Thị Lệ Quyên HDKH: PGS.TS Phạm Văn Năng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trang 11 chứng khoán. NH sẽ đóng vai trò là người quản lý thu – chi lãi, nợ thay cho khách hàng.
Dịch vụ này gồm có: a. Nhận giữ hộ các tài sản có giá trị của khách hàng với các hình thức nhận: vô danh, hữu danh. Cho thuê phương tiện bảo quản như két, tủ sắt được lắp đặt trong phòng bảo mật chống trộm, chống cháy.2 Dịch vụ huy động vốn Đây là dịch vụ truyền thống và chủ yếu trong hoạt động ngân hàng. Nhận tiền gửi là hoạt động nhận tiền của tổ chức, cá nhân dưới hình thức tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi có kỳ hạn, tiền gửi tiết kiệm, phát hành chứng chỉ tiền gửi, kỳ phiếu, tín phiếu và các hình thức nhận tiền gửi khác theo nguyên tắc có hoàn trả đầy đủ tiền gốc, lãi cho người gửi tiền theo thỏa thuận.3 Dịch vụ cấp tín dụng Đây là dịch vụ đi liền với dịch vụ huy động vốn.
Cấp tín dụng là việc thỏa thuận để tổ chức, cá nhân sử dụng một khoản tiền hoặc cam kết cho phép sử dụng một khoản tiền theo nguyên tắc có hoàn trả bằng nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bao thanh toán, bảo lãnh NH và các nghiệp vụ cấp tín dụng khác. Cho vay Là hình thức cấp tín dụng, theo đó bên cho vay giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi. Một số hình thức cho vay chủ yếu như sau: Dịch vụ cho vay tài trợ sản xuất kinh doanh: NH cung cấp dịch vụ này nhằm đáp ứng vốn cho nhu cầu sản xuất kinh doanh, dịch vụ, đời sống thông qua các phương thức cho vay hạn mức tín dụng, THĐT: Huỳnh Thị Lệ Quyên HDKH: PGS.TS Phạm Văn Năng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trang 12 cho vay từng lần, cho vay trả góp, cho vay theo hạn mức thấu chi, cho vay thông qua nghiệp vụ phát hành và sử dụng thẻ tín dụng… Dịch vụ cho vay đầu tư phát triển: Thực chất là NH cho vay trung, dài hạn để tài trợ cho các doanh nghiệp trong các dự án đầu tư như các công trình xây dựng cơ bản mới, cải tạo và mở rộng quy mô sản xuất kinh doanh, khôi phục hoặc thay thế tài sản cố định, cải tiến và hợp lý hoá sản xuất kinh doanh. Đây là hình thức tài trợ đầu tư phổ biến ở các nước đang phát triển.
Dịch vụ tín dụng tiêu dùng: Đây là loại tín dụng sinh hoạt, cho vay để phục vụ mục đích tiêu dùng. Thấu chi: Là việc cho vay mà tổ chức tín dụng thoả thuận bằng văn bản chấp thuận cho khách hàng chi vượt số tiền có trên tài khoản thanh toán của khách hàng phù hợp với các quy định của Chính phủ và NHNN Việt Nam về hoạt động thanh toán qua các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán. Số tiền thấu chi tài khoản thanh toán là khoản vay của người sử dụng dịch vụ thanh toán đối với tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán. Việc cho phép thấu chi tài khoản thanh toán được coi như chấp thuận cho vay và phải tuân thủ nguyên tắc đảm bảo khả năng hoàn trả cả gốc và lãi số tiền thấu chi trong thời hạn do hai bên thoả thuận.
Chiết khấu, tái chiết khấu công cụ chuyển nhượng và giấy tờ có giá khác: Theo Luật các Tổ chức Tín dụng số 47/2010/QH12 được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XII, kỳ họp thứ 7 thông qua ngày 16 tháng 6 năm 2010 thì Chiết khấu là việc mua có kỳ hạn hoặc mua có bảo lưu quyền truy đòi các công cụ chuyển nhượng, giấy tờ có giá khác của người thụ hưởng trước khi đến hạn thanh toán. THĐT: Huỳnh Thị Lệ Quyên HDKH: PGS.TS Phạm Văn Năng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trang 13 Theo Quyết định của Thống đốc NHNN Việt Nam số 1325/2004/QĐ- NHNN ngày 15 tháng 10 năm 2004 thì Chiết khấu đước hiểu là việc tổ chức tín dụng mua giấy tờ có giá chưa đến hạn thanh toán của khách hàng. Tái chiết khấu là việc tổ chức tín dụng mua lại giấy tờ có giá chưa đến hạn thanh toán và đã được chiết khấu theo phương thức mua hẳn. Việc chiết khấu, tái chiết khấu giấy tờ có giá của tổ chức tín dụng đối với khách hàng phải đảm bảo các nguyên tắc sau đây: - Thực hiện theo thoả thuận giữa tổ chức tín dụng với khách hàng mà các thỏa thuận đó phù hợp với quy định tại Quy chế này, các quy định của pháp luật có liên quan và thông lệ quốc tế; - Tổ chức tín dụng thu hồi đầy đủ, đúng hạn số tiền đã chiết khấu, tái chiết khấu và lãi suất chiết khấu, tái chiết khấu giấy tờ có giá và thực hiện đúng các quy định của NHNN Việt Nam về các tỷ lệ bảo đảm an toàn; - Đối với giấy tờ có giá có mệnh giá ghi bằng ngoại tệ, việc chiết khấu, tái chiết khấu phải phù hợp với quy định về quản lý ngoại hối của Chính phủ và hướng dẫn của NHNN Việt Nam.
Các loại giấy tờ có giá được tổ chức tín dụng lựa chọn chiết khấu, tái chiết khấu bao gồm: - Các giấy tờ có giá của tổ chức tín dụng phát hành theo quy định của Luật Các tổ chức tín dụng và hướng dẫn của NHNN Việt Nam. - Tín phiếu NHNN phát hành theo quy định của NHNN Việt Nam. - Các loại trái phiếu được phát hành theo quy định của Chính phủ và hướng dẫn của Bộ Tài chính, bao gồm: Tín phiếu kho bạc; Trái phiếu kho bạc; Trái phiếu công trình trung ương; Trái phiếu đầu tư; Trái phiếu ngoại tệ; Công trái xây dựng Tổ quốc; Trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh; Trái phiếu Chính quyền địa phương. THĐT: Huỳnh Thị Lệ Quyên HDKH: PGS.TS Phạm Văn Năng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trang 14 - Các tín phiếu, kỳ phiếu, trái phiếu do tổ chức khác phát hành và được chiết khấu, tái chiết khấu theo quy định của pháp luật.
Dịch vụ bảo lãnh ngân hàng: Bảo lãnh NH là hình thức cấp tín dụng, theo đó tổ chức tín dụng cam kết với bên nhận bảo lãnh về việc tổ chức tín dụng sẽ thực hiện nghĩa vụ tài chính thay cho khách hàng khi khách hàng không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ đã cam kết; khách hàng phải nhận nợ và hoàn trả cho tổ chức tín dụng theo thỏa thuận. Các loại bảo lãnh: - Bảo lãnh vay vốn: là cam kết của tổ chức tín dụng với bên nhận bảo lãnh, về việc sẽ trả nợ thay cho khách hàng trong trường hợp khách hàng không trả hoặc không trả đầy đủ, đúng hạn nợ vay đối với bên nhận bảo lãnh. - Bảo lãnh thanh toán: là cam kết của tổ chức tín dụng với bên nhận bảo lãnh, về việc sẽ thực hiện nghĩa vụ thanh toán thay cho khách hàng trong trường hợp khách hàng không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ thanh toán của mình khi đến hạn. - Bảo lãnh dự thầu: là cam kết của của tổ chức tín dụng với bên mời thầu, để bảo đảm nghĩa vụ tham gia dự thầu của khách hàng.
Trường hợp, khách hàng phải nộp phạt do vi phạm quy định đấu thầu mà không nộp hoặc không nộp đầy đủ tiền phạt cho bên mời thầu thì tổ chức tín dụng sẽ thực hiện thay. - Bảo lãnh thực hiện hợp đồng: là cam kết của tổ chức tín dụng với bên nhận bảo lãnh, bảo đảm việc thực hiện đúng và đầy đủ các nghĩa vụ của khách hàng theo hợp đồng đã ký kết với bên nhận bảo lãnh. Trường hợp khách hàng vi phạm hợp đồng và phải bồi thường cho bên nhận bảo lãnh mà không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ thì tổ chức tín dụng sẽ thực hiện thay. THĐT: Huỳnh Thị Lệ Quyên HDKH: PGS.TS Phạm Văn Năng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trang 15 - Bảo lãnh bảo đảm chất lượng sản phẩm: là cam kết của của tổ chức tín dụng với bên nhận bảo lãnh, bảo đảm việc khách hàng thực hiện đúng các thoả thuận về chất lượng của sản phẩm theo hợp đồng đã ký kết với bên nhận bảo lãnh.