CHƯƠNG 1 : TỔNG QUAN VỀ TRÁI PHIẾU QUỐC TẾ 1.1 Khái niệm trái phiếu quốc tế Những trái phiếu được phát hành chính thức và được giao dịch mua bán trên các trung tâm tài chính quốc tế được gọi là trái phiếu quốc tế. Trái phiếu quốc tế bao gồm trái phiếu chính phủ, trái phiếu doanh nghiệp và trái phiếu chính quyền địa phương. Trái phiếu quốc tế được phân loại một cách cơ bản thành trái phiếu nước ngoài và trái phiếu Châu Âu - Trái phiếu nước ngoài được phát hành bởi những người đi vay nước ngoài trên thị trường mà trái phiếu đó được bán.Ví dụ: một công ty Mỹ có thể phát hành một loại trái phiếu định danh bằng đồng Yên Nhật và bán cho các nhà đầu tư ở Nhật Bản. Nhà phát hành có thể phát hành nhiều loại trái phiếu ở nhiều quốc gia khác nhau.
Đồng tiền định danh mỗi loại trái phiếu được quyết định bởi nước mà trái phiếu đó được bán. - Trái phiếu Châu Âu bán ở những nước khác với nước có đồng tiền định danh trái phiếu đó. Ví dụ trái phiếu định danh bằng Yên Nhật được bán ở những nước bên ngoài nước Nhật Thị trường trái phiếu quốc tế là thị trường giao dịch các khoản vốn thông qua việc mua bán các chứng khoán nợ diễn ra trên phạm vi toàn cầu. Sự hình thành thị trường trái phiếu Châu Âu là 1 phần kết quả của đạo luật “thuế cân bằng lợi tức “ do chính phủ Mỹ áp dụng vào năm 1963 nhằm ngăn cản các nhà đầu tư Mỹ đầu tư vào các loại chứng khoán nước ngoài.
Do đó, những người đi vay ở ngoài nước Mỹ vào giai đoạn này bắt đầu tìm kiếm nguồn tài trợ ở những nơi khác. 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Giải pháp phát hành trái phiếu quốc tế của Việt Nam Vai trò của thị trường trái phiếu quốc tế: - Góp phần bổ sung nguồn lực tài chính trung và dài hạn, góp phần thúc đẩy sự tăng trưởng và ổn định kinh tế của các nước - Đáp ứng khả năng thanh toán của các chủ thể khác nhau khi tham gia vào các hoạt động tài chính quốc tế. - Góp phần hình thành và phát triển hệ thống tài chính quốc tế Các chủ thể phát hành trái phiếu quốc tế + Chính phủ các nước - Chính phủ và các cơ quan chức năng được ủy quyền - Chính quyền địa phương và các doanh nghiệp + Các tổ chức quốc tế - Ngân hàng thế giới ( WB) - Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) - Ngân hàng châu âu (EIB) + Các doanh nghiệp lớn : - IBM - Deutsche Bank… Các chủ thể đầu tư trái phiếu quốc tế - Đầu tư trái phiếu quốc tế chủ yếu là khu vực tư nhân: Các cá nhân ,Các doanh nghiệp, Các định chế tài chính 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Giải pháp phát hành trái phiếu quốc tế của Việt Nam - Ngân hàng trung ương hay chính phủ các nước cũng tham gia đầu tư vào trái phiếu chính phủ của các nước.2 Các tiêu chí phân loại trái phiếu quốc tế Trái phiếu quốc tế được phát hành theo nhiều hình thức khác nhau, phụ thuộc vào những tiêu chí phân loại cụ thể như sau: 1.1 Phân loại theo loại hình nhà đầu tư - Phát hành riêng lẻ dành cho các nhà đầu tư tiềm năng như các ngân hàng đầu tư, các định chế tài chính, các quỹ bảo hiểm….Việc lựa chọn đích danh đối tượng sẽ phát hành nhằm mục đích chuẩn bị các yếu tố cần thiết để có thể đáp ứng tối đa các yêu cầu mà nhà đầu tư đó mong đợi. - Phát hành ra công chúng dành cho mọi đối tượng các nhà đầu tư: hình thức phát hành này có thể mở rộng ra nhiều đối tượng, số lượng nhà đầu tư có thể rất lớn và ở nhiều thị trường khác nhau.2 Phân loại theo phạm vi phát hành - Phát hành toàn cầu: Là trái phiếu được phát hành trên các thị trường tài chính trên toàn thế giới và ở mỗi thị trường có thể phát hành loại tiền sử dụng thích hợp với thị trường đó.
- Phát hành riêng từng quốc gia, từng khu vực địa lý nhất định: là trái phiếu phát hành riêng cho một quốc gia nhất định hoặc riêng một khu vực.Ví dụ phát hành riêng cho thị trường Nhật Bản hoặc phát hành riêng cho thị trường các nhà đầu tư châu Á. 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Giải pháp phát hành trái phiếu quốc tế của Việt Nam 1.3 Phân loại theo loại tiền phát hành Có thể phát hành bằng các đồng tiền có khả năng chuyển đổi khác nhau như đồng USD, đồng EURO, đồng Yên Nhật… Nhiều đồng tiền khác nhau được sử dụng để định danh các loại trái phiếu châu Âu. Đô la Mỹ được sử dụng nhiều nhất chiếm từ 70% đến 75% các loại trái phiếu Châu Âu. Cũng có nhiều loại trái phiếu Châu Âu có khả năng định danh bằng đồng Euro trong tương lai.
Ví dụ General Electric phát hành trái phiếu định danh bằng đồng Yên Nhật, đô la Canada, Bảng Anh, đô la Úc, đô la New Zealand … 61,872. Euro Pound Yen Other Total dollar 100 90 80 70 60 Domestic 50 International 40 Total 30 20 10 0 U. Euro Pound Yen Other Total dollar 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Giải pháp phát hành trái phiếu quốc tế của Việt Nam - Ngoài ra trên thị trường trái phiếu Châu Âu còn phát hành một số loại trái phiếu như: + Trái phiếu đa tiền tệ: Đây là lọai trái phiếu có giá trị có thể được tính bằng nhiều loại tiền tệ khác nhau. Mục đích nhằm giảm thiểu rủi ro do tính bất ổn của tỷ giá hối đoái so với loại trái phiếu chỉ được tính bằng một loại tiền tệ.
Với một công ty có nhiều nguồn thu nhập được tính bằng nhiều nguồn tiền tệ khác nhau có thể dễ dàng giữ các trái phiếu đa tiền tệ. + Trái phiếu có thể chuyển đổi: ngoài tính chất chuyển đổi trái phiếu thành cổ phiếu thường, trên thị trường Châu Âu còn phát hành loại trái phiếu có thể chuyển đổi thành trái phiếu có lãi suất cố định. Trái phiếu này thường hấp dẫn các nhà đầu tư khi lãi suất trên thị trường có xu hướng giảm. + Trái phiếu tiền kép: Đây là dạng trái phiếu có giá vốn là một loại tiền tệ, trong khi trái phiếu có thể được thanh toán bằng một loại tiền tệ khác.
Ví dụ: một công ty muốn vay bằng dollar để sử dụng cho một mục đích nào đó bằng cách phát hành trái phiếu có giá vốn dollar, nhưng với số Franc Thụy Sĩ thu nhập của công ty sẽ thanh toán cho trái chủ bằng Franc Thụy Sĩ khi đáo hạn. Trong trường hợp này, nhà đầu tư phải xử lý một cách có hiệu quả các mức độ rủi ro tiền tệ dựa trên hoạt động của tỷ giá hối đoái.4 Căn cứ tính chất lãi suất của trái phiếu quốc tế - Trái phiếu có lãi suất thả nổi: Là loại trái phiếu mà lãi suất của nó được điều chỉnh theo sự thay đổi của lãi suất thị trường. - Trái phiếu có lãi suất ổn định: Đây là loại trái phiếu truyền thống, có lãi suất được giữ ổn định trọng suốt thời gian lưu hành của trái phiếu. 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Giải pháp phát hành trái phiếu quốc tế của Việt Nam 1.5 Căn cứ chủ thể phát hành trái phiếu quốc tế - Trái phiếu quốc tế do Chính phủ phát hành: là một loại chứng khoán nợ, do Chính phủ phát hành, có thời hạn, có mệnh giá, có lãi suất, xác nhận nghĩa vụ trả nợ của Chính phủ đối với người sở hữu trái phiếu quốc tế.
Trái phiếu của Chính phủ là công cụ đặc biệt quan trọng và có hiệu quả để huy động vốn cho ngân sách Nhà nước, tài trợ cho các dự án hoặc công trình của Nhà nước. - Trái phiếu quốc tế được Chính phủ bảo lãnh: là loại chứng khoán nợ do doanh nghiệp phát hành nhằm huy động vốn cho các công trình theo chỉ định của Thủ tướng Chính phủ, được Chính phủ cam kết trước các nhà đầu tư về việc thanh toán đúng hạn của các tổ chức phát hành. Trường hợp các tổ chức phát hành không thanh toán (gốc, lãi) khi đến hạn thì Chính phủ sẽ chịu trách nhiệm trả nợ thay tổ chức phát hành. - Trái phiếu quốc tế do Chính quyền địa phương phát hành: là một loại chứng khoán nợ, do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phát hành, có thời hạn, có mệnh giá, có lãi, xác nhận nghĩa vụ trả nợ của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh đối với người sở hữu trái phiếu.
- Trái phiếu quốc tế do doanh nghiệp phát hành: Trái phiếu doanh nghiệp là loại chứng khoán nợ do doanh nghiệp phát hành, xác nhận nghĩa vụ trả nợ gốc của doanh nghiệp đối với trái chủ và doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm hoàn toàn về nghĩa vụ đã cam kết (nghĩa là không được Chính phủ bảo lãnh thanh toán). Do vậy, trái phiếu doanh nghiệp có mức độ rủi ro cao hơn trái phiếu Chính phủ.3 Đặc điểm của trái phiếu quốc tế Trái phiếu quốc tế cũng mang tất cả đặc điểm của một loạt trái phiếu thông thường, tuy nhiên vì được phát hành ra thị trường quốc tế nên nó có một số đặc điểm đặc thù riêng như : 20 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Giải pháp phát hành trái phiếu quốc tế của Việt Nam - Trái phiếu quốc tế không phụ thuộc vào thị trường vốn trong nước, giá cả của trái phiếu quốc tế được xác định trên cơ sở điều kiện của thị trường vốn quốc tế và hệ số tín nhiệm của chủ thể phát hành. Đặc điểm này phản ảnh đúng mối quan hệ về giá vốn theo lý thuyết về nền kinh tế mở. - Trái phiếu quốc tế là trái phiếu được mua bán trao đổi bằng nhiều loại ngoại tệ khác nhau nên nó mang một số rủi ro mà các loại trái phiếu thông thường không có như rủi ro tỉ giá, rủi ro quốc gia.
- Trái phiếu quốc tế được giao dịch ở nhiều trung tâm tài chính khác nhau trên thế giới nên việc mua bán trao đổi diễn ra liên tục, kể cả mua bán trên thị trường thứ cấp hay thị trường OTC.4 Các rủi ro của trái phiếu quốc tế Trái phiếu được xem là loại hàng hóa ít rủi ro hơn so với cổ phiếu, tuy nhiên không phải trái phiếu không có rủi ro. Nhà đầu tư cần nhận biết được những rủi ro tiền ẩn khi đầu tư vào trái phiếu để có thể đưa ra những quyết định đầu tư đúng đắn, đạt hiệu quả cao nhất .