CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC 1. Đổi mới Phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá. Theo Nghị quyết TW Đảng khóa VIII khẳng định, đổi mới phương pháp giáo dục, đào tạo khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện, thành lập nếp tư duy sáng tạo của người học. Từng bước áp dụng phương pháp tiên tiến và phương pháp hiện đại vào quá trình dạy học.
Và thông qua việc đưa sơ đồ tư duy vào dạy học ở trường THPT, người giáo viên phải có kĩ năng vận dụng tốt thì chất lượng tiết dạy mới có hiệu quả cao. Ngày 8/10/2014 Bộ GD và ĐT ban hành công văn 5555 BGD ĐT- GDTH về việc hướng dẫn sinh hoạt chuyên môn về đổi mới PPDH và kiểm tra đánh giá, tổ chức và quản lý các hoạt động chuyên môn của trường trung học/ trung tâm giáo dục thường xuyên qua mạng. Trong đó nêu rõ nội dung sinh hoạt tổ nhóm chuyên môn về đổi mới PPGD và KTĐG là xây dựng các chuyên đề dạy học và biên soạn câu hỏi bài tập. Thực hiện nội dung Nghị quyết 29 và công văn 5555, công văn 5512 của Bộ GDĐT, Sở GDĐT Nghệ An đã tổ chức tập huấn đổi mới kiểm tra đánh giá, tập huấn ra đề thi tốt nghiệp THPT; ban hành các công văn hướng dẫn cụ thể, tổ chức thực hiện đổi mới PHGD và KTĐG.
Đây chính là căn cứ đồng thời cũng là đòi hỏi GV phải thực hiện việc đổi mới PPGD và KTĐG. Đổi mới phương pháp kiểm tra đánh giá môn lịch sử. - Mức độ biết: Kiểm tra kiến thức cơ bản về lịch sử trong chương trình, SGK nhưng tránh kiểm tra ghi nhớ máy móc quá nhiều sự kiện, ngày tháng, con số… Mức độ này nên tập trung vào những phần trọng tâm cơ bản. Phần lịch sử dân tộc chỉ nên tập trung vào những mốc trọng đại như: Sự thành lập Đảng, Cách mạng tháng Tám năm 1945, những sự kiện lịch sử ở mốc năm 1954, 1975, 1986… những trận đánh lớn mang tầm vóc và ý nghĩa quyết định; những thành tựu cơ bản về kinh tế, chính trị, những nét văn hóa riêng độc đáo, bản sắc, những gì thuộc về truyền thống tốt đẹp của dân tộc… - Mức độ hiểu: Kiểm tra hiểu biết lịch sử của HS.
Ở mức độ này đòi hỏi học sinh phải hiểu bản chất sự kiện, hiện tượng (phần kiến thức trọng tâm cơ bản như đã đề cập ở trên), trên cơ sở đó biết khái quát, xâu chuỗi các sự kiện lịch sử, lý giải được mối quan hệ giữa sự kiện này với sự kiện khác (học lịch sử không chỉ một sự kiện đơn lẻ mà là chuỗi các sự kiện có mối quan hệ, ảnh hưởng, tác động với nhau). - Mức độ vận dụng: kiểm tra năng lực, phẩm chất của học sinh (theo hướng mở, tích hợp, liên môn, gắn với các vấn đề thực tiễn). Đòi hỏi trên cơ sở 4 skkn hiểu bản chất sự kiện, hiện tượng lịch sử, yêu cầu HS đánh giá nhận xét, bày tỏ những chính kiến, quan điểm, thái độ về các vấn đề lịch sử, biết liên hệ với thực tiễn và vận dụng những kiến thức lịch sử giải quyết những vấn đề trong cuộc sống thực tiễn, biết rút ra những bài học kinh nghiệm. Câu hỏi vận dụng có nhiều loại khác nhau: 1.
Cho phép học sinh được lựa chọn những kiến thức lịch sử yêu thích nhất trong một giai đoạn lịch sử, một chuỗi các sự kiện được học để trả lời. Có thể đưa ra một sự kiện hiện tượng lịch sử, sau đó yêu cầu học sinh nhận xét, đánh giá, bày tỏ quan điểm, rút ra bài học kinh nghiệm trong thực tiễn. Các câu hỏi yêu cầu học sinh phải căn cứ vào kiến thức tổng hợp về một thời kì lịch sử để trả lời. Phương án Kỳ thi Tốt nghiệp THPT năm 2020 và 2021 Triển khai Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết 29- NQ/TW, Hội nghị lần thứ Tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng (Khóa XI) về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, từ năm 2015, Bộ GD-ĐT đã đổi mới phương thức tổ chức thi và xét công nhận tốt nghiệp THPT theo hướng giảm áp lực và tốn kém cho xã hội, đảm bảo độ tin cậy, trung thực, khách quan, đánh giá đúng năng lực học sinh, làm cơ sở cho việc tuyển sinh giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp.
Năm 2020 và năm 2021, Bộ GDĐT tiếp tục tổ chức Kỳ thi Tốt nghiệp THPT lấy kết quả để xét công nhận tốt nghiệp THPT và làm căn cứ để tuyển sinh đại học, cao đẳng hệ chính quy. Như vậy từ nội dung đổi mới căn bản, toàn diện GDĐT, đổi mới PPGD và KTĐG, đặc biệt những điểm mới trong phương án thi Tốt nghiệp THPT liên quan trực tiếp đến bộ môn lịch sử là cơ sở lý luận quan trọng cho việc đổi mới PPGD của GV môn lịch sử ở trường THPT hiện nay. Cơ sở thực tiễn 2. Thuận lợi - Được sự quan tâm của Sở GD- ĐT tỉnh Nghệ An, Chi bộ, Ban giám hiệu và các đoàn thể trong trường THPT Quỳ Hợp 2.
- Thầy, cô giáo cùng bộ môn đều nhiệt tình tích cực, trong cải tiến phương pháp, luôn học tập trao đổi kinh nghiệm chuyên môn, thông qua hội thảo, thao giảng, sử dụng công nghệ thông tin…góp phần nâng cao chất lượng dạy và học môn lịch sử. - Một bộ phận học sinh yêu thích và quyết tâm học tập môn lịch sử như thi vào đội giỏi cấp trường, cấp tỉnh, cấp quốc gia và thi Đại học khối COO, CO3,D78.2 Khó khăn - Quan niệm chưa đầy đủ của một số nhà quản lý giáo dục, phụ huynh học sinh và cả giáo viên về ôn thi Tốt nghiệp THPT. - Học sinh chưa đầu tư qũy thời gian thường xuyên cho việc học môn Lịch sử. - Khối lượng kiến thức môn Lịch sử ở một số bài còn dàn trải khá nặng, một số giáo viên còn bị động trong khai thác kiến thức, chưa mạnh dạn để học sinh tự tìm hiểu một phần kiến thức nào đó trong bài dưới sự hướng dẫn của giáo viên.
- Đề và đáp án môn lịch sử thi Tốt nghiệp THPT trong những năm vừa qua còn nặng về kiến thức SGK, hạn chế việc phát huy tư duy lịch sử cho học sinh. Đặc biệt năm 2018 chương trình thi gồm lịch sử 11 và 12 trong khi số tiết dạy 1- 2/1 tuần; buổi chiều có lớp đăng kí ôn tập chỉ 5-8 buổi/1 kì hoặc không ôn tập. Mặt khác, việc dạy môn Lịch sử đôi khi bị giới hạn về thời gian tiết học/đơn vị bài nên khi chú trọng dạy cho học sinh hứng thú thì lại không hết chương trình so với quy định. - Thông thường học sinh ít chịu đọc SGK và câu hỏi SGK trước, để có chủ định xây dựng và tiếp thu bài mới –dẫn đến tính hợp tác của học sinh không cao.
Kỹ năng thảo luận nhóm ở một số học sinh chưa cao - nhất là tính hợp tác. - Chất lượng học tập bộ môn Lịch sử của học sinh ở các lớp tôi phụ trách giảng dạy và kết quả học sinh giỏi môn lịch sử cấp tỉnh hàng năm ở trường THPT. ngày càng tăng là động lực để tôi cố công đầu tư cho việc nghiên cứu giảng dạy bộ môn Lịch sử này. Thực trạng Căn cứ vào chất lượng bộ môn và kết quả học sinh thi Tốt nghiệp THPT hàng năm, tôi thấy: - Phần lớn lãnh đạo và giáo viên đều nhận thức được tầm quan trọng của công tác dạy ôn thi Tốt nghiệp THPT môn Lịch sử.
Song vẫn còn một số giáo viên dạy lịch sử chưa thực sự tâm huyết, chưa thực sự đầu tư cho công tác ôn thi Tốt nghiệp THPT, nên khi chuyên môn phân công bồi dưỡng không đạt hiệu quả. - Học sinh rất hứng thú học môn lịch sử khi giáo viên có sự đầu tư vào bài giảng và biết phát huy tính tích cực của học sinh. Tuy nhiên học sinh lại chưa có những phương pháp học ôn thi hiệu quả nên chất lượng thi Tốt nghiệp THPT vẫn còn thấp hơn một số môn KHXH khác như Công dân và Địa lí. 6 skkn Vì vậy, việc nghiên cứu và những đề xuất của đề tài là hiệu quả, thiết thực, phù hợp với yêu cầu và nhiệm vụ của ngành, của đồng nghiệp tâm huyết với bộ môn lịch sử.
CHƯƠNG 2: CÁC BIỆN PHÁP GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 1. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả ôn thi tốt nghiệp THPT môn Lịch sử 1. Lập kế hoạch, xây dựng phân phối chương trình 1. Xây dựng kế hoạch dạy học cho học sinh khối 12 Trường xây dựng kế hoạch dạy học phù hợp cho học sinh khối 12, chuẩn bị năng lực cho học sinh tham dự kỳ thi Tốt nghiệp THPT.
Dành thời lượng tập trung giảng dạy, luyện tập, ôn tập, phụ đạo các nội dung theo chương trình chuẩn liên quan đến nội dung thi. Trường bám sát hướng ra đề của Bộ GD-ĐT, từng tổ điều chỉnh cách dạy, cách kiểm tra và nội dung, hình thức kiểm tra. Theo đó, với lớp 12, kiểm tra định kỳ chủ yếu theo hình thức trắc nghiệm. Trong quá trình giảng dạy, hướng dẫn cách học trên lớp, cách tự học ở nhà, cách làm bài trắc nghiệm.
Trường cũng cần quan tâm đến tất cả các đối tượng học sinh, như: đối tượng học sinh trung bình, yếu phấn đấu vượt điểm liệt, đạt trung bình, trung bình khá; với học sinh khá, giỏi có thể giao thêm bài tập tổng hợp hoặc bài tập nâng cao để vượt khá, đạt giỏi, xuất sắc. Tổ trưởng chuyên môn cần tăng cường hướng dẫn, kiểm tra việc thực hiện chương trình, kế hoạch giảng dạy của giáo viên, kịp thời động viên, khuyến khích những giáo viên có cách làm tốt, những học sinh có tiến bộ; đồng thời chấn chỉnh, uốn nắn kịp thời những biểu hiện sai lệch với chủ trương chung. Tổ chức ôn tập nhiều vòng: + Ôn tập trong quá trình dạy, học, thực hiện chương trình theo hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học của Sở GD&ĐT. + Ôn tập theo từng chủ đề: nội dung trong mỗi chương, mỗi chủ đề có thể bao gồm kiến thức, kỹ năng của các bài, các phần khác nhau.
+ Ôn tập tổng hợp kiến thức, kỹ năng của Chương trình THPT, chủ yếu là chương trình lớp 12. + Tổ chức làm một số đề thi thử để giúp học sinh nắm vững hình thức thi và kỹ năng làm bài thi. Thực hiện bám sát các đề thi thử theo chương trình liên kết với Viettel, mỗi học sinh tiếp xúc ít nhất 1 lần đề thi thử trước khi bước vào kì thi chính thức.