CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ NGUỒN NHÂN LỰC TRONG KINH DOANH KHÁCH SẠN 1. 1 Khái niệm và vai trò của quản trị nguồn nhân lực 1.1 Khái niệm * Khái niệm quản trị nguồn nhân lực trong doanh nghiệp Có rất nhiều khái niệm nói về quản trị nguồn nhân lực, theo Mathis & Jackson ( 2007 ): “ Quản trị nguồn nhân lực là việc thiết kế các hệ thống chính thức trong một số tổ chức để đảm bảo hiệu quả sử dụng tài năng của con người, từ đó nhằm thực hiện các mục tiêu của tổ chức. Quản trị nguồn nhân lực bao gồm cả việc hoạch định, tổ chức, chỉ huy, kiểm soát các hoạt động nhằm thu hút, sử dụng và phát triển con người nhằm đạt được mục tiêu của các tổ chức đề ra ”. Có thể hiểu quản trị nguồn nhân lực chính là việc quản lý con người trong phạm vi của tổ chức, là sự đối xử của tổ chức với người lao động, đào tạo, phát triển người lao động, đồng thời cũng đưa ra mức thù lao phù hợp với công sức mà người lao động bỏ ra.
Tựu chung lại, quản trị nguồn nhân lực là một trong những chức năng cơ bản của hoạt động quản lý, giải quyết các công việc liên quan đến con người với công việc trong mỗi doanh nghiệp. Bất kỳ doanh nghiệp nào cũng cần có quản trị nguồn nhân lực để có thể hoạt động tốt, bởi lẽ quản trị nguồn nhân lực ảnh hưởng trực tiếp tới sự thành công hay thất bại của chính doanh nghiệp đó. * Khái niệm quản trị nguồn nhân lực trong khách sạn Theo Nguyễn Văn Mạnh, Hoàng Thị Lan Hương (2008) thì quản trị nguồn nhân lực trong khách sạn được hiểu là: “ Quản trị nguồn nhân lực trong khách sạn chính là hệ thống các triết lý, chính sách, hoạt động chức năng để thu hút, đào tạo và phát triển con người của khách sạn. Quản trị nguồn nhân lực khách sạn được xem là một phần trong công tác quản trị kinh doanh, bởi lẽ nó có liên quan tới con người trong công việc và các quan hệ của họ trong khách sạn, làm cho họ có thể cống hiến tốt nhất và sự thành công của khách sạn”.
Ngoài ra, quản trị nguồn nhân lực của khách sạn còn có liên quan tới công tác tổ chức, thu hút các ứng cử viên cho công việc, tuyển chọn, giới thiệu nhân sự, xác định tiềm năng của họ cho sự phát triển trong tương lai và lập kế hoạch phát triển nguồn nhân lực của khách sạn.2 Vai trò của quản trị nguồn nhân lực. Thực tế cho thấy rằng, doanh nghiệp được đánh giá có đang hoạt động tốt hay không tốt phụ thuộc vào một trong những yếu tố chính là nguồn nhân lực. Nếu mọi thiết bị, máy móc, công nghệ - kỹ thuật đều có thể mua được, học hỏi và có thể sao chép, tuy nhiên riêng yếu tố con người thì không. Con người chính là người thiết kế sản phẩm, cung cấp dịch vụ, sản xuất hàng hoá, đảm bảo về chất lượng và cung cấp các sản phẩm đến với người tiêu dùng.
Vì vậy, có thể thấy nếu không có con người thì doanh nghiệp rất khó có thể đạt được các mục tiêu của mình. Hiện nay, sự cạnh tranh gay gắt cùng với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học kỹ thuật lại càng cho thấy vai trò quan trọng của công tác quản trị nhân lực. Bởi nguồn nhân lực chính là yếu tố chiến lược tạo lên lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp. Do đó việc thực hiện các công tác về hoạch định, tuyển dụng, đào tạo, phát triển và động viên tạo mọi điều kiện thuận lợi cho người lao động để họ hết lòng cống hiến trong công việc là một trong những vấn đề mà các doanh nghiệp đặt lên hàng đầu.
Quản trị nguồn nhân lực sẽ giúp cho các nhà quản trị có thể học được cách giao tiếp với người khác, biết tìm ra ngôn ngữ chung và thấu hiểu, đồng cảm với nhu cầu của nhân viên, biết cách đánh giá chính xác, biết làm thế nào để làm cho nhân viên yêu thích và say mê với công việc, tránh được các sai lầm trong tuyển chọn, sử dụng nhân viên, đồng thời cũng biết cách làm sao để phối hợp giữa các bộ phận trong doanh nghiệp để nâng lao hiệu quả cho doanh nghiệp. Ngoài ra, quản trị nguồn nhân lực còn bao gồm toàn bộ các biện pháp kỷ luật áp dụng cho nhân viên nhằm giải quyết các trường hợp xảy ra trong công việc. Nếu không có quản trị mọi việc sẽ trở nên thiếu tính tổ chức kỷ luật. Tựu chung lại, công tác quản trị nguồn nhân lực trong doanh nghiệp tốt sẽ tạo ra được một đội ngũ lao động nhiệt tình, hăng hái, và sẵn sàng gắn bó với doanh nghiệp.2 Nội dung quản trị nguồn nhân lực trong khách sạn Để thoả mãn nhu cầu ngày càng cao của khách hàng thì điều quan trọng nhất mà các khách sạn cần làm đó chính là cải thiện và nâng cao chất lượng phục vụ, nói chính xác hơn là đào tạo lên một đội ngũ nhân viên khách sạn thật tốt.
Để có thể đào tạo được đội ngũ nhân viên chất lượng cao, nhiệt huyết hết mình vì công việc thì đòi hỏi rất cao công việc quản trị nguồn nhân lực. Trong mỗi khách sạn thì nội dung của quản trị nguồn nhân lực có thể khác nhau, do chiến lược kinh doanh cũng như quy mô của khách sạn. Theo Lưu Trọng Tuấn(2014): “ Để làm tốt công tác quản trị nguồn nhân lực, các nhà quản trị cần chọn đúng người, đúng công việc, đúng vị trí và đúng lúc để không gây lãng phí thời gian, tiền bạc và con người. Để có thể đạt được mục đích trên, các nhà quản trị bao gồm cả cán bộ tổ chức, phòng nhân sự cùng các cán bộ chức năng phụ trách các bộ phận kinh doanh phục vụ phải thực hiện hàng loạt hoạt động có liên quan đến nguồn nhân lực.
Các hoạt động trong công tác quản trị nguồn nhân lực bao gồm: hoạch định nguồn nhân lực, tuyển dụng, bố trí và sắp xếp công việc, đào tạo phát triển, đánh giá thực hiện công việc và tạo động lực cho người lao động. Hoạch định nguồn nhân lực Hoạch định nguồn nhân lực được xem là quá trình nghiên cứu và xác định nguồn nhân lực cần thiết cho khách sạn nhằm giúp quá trình vận hành của khách sạn trở lên hiệu quả. Theo Trần Kim Dung(2011): “ Hoạch định nguồn nhân lực là quá trình nghiên cứu, xác định nhu cầu nguồn nhân lực, đưa ra các chính sách và thực hiện các chương trình, hoạt động đảm bảo cho doanh nghiệp có đủ nguồn nhân lực với các phẩm chất, kỹ năng phù hợp để thực hiện công việc có năng suất, chất lượng và hiệu quả cao.” Quá trình lập kế hoạch nguồn nhân lực của khách sạn được thực hiện như sau: - Một là: Phân tích môi trường kinh doanh và xác định chiến lược kinh doanh. - Hai là: Phân tích thực trạng nguồn nhân lực của khách sạn.
- Ba là: Ước lượng khối lượng, phân tích công việc trong ngắn hạn và dài hạn. - Bốn là: Xác định nhu cầu nguồn nhân lực. Nhu cầu nhân lực phải được xác định theo một cơ cấu lao lao động tối ưu về số lượng, chất lượng, đặc điểm lao động cần có cho từng loại lao động, cho mỗi bộ phận, từng ngành nghề và tổng hợp nhu cầu lao động toàn doanh nghiệp - Năm là: Phân tích mối quan hệ cung cầu nguồn nhân lực, từ đó đưa ra những chính sách giúp khách sạn thích ứng và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Tuyển dụng nhân lực Theo Lưu Trọng Tấn (2014) thì: “ Tuyển dụng là một quá trình tìm kiếm, thu hút những ứng viên từ nhiều nguồn khác nhau đến tham dự, dự tuyển vào các vị trí còn trống trong tổ chức và lựa chọn trong số học những người đáp ứng tốt yêu cầu công việc mà doanh nghiệp đặt ra”.
Thực tế hiện nay tại những khu du lịch, các khách sạn và nhà hàng đang ngày càng cạnh tranh gay gắt để giành được nguồn nhân lực có kỹ năng ( bao gồm các nhà quản lý, nhân viên tay nghề cao, nhân viên chuyên môn, kinh nghiệm,…). Để có được hiệu quả trong kinh doanh thì cần có những nhân viên có năng lực, trình độ. Để làm được điều đó thì cần có kế hoạch tuyển dụng cụ thể, đưa ra số lượng nhân viên cần thiết, yêu cầu ở mỗi vị trí đối với ứng viên, mức lương có thể chi trả. Ngoài ra cũng cần có phương pháp tuyển dụng cụ thể ví dụ như tuyển dụng trên các ứng dụng, và cũng cần ước lượng chi phí tuyển dụng.
Sau đó là quá trình chọn lọc hồ sơ ứng viên phù hợp và lên lịch hẹn phỏng vấn. Một số bước cơ bản trong quy trình tuyển dụng đó là: xác định nhu cầu tuyển dụng, tìm kiếm ứng viên, đánh giá và lựa chọn, hướng dẫn hội nhập. * Bước 1: Xác định nhu cầu tuyển dụng: - Xác định xem nhu cầu và số lượng nhân viên cần tuyển ở mỗi bộ phận. - Yêu cầu đối với mỗi vị trí cần tuyển.
* Bước 2: Nguồn tuyển dụng ứng viên: - Tuyển dụng từ nội bộ: viết thông báo tuyển dụng gửi tới các bộ phận, đề bạt những nhân viên có khả năng thích hợp với các vị trí có nhu cầu. - Tuyển dụng từ bên ngoài: tuyển dụng thông qua mạng xã hội, các trung tâm giới thiệu việc làm. Trong hai nguồn tuyển dụng nêu trên thì việc tuyển dụng nhân sự từ trong nội bộ có chi phí thấp hơn so với bước còn lại. Nhân viên của nội bộ cũng sẽ nhanh chóng có thể làm quen với công việc, bởi họ biết được đặc thù công việc của khách sạn, nhà hàng, họ nắm được các quy chế hoạt động của khách sạn, nhà hàng, không mất thời gian làm quen và tìm hiểu.
Tuy nhiên khi tuyển dụng từ trong nội bộ, doanh nghiệp cũng phải đặt ra các tiêu chuẩn cụ thể và xem xét khả năng chuyên môn, khả năng đảm nhận công việc mới, thái độ làm việc của nhân viên,. * Bước 3: Đánh giá và lựa chọn ứng viên phù hợp Chọn lựa là việc đánh giá và chọn lọc ra số nhân viên trong số ứng viên xin việc. Trước khi đưa ra quyết định lựa chọn nhân viên trúng tuyển, các nhà tuyển dụng của doanh nghiệp cần thực hiện các hoạt động theo một quy trình hợp lý nhằm giảm việc lãng phí thời gian và không gây tốn kém cho các ứng viên cũng như doanh nghiệp.