Luận văn thạc sĩ ueh giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh về hoạt động huy động vốn tiền gửi tại ngân hàng tmcp đầu tư và phát triển việt nam

Luận văn thạc sĩ UEH phân tích giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh trong huy động vốn tiền gửi tại ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam.

• Tác giả: Trần Phụng Thùy Chi
• Người hướng dẫn: Ts. Thân Thị Thu Thủy
• Trường học: Trường đại học kinh tế tp hồ chí minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh về hoạt động huy động vốn tiền gửi tại Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Tp.Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• Trang phụ bìa
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ VÀ BẢNG BIỂU
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NĂNG LỰC CẠNH TRANH VỀ HOẠT ĐỘNG HUY ĐỘNG VỐN TIỀN GỬI TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Tổng quan về hoạt động huy động vốn tiền gửi tại Ngân hàng thương mại
• 1.1.1. Hoạt động huy động vốn
• 1.1.2. Hoạt động huy động vốn tiền gửi
• 1.1.2.1. Các loại hình huy động vốn tiền gửi
• 1.1.2.2. Tầm quan trọng của hoạt động huy động vốn tiền gửi
• 1.1.2.2.1. Đối với ngân hàng thương mại
• 1.1.2.2.2. Đối với khách hàng
• 1.1.2.2.3. Đối với nền kinh tế
• 1.2. Tổng quan về năng lực cạnh tranh tại ngân hàng thương mại
• 1.2.1. Cạnh tranh trong lĩnh vực ngân hàng
• 1.2.2. Năng lực cạnh tranh tại ngân hàng thương mại
• 1.2.3. Lợi thế cạnh tranh tại ngân hàng thương mại
• 1.2.4. Một số mô hình đánh giá năng lực cạnh tranh
• 1.2.4.1. Mô hình Năm lực lượng của Michael Porter
• 1.2.4.2. Mô hình của Victor Smith
• 1.3. Năng lực cạnh tranh về hoạt động huy động vốn tiền gửi tại ngân hàng thương mại
• 1.3.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh về hoạt động huy động vốn tiền gửi tại ngân hàng thương mại
• 1.3.1.1. Các yếu tố thuộc môi trường vi mô
• 1.3.1.2. Các yếu tố thuộc môi trường vĩ mô
• 1.3.2. Các tiêu chí đánh giá năng lực cạnh tranh về hoạt động huy động vốn tại ngân hàng thương mại
• 1.3.2.1. Biểu phí và lãi suất huy động vốn tiền gửi
• 1.3.2.2. Sản phẩm và dịch vụ huy động vốn tiền gửi
• 1.3.2.3. Quảng cáo và khuyến mãi
• 1.3.2.4. Năng lực quản trị
• 1.3.2.5. Nguồn nhân lực
• 1.3.2.6. Hệ thống kênh phân phối
• 1.3.2.7. Năng lực công nghệ
• 1.3.2.8. Uy tín và thương hiệu
• 1.3.2.9. Năng lực tài chính
• 1.4. Kinh nghiệm nâng cao năng lực cạnh tranh về hoạt động huy động vốn tiền gửi tại các ngân hàng thương mại trên thế giới và bài học kinh nghiệm cho Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam
• 1.4.1. Kinh nghiệm nâng cao năng lực cạnh tranh về hoạt động huy động vốn tiền gửi tại các ngân hàng thương mại trên thế giới
• 1.4.1.1. Ngân hàng Hồng Kông Thượng Hải
• 1.4.2. Bài học kinh nghiệm cho Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam
• 1.5. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG NĂNG LỰC CẠNH TRANH VỀ HOẠT ĐỘNG HUY ĐỘNG VỐN TIỀN GỬI TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM
• 2.1. Giới thiệu Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam
• 2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển
• 2.1.2. Cơ cấu bộ máy quản lý và cổ đông
• 2.1.3. Kết quả hoạt động kinh doanh
• 2.2. Thực trạng hoạt động huy động vốn tiền gửi tại Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam
• 2.3. Thực trạng năng lực cạnh tranh về hoạt động huy động vốn tiền gửi tại Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam
• 2.3.1. Năng lực cạnh tranh về hoạt động huy động vốn tiền gửi tại Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam
• 2.3.1.1. Biểu phí và lãi suất huy động vốn tiền gửi
• 2.3.1.2. Sản phẩm và dịch vụ
• 2.3.1.3. Quảng cáo và khuyến mãi
• 2.3.1.4. Năng lực quản trị
• 2.3.1.5. Nguồn nhân lực
• 2.3.1.6. Hệ thống kênh phân phối
• 2.3.1.7. Năng lực công nghệ
• 2.3.1.8. Uy tín và thương hiệu
• 2.3.1.9. Năng lực tài chính
• 2.3.2. Đối thủ cạnh tranh về hoạt động huy động vốn tiền gửi của Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam
• 2.4. Đánh giá năng lực cạnh tranh về hoạt động huy động vốn tiền gửi tại Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam
• 2.4.1. Đánh giá năng lực cạnh tranh về hoạt động huy động vốn tiền gửi tại Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam
• 2.4.1.1. Những kết quả đạt được
• 2.4.1.2. Những tồn tại và nguyên nhân của tồn tại
• 2.4.2. Đánh giá năng lực cạnh tranh về hoạt động huy động vốn tiền gửi tại Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam từ kết quả khảo sát
• 2.4.2.1. Mô hình nghiên cứu
• 2.4.2.2. Nghiên cứu sơ bộ
• 2.4.2.3. Nghiên cứu chính thức
• 2.4.2.4. So sánh năng lực cạnh tranh về hoạt động huy động vốn tiền gửi của Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam với các NHTM
• 2.4.2.5. Kết quả nghiên cứu năng lực cạnh tranh về hoạt động huy động vốn tiền gửi tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam
• 2.5. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH VỀ HOẠT ĐỘNG HUY ĐỘNG VỐN TIỀN GỬI TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM
• 3.1. Định hướng phát triển hoạt động huy động vốn tiền gửi tại Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam
• 3.1.1. Định hướng phát triển chung của Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam
• 3.1.2. Định hướng phát triển hoạt động huy động vốn tiền gửi tại Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam
• 3.2. Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh về hoạt động huy động vốn tiền gửi tại Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam
• 3.2.1. Cải thiện chất lượng sản phẩm dịch vụ của hoạt động huy động vốn
• 3.2.2. Linh hoạt chính sách lãi suất huy động
• 3.2.3. Cải thiện cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin
• 3.2.4. Tăng cường hoạt động khuyến mãi, quảng bá thương hiệu và thực hiện chăm sóc khách hàng
• 3.2.5. Phát huy thế mạnh nguồn nhân lực
• 3.2.6. Tăng cường năng lực tài chính
• 3.2.7. Phát huy thế mạnh năng lực uy tín thương hiệu
• 3.2.8. Phát huy thế mạnh năng lực quản trị
• 3.2.9. Phát huy thế mạnh mạng lưới hoạt động
• 3.3. Giải pháp hỗ trợ
• 3.3.1. Đối với Chính phủ
• 3.3.2. Đối với Ngân hàng nhà nước
• 3.4. Kết luận chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về năng lực cạnh tranh trong huy động vốn tiền gửi

Năng lực cạnh tranh trong hoạt động huy động vốn tiền gửi tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) là một yếu tố quan trọng quyết định sự tồn tại và phát triển của ngân hàng trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt. Hoạt động huy động vốn tiền gửi không chỉ giúp ngân hàng duy trì thanh khoản mà còn tạo ra nguồn lực tài chính để thực hiện các hoạt động kinh doanh khác. Để nâng cao năng lực cạnh tranh, BIDV cần phải hiểu rõ về thị trường, khách hàng và các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định gửi tiền của khách hàng.

1.1. Tầm quan trọng của huy động vốn tiền gửi tại ngân hàng

Huy động vốn tiền gửi là hoạt động cốt lõi của ngân hàng thương mại, giúp ngân hàng có đủ nguồn lực để thực hiện các hoạt động tín dụng và đầu tư. Nguồn vốn này không chỉ đảm bảo tính thanh khoản mà còn tạo điều kiện cho ngân hàng mở rộng quy mô hoạt động. Theo nghiên cứu, ngân hàng nào có khả năng huy động vốn tốt sẽ có lợi thế cạnh tranh lớn hơn trong việc cung cấp dịch vụ cho khách hàng.

1.2. Các loại hình huy động vốn tiền gửi phổ biến

Các loại hình huy động vốn tiền gửi tại ngân hàng bao gồm tiền gửi tiết kiệm có kỳ hạn, tiền gửi không kỳ hạn, và chứng chỉ tiền gửi. Mỗi loại hình có đặc điểm và lợi ích riêng, phù hợp với nhu cầu của từng nhóm khách hàng. Việc hiểu rõ các loại hình này giúp ngân hàng thiết kế sản phẩm phù hợp, thu hút khách hàng hiệu quả hơn.

II. Thách thức trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh huy động vốn

Trong bối cảnh thị trường tài chính ngày càng biến động, BIDV phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh trong huy động vốn tiền gửi. Các yếu tố như sự thay đổi trong chính sách tiền tệ, sự gia tăng cạnh tranh từ các ngân hàng khác và sự thay đổi trong nhu cầu của khách hàng đều ảnh hưởng đến khả năng huy động vốn của ngân hàng.

2.1. Cạnh tranh từ các ngân hàng khác

Sự gia tăng số lượng ngân hàng thương mại và các tổ chức tài chính phi ngân hàng đã tạo ra áp lực cạnh tranh lớn đối với BIDV. Các ngân hàng khác thường đưa ra các chương trình khuyến mãi hấp dẫn và lãi suất cao hơn để thu hút khách hàng, điều này khiến BIDV cần phải cải thiện các sản phẩm và dịch vụ của mình.

2.2. Thay đổi trong nhu cầu của khách hàng

Khách hàng ngày càng có nhiều lựa chọn hơn và yêu cầu cao hơn về chất lượng dịch vụ. Họ không chỉ quan tâm đến lãi suất mà còn đến chất lượng dịch vụ, sự tiện lợi và độ tin cậy của ngân hàng. BIDV cần phải nắm bắt và đáp ứng kịp thời những thay đổi này để giữ chân khách hàng.

III. Phương pháp nâng cao năng lực cạnh tranh trong huy động vốn

Để nâng cao năng lực cạnh tranh trong huy động vốn tiền gửi, BIDV cần áp dụng một số phương pháp hiệu quả. Các giải pháp này không chỉ giúp cải thiện chất lượng dịch vụ mà còn tạo ra sự khác biệt trong mắt khách hàng.

3.1. Cải thiện chất lượng dịch vụ khách hàng

Chất lượng dịch vụ khách hàng là yếu tố quyết định trong việc thu hút và giữ chân khách hàng. BIDV cần đào tạo nhân viên để nâng cao kỹ năng giao tiếp và phục vụ khách hàng, đồng thời cải thiện quy trình giao dịch để giảm thiểu thời gian chờ đợi.

3.2. Linh hoạt trong chính sách lãi suất

Chính sách lãi suất linh hoạt giúp BIDV thu hút được nhiều khách hàng hơn. Ngân hàng cần thường xuyên xem xét và điều chỉnh lãi suất huy động để cạnh tranh với các ngân hàng khác, đồng thời đảm bảo lợi nhuận cho ngân hàng.

IV. Ứng dụng công nghệ trong huy động vốn tiền gửi

Công nghệ thông tin đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh của ngân hàng. Việc ứng dụng công nghệ không chỉ giúp cải thiện quy trình huy động vốn mà còn tạo ra trải nghiệm tốt hơn cho khách hàng.

4.1. Sử dụng công nghệ số trong giao dịch

Việc áp dụng công nghệ số trong giao dịch giúp khách hàng thực hiện các giao dịch nhanh chóng và tiện lợi hơn. BIDV cần đầu tư vào các nền tảng ngân hàng điện tử để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng.

4.2. Phát triển ứng dụng di động

Ứng dụng di động giúp khách hàng dễ dàng quản lý tài khoản và thực hiện giao dịch mọi lúc, mọi nơi. BIDV cần phát triển ứng dụng di động thân thiện với người dùng để thu hút khách hàng trẻ tuổi.

V. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu về năng lực cạnh tranh trong huy động vốn tiền gửi tại BIDV đã chỉ ra rằng việc cải thiện chất lượng dịch vụ và ứng dụng công nghệ là những yếu tố quan trọng giúp ngân hàng nâng cao năng lực cạnh tranh. Các kết quả nghiên cứu cũng cho thấy rằng khách hàng ngày càng quan tâm đến chất lượng dịch vụ hơn là chỉ đơn thuần là lãi suất.

5.1. Kết quả khảo sát khách hàng

Kết quả khảo sát cho thấy rằng 70% khách hàng đánh giá cao chất lượng dịch vụ của BIDV, nhưng vẫn còn nhiều điểm cần cải thiện. Ngân hàng cần lắng nghe ý kiến khách hàng để điều chỉnh các dịch vụ cho phù hợp.

5.2. Ứng dụng các giải pháp đã đề xuất

Việc áp dụng các giải pháp đã đề xuất trong nghiên cứu sẽ giúp BIDV nâng cao năng lực cạnh tranh. Ngân hàng cần theo dõi và đánh giá hiệu quả của các giải pháp này để có những điều chỉnh kịp thời.

VI. Kết luận và triển vọng tương lai

Năng lực cạnh tranh trong huy động vốn tiền gửi tại BIDV là một yếu tố quyết định sự phát triển bền vững của ngân hàng. Trong tương lai, BIDV cần tiếp tục cải thiện chất lượng dịch vụ, ứng dụng công nghệ và linh hoạt trong chính sách lãi suất để duy trì và nâng cao năng lực cạnh tranh.

6.1. Định hướng phát triển trong tương lai

BIDV cần xác định rõ định hướng phát triển trong tương lai, tập trung vào việc nâng cao chất lượng dịch vụ và mở rộng các sản phẩm huy động vốn để đáp ứng nhu cầu của khách hàng.

6.2. Tầm nhìn dài hạn cho BIDV

Tầm nhìn dài hạn của BIDV là trở thành một trong những ngân hàng hàng đầu tại Việt Nam trong lĩnh vực huy động vốn tiền gửi, với chất lượng dịch vụ tốt nhất và sự hài lòng cao nhất từ khách hàng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong hệ thống tài chính hiện đại, hoạt động huy động vốn tiền gửi đóng vai trò là mạch máu duy trì thanh khoản và mở rộng quy mô tín dụng của các ngân hàng thương mại. Tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), quy mô tổng tài sản đến năm 2013 đã đạt 548.386 tỷ đồng và tổng nguồn vốn huy động từ khách hàng chạm mốc 338.902 tỷ đồng. Tuy nhiên, bối cảnh kinh tế vĩ mô giai đoạn sau khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008 cùng với các chính sách thắt chặt tiền tệ, kiểm soát trần lãi suất từ Ngân hàng Nhà nước đã tạo ra áp lực cạnh tranh gay gắt giữa các tổ chức tín dụng. Thị phần huy động vốn của khối ngân hàng thương mại nhà nước và ngân hàng cổ phần có vốn nhà nước chi phối có xu hướng chịu sự cạnh tranh mạnh mẽ từ các ngân hàng thương mại cổ phần đô thị năng động.

Mục tiêu nghiên cứu trọng tâm của luận văn là phân tích, đánh giá toàn diện thực trạng năng lực cạnh tranh trong hoạt động huy động vốn tiền gửi tại BIDV; từ đó nhận diện các điểm mạnh, điểm yếu và xây dựng hệ thống giải pháp mang tính chiến lược nhằm nâng cao vị thế cạnh tranh của ngân hàng trên thị trường tài chính. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào năng lực cạnh tranh huy động vốn tiền gửi thị trường cấp 1 của toàn hệ thống BIDV trong giai đoạn 2009-2013, kết hợp dữ liệu khảo sát thực tế thu thập đến ngày 31/07/2013. Đề tài mang ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc, cung cấp cơ sở dữ liệu định lượng chuẩn xác giúp BIDV củng cố thị phần huy động vốn đạt mức 10,07%, tối ưu hóa tỷ lệ chi phí vốn và đảm bảo hệ số an toàn vốn theo quy chuẩn quản trị rủi ro hiện đại.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng nền tảng phân tích dựa trên hai khung lý thuyết quản trị chiến lược kinh điển:

• Mô hình Năm lực lượng cạnh tranh của Michael Porter (Five Forces Model): Đánh giá tương quan cạnh tranh thông qua 5 áp lực thị trường gồm đối thủ cạnh tranh hiện hữu, nguy cơ từ đối thủ tiềm năng gia nhập ngành, sức ép từ sản phẩm thay thế, quyền lực thương lượng của khách hàng gửi tiền và nhà cung ứng hạ tầng. Đồng thời, nghiên cứu vận dụng 3 chiến lược cạnh tranh tổng quát của Porter bao gồm chiến lược chi phí thấp, chiến lược khác biệt hóa sản phẩm và chiến lược tập trung phân khúc.
• Mô hình Năng lực cốt lõi của Victor Smith: Phân tích 5 nhân tố tạo giá trị bền vững cho định chế tài chính gồm Thương hiệu (Brand), Sản phẩm (Product), Dịch vụ (Service), Vốn trí tuệ (Intellectual Capital), Chi phí và Hạ tầng (Cost and Infrastructure).

Các khái niệm học thuật then chốt được chuẩn hóa trong nghiên cứu bao gồm: Huy động vốn tiền gửi, Năng lực cạnh tranh ngân hàng thương mại, Lợi thế cạnh tranh bền vững, Tiền gửi tiết kiệm dân cư và Giấy tờ có giá. Từ nền tảng lý luận, tác giả cụ thể hóa thành hệ thống 9 tiêu chí đánh giá năng lực cạnh tranh huy động vốn tiền gửi chuyên biệt: Biểu phí và lãi suất, Đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ, Hoạt động quảng cáo khuyến mãi, Năng lực quản trị điều hành, Chất lượng nguồn nhân lực, Mạng lưới kênh phân phối, Năng lực công nghệ thông tin, Uy tín thương hiệu và Năng lực tài chính.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp nhuần nhuyễn giữa phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng nhằm đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy khoa học cao:

• Dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ hệ thống báo cáo tài chính kiểm toán hợp nhất giai đoạn 2009-2013 của BIDV, báo cáo thường niên, thông tin thống kê của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, tổ chức xếp hạng tín nhiệm quốc tế Moody’s và Standard & Poor’s.
• Dữ liệu sơ cấp: Khảo sát trực tiếp và gián tiếp với cỡ mẫu hơn 300 khách hàng cá nhân và doanh nghiệp đang giao dịch tại các chi nhánh trọng điểm của BIDV và một số ngân hàng đối thủ. Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp thuận tiện được áp dụng nhằm đảm bảo tính đại diện cho các nhóm đối tượng khách hàng theo độ tuổi, thu nhập và quy mô doanh nghiệp.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phần mềm thống kê SPSS để thực hiện thống kê mô tả, kiểm định độ tin cậy thang đo bằng hệ số Cronbach's Alpha và Phân tích nhân tố khám phá (EFA). Lý do lựa chọn EFA nhằm rút gọn và xác định chính xác trọng số của các nhóm nhân tố tác động mạnh nhất đến quyết định gửi tiền của khách hàng, tạo cơ sở thực nghiệm vững chắc cho các đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu thực nghiệm giai đoạn 2009-2013 tại BIDV đã mang lại 4 phát hiện quan trọng:

• Thứ nhất, về quy mô và thị phần huy động: Nguồn vốn tiền gửi khách hàng của BIDV duy trì mức tăng trưởng ấn tượng, tăng từ 187.902 tỷ đồng năm 2009 lên 338.902 tỷ đồng năm 2013. Tốc độ tăng trưởng đạt đỉnh vào năm 2010 với mức 30,66%, sau đó điều chỉnh về 11,83% vào năm 2013 do chính sách kiểm soát tăng trưởng tín dụng chung. Thị phần huy động vốn của BIDV biến động từ 12,40% năm 2009 xuống 9,29% năm 2012 và phục hồi lên mức 10,07% vào cuối năm 2013 trong bối cảnh khối ngân hàng thương mại cổ phần gia tăng thị phần mạnh mẽ lên 46,60%.
• Thứ hai, về sự chuyển dịch cơ cấu khách hàng gửi tiền: Tỷ trọng tiền gửi dân cư tăng trưởng vượt bậc từ 74.238 tỷ đồng năm 2009 lên 195.783 tỷ đồng năm 2013, nâng tỷ trọng đóng góp từ 39,51% lên 57,77% tổng tiền gửi, thể hiện chiến lược bán lẻ đúng đắn. Ngược lại, tiền gửi từ các tổ chức kinh tế tăng từ 89.801 tỷ đồng năm 2009 lên 119.060 tỷ đồng năm 2013 nhưng giảm tỷ trọng tương đối từ 47,79% xuống 35,13%.
• Thứ ba, về cơ cấu kỳ hạn và loại tiền: Cơ cấu tiền gửi có kỳ hạn tăng từ 71,93% năm 2009 lên 81,00% năm 2013, giúp BIDV chủ động nguồn vốn trung và dài hạn, trong khi tiền gửi không kỳ hạn giảm còn 18,39%. Tỷ trọng tiền gửi nội tệ VND gia tăng áp đảo từ 80,12% năm 2009 lên 91,00% năm 2013; tiền gửi ngoại tệ USD giảm từ 19,88% xuống 9,00% do tác động từ chính sách chống đô la hóa.
• Thứ tư, về năng lực tài chính và mạng lưới: Vốn chủ sở hữu của BIDV tăng trưởng bình quân 16,38%/năm, đạt 34.040 tỷ đồng năm 2013; tỷ suất sinh lời ROE đạt 13,80% và ROA đạt 0,78%. Khối lượng giấy tờ có giá phát hành đạt 25.552 tỷ đồng, trong đó chứng chỉ tiền gửi chiếm 22.520,6 tỷ đồng. Mạng lưới mở rộng mạnh mẽ lên 127 chi nhánh, 503 phòng giao dịch và 95 quỹ tiết kiệm phủ rộng khắp 63 tỉnh thành.

Thảo luận kết quả

Kết quả chuyển dịch tích cực về cơ cấu tiền gửi phản ánh sự nhạy bén của ban điều hành BIDV trong việc chuyển đổi mô hình từ ngân hàng bán buôn sang ngân hàng bán lẻ đa năng. Sự gia tăng vượt bậc của nguồn vốn tiền gửi dân cư (đạt 57,77%) là hệ quả của việc mở rộng mạng lưới vật lý kết hợp các chương trình tiết kiệm dự thưởng và truyền thông mạnh mẽ với ngân sách an sinh xã hội vượt 272,5 tỷ đồng năm 2013.

Khi thảo luận các phát hiện này, việc trình bày dữ liệu thông qua đồ thị đường biểu diễn tốc độ tăng trưởng thị phần giai đoạn 2009-2013 kết hợp biểu đồ cột chồng phân tích cơ cấu tiền gửi theo đối tượng (dân cư so với tổ chức kinh tế) sẽ giúp trực quan hóa rõ nét xu hướng tái cấu trúc nguồn vốn. So sánh với các ngân hàng thương mại cùng nhóm như Agribank hay Vietcombank, BIDV có lợi thế lớn về thương hiệu quốc doanh uy tín và năng lực quản trị rủi ro chuẩn mực ISO 9001:2000. Tuy nhiên, kết quả kiểm định EFA cũng chỉ ra những hạn chế cố hữu: tính linh hoạt trong chính sách biểu phí và lãi suất của BIDV chưa thực sự cao do phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định trần lãi suất; các sản phẩm dịch vụ ngân hàng điện tử như Internet Banking, Mobile Banking thời kỳ này vẫn đang trong giai đoạn hoàn thiện tiện ích so với các chuẩn mực quốc tế của HSBC hay Citibank.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh trong hoạt động huy động vốn tiền gửi, luận văn đề xuất hệ thống 5 nhóm giải pháp đồng bộ:

• Đa dạng hóa và cá biệt hóa sản phẩm tiền gửi: Nghiên cứu phát triển các gói tiết kiệm tích hợp bảo hiểm nhân thọ/phi nhân thọ, gói tiết kiệm gửi góp linh hoạt theo ngày và sản phẩm quản lý dòng tiền tự động Revenue Plus cho khách hàng doanh nghiệp. Mục tiêu nâng tỷ trọng tiền gửi không kỳ hạn CASA lên trên 22% trong giai đoạn 2014-2016. Chủ thể thực hiện: Khối Bán lẻ và Khối Khách hàng Doanh nghiệp BIDV.
• Hiện đại hóa hạ tầng công nghệ và ngân hàng số: Tái cấu trúc hệ thống Core Banking, nâng cấp băng thông đường truyền và hoàn thiện ứng dụng Mobile Banking đa nền tảng, rút ngắn thời gian xử lý giao dịch tiền gửi tại quầy xuống dưới 4 phút/giao dịch. Chủ thể thực hiện: Trung tâm Công nghệ Thông tin BIDV, hoàn thành trong lộ trình 12-18 tháng.
• Áp dụng cơ chế định giá lãi suất và phí linh hoạt: Xây dựng chính sách lãi suất bậc thang theo quy mô vốn gửi và biểu phí dịch vụ ưu đãi dựa trên giá trị đóng góp tổng thể của khách hàng (Relationship Pricing), đảm bảo kiểm soát biên độ lãi ròng NIM ổn định trên 2,8%. Chủ thể thực hiện: Ban Kế hoạch và Quản lý Nguồn vốn BIDV, rà soát định kỳ hàng quý.
• Chuẩn hóa chất lượng dịch vụ và đào tạo nguồn nhân lực: Ứng dụng mô hình quản trị quan hệ khách hàng chuẩn mực quốc tế tương tự HSBC, đào tạo kỹ năng tư vấn chuyên sâu cho hơn 15.000 cán bộ nhân viên toàn hệ thống, gắn kết quả huy động vốn với hệ thống đo lường hiệu quả công việc KPI. Chủ thể thực hiện: Trường Đào tạo Cán bộ và Ban Quản trị Nguồn nhân lực BIDV.
• Khuyến nghị chính sách vĩ mô: Đề xuất Ngân hàng Nhà nước duy trì điều hành chính sách tiền tệ chủ động, hoàn thiện khung pháp lý về bảo hiểm tiền gửi và trần lãi suất phù hợp với cơ chế thị trường; đề xuất Chính phủ hỗ trợ tăng vốn điều lệ cho các ngân hàng thương mại nhà nước để đảm bảo tỷ lệ an toàn vốn CAR tối thiểu 9%.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Ban lãnh đạo và cán bộ quản lý cấp cao tại các ngân hàng thương mại: Ứng dụng mô hình phân tích năng lực cạnh tranh 9 tiêu chí để hoạch định chiến lược kinh doanh nguồn vốn, tái cơ cấu danh mục tiền gửi và cân đối thanh khoản an toàn.
• Chuyên viên phát triển sản phẩm và tiếp thị ngân hàng: Vận dụng các bài học kinh nghiệm thực tiễn về thiết kế gói sản phẩm tiết kiệm linh hoạt, quản lý dòng tiền và xây dựng chương trình chăm sóc khách hàng chuyên biệt.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Sử dụng làm tài liệu tham khảo học thuật giá trị về phương pháp nghiên cứu định lượng EFA kết hợp mô hình kinh tế học Michael Porter và Victor Smith trong ngành ngân hàng.
• Các chuyên viên phân tích tài chính và nhà đầu tư: Nắm bắt bức tranh toàn cảnh về năng lực tài chính, thị phần huy động và cơ cấu tài sản nợ của các ngân hàng thương mại cổ phần quy mô lớn tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

• Lợi thế cạnh tranh cốt lõi trong huy động vốn tiền gửi của BIDV là gì? Lợi thế cốt lõi của BIDV nằm ở uy tín thương hiệu lâu năm với 95,76% vốn nhà nước, quy mô tổng tài sản lớn đạt 548.386 tỷ đồng và mạng lưới phân phối rộng khắp với 127 chi nhánh và 503 phòng giao dịch trên toàn quốc, tạo niềm tin an toàn tuyệt đối cho người gửi tiền.

• Cơ cấu tiền gửi khách hàng của BIDV chuyển dịch theo chiều hướng nào trong giai đoạn 2009-2013? Cơ cấu tiền gửi chuyển dịch mạnh mẽ sang phân khúc khách hàng dân cư, tăng tỷ trọng từ 39,51% năm 2009 lên 57,77% năm 2013 với giá trị tuyệt đối đạt 195.783 tỷ đồng. Tiền gửi có kỳ hạn và tiền gửi nội tệ VND chiếm tỷ trọng áp đảo, lần lượt đạt 81% và 91% tổng nguồn vốn huy động.

• Vì sao tiền gửi ngoại tệ của BIDV lại giảm mạnh xuống mức 9% vào năm 2013? Sự sụt giảm này là kết quả trực tiếp từ việc Ngân hàng Nhà nước áp dụng chính sách giảm dần trần lãi suất tiền gửi USD xuống mức thấp kết hợp chính sách kết hối, tạo khoảng chênh lệch lãi suất VND/USD hấp dẫn và thúc đẩy người dân nắm giữ đồng nội tệ.

• Luận văn đã sử dụng các mô hình lý thuyết nào để phân tích năng lực cạnh tranh? Đề tài tích hợp Mô hình Năm lực lượng cạnh tranh của Michael Porter và Mô hình Năng lực cốt lõi định chế tài chính của Victor Smith, từ đó cụ thể hóa thành hệ thống khung đánh giá 9 tiêu chí phù hợp với hoạt động ngân hàng thương mại tại Việt Nam.

• Bài học kinh nghiệm quốc tế nào từ HSBC và Citibank có thể ứng dụng tại BIDV? BIDV có thể học hỏi mô hình tái cơ cấu tổ chức thành 3 nhóm cốt lõi của HSBC (Phân phối sản phẩm, Thực hiện dịch vụ - chăm sóc khách hàng, Phân tích chiến lược) và mô hình câu lạc bộ khách hàng thân thiết kết hợp dịch vụ ngân hàng trực tuyến đa tiện ích của Citibank.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về năng lực cạnh tranh và hoạt động huy động vốn tiền gửi của ngân hàng thương mại theo chuẩn mực học thuật quốc tế.
• Đánh giá chuẩn xác thực trạng huy động vốn tại BIDV giai đoạn 2009-2013 với các mốc quy mô 338.902 tỷ đồng tiền gửi và thị phần 10,07%.
• Nhận diện rõ xu hướng chuyển dịch tích cực sang tiền gửi dân cư chiếm 57,77% và tiền gửi VND chiếm 91,00%, khẳng định chiến lược bán lẻ đúng đắn.
• Đề xuất hệ thống 5 giải pháp khả thi với lộ trình triển khai chi tiết giai đoạn 2014-2016 về sản phẩm, công nghệ, lãi suất, nhân sự và cơ chế chính sách.
• Đóng góp nguồn tư liệu khoa học và thực tiễn phong phú cho các nhà hoạch định chiến lược ngân hàng; các nhà nghiên cứu và nhà quản lý tài chính quan tâm có thể tiếp tục mở rộng mô hình phân tích cho toàn hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NĂNG LỰC CẠNH TRANH VỀ HOẠT ĐỘNG HUY ĐỘNG VỐN TIỀN GỬI TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 Tổng quan về hoạt động huy động vốn tiền gửi tại Ngân hàng thương mại 1.1 Hoạt động huy động vốn Ngân hàng thương mại là định chế tài chính trung gian quan trọng trong nền kinh tế thị trường. NHTM huy động nguồn vốn nhàn rỗi trong xã hội để cấp tín dụng và các dịch vụ ngân hàng cho các doanh nghiệp, tổ chức, hộ gia đình, các cá nhân trong nền kinh tế để góp phần phát triển kinh tế xã hội. Hoạt động huy động vốn là một bộ phận của nghiệp vụ nguồn vốn phải trả của NHTM bao gồm vốn huy động tiền gửi của các tổ chức và cá nhân, vốn vay các tổ chức tín dụng trong và ngoài nước, vốn vay ngân hàng Nhà Nước, phát hành giấy tờ có giá, nhằm đảm bảo cho ngân hàng có đủ vốn để duy trì và phát triển một cách hiệu quả hoạt động kinh doanh, đồng thời đáp ứng kịp thời mọi nhu cầu thanh khoản với chi phí thấp nhất. Đây là nguồn vốn chủ yếu sử dụng trong hoạt động kinh doanh của NHTM, chiếm tỷ trọng lớn trong tổng nguồn vốn kinh doanh.

Hoạt động của ngân hàng hầu như dựa hẳn vào nguồn vốn này và đây chính là nguồn vốn tạo ra nguồn lực tài chính cho ngân hàng. Vì vậy, các ngân hàng luôn nỗ lực tìm mọi biện pháp nhằm tăng khả năng cạnh tranh, thu hút ngày càng nhiều nguồn vốn nhàn rỗi để phục vụ hoạt động kinh doanh.2 Hoạt động huy động vốn tiền gửi 1.1 Khái niệm Huy động vốn tiền gửi là một trong những hoạt động quan trọng của NHTM, đây là hoạt động tiếp cận nguồn vốn nhàn rỗi từ các tổ chức và cá nhân bằng những hình thức khác nhau. Bản chất của nguồn vốn huy động từ tiền gửi là tài sản thuộc sở hữu của các đối tượng khách hàng khác nhau, ngân hàng chỉ có quyền sử dụng nguồn vốn trong một thời gian nhất định trên nguyên tắc phải hoàn trả kịp thời, đầy đủ cả gốc và lãi theo thỏa thuận giữa ngân hàng và khách hàng. Hoạt động này chiếm tỷ lớn và chủ yếu nhất trong cơ cấu nguồn vốn kinh doanh của NHTM, đồng thời đáp ứng kịp thời mọi nhu cầu thanh khoản ở mức độ chi phí thấp nhất nên huy LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 động vốn tiền gửi đóng vai trò quan trọng, ảnh hưởng đến hoạt động và năng lực cạnh tranh của ngân hàng.2 Các loại hình huy động vốn tiền gửi.

Tiền gửi tiết kiệm là khoản tiền của khách hàng gửi vào tài khoản tiền gửi tiết kiệm, hưởng lãi suất theo quy định của ngân hàng và được bảo hiểm theo quy định của pháp luật về bảo hiểm tiền gửi. Đến thời hạn khách hàng rút tiền ra và nhận một khoản tiền lãi trên số tổng số tiền gửi tiết kiệm. Có hai loại tiền gửi tiết kiệm là tiền gửi tiết kiệm có kỳ hạn và tiền gửi tiết kiệm không kỳ hạn: - Tiền gửi tiết kiệm có kỳ hạn là loại tiền gửi có sự thỏa thuận giữa khách hàng và ngân hàng vế số lượng, lãi suất, kỳ hạn của khoản tiền gửi. Do có sự xác định rõ ràng về kỳ hạn nên ngân hàng có thể chủ động sử dụng nguồn vốn để phục vụ cho hoạt động kinh doanh.

Khách hàng được nhận cả gốc và lãi sau một thời gian nhất định theo kỳ hạn đã được thỏa thuận khi gửi tiền, lãi suất có thể phụ thuộc vào thời gian gửi tiền. - Tiền gửi tiết kiệm không kỳ hạn là loại tiền gửi không có kỳ hạn xác định, người gửi tiền có thể rút tiền theo yêu cầu mà không cần báo trước vào bất kỳ ngày làm việc nào và được hưởng lãi suất không kỳ hạn theo quy định của ngân hàng. Lượng tiền gửi không kỳ hạn thường chiếm tỷ trọng lớn trong tổng nguồn vốn huy động. Với đặc tính là nguồn vốn này luôn biến động nên ngân hàng chỉ được sử dụng một tỷ lệ phần trăm nhất định để đảm bảo tính thanh khoản.

Tiền gửi giao dịch hoặc tiền gửi thanh toán là loại tiền gửi khách hàng có thể rút ra bất kỳ lúc nào. Khách hàng có thể yêu cầu ngân hàng trích tiền trên tài khoản tiền gửi để chuyển trả cho người thụ hưởng, hoặc chuyển số tiền được hưởng vào tài khoản này. Đối với tài khoản tiền gửi, mục đích của khách hàng là nhằm đảm bảo an toàn về tài sản và thực hiện các khoản thanh toán qua ngân hàng. Chứng chỉ tiền gửi là một hình thức tiền gửi có thời hạn thường được cung cấp bởi các định chế tài chính như ngân hàng, các tổ chức tín dụng.

Điều khoản của một chứng chỉ tiền gửi có quy định thời hạn ít nhất là 3 tháng và dài nhất là 5 năm. Đặc trưng của chứng chỉ tiền gửi là 1 dạng trái phiếu có quyền cho, tặng và chuyển nhượng; Lãi suất cao hơn các khoản tiết kiệm thông thường, nhưng thấp LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 hơn trái phiếu doanh nghiệp; An toàn; Thích hợp đầu tư dài hạn, thời gian càng dài thì lãi suất càng cao; Tính thanh khoản không cao; Rút tiền trước kỳ hạn sẽ bị mất tiền phạt. Giấy tờ có giá là hình thức huy động vốn bằng việc xác nhận nghĩa vụ trả nợ giữa ngân hàng với các tổ chức sở hữu giấy tờ có giá trong một thời hạn nhất định, điều kiện trả lãi và các điều kiện khác nhất định. Giấy tờ có giá ngắn hạn là loại giấy tờ có giá kỳ hạn dưới 12 tháng như kỳ phiếu, tín phiếu, chứng chỉ tiền gửi ngắn hạn và các giấy tờ có giá ngắn hạn khác.

Giấy tờ có giá dài hạn là loại giấy tờ có giá kỳ hạn từ 12 tháng trở lên như chứng chỉ tiền gửi dài hạn, trái phiếu và các giấy tờ có giá dài hạn khác.3 Tầm quan trọng của hoạt động huy động vốn tiền gửi 1.1 Đối với ngân hàng thương mại NHTM là một trung gian tài chính trong nền kinh tế hoạt động trong lĩnh vực đặc biệt là kinh doanh tiền tệ, do vậy nguồn vốn huy động từ tiền gửi được xem như đầu vào quan trọng bậc nhất trong quá trình hoạt động kinh doanh của ngân hàng. Tất cả các hoạt động đầu ra của NHTM như hoạt động tín dụng, đầu tư, dịch vụ… đều phụ thuộc vào nguồn vốn huy động có đủ lớn và dồi dào hay không. Một ngân hàng có khả năng huy động vốn lớn là điều kiện thuận lợi trong việc mở rộng quan hệ tín dụng với các thành phần kinh tế xét cả quy mô, khối lượng; chủ động về thời gian, thời hạn cho vay, thậm chí quyết định mức lãi suất cạnh tranh cho khách hàng. Nguồn vốn huy động dồi dào sẽ tạo cho NHTM điều kiện để mở rộng hoạt động kinh doanh, đa dạng hóa các loại hình dịch vụ, không bõ lỡ cơ hội đầu tư, tạo dựng được cơ hội nâng cao uy tín cho NHTM.

Như vậy, hoạt động huy động vốn tiền gửi tuy không mang lại lợi nhuận trực tiếp cho ngân hàng nhưng là hoạt động rất quan trọng làm nền tảng tạo ra lợi nhuận cho ngân hàng thông qua các hoạt động đầu tư, tín dụng, dịch vụ.2 Đối với khách hàng Hoạt động huy động vốn tiền gửi cung cấp cho khách hàng một kênh tiết kiệm và đầu tư nhằm làm cho tài sản của khách hàng sinh lời, tạo cơ hội để khách hàng có thể gia tăng cơ hội tiêu dùng trong tương lai. Mặt khác, hoạt động huy động LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 vốn tiền gửi còn cung cấp cho khách hàng một nơi an toàn để họ cất giữ và tích lũy vốn tạm thời nhàn rỗi. Ngoài ra hoạt động huy động vốn giúp cho khách hàng có cơ hội tiếp cận với các dịch vụ khác của ngân hàng, đặc biệt là dịch vụ thanh toán qua ngân hàng, thẻ ATM và dịch vụ tín dụng khi khách hàng cần vốn cho sản xuất, kinh doanh hoặc tiêu dùng.3 Đối với nền kinh tế Hệ thống NHTM đóng vai trò rất quan trọng trong sự phát triển của nền kinh tế. Thông qua hoạt động huy động vốn tiền gửi mà hệ thống ngân hàng tập trung các nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi của xã hội, biến nguồn vốn nhàn rỗi từ chỗ là phương tiện tích lũy trở thành nguồn vốn lớn của nền kinh tế.

Đây là nguồn vốn rất quan trọng để đầu tư và phát triển nền kinh tế vì nguồn vốn này không những lớn về số tuyệt đối mà còn vì tính luân chuyển không ngừng. Bên cạnh thu hút nguồn tiền nhàn rỗi trong xã hội để sử dụng cho đầu tư, phát triển kinh tế thì thông qua nghiệp vụ huy động vốn tiền gửi còn giúp Ngân hàng Nhà Nước kiểm soát khối lượng tiền tệ trong lưu thông qua việc sử dụng chính sách tiền tệ.2 Tổng quan về năng lực cạnh tranh tại ngân hàng thương mại 1.1 Cạnh tranh trong lĩnh vực ngân hàng Hình thành và phát triển cùng nền kinh tế thị trường, cạnh tranh được xem là một trong những đặc trưng cơ bản của nền kinh tế thị trường, là cơ sở và động lực cho sự phát triển, tồn tại của doanh nghiệp. Do đó, có nhiều học giả nghiên cứu về cạnh tranh và đã đưa ra những cách tiếp cận khác nhau đối với khái niệm này. Theo Các Mác: Cạnh tranh là sự ganh đua, sự đấu tranh gay gắt giữa các nhà tư bản để giành giật những điều kiện thuận lợi trong sản xuất và tiêu thụ hàng hóa để thu được lợi nhuận siêu ngạch.

Theo nhà kinh tế học Michael Porter: Cạnh tranh là giành lấy thị phần. Bản chất của cạnh tranh là tìm kiếm lợi nhuận cao nhất, là khoản lợi nhuận cao hơn mức lợi nhuận trung bình mà doanh nghiệp hiện có. Kết quả quá trình cạnh tranh là sự bình quân hóa lợi nhuận trong ngành theo chiều hướng cải thiện sâu dẫn đến hệ quả giá cả có thể giảm đi. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 NHTM là một tổ chức kinh doanh tiền tệ mà hoạt động chủ yếu và thường xuyên là nhận tiền gửi của khách hàng với trách nhiệm hoàn trả và sử dụng số tiền này để cấp tín dụng và cung ứng các dịch vụ thanh toán.

Như vậy, cạnh tranh trong lĩnh vực ngân hàng là một quy luật tất yếu mà các ngân hàng đều phải thực hiện để tồn tại và phát triển, cạnh tranh trong các NHTM là sự ganh đua hợp pháp, sự đấu tranh gay gắt giữa các NHTM nhằm đạt được các mục tiêu cụ thể như thị phần, lợi nhuận, vốn, nhân lực hay đảm bảo an toàn trong hoạt động kinh doanh.