Chương 1: Những vấn đề cơ bản về cạnh tranh và năng lực cạnh tranh của Ngân hàng thương mại. Chương 2: Phân tích năng lực cạnh tranh của Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam trên địa bàn thành phố Cần Thơ. Chương 3: Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam – Chi nhánh Cần Thơ trong giai đoạn hội nhập và phát triển. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 C H ƯƠN G 1 : N HỮN G V ẤN Đ Ề C Ơ B ẢN V Ề C Ạ NH TRA N H VÀ NĂN G LỰC CẠ NH TR ANH CỦA NGÂ N HÀN G THƯƠN G MẠI 1 .1 Các khái niệm cơ bản về cạnh tra nh: 1 .1 K hái niệm cạnh tranh: Theo Tự điển Tiếng Việt, cạnh tranh được hiểu là cố gắng giành phần hơn, phần thắng về mình giữa những người, những tổ chức hoạt động nhằm những lợi ích như nhau.
Theo Tư điển Cornu của Pháp thì cạnh tranh được hiểu là hành vi của doanh nghiệp độc lập với nhau và là đối thủ của nhau cung ứng hàng hoá, dịch vụ nhằm thoả mãn nhu cầu giống nhau với sự may rủi của mỗi bên, thể hiện qua việc lôi kéo được hoặc để bị mất đi một lượng khách hàng thường xuyên. Cạnh tranh là quy luật tất yếu là động lực thúc đẩy kinh tế phát triển. Để tồn tại trong nền kinh tế thị trường, các doanh nghiệp phải chấp nhận cạnh tranh như là lựa chọn duy nhất. Cạnh tranh chỉ xuất hiện trong nền kinh tế thị trường, nơi có sự cung ứng hàng hoá, dịch vụ ít nhất của hai doanh nghiệp, người kinh doanh trong cùng một điều kiện giống nhau.
Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp phải bằng mọi biện pháp khác nhau để sử dụng tối đa các nguồn lực mà mình có để vượt lên trên các đối thủ cạnh tranh cùng loại để khẳng định vị trí của mình trong nền kinh tế. Cứ như vậy vô hình chung cạnh tranh đã giúp cho cả nền kinh tế phát triển.2 Ưu điểm của cạnh tranh: Cạnh tranh là ưu điểm cơ bản của nền kinh tế thị trường, tuy nhiên ở đây cần phải hiểu là cạnh tranh lành mạnh. Cạnh tranh thực sự đem lại lợi ích và hiệu quả cho người tiêu dùng, doanh nghiệp và toàn bộ nền kinh tế. Đối với người tiêu dùng, họ hoàn toàn có lợi vì nhờ cạnh tranh mà hàng hoá được đa dạng hơn, chất lượng tốt hơn mà giá cả lại rẻ hơn rất nhiều.
Với nhà sản xuất kinh doanh, cạnh tranh là động lực giúp họ nâng cao năng lực sản xuất, giành ưu thế trên thị trường. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 Như vậy, ta thấy rằng, nhờ cạnh tranh các doanh nghiệp năng động hơn, luôn nghĩ cách để tự hoàn thiện mình. Các doanh nghiệp đều cố vươn lên trong cạnh tranh, vô hình chung sẽ làm cho cả nền kinh tế phát triển. Đây chính là lợi ích mà cạnh tranh đem lại cho cả nền kinh tế.3 Nhược điểm của cạnh tranh: Đầu tiên, ta có thể thấy rằng, thị trường bị điều tiết bởi quy luật tự do cạnh tranh, nên rất dễ bị khủng hoảng hoặc phát triển mất cân đối.
Các doanh nghiệp chỉ chú trọng khai thác những sản phẩm, dịch vụ đem lại nhiều lợi nhuận còn những sản phẩm, dịch vụ có năng suất thấp hơn thì cũng bị ít quan tâm hơn dẫn đến thị trường bị phát triển lệch. Thêm một khía cạnh nữa của cạnh tranh là nếu như không có chính sách quản lý cạnh tranh đúng đắn thì quá trình cạnh tranh sẽ đi theo xu hướng xấu - cạnh tranh không lành mạnh. Các doanh nghiệp để “hạ” được đối thủ của mình, họ dùng đủ mọi cách kể cả những “chiêu bài” không được pháp luật cho phép, tình trạng “cá lớn nuốt cá bé” sẽ thường xảy ra và hiện tượng độc quyền sẽ xuất hiện. Khi đã có độc quyền thì tất cả các mặt tích cực của cạnh tranh đều bị triệt tiêu mà thay vào đó là sự “thui chột“ của cả nền kinh tế.
Năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại 1.1 Khái niệm năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại: Thuật ngữ “năng lực cạnh tranh” đã được sử dụng từ lâu. Có rất nhiều quan điểm khác nhau về thuật ngữ này. Về cơ bản có thể hiểu năng lực cạnh tranh của một doanh nghiệp là khả năng đáp ứng chống chọi lại các đối thủ trong cung cấp sản phẩm một cách lâu dài, chiếm lĩnh thị trường và có lợi nhuận. Một doanh nghiệp có khả năng cạnh tranh khi nó có một số ưu thế khác biệt so với đối thủ của nó.
Ngân hàng thương mại là một doanh nghiệp, nhưng hoạt động ngân hàng là một loại hình kinh doanh đặc biệt, đó là kinh doanh tiền tệ và các dịch vụ tài chính có liên quan. Cạnh tranh trong hoạt động ngân hàng là việc các ngân hàng sử dụng tối đa các nguồn lực của mình để giành và vượt lên các đối thủ cạnh tranh khẳng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 định vị trí của mình trên thị trường tiền tệ. Cạnh tranh ngân hàng ở phạm vi quốc tế còn thúc đẩy nhanh sự chuyển giao công nghệ, tài chính giữa các nước, tạo điều kiện cho ngân hàng tiếp cận nhiều hơn với vốn, các dịch vụ tài chính quốc tế. Từ nhận thức trên, theo tác giả, năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại là sự tổng hợp tất cả các khả năng của ngân hàng đáp ứng được nhu cầu của khách hàng về việc cung cấp các sản phẩm, dịch vụ ngân hàng có chất lượng cao, đa dạng và phong phú, tiện ích và thuận lợi, có tính độc đáo so với các sản phẩm, dịch vụ cùng loại trên thị trường, tạo ra được lợi thế cạnh tranh, làm tăng lợi nhuận của các ngân hàng, tạo được uy tín, thương hiệu và vị thế cao trên thị trường.2 Những đặc điểm cơ bản của cạnh tranh trong hoạt động ngân hàng hiện nay - Hoạt động cạnh tranh trong lĩnh vực ngân hàng diễn ra trong bối cảnh chúng ta đang hội nhập ngày càng mạnh mẽ vào nền kinh tế thế giới, những tác động của tiến trình toàn cầu hoá đến nền kinh tế Việt Nam ngày càng rõ rệt.
Các cam kết của Chính Phủ Việt Nam đối với vấn đề thị trường tài chính và ngân hàng là mở rộng tối đa, nhưng thiết chế bảo đảm thực thi thì chúng ta đang trong tiến trình hoàn thiện. Điều này cũng ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động kinh doanh của các ngân hàng. - Hoạt động cạnh tranh trong lĩnh vực ngân hàng diễn ra trong điều kiện có sự tham gia ngày càng nhiều của các ngân hàng thương mại nước ngoài tại Việt Nam. Ưu thế của các ngân hàng thương mại nước ngoài khi cạnh tranh với các ngân hàng thương mại trong nước đó chính là công nghệ hiện đại, vốn lớn, trình độ quản lý điều hành, sản phẩm dịch vụ tiên tiến,….sẽ tác động mạnh đến các ngân hàng Việt Nam.
- Hoạt động cạnh tranh trong lĩnh vực ngân hàng diễn ra trong sự lớn mạnh của các NHTM cổ phần trong nước và tiến trình cơ cấu lại hệ thống ngân hàng thương mại Nhà nước hiện nay càng làm cho hoạt động cạnh tranh trong lĩnh vực ngân hàng thêm phức tạp. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 - Xét ngân hàng như một tổng thể, các ngân hàng còn phải cạnh tranh với các trung gian tài chính khác để huy động tiền gửi, tiết kiệm, cấp tín dụng và cung cấp các dịch vụ tài chính khác như thanh toán và quản lý rủi ro. Các trung gian tài chính này bao gồm các công ty tài chính, công ty bảo hiểm….Hiện tại, mức độ cạnh tranh từ các khu vực khác đối với hệ thống ngân hàng vẫn còn hạn chế. Tuy nhiên, trong tương lai hệ thống ngân hàng sẽ phải cạnh tranh gay gắt với các hệ thống trung gian tài chính này.
- Hoạt động cạnh tranh trong hoạt động ngân hàng không phải là một cuộc chiến một mất, một còn, mà trong quá trình hoạt động cạnh tranh, các ngân hàng thương mại còn có mối liên hệ mật thiết với nhau trong hoạt động kinh doanh ngân hàng. Không một ngân hàng nào hoạt động bình thường trong thị trường nếu không có sự liên kết bình đẳng, thân thiện và minh bạch với các đối thủ cạnh tranh khác. - Hoạt động cạnh tranh trong hoạt động ngân hàng còn chịu sự quản lý rất chặt chẽ của cơ quan quản lý Nhà nước về tiền tệ và hoạt động ngân hàng, đó chính là Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.3 Tiêu chí cơ bản đánh giá năng lực cạnh tranh của NHTM 1. Năng lực tài chính 1.1 Quy mô vốn chủ sở hữu: Vốn chủ sở hữu của ngân hàng thương mại đóng vai trò sống còn trong việc duy trì các hoạt động thường nhật và bảo đảm cho ngân hàng khả năng phát triển lâu dài.
Nguồn vốn đóng vai trò là một tấm đệm giúp chống lại rủi ro phá sản, vì vốn giúp ngân hàng trang trải những thua lỗ về tài chính và nghiệp vụ cho tới khi ban quản lý có thể tập trung giải quyết các vấn đề và đưa ngân hàng trở lại trạng thái hoạt động sinh lời. Vốn tạo niềm tin cho công chúng và là sự đảm bảo đối với chủ nợ (kể cả người gửi tiền) về sức mạnh tài chính của ngân hàng. Ngân hàng cần phải đủ mạnh để những người đi vay có thể tin rằng ngân hàng có thể đáp ứng được các nhu cầu tín dụng của họ ngay cả trong điều kiện kiện kinh tế đang gặp khó khăn. Hơn nữa, quy LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 mô vốn lớn mạnh sẽ giúp cho ngân hàng huy động được nhiều vốn hơn, do các khách hàng thường có quan niệm gửi tiền vào các ngân hàng lớn thì sẽ yên tâm hơn.
Vốn cung cấp năng lực tài chính cho sự tăng trưởng và phát triển các hình thức dịch vụ mới, cho những chương trình, trang thiết bị mới. Sự bổ sung vốn sẽ cho phép ngân hàng mở rộng trụ sở, xây dựng thêm những văn phòng, chi nhánh để theo kịp với sự phát triển của thị trường và tăng cường chất lượng phục vụ khách hàng. Vốn được xem như là một phương tiện điều tiết sự tăng trưởng, giúp đảm bảo rằng sự tăng trưởng của một ngân hàng có thể được duy trì, ổn định lâu dài. Có nghĩa là vốn ngân hàng hàng cần phải được phát triển tương ứng với sự tăng trưởng của danh mục cho vay và của những tài sản rủi ro khác.
Như vậy, quy mô vốn của một doanh nghiệp càng cao thì khả năng tham gia vào thị trường càng lớn và ngược lại.