MỞ ĐẦU Nghị quyết Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương khoá X (8/2007) về công tác tư tưởng, lý luận và báo chí trước yêu cầu mới đã khẳng định vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng của công tác tư tưởng, lí luận, báo chí. Quan điểm chỉ đạo trong Nghị quyết đã chỉ rõ “Đối với báo chí, cần nhấn mạnh, báo chí là tiếng nói của Đảng, Nhà nước, của tổ chức chính trị - xã hội và là diễn đàn của nhân dân, đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Đảng, sự quản lý của Nhà nước và hoạt động trong khuôn khổ pháp luật; phải bảo đảm tính tư tưởng, tính chân thật, tính nhân dân, tính chiến đấu và tính đa dạng của hoạt động báo chí” [7]. Trang tin điện tử TDTT Việt Nam hoạt động theo Nghị định số 43/2011/NĐ-CP ngày 13/06/2011 của Thủ tướng Chính phủ Quy định về việc cung cấp thông tin và dịch vụ công trực tuyến trên trang tin điện tử hoặc cổng thông tin điện tử của cơ quan nhà nước. Đồng thời tuân thủ các nội dung trong Luật Thể dục, Thể thao [8], [24].
Xây dựng một hệ thống thông tin phục vụ quản lý điều hành và tác nghiệp của Ngành TDTT trên môi trường Internet đã được triển khai theo Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2001 - 2010 [178], [21], [79]. Kết quả trong giai đoạn 2001-2010 đối với trang tin điện tử TDTT đã phổ biến được những thông tin cần thiết liên quan tới công tác chỉ đạo, điều hành hoạt động của ngành TDTT; đồng thời thực hiện tuyên truyền đối nội, tuyên truyền đối ngoại thông qua việc cung cấp, trao đổi những thông tin về hoạt động TDTT quần chúng, thể thao thành tích cao, quan hệ hợp tác quốc tế, khoa học TDTT, phổ biến kiến thức về TDTT. Hệ thống thông tin điện tử tổng hợp này cũng đồng thời là một công cụ để Ngành TDTT thực hiện tiếp xúc, lắng nghe tới công dân, thực hiện các dịch vụ công theo mô hình Chính phủ điện tử [84], [85]. Việc xây dựng Trang tin điện tử TDTT của Ngành TDTT là nhằm đưa thông tin về các hoạt động TDTT trên mọi lĩnh vực tới đông đảo quần chúng 2 nhân dân.
Tuy nhiên, cho đến nay, chất lượng tin, bài trên trang tin vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu về lĩnh vực thông tin, tuyên truyền, cũng như đáp ứng được yêu cầu của lãnh đạo ngành TDTT. Trong bối cảnh cuộc CMCN 4.0, khoa học công nghệ phát triển như vũ bão, mạng xã hội, nhiều loại hình trang tin điện tử mới xuất hiện, ngày càng phong phú, đa dạng và cơ chế thị trường giàu tính cạnh tranh buộc các trang tin điện tử TDTT phải đổi mới, nâng cao năng lực cạnh tranh đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Qua thực tiễn công tác vận hành, tác nghiệp cho thấy còn tồn tại một số điểm sau đây: Quá trình tác nghiệp tin bài cho đến kiểm duyệt, đăng tin còn chậm, chưa đảm bảo được về thời gian, và chưa thông tin kịp thời về các sự kiện của ngành TDTT. Các công nghệ ứng dụng cho thiết kế trang tin điện tử còn chưa bắt kịp xu thế nên làm giảm hiệu quả tương tác với độc giả, khó mở rộng các nội dung liên quan đến TDTT quần chúng và thành tích cao.
Đội ngũ phóng viên, biên tập viên của trang tin điện tử còn thiếu về số lượng, yếu về chất lượng. Các phóng viên cần được đào tạo về lĩnh vực báo chí, công nghệ và đặc thù ngành TDTT. Mức độ chuyên trách còn thấp và vẫn phải thực hiện kiêm nhiệm nhiều chuyên mục. Đánh giá tổng quát về các công trình nghiên cứu đã công bố có liên quan của các tác giả Đàm Quốc Chính (2007) [18], Lưu Chu Hưng (2008) [49], Phạm Thị Thu Huyền (2014) [53], Nguyễn Thanh Nhân (2015) [63], Nguyễn Hoàng Minh Thuận (2015) [76], Lê Ngọc Tâm (2016) [71], Lê Thị Ngọc Anh (2019) [1], Nguyễn Mạnh Tuân (2020) [80] cho thấy: Các công trình đã hình thành cơ sở lý luận liên quan đến năng lực cạnh tranh trong lĩnh vực báo chí hoặc các vấn đề về ứng dụng công nghệ thông tin trong xây dựng website, quản lý quá trình đào tạo vận động viên thể thao và định hướng khái quát về phát triển trang tin điện tử TDTT Việt Nam, nâng cao hiệu quả tác nghiệp.
3 Tuy nhiên, các công trình chưa đề cập đến những yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh và yêu cầu nâng cao năng lực cạnh tranh đối với trang tin điện tử TDTT Việt Nam. Các công trình chưa đi sâu nghiên cứu về năng lực cạnh tranh và hệ thống các tiêu chí đánh giá năng lực cạnh tranh làm cơ sở để trang tin điện tử TDTT Việt Nam tự đánh giá năng lực cạnh tranh của mình; Chưa xác định đầy đủ và đánh giá đúng những yếu tố tác động đến năng lực cạnh tranh của trang tin điện tử TDTT Việt Nam (yếu tố khách quan, yếu tố chủ quan); Chưa đánh giá đúng thực trạng năng lực cạnh tranh của trang tin điện tử TDTT Việt Nam; Chưa dự báo xu hướng cạnh tranh của trang tin điện tử TDTT Việt Nam khi vị trí, vai trò của từng loại hình báo chí có thay đổi. Chưa đề xuất một cách có căn cứ các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của trang tin điện tử TDTT Việt Nam trong thời kỳ mới. Có thể khẳng định trang tin điện tử TDTT của ngành ngày càng có vị trí, vai trò quan trọng, đặc biệt trong công tác TDTT.
So với nhu cầu, yêu cầu của bạn đọc, Trang tin điện tử TDTT còn nhiều hạn chế, bất cập. Xuất phát từ những lý do nêu trên, dựa vào các phân tích về ý nghĩa và tầm quan trọng của vấn đề nâng cao năng lực cạnh tranh của trang tin điện tử TDTT Việt Nam, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của trang tin điện tử Thể dục thể thao Việt Nam” Mục đích nghiên cứu: Trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận về năng lực cạnh tranh của trang tin điện tử TDTT Việt Nam; làm rõ những yếu tố tác động đến năng lực cạnh tranh và đánh giá được thực trạng năng lực cạnh tranh của trang tin điện tử TDTT Việt Nam, luận án đề xuất giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của trang tin điện tử TDTT Việt Nam trong thời kỳ đổi mới. 4 Mục tiêu nghiên cứu: Để giải quyết mục đích nghiên cứu trên, đề tài xác định các mục tiêu nghiên cứu sau: Mục tiêu 1: Cơ sở lý luận về năng lực cạnh tranh của trang tin điện tử TDTT Việt Nam. Mục tiêu 2: Thực trạng năng lực cạnh tranh của Trang tin điện tử TDTT Việt Nam và kinh nghiệm thế giới.
Mục tiêu 3: Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của Trang tin điện tử TDTT Việt Nam. Giả thuyết khoa học: Năng lực cạnh tranh của Trang tin điện tử TDTT Việt Nam còn nhiều bất cập. Nếu xây dựng được các giải pháp có đủ cơ sở khoa học, phù hợp với thực tiễn sẽ góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của Trang tin điện tử TDTT Việt Nam. Mô hình nghiên cứu lý thuyết: Giả thuyết là năng lực cạnh tranh có quan hệ cùng chiều với các yếu tố Nội dung/Thiết kế/Tổ chức/Thân thiện với người dùng của Trang tin điện tử TDTT Việt Nam.
Mỗi yếu tố này lại có quan hệ cùng chiều với các tiêu chí thứ cấp đánh giá chất lượng Trang tin điện tử TDTT Việt Nam. Mô hình nghiên cứu lý thuyết được luận án sử dụng để thiết kế nghiên cứu và phát triển thang đo. TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Một số khái niệm có liên quan 1.
Khái niệm chính phủ điện tử Các định nghĩa về Chính phủ điện tử bao gồm từ “việc sử dụng ICT (Công nghệ thông tin và truyền thông) để giải phóng các luồng di chuyển thông tin nhằm khắc phục những rào cản về mặt vật lý của các hệ thống vật lý dựa trên giấy tờ truyền thống” cho tới “sử dụng ICT để cải tiến việc tiếp cận và cung cấp các dịch vụ chính phủ nhằm đem lại lợi ích cho người dân, các đối tác kinh doanh và người lao động”. Chính phủ điện tử bao gồm việc tự động hóa hoặc vi tính hóa các thủ tục giấy tờ hiện hành và qua đó sẽ tạo ra phong cách lãnh đạo mới, các cách thức mới trong việc xây dựng và quyết định chiến lược, giao dịch kinh doanh, lắng nghe người dân và cộng đồng cũng như trong việc tổ chức và cung cấp thông tin [16], [20], [64]. Quá trình xây dựng Chính phủ điện tử được thực hiện theo 4 bước sau: Đưa thông tin lên các trang tin điện tử. Mở rộng khả năng cho người dân truy cập thông tin trực tuyến, tiếp xúc với các cơ quan Chính phủ bằng thư điện tử và các phương tiện giao dịch điện tử khác.
Trao đổi hai chiều và giao dịch trên mạng 24/24 giờ và 7/7 ngày trong tuần thông qua các ứng dụng tự phục vụ. Các dịch vụ trực tuyến được tích hợp mạnh mẽ ở một cổng dịch vụ, phát huy tối đa cơ chế một cửa, tạo nên hiệu quả trong giao dịch giữa Chính phủ và người dân, doanh nghiệp. Trang tin điện tử TDTT của ngành TDTT đã được xây dựng và triển khai với tên miền www. Khái niệm Trang tin điện tử và chất lượng website Trang tin điện tử trên Internet là trang tin hoặc tập hợp trang tin phục vụ cho việc cung cấp và trao đổi thông tin trên môi trường Internet, bao gồm trang tin điện tử (website), trang cá nhân (blog), cổng thông tin điện tử (portal).
6 Chất lượng là một trong những khái niệm thường được sử dụng trong các lĩnh vực đời sống. Chịu tác động tổng hợp từ nhiều yếu tố như kinh tế, kỹ thuật, xã hội, tâm lý, thói quen. của con người. Chất lượng là yếu tố được quan tâm hàng đầu trong quyết định của khách hàng trong việc mua một sản phẩm hay dịch vụ.
Tuy nhiên, khái niệm chất lượng vần còn chưa thống nhất do sự khác biệt về quan điểm, do xem xét trên các khía cạnh khác nhau, cách tiếp cận quản lý chất lượng khác nhau. Khái niệm chất lượng được một số chuyên gia định nghĩa như sau: Theo Crosby (1989) thì chất lượng là sự phù hợp với các yêu cầu hay đặc tính nhất định, Juran (1998) lại có tiếp cận khác, ông cho rằng chất lượng là sự phù hợp với nhu cầu [99], [104].1 của tiêu chuẩn ISO 9000:2000 định nghĩa chất lượng là: “Chất lượng là khả năng của tập hợp các đặc tính của một sản phẩm, hệ thống hay quá trình để đáp ứng các yêu cầu của khách hàng và các bên có liên quan”.