CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ LÒNG TRUNG THÀNH CỦA NHÂN VIÊN 1.1 Các lý thuyết về lòng trung thành của nhân viên Nhân viên trung thành với tổ chức thể hiện qua việc họ gắn bó làm việc lâu dài với doanh nghiệp, không có nhu cầu tìm kiếm công việc mới mặc dù biết có lựa chọn tương đối tốt hơn ở một công ty khác.Nhiều công trình nghiên cứu khái quát lòng trung thành của nhân viên như: Cook và Wall (1980) nghiên cứu các khía cạnh: niềm tin và cam kết gắn bó của người lao động đối với tổ chức, nhu cầu cá nhân không được đáp ứng. Theo đó, niềm tin với tổ chức là sự tin tưởng giữa các nhóm và các cá nhân với nhau. Sự gắn kết với tổ chức, theo Cook và Wall (1980), khái niệm cam kết với tổ chức đề cập đến phản ứng của một người đối với tổ chức sử dụng lao động. Nó có liên quan với những cảm xúc gắn bó với các giá trị và các mục tiêu của tổ chức, vai trò của mình đối với mối quan hệ này, chứ không phải gắn bó vì lợi ích riêng của mình.
Đối với khía cạnh các nhu cầu cá nhân không được thoả mãn, Cook và Wall (1980) cho rằng sự chú ý ngày càng tăng đã được tập trung vào các nhu cầu bậc cao theo các cấp bậc nhu cầu của Maslow, tuy nhiên cơ hội cho việc thỏa mãn nhu cầu đó đều tương đối hạn chế bởi tính chất của nhiệm vụ thực hiện. Trung thành, theo Mowday, Steers và Poter (1979, tr.226), là “ý định hoặc mong muốn duy trì là thành viên của tổ chức”. Nghiên cứu của Mowday (1979) và các nghiên cứu ở phạm vi quốc gia của Viện Aon Consulting trong nhiều năm liền đều đưa ra định nghĩa tương tự nhau về lòng trung thành như sự “duy trì”, đó là: nhân viên nếu đã có ý định gắn bó lâu dài cùng doanh nghiệp nơi họ đang làm việc, thì tuy có nhận được những lời đề nghị với mức lương, phúc lợi tương đối tốt hơn từ các doanh nghiệp khác, họ vẫn chọn ở lại (Stum 1999; 2001).Họ có niềm tin mạnh mẽ vào mục đích của tổ chức, sẵn sàng đóng góp đáng kể thay mặt cho các tổ chức và có sự mong muốn mạnh mẽ để được là thành viên trong tổ chức. Có ba trạng thái tâm lý ở nhân viên mà nghiên cứu của Allen và Mayer (1990) TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 6 quan tâm tới khi nghiên cứu về vấn đề trung thành với tổ chức: nhân viên có thể trung thành với tổ chức vì những lý tưởng mà họ theo đuổi, nhân viên có thể trung thành với tổ chức xuất phát từ tình cảm thật sự của họ: họ sẽ ở lại với tổ chức dù nơi khác có điều kiện và môi trường làm việc tốt hơn, trả lương cao hơn và việc không tìm được cơ hội việc làm tốt hơn cũng có thể là lý do giải thích cho việc trung thành với tổ chức nơi họ đang làm việc.
Lòng trung thành theo quan điểm của Niehoff, Moorman và Fuller (2001) là những hành động thể hiện sự tự hào và tậm tâm đối với tổ chức một cách chủ động. Cụ thể của lòng trung thành được biểu hiện qua những hành vi như: hạn chế phàn nàn về những điểu hạn chế, tìm kiếm và tập trung vào những khía cạnh mang tính tích cực của tổ chức, đồng thời phản đối lại những chỉ trích về tổ chức. Theo Man Power (2002), mô hình thang đo các tiêu chí đánh giá sự trung thành của nhân viên: “Sẵn lòng giới thiệu công ty của mình như một nơi làm việc tốt, sẵn lòng giới thiệu các sản phẩm và dịch vụ của công ty, có ý định gắn bó lâu dài với công ty”. Đa số nhà lãnh đạo nghĩ rằng các doanh nghiệp muốn có một nhân viên có biểu hiện và năng lực xuất sắc hơn là có một nhân viên với năng lực kém cỏi ở lại với doanh nghiệp.
Theo Loyalty Research Center (2004) “Lòng trung thành của nhân viên là khi nhân viên có cam kết gắn liền với thành công của tổ chức và tin rằng làm việc cho tổ chức này chính là sự lựa chọn tốt nhất của họ”. Johnson (2005)nhân viên “trung thành với nghề nghiệp của họ hơn là trung thành với nhà tuyển dụng”, “bản chất trong quan hệ giữa nhân viên và nhà tuyển dụng đã có những thay đổi cơ bản và cần đánh giá lại khái niệm trung thành”. Nghiên cứu của Jasna và Bostjan (2011) về lòng trung thành và tác động của nó đến sự tăng trưởng của tổ chức cũng đưa ra quan điểm sự gắn kết của nhân viên là họ có niềm tin mãnh liệt vào chiến lược của tổ chức, xem đó là mục tiêu và nhiệm vụ của chính mình, làm việc hết lòng vì sự thịnh vượng của tổ chức và mong muốn được tiếp tục làm việc tại đó hay đồng hành với tổ chức trong mọi hoàn cảnh.2 Vai trò lòng trung thành của nhân viên TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 7 Tất cả nguồn lực của doanh nghiệp như: máy móc, thiết bị, kỹ thuật, công nghệ, của cải vật chất đều có thể mua được, học hỏi được, sao chép được nhưng con người thì không thể. Một doanh nghiệp có hoạt động tốt hay không, thành công hay không phần lớn dựa vào đội ngũ nhân sự tài năng của nó.
Do đó, nhà quản lý phải quản trị sao cho nhân viên nhận thấy họ được thừa nhận, được hưởng những quyền lợi đúng với những đóng góp mà họ đã bỏ ra, được thăng tiến, phát triển nghề nghiệp và có cơ hội cống hiến để tự khẳng định mình trong việc xây dựng, tạo ra giá trị cho tổ chức, gắn bó lâu dài với doanh nghiêp. Từ đó cho thấy nhân viên trung thành với tổ chức thì sẽ mang lại những giá trị cho doanh nghiệp: - Lòng trung thành đóng vai trò quan trọng đến hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp: nhân viên chính là cầu nối giữa tổ chức và khách hàng, hình ảnh của công ty được khách hàng đánh giá thông qua khả năng và phong cách làm việc của nhân viên. Chính sự chuyên nghiệp, thái độ làm việc hết mình của các nhân viên trung thành sẽ mang đến sự hài lòng cho khách hàng, góp phần nâng cao lòng trung thành của khách hàng với tổ chức, tăng doanh thu và tất yếu dẫn đến sự thành công của tổ chức (Loyalty Research Center,2004). - Là nguồn lực cho sự phát triển bền vững: Theo Powder (2001) thì lòng trung thành ảnh hưởng trực tiếp đến tỷ lệ nghỉ việc, giúp duy trì sự ổn định của bộ máy nhân sự.
Một đội ngũ lực lượng lao động trung thành giúp doanh nghiệp giảm chi phí tuyển dụng, đào tạo nhân viên mới của công ty một cách đángkể, là một sự đảm bảo cho kế hoạch triển khai thực hiện các chiến lược dài hạn, phát triển bền vững của doanh nghiệp. Chính vì vậy, doanh nghiệp cần phải nỗ lực xây dựng, duy trì và củng cố lòng trung thành của nhân viên thông qua việc nắm bắt mối quan hệ của các nhân tố tác động đến lòng trung thành của họ.3 Khái niệm công chức nhà nước Căn cứ theo Điều 4 Luật cán bộ công chức năm 2008 quy định về công chức, thì công chức được hiểu là: “Công chức là công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 8 Nhà nước, tổ chức chính trị – xã hội ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện; trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân mà không phải là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; trong cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân mà không phải là sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên nghiệp và trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị – xã hội (sau đây gọi chung là đơn vị sự nghiệp công lập), trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước; đối với công chức trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập thì lương được bảo đảm từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật”.4 Vai trò của công chức trong các đơn vị hành chính sự nghiệp Đội ngũ công chức là một bộ phận của nguồn nhân lực khu vực công – yếu tố cấu thành quan trọng của nguồn nhân lực xã hội, đội ngũ công chức luôn có vai trò đặc biệt to lớn trong toàn bộ thành tựu phát triển chung về kinh tế - xã hội của quốc gia và địa phương. Các đơn vị hành chính sự nghiệp, cơ quan nhà nước là tổ chức công quyền đại diện cho cho toàn xã hội khai thác và sử dụng các nguồn lực của quốc gia, địa phương cho các mục tiêu khác nhau của từng thời kỳ phát triển. Các cơ quan nhà nước được vận hành thông qua những con người cụ thể là đội ngũ cán bộ, công chức của Nhà nước.
Do đó, khi công chức hoạt động có hiệu quả là chính là động lực trực tiếp làm cho hoạt động của các cơ quan nhà nước được tăng cường về tính hiệu lực, hiệu quả, đồng nghĩa với việc các nguồn lực của quốc gia, địa phương sẽ được khai thác hợp lý, tiết kiệm cho các mục tiêu phát triển. Ngoài ra, công chức là đại diện, bộ mặt của các đơn vị hành chính sự nghiệp, cơ quan nhà nước, do họ là người trực tiếp tiếp xúc với người dân, nên từng thái độ, hành vi của công chức đều trực tiếp hoặc gián tiếp ảnh hưởng đến cách nhìn và đánh giá của người dân đối với vai trò lãnh đạo của Đảng và quản lý, phục vụ của Nhà nước, nhất là giai đoạn tăng cường phát huy dân chủ như hiện nay. Chính vì vậy, niềm tin và mối quan hệ giữa dân với Đảng, Nhà nước có được củng cố hay không là phụ thuộc rất lớn ở đội ngũ công chức. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 9 Có thể thấy, công chức là nguồn nhân lực chủ chốt trong khu vực công, là nguồn tài nguyên quan trong của các đơn vị hành chính sự nghiệp.
Lực lượng này có hoạt động sôi nổi, có tâm huyết với công việc thì các đơn vị hành chính sự nghiệp công mới phát triển toàn diện, đem lại hiểu quả cao, thực hiện được các mục tiêu mà nhà nước đã đề ra. Do đó, việc đào tạo, duy trì lực lượng công chức có chuyên môn cao, tận tâm với công việc là một việc làm cần được chú trọng, làm sao để công chức luôn muốn gắn bó với tổ chức, cống hiến hết mình cho tổ chức là một câu hỏi lớn đặt ra cho các nhà lãnh đạo hiện nay.