CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KHẢ NĂNG THANH TOÁN VÀ KHẢ NĂNG SINH LỜI 1. Tổng quan về phân tích tài chính doanh nghiệp 1. Khái niệm về tài chính doanh nghiệp và phân tích TCDN 1. Khái niệm về TCDN TCDN là những quan hệ giá trị giữa doanh nghiệp với các chủ thể trong nền kinh tế, bao gồm những mối quan hệ cơ bản sau: - Quan hệ giữa doanh nghiệp với Nhà nước: là mối quan hệ phát sinh khi doanh nghiệp nộp thuế vào ngân sách Nhà nước, Nhà nước gốp vốn vào doanh nghiệp và điều hành nền kinh tế vĩ mô.
- Quan hệ giữa doanh nghiệp với thị trường tài chính: thể hiện thông qua việc doanh nghiệp tìm kiếm các nguồn tài trợ. Doanh nghiệp có thể vay ngắn hạn để đáp ứng nhu cầu vốn ngắn hạn, có thể phát hành cổ phiếu, trái phiếu để đáp ứng nhu cầu vốn dài hạn. Ngược lại doanh nghiệp phải trả lãi vay, vốn vay, cổ tức. Hoặc doanh nghiệp có thể sử dụng tiền nhàn rỗi để gửi ngân hàng và đầu tư chứng khoán.
- Quan hệ với thị trường khác: doanh nghiệp có quan hệ chặt với doanh nghiệp khác trên thị trường hàng hóa, dịch vụ, thị trường sức lao động… Đây là nơi doanh nghiệp có thể mua sắm máy móc thiết bị, nhà xưởng, tìm kiếm nguồn nhân lực sản xuất. Qua đó doanh nghiệp xác định được nhu cầu hàng hóa, dịch vụ cần thiết cung ứng. Trên cơ sở đó, doanh nghiệp hoạch định ngân sách đầu tư, kế hoạch sản xuất, tiếp thị nhằm thỏa mãn nhu cầu thị trường. - Quan hệ trong nội bộ doanh nghiệp: là quan hệ giữa các bộ phận sản xuất – kinh doanh, giữa cổ đông và người quản lý.
Giữa cổ đông và chủ nợ, giữa quyền sử dụng vốn và quyền sở hữu vốn. Các mối quan hệ này thể hiện thông qua hàng loạt chính sách của doanh nghiệp như: chính sách phân phối lợi nhuận, chính sách đầu tư, chính sách về chi phí và cơ cấu vốn… 1. Khái niệm về phân tích TCDN Phân tích TCDN là một phần quan trọng trong hoạt động tài chính của doanh nghiệp , nó có liên hệ mật thiết với các hoạt động khác của doanh nghiệp. Công việc này bao gồm tổng thể những khái niệm, phương pháp phân tích, công SV: Đặng Đình Ngọc - Mssv: BH210564 Lớp: TCDN21.11 3 Chuyên đề tốt nghiệp _TCDN GVHD: Ths Phan Hồng Mai cụ thu thập, xử lý các thông tin tài chính, kế toán, quản lý của doanh nghiệp , nhằm đưa ra đánh giá thực trạng tình hình tài chính của doanh nghiệp, đồng thời đưa ra những thông tin cho đối tượng quan tâm đến doanh nghiệp có những cái nhìn chính xác về sức khỏe và những tồn tại của doanh nghiệp trước khi đưa ra những quyết định quản lý, tài chính và đầu tư phù hợp… Mỗi một đối tượng lại quan tâm đến TCDN theo những mục tiêu và mức độ khác nhau.
Do đó nhu cầu về thông tin TCDN rất đa dạng và đòi hỏi phân tích tài chính phải được phân tích bằng nhiều phương pháp khác nhau để đáp ứng cho những yêu cầu của đối tượng quan tâm. Chính những điều đó đã tạo điều kiện thuận lợi cho phân tích tài chính ra đời, phát triển và ngày càng hoàn thiện. Mục đích và vai trò của phân tích TCDN Mục tiêu lớn nhất của phân tích TCDN là cung cấp những thông tin chính xác, đầy đủ về tình hình tài chính của doanh nghiệp nhằm thỏa mãn các nhu cầu sử dụng thông tin tài chính của những đối tượng quan tâm khác nhau. Các đối tượng sử dụng thông tin tài chính khác nhau sẽ đưa ra các quyết định với những mục đích riêng của họ.
- Phân tích tài chính đối với Nhà nước: Đánh giá được trình độ quản lý của Ban Giám đốc, tình hình tài chính của doanh nghiệp, của ngành để từ đó đưa ra những chính sách thuế, quản lý và chính sách kinh tế vĩ mô phù hợp. - Phân tích tài chính đối với nhà quản lý: là người trực tiếp quản lý doanh nghiệp, nhà quản lý là người hiểu rõ nhất tình hình tài chính của doanh nghiệp, do đó họ có nhiều thông tin phục vụ cho việc phân tích. Phân tích TCDN đối với nhà quản lý nhằm đáp ứng những mục tiêu sau: + Tạo ra những chu kỳ đều đặn để đánh giá hoạt quản lý trong giai đoạn đã qua, việc thực hiện cân bằng tài chính, khả năng thanh toán, khả năng sinh lời và những rủi ro tài chính trong doanh nghiệp … + Hướng các quyết định của Ban giám đốc phù hợp với tình hình thực tế của doanh nghiệp như các quyết định về : đầu tư, tài trợ, phân phối lợi nhuận… + Là cơ sơ cho những dự báo, dự đoán về tài chính của doanh nghiệp và của toàn ngành. SV: Đặng Đình Ngọc - Mssv: BH210564 Lớp: TCDN21.11 4 Chuyên đề tốt nghiệp _TCDN GVHD: Ths Phan Hồng Mai + Là công cụ để kiểm tra, kiểm soát hoạt động, quản lý trong doanh nghiệp.
- Phân tích tài chính đối với nhà đầu tư: + Các nhà đầu tư là những người đưa vốn của mình cho doanh nghiệp sử dụng, như vậy có thể có những rủi ro trong đó. Đó là các cổ đông, cá nhân, tổ chức hoặc các doanh nghiệp khác. Các đối tượng này quan tâm đến những tính toán về giá trị của doanh nghiệp. Thu nhập của các nhà đầu tư là tiền lãi được chia và thặng dư từ vốn.
Hai yếu tố này chịu ảnh hưởng từ lợi nhuận của doanh nghiệp. Trong thực tế các nhà đầu tư quan tâm nhiều đến việc đánh giá khả năng sinh lời của doanh nghiệp. Câu hỏi lớn nhất mà họ muốn nhận được câu trả lời từ doanh nghiệp là cổ tức của mỗi cổ phiếu là bao nhiêu? Lợi nhuận thực tế là bao nhiêu và được phân phối như thế nào? Tính trước các khoản lời sẽ được nghiên cứu đầy đủ trong chính sách phân phối lợi nhuận của doanh nghiệp và trong nghiên cứu rủi ro, hướng các lựa chọn vào những cổ phiếu, trái phiếu phù hợp. + Các nhà đầu tư phải dựa vào các nhà phân tích tài chính chuyên nghiệp để nghiên cứu các thông tin kinh tế tài chính, có những cuộc tiếp xúc trực tiếp với ban lãnh đạo doanh nghiệp, làm rõ triển vọng của doanh nghiệp và đánh giá các cổ phiếu trên thị trường tài chính.
+ Phân tích TCDN để đánh giá doanh nghiệp và ước đoán giá trị cổ phiếu dựa vào các BCTC, khả năng sinh lời, khả năng xảy ra các rủi ro kinh doanh. - Phân tích tài chính đối với người cho vay: + Đây là những người cho doanh nghiệp vay vốn để đảm bảo nhu cầu sản xuất kinh doanh. Khi cho doanh nghiệp vay họ chắc chắn rằng sẽ được hưởng thu nhập là lãi vay và nhận lại tiền gốc đến thời gian đáo hạn. Do đó phân tích TCDN đối với người cho vay là xác định khả năng trả nợ cho khách hàng.
+ Tuy nhiên phân tích với những khoản vay dài hạn và ngắn hạn có những sự khác biệt. Đối với những khoản vay ngắn hạn: người cho vay đặc biệt quan tâm đến khả năng thanh toán tức thời của doanh nghiệp. Nói cách khác là khả năng ứng phó của doanh nghiệp khi đến hạn trả nợ vay cho các chủ nợ. Đối với các khoản vay dài hạn, người cho vay phải tin chắc khả năng hoàn trả vốn và lãi tùy thuộc vào khả năng sinh lời này.
SV: Đặng Đình Ngọc - Mssv: BH210564 Lớp: TCDN21.11 5 Chuyên đề tốt nghiệp _TCDN GVHD: Ths Phan Hồng Mai - Phân tích tài chính đối với những người lao động trong doanh nghiệp: Nguồn thu nhập duy nhất của họ là tiền lương được trả hàng tháng. Tuy nhiên, ở một số doanh nghiệp họ lại là những người cổ đông của chính doanh nghiệp, người lao động có thu nhập từ hai nguồn là tiền lương và cổ tức được chia. Cả hai nguồn này phụ thuộc vào kết quả kinh doanh của doanh nghiệp. Do vậy, phân tích TCDN giúp họ định hướng được việc làm ổn định của mình, trên cơ sơ đó yên tâm dành hết tâm trí và khả năng cống hiến vào sản xuất kinh doanh cho doanh nghiệp tùy theo vị trí và nhiệm vụ được phân công.
- Phân tích tài chính với các đối thủ cạnh tranh. Trong nền kinh tế thị trường với sự cạnh tranh gay gắt như hiện nay, các doanh nghiệp ngoài việc quan tâm đến tình hình tài chính của mình còn phải quan tâm đến doanh thu, lợi nhuận và các chỉ tiêu tài chính khác của các đối thủ cạnh tranh trực tiếp với mình trong điều kiện có thể để đưa ra chiến lược cạnh tranh hiệu quả nhất. Do đó việc phân tích tài chính doanh nghiệp của những công ty cùng ngành và cạnh tranh trường là việc làm rất cần thiết. - Phân tích tài chính với các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành tài chính: Các đối tượng trên cũng có nhu cầu phân tích tài chính để phục những mục đích riêng của họ như: nghiên cứu khoa học, nghiên cứu toàn ngành sản xuất, hoàn thành bài tập phân tích hoặc chuyên đề tốt nghiệp cuối khóa.
Các phương phấp phân tích TCDN Phương pháp phân tích tài chính bao gồm một hệ thống các công cụ và biện pháp nhằm tiếp cận, nghiên cứu các sự kiện, hiện tượng, các mối quan hệ bên trong và bên ngoài, các luồng dịch chuyển và biến đổi tài chính, các chỉ tiêu tài chính chi tiết và tổng hợp nhằm đánh giá tình hình TCDN. Có nhiều phương pháp tài chính doanh nghiệp, thực tế người ta thường sử dụng một số phương pháp sau: 1. Phương pháp so sánh Đây là phương pháp luôn được sử dụng rộng rãi trong phân tích kinh tế nói chung và phân tích TCDN nói riêng. Nó được sử dụng rất đa dạng và linh hoạt nhằm nghiên cứu sự biến động của các chỉ tiêu phân tích, đồng thời cho biết được xu hướng và mối liên hệ giữa các chỉ tiêu này.
Điều đó được thể hiện: các chỉ tiêu riêng biệt hay các chỉ tiêu tổng hợp trên báo cáo tài chính được xem xét SV: Đặng Đình Ngọc - Mssv: BH210564 Lớp: TCDN21.11 6 Chuyên đề tốt nghiệp _TCDN GVHD: Ths Phan Hồng Mai trong mối quan hệ với các chỉ tiêu phản ánh quy mô chung và chúng có thể được xem xét trong nhiều kỳ để phản ánh rõ hơn xu hướng pháp triển của các hiện tượng kinh tế- tài chính. Để áp dụng phương pháp so sánh vào phân tích tài chính doanh nghiệp, trước hết phải xác định số gốc để so sánh, điều này tùy thuộc vào mục đích của việc phân tích. Kỳ phân tích được chọn là ky thực hiện hay kỳ kế hoạch, hoặc kỳ kinh doanh trước đó. Giá trị so sánh có thể là số tương đối, tuyệt đối hoặc số trung bình.
