Lêi nãi ®Çu M ôc tiªu mµ tÊt c¶ c¸c quèc gia ®Òu mong muèn v¬n tíi ®ã lµ sù ph¸t triÓn vµ thÞnh vîng. Song ®Ó ®¹t ®îc ®iÒu nµy, ®ßi hái mçi níc ®Òu ph¶i tù x©y dùng c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ, chÝnh trÞ, x· héi sao cho võa ph¸t huy néi lùc, kh¾c phôc ®îc khã kh¨n vµ yÕu kÐm võa tr¸nh ®îc sù tôt hËu xa ®èi víi xu thÕ chung. ViÖt Nam ®ang trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn, x©y dùng nÒn kinh tÕ thÞ trêng theo híng më, n»m trong khu vùc kinh tÕ Ch©u ¸ Th¸i B×nh D¬ng - vßng cung kinh tÕ ®ang ph¸t triÓn n¨ng ®éng nhÊt thÕ giíi, l¹i vÊp ph¶i nhiÒu khã kh¨n thö th¸ch: nÒn c«ng nghiÖp l¹c hËu, c¬ së vËt chÊt phôc vô x©y dùng vµ ph¸t triÓn kinh tÕ võa thiÕu võa l¹c hËu, hÖ sè c¬ giíi ho¸ thÊp, ®éi ngò c¸n bé khoa häc cßn nhiÒu bÊt cËp vÒ sè lîng vµ tr×nh ®é, nÒn tµi chÝnh quèc gia cßn qu¸ eo hÑp cha ®¸p øng møc cÇn thiÕt nhu cÇu ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi. Kh¾c phôc t×nh tr¹ng trªn vµ nh»m thùc hiÖn ®êng lèi c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt níc th× mét trong nh÷ng tiÒn ®Ò nh»m ph¸t triÓn kinh tÕ lµ vèn bëi sÏ lµ kh«ng tëng khi nãi ®Õn ph¸t triÓn kinh tÕ mµ kh«ng cã vèn hay kh«ng ®ñ vèn.
Thùc tÕ, kh«ng qu¸ khã kh¨n khi nhËn thøc r»ng nguån vèn cã vai trß quan träng ®èi víi sù ph¸t triÓn kinh tÕ nhng sÏ lµ khã kh¨n khi ®i t×m kiÕm nã. C©u hái ®Æt ra lµ: vèn ®îc kh¬i nguån tõ ®©u? 1 Theo nh tuyªn bè cña §¹i héi §¹i biÓu toµn quèc kho¸ VII cña §¶ng: “§Ó c«ng nghiÖp ho¸ - hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt níc cÇn huy ®éng ®- îc nguån vèn s½n cã víi sö dông cã hiÖu qu¶, trong ®ã nguån vèn trong níc lµ quyÕt ®Þnh, nguån vèn bªn ngoµi lµ quan träng”. Néi lùc rÊt nhiÒu nhng cã mét vÊn ®Ò ®Æt ra: b»ng c¸ch nµo ®Ó kh¬i th«ng, thu hót ®îc ? Nh chóng ta ®· biÕt, trong nÒn kinh tÕ c¹nh tranh hiÖn nay, cã rÊt nhiÒu chñ thÓ, th«ng qua c¸c con ®- êng kh¸c nhau cã kh¶ n¨ng cung cÊp dÉn vèn ®¸p øng nhu cÇu vÒ vèn. Tuy nhiªn, mét ®iÒu kh«ng thÓ phñ nhËn ®îc lµ huy ®éng vèn qua c¸c trung gian tµi chÝnh - Ng©n hµng th¬ng m¹i (NHTM) - lµ kªnh quan träng nhÊt, cã hiÖu qu¶ nhÊt v× trong thÕ giíi kinh doanh tiÒn tÖ, NHTM ®îc coi lµ trung gian tµi chÝnh lín nhÊt, quan träng nhÊt.
Cïng víi viÖc nhËn thøc vÒ vai trß cña nguån vèn ®èi víi sù ph¸t triÓn kinh tÕ ®Êt níc, sau mét thêi gian thùc tËp t¹i ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n Hµ Néi - chi nh¸nh trùc thuéc Ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n ViÖt Nam, rÊt quan t©m ®Õn c«ng t¸c huy ®éng vèn, víi ph¬ng ch©m kinh doanh nguån vèn huy ®éng ®Ó n©ng cao ho¹t ®éng kinh doanh. T«i xin chän ®Ò tµi: “Gi¶i ph¸p t¨ng cêng c«ng t¸c huy ®éng vèn t¹i Ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n Hµ Néi”. Víi lîng thêi gian thùc tËp, kiÕn thøc h¹n chÕ, kinh nghiÖm thùc tÕ cha cã, nh×n nhËn mét vÊn ®Ò lín sÏ kh«ng thÓ tr¸nh khái sai lµm thiÕu sãt. Em rÊt mong nhËn ®îc sù ®ãng gãp cña thÇy c« vµ c¸c b¹n ®Ó bµi viÕt cña em tèt h¬n, hoµn thiÖn h¬n.
2 KÕt cÊu ®Ò tµi gåm 3 ch¬ng: Ch¬ng I: Mét sè vÊn ®Ò chung vÒ ho¹t ®éng huy déng vèn cña NHTM. Ch¬ng II: Thùc tr¹ng c«ng t¸c huy ®éng vèn t¹i Ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n Hµ N«Þ. Ch¬ng III: Mét sè gi¶i ph¸p vµ kiÕn nghÞ nh»m t¨ng cêng c«ng t¸c huy ®éng vèn t¹i NHNo & PTNTHN Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n sù gióp ®ì cña thÇy gi¸o Hoµng Xu©n QuÕ vµ c¸c anh chÞ trong phßng kÕ ho¹ch NHNo & PTNTHN ®· híng dÉn, chØ b¶o nhiÖt t×nh, gióp em hoµn thµnh chuyªn ®Ò nµy. Ch¬ng I: Mét sè vÊn ®Ò chung vÒ ho¹t ®éng huy ®éng vèn cña ng©n hµng th¬ng m¹i 1.
Ng©n hµng th¬ng m¹i vµ ho¹t ®éng cña Ng©n hµng th- ¬ng m¹i trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng. Kh¸i qu¸t vÒ NHTM 3 TÝnh cho ®Õn thêi ®iÓm hiÖn nay, ng©n hµng th¬ng m¹i ®· cã mét tuæi ®êi ho¹t ®éng t¬ng ®èi dµi, tuy nhiªn bÊt cø khi nµo ®Ò cËp tíi NHTM ta kh«ng thÓ bá qua lÞch sö ra ®êi cña nã. NHTM lµ mét trung gian tµi chÝnh ra ®êi dùa trªn c¬ së cña sù ph¸t triÓn s¶n xuÊt vµ trao ®æi hµng ho¸ vµ dùa trªn sù kh¸c biÖt vÒ tiÒn tÖ gi÷a c¸c vïng c¸c khu vùc. H×nh thøc ng©n hµng s¬ khai, ®Çu tiªn lµ nhËn tiÒn göi vµ cho vay mét phÇn sè tiÒn ®ã.
H×nh thøc nµy xuÊt hiÖn lµ do mét sè ngêi cã nhu cÇu cÊt tr÷ sè tiÒn cña m×nh, tríc nhu cÇu ®ã mét sè th¬ng gia ®· ®øng ra lµm nhiÖm vô tr«ng coi, cÊt gi÷ hé tiÒn vµ tiÕn hµnh thu phÝ gi÷ hé tiÒn. Trong qu¸ tr×nh cÊt gi÷ hé, c¸c th- ¬ng gia ®· nhËn thÊy trong kho cÊt gi÷ tiÒn cña m×nh lu«n tån t¹i mét lîng tiÒn d thõa, v× thùc tÕ kh«ng bao giê ngêi göi tiÒn l¹i rót hÕt tiÒn vµ rót tiÒn cïng mét lóc, thêng cã rÊt nhiÒu ®Õn göi tiÒn vµ rót tiÒn. Trong khi ®ã, cã rÊt nhiÒu ngêi cã nhu cÇu vay vèn ®Ó tiÕn hµnh ho¹t ®éng kinh doanh. V× vËy c¸c th¬ng gia ®· b¾t ®Çu sö dông mét phÇn tiÒn thõa trong kÐt ra ®Ó ®em ®Çu t vµ thu l·i, tõ ®ã hä cã thªm mét phÇn lîi nhuËn.
Cïng víi sù ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ, ®· xuÊt hiÖn nhiÒu h×nh thøc ng©n hµng kh¸c nhau, song ®Õn nay ng©n hµng ®· trë thµnh mét tæ chøc kinh doanh tiÒn tÖ chuyªn nghiÖp mµ ho¹t ®éng thêng xuyªn vµ chñ yÕu vÉn lµ nhËn tiÒn göi cña kh¸ch víi cam kÕt hoµn tr¶ l¹i ®óng sè tiÒn ®ã céng thªm mét phÇn l·i vµ sö dông sè tiÒn ®ã ®Ó cho vay, ®Çu t vµ thùc hiÖn mét sè nghiÖp vô kh¸c. 4 Ng©n hµng ®îc coi lµ mét s¶n phÈm ®éc ®¸o cña nÒn s¶n xuÊt hµng ho¸ trong kinh tÕ thÞ trêng, mét ®éng lùc quan träng cho sù ph¸t triÓn cña nÒn s¶n xuÊt x· héi. Víi vai trß nh trªn, ng©n hµng kh«ng thÓ ®øng ngoµi ho¹t ®éng cña bÊt cø quèc gia nµo. V× vËy, mçi níc ®Òu x©y dùng nh÷ng khung ph¸p lý quy ®Þnh, giíi h¹n ho¹t ®éng cu¶ ng©n hµng.
Mçi níc kh¸c nhau sÏ cã mét kh¸i niÖm vµ m« h×nh tæ chøc ng©n hµng kh¸c nhau. Th«ng thêng, ng- êi ta ph¶i dùa vµo tÝnh chÊt vµ môc ®Ých, ®èi tîng ho¹t ®éng cña nã trªn thÞ trêng tµi chÝnh. LuËt ng©n hµng cña Ph¸p n¨m 1941 ®Þnh nghÜa: “ng©n hµng lµ nh÷ng xÝ nghiÖp hay c¬ së hµnh nghÒ thêng xuªn nhËn cña c«ng chóng díi h×nh thøc ký th¸c hay h×nh thøc kh¸c c¸c sè tiÒn mµ hä dïng cho chÝnh hä vµo c¸c nghiÖp vô chiÕt khÊu, tÝn dông hay dÞch vô tµi chÝnh”. LuËt ng©n hµng cña Ên §é, n¨m 1959 bæ sung “ng©n hµng lµ c¬ së nhËn c¸c kho¶n tiÒn ký th¸c ®Ó cho vay hay tµi trî, ®Çu t”.
LuËt ng©n hµng cña §an M¹ch, n¨m 1930 “ Nh÷ng nhµ b¨ng thiÕt yÕu gåm c¸c nghiÖp vô nhËn tiÒn ký th¸c, bu«n b¸n vµng b¹c, hµnh nghÒ th¬ng m¹i vµ c¸c gi¸ trÞ ®Þa èc, c¸c ph¬ng tiÖn tÝn dông vµ hèi phiÕu, thùc hiÖn c¸c nghiÖp vô chuyÓn ng©n. C¸c c¸ch ®Þnh nghÜa trªn chØ kh¸c nhau vÒ mÆt thÓ hiÖn, song ph©n tÝch khai th¸c néi dung ®Òu cã mét ®iÓm chung lµ tÝnh chÊt nhËn tiÒn ký th¸c - tiÒn göi kh«ng kú h¹n vµ cã kú h¹n, ®Ó sö dông cho vay, chiÕt khÊu vµ c¸c nghiÖp vô kinh doanh kh¸c. 5 §èi víi b¶n th©n ViÖt Nam, trong bíc chuyÓn ®æi sang kinh tÕ thÞ trêng cã sù qu¶n lý cña Nhµ níc, thùc hiÖn nhÊt qu¸n chÝnh s¸ch kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn theo ®Þnh híng x· héi chñ nghÜa. Mäi ngêi ®îc tù do kinh doanh theo ph¸p luËt ®îc b¶o hé quyÒn së h÷u vµ thu nhËp hîp ph¸p, c¸c h×nh thøc së h÷u cã thÓ ®an xen víi nhau h×nh thµnh c¸c tæ chøc kinh doanh ®a d¹ng.
Theo híng nµy, nÒn kinh tÕ hµng ho¸ ph¸t triÓn tÊt yÕu sÏ t¹o ra tiÒn ®Ò cÇn thiÕt ®ßi hái sù ra ®êi cña nhiÒu lo¹i h×nh ng©n hµng vµ c¸c tæ chøc tÝn dông. Ph¸p lÖnh ng©n hµng, HTX tÝn dông vµ c«ng ty tµi chÝnh n¨m 1990 ®Þnh nghÜa: “NHTM lµ tæ chøc kinh doanh tiÒn tÖ, mµ ho¹t ®éng thêng xuyªn vµ chñ yÕu lµ nhËn tiÒn göi cña kh¸ch hµng víi tr¸ch nhiÖm hoµn tr¶ vµ sö dông sè tiÒn ®ã ®Ó cho vay thùc hiÖn c¸c nghiÖp vô chiÕt khÊu vµ lµm ph¬ng tiÖn thanh to¸n”. LuËt c¸c tæ chøc tÝn dông (luËt sè 02/1997/QH10) ®iÒu 20: “ NHTM lµ lo¹i h×nh tæ chøc tÝn dông ®îc thc hiÖn toµn bé ho¹t ®éng kinh doanh kh¸c cã liªn quan”. Trong ®ã “Ho¹t ®éng ng©n hµng lµ ho¹t ®éng kinh doanh tiÒn tÖ vµ dÞch vô ng©n hµng víi néi dung thêng xuyªn lµ nhËn tiÒn göi, sö dông sè tiÒn nµy ®Ó cÊp tÝn dông vµ cung øng c¸c dÞch vô thanh to¸n”.
Th«ng thêng, c¸c níc cã thÓ sö dông c¸c lo¹i m« h×nh NHTM nh sau: m« h×nh truyÒn thèng vµ m« h×nh hiÖn ®¹i. M« h×nh truyÒn thèng: gåm cã c¸c ng©n hµng ®a n¨ng vµ c¸c ng©n hµng chuyªn doanh. 6 M« h×nh phæ biÕn hiÖn nay (m« h×nh hiÖn ®¹i): gåm cã c¸c ng©n hµng th¬ng m¹i - c¸c ®Þnh chÕ tµi chÝnh lín, c¸c ng©n hµng ph¸t triÓn, c¸c ng©n hµng cã quy chÕ chuyªn m«n ho¸, c¸c ng©n hµng cã quy chÕ ®Æc biÖt. ViÖt Nam, theo luËt c¸c tæ chøc tÝn dông, mçi lo¹i ng©n hµng ®Òu mang nh÷ng nÐt ®Æc trng phï hîp víi ®iÒu kiÖn cu¶ thêi kú ®Çu chuyÓn ®æi cña nÒn kinh tÕ thÞ trêng cã sù qu¶n lý cña Nhµ níc.
Cô thÓ ViÖt Nam cã c¸c lo¹i h×nh ng©n hµng sau: NHTM quèc doanh: Lo¹i ng©n hµng nµy ®îc coi lµ chiÕm vÞ thÕ trong hÖ thèng tæ chøc tÝn dông cña níc ta. H×nh thøc së h÷u lµ doanh nghiÖp Nhµ níc, thµnh lËp, cÊp vèn chÞu sù qu¶n lý cu¶ Nhµ níc, ho¹t ®éng trong tÊt c¶ c¸c lÜnh vùc ng¾n h¹n, trung h¹n, dµi h¹n, ®èi víi mäi thµnh phÇn kinh tÕ, mäi lÜnh vùc s¶n xuÊt lu th«ng, x©y dùng trong vµ ngoµi níc. HiÖn nay cã 6 ng©n hµng quèc doanh lµ: Ng©n hµng c«ng th¬ng, Ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n, Ng©n hµng ®Çu t vµ ph¸t triÓn, Ng©n hµng ngo¹i th¬ng, Ng©n hµng ngêi nghÌo, Ng©n hµng ph¸t triÓn nhµ ë §ång b»ng s«ng Cöu Long.