phần mở đầu và kết luận gồm ba chƣ- ơng nhƣ sau: Chƣơng I: Khái quát chung về hoạt động xúc tiến thƣơng mại và kinh nghiệm thực tiễn của một số nƣớc. Chƣơng II: Thực trạng hoạt động xúc tiến thƣơng mại hỗ trợ xuất khẩu hàng hoá của Việt Nam. Chƣơng III: Một số giải pháp nhằm tăng cƣờng hiệu quả công tác xúc tiến thƣơng mại ở Việt Nam Do thời gian và khả năng có hạn, đề tài của tôi có thể còn nhiều sai sót, mong Khoa và các thầy, cô đóng góp ý kiến. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Lª ThÞ Xu©n Vinh: A1 - CN 9.
Tôi xin phép đƣợc cảm ơn các thầy, cô trong khoa Kinh tế Ngoại thƣơng, khoa Quản trị kinh doanh của trƣờng Đại học Ngoại thƣơng Hà nội đã truyền đạt cho tôi những kiến thức cơ sở. Tôi cũng mong muốn đƣợc gửi lời cảm ơn cô Nguyễn Thu Thuỷ đã giúp đỡ tận tình để tôi hoàn thành khoá luận này. Hà Nội, ngày 25/05/2003 Lê Thị Xuân Vinh 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Lª ThÞ Xu©n Vinh: A1 - CN 9. CHƢƠ NG I KHÁI QUÁT CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG XÚC TIẾN THƢƠNG MẠI VÀ KINH NGHIỆM CỦA MỘT SỐ NƢỚC 1.
Bản chất và nội dung của hoạt động xúc tiến thƣơng mại 1. Khái niệm hoạt động XTTM Trong những năm gần đây, khái niệm “XTTM” đƣợc nhiều ngƣời nhắc đến, Luật Thƣơng mại nƣớc CHXHCN Việt Nam đƣợc kỳ họp XI Quốc hội Khoá 9 thông qua ngày 10/5/1997, qui định XTTM là “hoạt động tìm kiếm, thúc đẩy cơ hội mua bán hàng hoá và dịch vụ thƣơng mại”. Dƣới góc độ nghiên cứu khoa học “ XTTM là các hoạt động nghiên cứu bàn giấy, khảo sát và các dịch vụ liên quan trực tiếp hay gián tiếp đến hành vi mua - bán, nhƣng không thuộc hành vi mua - bán, mà chỉ hỗ trợ cho hành vi đó nhằm đem lại hiệu quả cao nhất”. Các công trình nghiên cứu quốc tế cho thấy XTTM là một quá trình bao gồm nhiều khâu từ đầu tƣ, sản xuất cho đến lƣu thông.
Có thể hiểu XTTM bao gồm các khâu xúc tiến đầu tƣ, sản xuất, tài chính, bao bì mẫu mã sản phẩm, hạ tầng cơ sở và marketing. Nếu nhƣ môn Marketing trang bị cho các doanh nghiệp kiến thức và nghệ thuật, làm thế nào để sản xuất ra mặt hàng có giá cạnh tranh, bán đƣợc nhiều và có hiệu quả nhất, thì XTTM nhằm trang bị kiến thức và nghệ thuật tổ chức, thực hiện của cộng đồng doanh nghiệp và chính phủ trong lĩnh vực Marketing. Hay nói cách khác là trang bị kiến thức cho cộng đồng 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Lª ThÞ Xu©n Vinh: A1 - CN 9. doanh nghiệp và Chính phủ về Marketing, các doanh nghiệp sử dụng các dịch vụ đó thế nào để đạt hiệu quả cao nhất.
Dƣới góc độ quản lý nhà nƣớc, các cơ quan Chính phủ bao gồm bộ, ngành và các cơ quan ngang bộ, có các chức năng: Hoạch định các chính sách Xúc tiến thực hiện các chính sách Giám sát thực trạng việc thực hiện các chính sách Nhƣ vậy, XTTM là một trong ba chức năng của quản lý nhà nƣớc. Đây chính là điều kiện đủ để đảm bảo các chính sách hoạch định đƣợc đƣa vào thực thi. Nhìn từ góc độ nghiệp độ kinh doanh quốc tế, XTTM có thể là xúc tiến xuất khẩu, xúc tiến nhập khẩu và phát triển thƣơng mại nội địa. Khái niệm XTTM trong một chừng mực nào đó có thể hiểu nhƣ phát triển thƣơng mại, tuy nhiên XTTM thƣờng đƣợc dùng khi môi trƣờng kinh doanh đã ổn định và lành mạnh, khi các quốc gia đã trải qua thời kỳ sản xuất thay thế nhập khẩu, bắt đầu chuyển sang sản xuất định hƣớng xuất khẩu.
Khái niệm phát triển thƣơng mại dƣợc dùng khi các quốc gia đã trải qua giai đoạn đầu thời “sản xuất định hƣớng xuất khẩu”, bắt đầu giai đoạn "công nghiệp hoá và đẩy mạnh xuất khẩu”. Khái niệm này đặt biệt phù hợp trong bối cảnh hội nhập quốc tế, phong phú và đa dạng của kinh tế đối ngoại. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Lª ThÞ Xu©n Vinh: A1 - CN 9. Hoạt động XTTM bao trùm một diện rất rộng, chính vì vậy đôi khi ta có cảm giác mất phƣơng hƣớng khi tìm hiểu vấn đề này.
Do vậy các chuyên gia của Trung tâm Thƣơng mại Quốc tế đã chia hoạt động XTTM ra làm hai cấp: hoạt động XTTM ở phạm vi quốc gia và ngành, và hoạt động XTTM ở phạm vi doanh nghiệp. Nội dung của hoạt động XTTM Hoạt động của Tổ chức XTTM ở mỗi nƣớc một khác, phù hợp với tính chất của tổ chức đƣợc thành lập và luật pháp của nƣớc đó. Nếu Tổ chức XTTM là một bộ phận hay một Phòng, Ban của một cơ quan nhƣ Bộ Thƣơng mại, thì phải có một Nghị định của Chính phủ, hay quyết định cấp bộ để thành lập tổ chức này. Thực tế ở một số nƣớc cho thấy rằng tính chất của các tổ chức cũng nhƣ các qui định hành chính cuả Nhà nƣớc sẽ quyết định hình thức của khuôn khổ pháp lý yêu cầu để đảm bảo sự thông suốt trong hoạt động của chức XTTM, cũng nhƣ phối hợp các hoạt động XTTM với các cơ quan khác của Chính phủ.
Khi nói đến vị trí các cơ quan XTTM trong bộ máy quản lý Nhà nƣớc, trƣớc tiên ngƣời ta thƣờng đề cập đến toàn bộ hệ thống XTTM để qua đó có thể thấy đƣợc vị trí cuả từng cơ quan nhƣ thế nào trong bộ máy quản lý Nhà nƣớc. Hệ thống đó bao gồm: Cơ quan Chính phủ đó là các cơ quan quản lý và các cơ quan thực hiện 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Lª ThÞ Xu©n Vinh: A1 - CN 9. Các cơ quan phi Chính phủ: gồm các phòng thƣơng mại, các hiệp hội ngành, các đơn vị, tổ chức tƣ nhân. Các cơ quan bán Chính phủ gồm các liên minh, các tổ chức kinh tế.
Tại nhiều nƣớc đang phát triển thƣờng bắt đầu những nỗ lực XTTM của mình trên cơ sở thí điểm bằng cách lập ra một bộ phận Xúc tiến xuất khẩu trực thuộc một bộ. Thông thƣờng Bộ Thƣơng mại là cơ quan chủ quản, chỉ một số ít là đơn vị trực thuộc của Bộ Kinh tế, và Bộ Ngoại giao. Tại nhiều nƣớc đang phát triển việc xem nhẹ các kênh thông tin giữa tổ chức XTTM với các quan chức chính phủ cấp cao liên quan nhiều nhất tới công việc thƣờng không đầy đủ, dẫn đến việc giảm hiệu quả của tổ chức XTTM. Tại nhiều nƣớc đang phát triển việc xem nhẹ các kênh thông tin giữa tổ chức XTTM với các quan chức chính phủ cấp cao liên quan nhiều nhất tới công việc thƣờng không đầy đủ, dẫn đến việc giảm hiệu quả của tổ chức XTTM.
Các hoạt động do tổ chức XTTM đảm nhiệm bao gồm: Kiến nghị chính sách phát triển thƣơng mại. Các hoạt động nhằm thúc đẩy sự tham gia mạnh hơn nữa vào hoạt động xuất khẩu của các nhà các nhà sản xuất trong nƣớc nhƣ tổ chức đối thoại giữa doanh nghiệp và Chính phủ. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Lª ThÞ Xu©n Vinh: A1 - CN 9. Các hoạt động nghiên cứu nhằm xác định khối lƣợng các sản phẩm hàng hoá cung cấp cho xuất khẩu, tiềm năng và thách thức.
Nghiên cứu thị trƣờng và thu thập thông tin về các thị trƣờng nƣớc ngoài, thị trƣờng mặt hàng. Các dịch vụ hỗ trợ và tƣ vấn chuyên môn cho các nhà xuất khẩu: - Điều chỉnh, thiết kế và phát triển sản phẩm - Đóng gói, bao bì, mẫu mã sản phẩm - Các ấn phẩm về thị trƣờng, mặt hàng, các qui định thể chế, các danh bạ các nhà sản xuất, nhập khẩu - Phát triển nguồn nhân lực Làm công tác Đại diện thƣơng mại ở nƣớc ngoài, thƣờng bằng cách cử các đại diện hoặc phối hợp chặt chẽ với Bộ Ngoại giao. Các hoạt động xúc tiến cụ thể nhƣ tham dự các hội chợ thƣơng mại và tổ chức các phái đoàn thƣơng mại ra tham quan, khảo sát các thị trƣờng nƣớc ngoài.1 Hoạt động XTTM ở phạm vi quốc gia và cơ quan cấp bộ, vụ Hoạt động XTTM ở phạm vi quốc gia có thể đƣợc hiểu nhƣ các hoạt động quản lý nhà nƣớc về XTTM, các hoạt động trên cũng đƣợc thực hiện bởi các cơ quan cấp Vụ hoặc các tổ chức tƣơng đƣơng của các Bộ Thƣơng mại, Bộ Công nghiệp hoặc Bộ Ngoại giao Hoạch định chiến lƣợc thị trƣờng, mặt hàng, các chính sách hỗ trợ xuất khẩu 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Lª ThÞ Xu©n Vinh: A1 - CN 9. Tham gia đàm phán tiếp cận thị trƣờng, ký kết hiệp định thƣơng mại song và đa phƣơng Kế hoạch hỗ trợ xuất khẩu Chính sách hỗ trợ tài chính đối với xuất khẩu Xây dựng các chƣơng trình quốc gia để hỗ trợ xuất khẩu và XTTM Bảo hiểm xuất khẩu Tổ chức hệ thống các cơ quan xúc tiến xuất khẩu, phát triển thể chế Phối hợp liên ngành trong việc thực hiện các chiến lƣợc xuất khẩu Xây dựng uy tín quốc gia, khuếch trƣơng nhãn hiệu hàng hoá "sản xuất tại Việt Nam” Sự can thiệp của nhà nƣớc thông qua các hoạt động XTTM ngày càng lớn cho thấy tầm quan trọng của quản lý nhà nƣớc về XTTM, cũng nhƣ nỗ lực của Chính phủ dẫn đến vấn đề lợi ích cuối cùng phải thuộc về các nhà xuất khẩu, bổi chính họ là những ngƣời mang lại lợi ích cho xã hội và quốc gia.2 Hoạt động XTTM ở phạm vi doanh nghiệp Phần lớn các doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam hiện tại là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, thách thức từ xu thế toàn cầu hoá và khu vực hoá buộc các doanh nghiệp Việt Nam phải cải cách, đổi mới để nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp.
Bên cạnh sự hỗ trợ của chính phủ về công tác XTTM thì các hoạt động XTTM cũng đƣợc thực hiện trực tiếp bởi chính doanh nghiệp nhƣ: 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Lª ThÞ Xu©n Vinh: A1 - CN 9. Tìm kiếm đầu tƣ Tƣ vấn marketing cho các doanh nghiệp Tƣ vấn kinh doanh về nghiệp vụ xuất nhập khẩu, thanh toán quốc tế, vận tải, hợp đồng ngoại thƣơng, v. Trợ giúp về quảng cáo Tiếp cận các nguồn tài trợ xuất khẩu Tìm kiếm cơ hội kinh doanh Các mẫu hợp đồng, v. Trợ giúp đàm phán ký kết hợp đồng Giao nhận, vận tải và bảo hiểm hàng hoá quốc tế 2.
Kinh nghiệm của một số nƣớc trong quá trình thực hiện các chƣơng trình xúc tiến thƣơng mại 2.