MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Đất đai là tài nguyên thiên nhiên vô cùng quý giá, là tƣ liệu sản xuất chính không thể thay thế đƣợc của một số ngành sản xuất nhƣ nông nghiệp, lâm nghiệp, là một bộ phận không thể tách rời của lãnh thổ quốc gia, gắn liền với chủ quyền quốc gia, là nơi trên đó, con ngƣời xây dựng nhà cửa, các công trình kiến trúc; là nơi diễn ra các hoạt động văn hóa; là nơi phân bổ các vùng kinh tế, các khu dân cƣ; là thành quả cách mạng của cả dân tộc; là cơ sở để phát triển hệ sinh thái, tạo nên môi trƣờng, duy trì sự sống của con ngƣời và sinh vật. Một trong các biện pháp hữu hiệu đƣợc Nhà nƣớc ta chú trọng để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nƣớc về đất đai đó là xử lý các vi phạm hành chính về đất đai. Các văn bản quan trọng liên quan đến xử lý vi phạm hành chính về đất đai là: Pháp lệnh Xử phạt vi phạm hành chính ngày 30/11/1989 của Hội đồng Nhà nƣớc; Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính ngày 06/7/1995 của ủy ban Thƣờng vụ Quốc hội; Nghị định 04/NĐ-CP ngày 10/01/1997 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai; Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính ngày 02/7/2002 của ủy ban Thƣờng vụ Quốc hội; Nghị định 182/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai.
Nghị định số 105/2009/NĐ-CP ngày 11/11/2009 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai. Các văn bản trên đã góp phần lập lại trật tự trong quản lý, sử dụng đất đai, hạn chế những tiêu cực nảy sinh. Tuy nhiên, trong điều kiện chuyển sang nền kinh tế thị trƣờng, mặc dù Nhà nƣớc có nhiều văn bản quản lý và xử lý vi phạm về đất đai, nhƣng do đất đai trở thành hàng hoá mà giá trị của nó ngày càng tăng vơí tốc độ rất cao, lợi nhuận thu đƣợc từ việc chuyển nhƣợng đất đai không có mặt hàng và nghề kinh doanh nào sánh nổi. Vì vậy những hành vi vi phạm pháp luật đất đai, trục lợi từ đất diễn ra ngày càng phổ biến và nghiêm trọng.
Những hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai tuy chƣa đến mức nguy hiểm là tội phạm nhƣng diễn ra ở khắp mọi nơi, hàng ngày, hàng giờ, không những gây khó khăn cho quản lý nhà nƣớc về đất đai, 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com mà còn là nguyên nhân của những tranh chấp, mâu thuẫn gay gắt trong nội bộ nhân dân và xã hội; nhiều khi chuyển hoá thành vụ việc hình sự, thành điểm nóng, thậm chí trở thành vấn đề chính trị. Về mặt thực tiễn, do chủ quan, coi thƣờng những vi phạm nhỏ nên xử lý không kiên quyết, thiếu nghiêm minh dẫn đến tình trạng coi thƣờng pháp luật, vi phạm ngày càng tràn lan, khó kiểm soát. Trong bối cảnh đó nghiên cứu về vi phạm hành chính và xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai góp phần lập lại trật tự kỷ cƣơng, phòng, chống vi phạm, tăng cƣờng quản lý nhà nƣớc về đất đai thực sự có ý nghĩa cấp bách cả về lý luận cũng nhƣ thực tiễn đặt ra. Tây Hồ là một trong những quận có diện tích đất đai lớn, đƣợc thành lập trên cơ sở sát nhập 03 phƣờng của quận Ba Đình và 05 xã của huyện Từ Liêm nên quản lý nhà nƣớc về đất đai vừa có nét của quận nội thành lại có những nét của huyện ngoại thành trong quá trình phát triển đô thị.
Ngoài ra với đặc thù có 5/8 phƣờng có đê sông Hồng, số hộ dân nằm trong vùng thóat lũ và hành lang bảo vệ đê tƣơng đối nhiều, công tác quản lý nhà nƣớc về đất đai gặp rất nhiều khó khăn. Sau 15 năm thành lập quận, quận Tây Hồ đã đạt đƣợc những kết quả đáng kể trong công tác quản lý nhà nƣớc về đất đai. Tuy nhiên tình trạng vi phạm pháp luật đất đai còn phổ biến, tình trạng lấn chiếm, tự chuyển đổi mục đích sử dụng đất hiện còn phổ biến, việc sử dụng đất của một số tổ chức, hộ gia đình, cá nhân còn lãng phí, chƣa thực sự hiệu quả. Việc xử lý các vi phạm trên chƣa kịp thời, gây bức xúc trong nhân dân.
Chính vì vậy, làm thế nào để hạn chế các vi phạm hành chính về đất đai, và việc xử lý vi phạm hành chính về đất đai tuân thủ đúng pháp luật có ý nghĩa hết sức quan trọng. Mục tiêu nghiên cứu: Đề xuất các giải pháp cơ bản nhằm phòng, chống vi phạm và xử lý các vi phạm hành chính về đất đai ở quận Tây Hồ hiện nay. Nhiệm vụ nghiên cứu: - Hệ thống hóa và phân tích lý luận chung về vi phạm pháp luật và vi phạm hành chính. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Nghiên cứu cơ sở lý luận và quy định của pháp luật về vi phạm hành chính và xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai.
- Phân tích thực trạng vi phạm hành chính và xử lý vi phạm hành chính về đất đai ở Tây Hồ. - Đề xuất các quan điểm và giải pháp phòng, chống vi phạm hành chính về đất đai ở Tây Hồ trong thời gian tới 4. Phƣơng pháp nghiên cứu: - Phương pháp tiếp cận hệ thống: Vấn đề nghiờn cứu đƣợc đặt trong mối quan hệ tổng quan, đƣợc tiếp cận từ nhiều phớa; cụ thể là tiếp cận từ tổng thể tới chi tiết; từ lý luận, phƣơng phỏp luận tới thực tiễn; từ chớnh sỏch, phỏp luật tới thực tế triển khai thực hiện chớnh sỏch và thi hành phỏp luật. - Phương pháp điều tra khảo sát: đây là phƣơng pháp điều tra nhằm thu thập số liệu, tài liệu, thông tin cần thiết cho mục đích đánh giá thực trạng vi phạm hành chính trên địa bàn quận Tây Hồ.
- Phương pháp phân tích, đánh giá tổng hợp: sử dụng để phân tích làm rõ thực trạng tình hình vi phạm hành chính trên địa bàn quận từ đó đƣa ra những nhận xét, đánh giá. Cơ sở tài liệu để thực hiện luận văn: - Luật và các văn bản dƣới luật. - Thu thập các số liệu, tài liệu có liên quan đến vấn đề nghiên cứu - Các báo cáo của UBND quận Tây Hồ có liên quan đến vấn đề nghiên cứu. - Các giáo trình quản lý nhà nƣớc về đất đai, cơ sở địa chính,.
- Tài liệu chuyên ngành của các chuyên gia; - Thu thập thông tin từ việc điều tra thực tế tại địa phƣơng. - Đọc và rút ra những thông tin quan trọng, cần thiết trong các bài báo trên mạng có đề cập tới vấn đề nghiên cứu. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VỀ VI PHẠM HÀNH CHÍNH, XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC ĐẤT ĐAI 1. Khái niệm và đặc điểm vi phạm hành chính 1.
Khái niệm, phân loại vi phạm pháp luật a. Khái niệm, cấu thành vi phạm pháp luật + Khái niệm vi phạm pháp luật Pháp luật là hệ thống các quy tắc xử sự chung, là các quy tắc hành vi, hay còn gọi là tiêu chuẩn của hành vi con ngƣời. Hành vi là những phản ứng, cách ứng xử đƣợc biểu hiện ra bên ngoài của con ngƣời trong những điều kiện và hoàn cảnh nhất định. Mỗi hành vi đều đƣợc hình thành trên cơ sở nhận thức và kiểm soát của chủ thể, mà chủ thể ý thức đƣợc và chủ động thực hiện nó.
Những hoạt động của con ngƣời không thể coi là hành vi, nếu con ngƣời hành động trong trạng thái vô thức [4]. Trong hoạt động của mỗi ngƣời thƣờng có rất nhiều hành vi khác nhau đƣợc thể hiện bằng những phƣơng thức khác nhau trong quá trình sản xuất, trao đổi, sinh hoạt hàng ngày trong cuộc sống. Song tuỳ theo tính chất, đặc điểm và những lĩnh vực thể hiện của hành vi con ngƣời mà xã hội đặt ra những tiêu chuẩn, những công cụ điều chỉnh chúng khác nhau. Những hành vi nào của con ngƣời đƣợc pháp luật quy định, điều chỉnh thì đƣợc gọi là hành vi pháp luật.
Hành vi pháp luật gắn liền với các quy định của pháp luật, những hành vi không đƣợc pháp luật quy định, điều chỉnh thì không phải là hành vi pháp luật. Hành vi pháp luật rất đa dạng nên có thể phân chia chúng dựa theo nhiều tiêu chí khác nhau. - Căn cứ vào phƣơng thức biểu đạt ra bên ngoài hiện thực khách quan có thể chia hành vi pháp luật thành hành vi hành động và hành vi không hành động. Hành vi hành động là hành vi mà chủ thể phải thực hiện bằng những thao tác nhất định.
Chẳng hạn, hành vi ký hợp đồng, hành vi tham gia giao thông trên đƣờng phố. Hành vi không hành động là hành vi mà chủ thể thực hiện nó bằng cách không tiến hành những thao tác nhất định. Chẳng hạn, hành vi không tố giác ngƣời phạm tội, hành vi không cứu giúp ngƣời đang trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Căn cứ vào chủ thể thực hiện có thể chia hành vi pháp luật thành hành vi của cá nhân và hành vi (hoạt động) của tổ chức.
- Căn cứ vào sự phù hợp của hành vi với quy định của pháp luật có thể chia hành vi pháp luật thành hành vi hợp pháp và hành vi không hợp pháp. Hành vi hợp pháp là những hành vi đƣợc thực hiện phù hợp với yêu cầu, đòi hỏi của pháp luật. Hành vi không hợp pháp là hành vi đƣợc thực hiện trái với những quy định của pháp luật nhƣ không làm những việc mà pháp luật yêu cầu, làm những việc mà pháp luật cấm, hành động vƣợt quá phạm vi cho phép của pháp luật. Hành vi không hợp pháp đƣợc phân chia thành hành vi vi phạm pháp luật và những hành vi trái pháp luật nhƣng không bị coi là vi phạm pháp luật.
Hành vi vi phạm pháp luật là những hành vi nguy hiểm cho xã hội, trái pháp luật, có lỗi và do chủ thể có năng lực trách nhiệm pháp lý thực hiện. Vậy muốn xác định hành vi vi phạm pháp luật thì phải dựa vào các dấu hiệu cơ bản sau : - Thứ nhất, là hành vi nguy hiểm cho xã hội. Nhƣ ta đã biết các quy định của pháp luật đƣợc đặt ra là để điều chỉnh hành vi của con ngƣời.Mác đã nhấn mạnh "Ngoài hành vi của mình ra tôi hoàn toàn không tồn tại đối với pháp luật, hoàn toàn không phải là đối tƣợng của nó.