Chương 1: Tổng quan về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực Hải quan 1. Vi phạm hành chính trong lĩnh vực Hải quan 1. Khái niệm,các dấu hiệu pháp lý cơ bản của vi phạm hành chính trong lĩnh vực Hải quan a. Khái niệm Vi phạm hành chính trong lĩnh vực Hải quan là hành vi do cá nhân, tổ chức thực hiện cố ý hoặc vô ý vi phạm các quy định của pháp luật về quản lý nhà nước trong lĩnh vực Hải quan mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt vi phạm hành chính b.
Các dấu hiệu pháp lý cơ bản của vi phạm hành chính trong lĩnh vực Hải quan Những dấu hiệu pháp pháp lý cơ bản để nhận biết một hành vi là hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực Hải quan, đó là: - Hành vi do tổ chức, cá nhân thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý - Hành vi đó xâm phạm các nguyên tắc quản lý nhà nước về Hải quan nhưng không phải là tội phạm hình sự - Hành vi vi phạm đó được quy định trong văn bản pháp luật hiện hành và có hình thức xử phạt tương ứng 1. Phân loại vi phạm hành chính trong lĩnh vực Hải quan: Theo quy định hiện hành của pháp luật thì vi phạm hành chính trong lĩnh vực Hải quan bao gồm: - Vi phạm các quy định về thủ tục Hải quan - Vi phạm các quy định về kiểm tra, giám sát, kiểm soát Hải quan - Vi phạm các quy định của pháp luật về thuế đối với hàng hóa XK,NK - Vi phạm các quy định về XK, NK, quá cảnh hàng hóa, hành lý, ngoại hối, vàng, tiền Việt Nam, kim khí quý, đá quý, cổ vật, văn hóa phẩm, SV: TrÇn ThÞ Nhung 5 Líp: CQ44/05.01 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LuËn v¨n cuèi khãa bưu phẩm, vật dụng trên phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh và các tài sản khác (sau đây gọi chung là hàng hóa; Vi phạm các quy định của pháp luật về xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh phương tiện vận tải. Xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực Hải quan 1.1 Khái niệm, cơ sở pháp lý của xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực Hải quan a. Khái niệm: Xử lý vi phạm hành chính bao gồm xử phạt vi phạm hành chính và các biện pháp xử lý hành chính khác.
Cơ sở pháp lý của xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực Hải quan Cơ sở luật pháp của xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực Hải quan bao gồm các văn bản về luật quốc tế và luật quốc gia về lĩnh vực Hải quan. Tuy nhiên, trong các văn bản luật quốc tế đều quy định việc xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực Hải quan được thực hiện theo quy định trong luật quốc gia vì vậy cơ sở pháp lý của công tác xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực Hải quan Việt Nam là những văn bản luật và những văn bản có liên quan đến việc Xử lý vi phạm trong lĩnh vực Hải quan Việt Nam. Theo quy định hiện nay thì cơ sở pháp lý của Xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực Hải quan Việt Nam bao gồm: - Luật Hải quan ngày 29/6/2001 và luật sửa đổi bổ sung một số điều của luật Hải quan ngày 14/6/2005 - Luật quản lý thuế ngày 29/11/2006 - Luật khiếu nại tố cáo năm 1998 và Luật sửa đổi,bổ sung một số điều của Luật Khiếu nại tố cáo ngày 15/6/2004 và ngày 29/11/2005 SV: TrÇn ThÞ Nhung 6 Líp: CQ44/05.01 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LuËn v¨n cuèi khãa - Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính ngày 02/7/2002 và pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính ngày 02/4/2008 - Nghị định số 97/2007/NĐ-CP ngày 07/6/2007 của Chính phủ quy định việc xử lý vi phạm hành chính và thi hành cưỡng chế thi hành quyết định hành chính trong lĩnh vực Hải quan và Nghị định số 18/2009/NĐ-CP ngày 18/02/2009 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 97/2007/NĐ-CP - Nghị định số 136/2006/NĐ-CP ngày 14/11/2006 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của luật Khiếu nại, tố cáo và luật sửa đổi,bổ sung một số điều của Luật Khiếu nại, tố cáo - Thông tư số 193/2009/TT-BTC ngày 01/10/2009 của Bộ Tài Chính quy định chi tiết thi hành Nghị định số 97/2007/NĐ-CP ngày 07/6/2007 của Chính phủ quy định việc Xử lý vi phạm hành chính và cưỡng chế; - Quyết định 2238/QĐ-TCHQ về việc ban hành bản hướng dẫn trình tự xử phạt vi phạm hành chính liên quan đến việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực Hải quan và bản hướng dẫn sử dụng mẫu biên bản, quyết định trong xử phạt vi phạm hành chính và cưỡng chế thi hành quyết định hành chính trong ngành Hải quan 1. Mục đích, vai trò của công tác xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực Hải quan.
Mục đích Thực hiện công tác xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực Hải quan là nhằm mục đích đấu tranh phòng ngừa và chống vi phạm hành chính trong lĩnh vực Hải quan, góp phần giữ vững an ninh, trật tự, an toàn xã hội, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, nâng cao hiệu lực quản lý của Nhà nước. SV: TrÇn ThÞ Nhung 7 Líp: CQ44/05.01 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LuËn v¨n cuèi khãa b. Vai trò Xử lý vi phạm trong lĩnh vực Hải quan là một nhiệm vụ quan trọng của Ngành Hải quan. Nó luôn gắn liền với công tác chống buôn lậu và gian lận thương mại - nhiệm vụ chính trị được đặt lên hàng đầu đối với Ngành Hải quan nói chung và đối với Chi cục nói riêng.
Là một bộ phận của công tác xử lý vi phạm về Hải quan nên xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực Hải quan có vai trò quan trọng không kém. Nhất là khi xu hướng hội nhập kinh tế quốc tế đã trở nên phổ biến, tự do hóa thương mại phát triển với tốc độ mạnh mẽ, số lượng doanh nghiệp tham gia hoạt động xuất nhập khẩu và số lượt khách xuất nhập cảnh ngày càng gia tăng một cách nhanh chóng. Do đó, trong quá trình làm thủ tục Hải quan không thể không gặp phải những khó khăn, vướng mắc, đôi khi do không hiểu rõ về pháp luật Hải quan mà những hành vi không cố ý cũng trở thành hành vi vi phạm. Bên cạnh đó, cũng có không ít những tổ chức, cá nhân còn lợi dụng sự thông thoáng của những quy trình thủ tục nghiệp vụ Hải quan mới để vi phạm nhằm mục đích chuộc lợi cho mình.
Vì vậy rất cần thiết phải có chế tài xử hạt những hành vi vi phạm đó. Việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực Hải quan còn góp phần làm tăng nộp cho Ngân sách Nhà nước.Mặc dù nguồn thu từ công tác này không lớn nhưng nó đã phần nào đảm bảo cho Ngân sách Nhà nước không bị thất thoát; bù đắp được những thiệt hại do hành vi vi phạm gây nên. Xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực Hải quan một mặt mang tính chất giáo dục về pháp luật Hải quan để nâng cao tính tuân thủ pháp luật của người khai Hải quan và công chức Hải quan. Một mặt có tính răn đe đối với những tổ chức, cá nhân khi thực hiện pháp luật Hải quan, từ đó góp phần đấu tranh phòng ngừa và chống vi phạm hành chính trong lĩnh vực Hải quan, giữ vững an ninh, trật tự, an toàn xã hội.
SV: TrÇn ThÞ Nhung 8 Líp: CQ44/05.01 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LuËn v¨n cuèi khãa Những thông tin về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực Hải quan được xử dụng để làm cơ sở dữ liệu cho hệ thống quản lý rủi ro, giúp cho việc phân luồng các doanh nghiệp tham gia hoạt động xuất nhập khẩu được chính xác, nhanh chóng, góp phần thúc đẩy tiến trình cải cách hành chính về Hải quan. Vì có vai trò to lớn như vậy nên xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực Hải quan có được đặc quyền lớn hơn so với các chế tài xử lý vi phạm khác, đó là quyền được khởi tố đối với những vụ án mang tính hình sự. Và cũng chính vì thế mà công tác xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực Hải quan là rất cần thiết đối với xã hội nói chung và đối với Ngành Hải quan nói riêng. Nguyên tắc xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực Hải quan Việc xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực Hải quan phải đảm bảo được các nguyên tắc sau: Một là: Mọi vi phạm hành chính phải được phát hiện kịp thời và phải bị đình chỉ ngay.Việc xử lý vi phạm hành chính phải được tiến hành nhanh chóng, công minh, triệt để; mọi hậu quả do vi phạm hành chính gây ra phải được khắc phục theo đúng quy định của pháp luật.
Hai là: Cá nhân, tổ chức chỉ bị xử phạt hành chính khi có vi phạm hành chính do pháp luật quy định Ba là: Việc xử lý vi phạm hành chính phải do người có thẩm quyền tiến hành theo đúng quy định của pháp luật Bốn là: Một hành vi vi phạm hành chính chỉ bị xử phạt hành chính một lần - Nhiều người cùng thực hiện một hành vi vi phạm hành chính thì mỗi người vi phạm đều bị xử phạt - Một người thực hiện nhiều hành vi vi phạm hành chính thì bị xử phạt về từng hành vi vi phạm SV: TrÇn ThÞ Nhung 9 Líp: CQ44/05.01 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LuËn v¨n cuèi khãa - Hành vi vi phạm là hệ quả của một hành vi vi phạm khác thì chỉ xử phạt đối với hành vi có chế tài xử phạt nặng hơn Năm là: Việc xử lý vi phạm hành chính phải căn cứ vào tính chất, mứcđộ vi phạm, nhân thân người vi phạm và những tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng để quyết định hình thức, biện pháp xử lý thích hợp. Các tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng dược quy định rõ trong pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính ngày 02 tháng 7 năm 2002 của Ủy ban thường vụ Quốc Hội và nghị định số 97/2007/NĐ-CP ngày 07/6/2007 của Chính phủ quy định việc xử lý vi phạm hành chính và cưỡng chế thi hành quyêt định hành chính trong lĩnh vực Hải quan. Theo đó, các tình tiết được sử dụng để làm tình tiết giảm nhẹ, tình tiết tăng nặng gồm: Tình tiết giảm nhẹ 1.