Nghiên cứu giải pháp tối ưu hiệu quả sử dụng vốn trong doanh nghiệp vận tải đường sắt

Tài liệu nghiên cứu Nghiên cứu các giải pháp cải thiện kết quả sử dụng vốn của doanh nghiệp vận tải đường sắt trong, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu

• Trường học: Trường Đại Học Giao Thông Vận Tải
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Sử Dụng Vốn Cho Doanh Nghiệp Vận Tải Đường Sắt Hiện Nay
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ VỐN VÀ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG VỐN TRONG DOANH NGHIỆP NHÀ NƯỚC
• 1.1. Doanh nghiệp Nhà nước trong nền kinh tế thị trường
• 1.1.1. Khái niệm doanh nghiệp Nhà nước
• 1.1.2. Phân loại doanh nghiệp Nhà nước
• 1.1.2.1. Phân loại doanh nghiệp Nhà nước dựa vào tính chất và mục tiêu hoạt động
• 1.1.2.2. Phân loại doanh nghiệp Nhà nước căn cứ vào qui mô vốn đăng ký hoặc số lao động hàng năm
• 1.1.2.3. Phân loại theo cấp quản lý trực tiếp doanh nghiệp Nhà nước
• 1.1.2.4. Phân loại doanh nghiệp theo đặc điểm kinh tế – kỹ thuật và phân ngành kinh tế quốc dân
• 1.1.3. Sự tồn tại khách quan và vai trò của doanh nghiệp Nhà nước trong nền kinh tế thị trường
• 1.2. Khái niệm vốn và cấu thành vốn
• 1.2.1. Khái niệm vốn sản xuất kinh doanh
• 1.2.2. Cấu thành vốn của doanh nghiệp
• 1.2.2.1. Theo hình thức sử dụng vốn
• 1.2.2.2. Theo chức năng và cộng đồng kinh tế của vốn

Tóm tắt

I. Hiệu quả sử dụng vốn và doanh nghiệp vận tải đường sắt

Hiệu quả sử dụng vốn là yếu tố then chốt quyết định sự phát triển bền vững của các doanh nghiệp vận tải đường sắt. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế, việc quản lý và sử dụng vốn hiệu quả không chỉ giúp doanh nghiệp tăng cường khả năng cạnh tranh mà còn thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Các doanh nghiệp vận tải đường sắt, với vai trò quan trọng trong công nghiệp hóa và hiện đại hóa, cần tối ưu hóa nguồn vốn để đáp ứng nhu cầu đầu tư lớn và dài hạn. Việc nâng cao hiệu quả sử dụng vốn sẽ góp phần tăng doanh thu vận tải và giảm chi phí vận hành, từ đó cải thiện hiệu suất hoạt động.

1.1. Tầm quan trọng của hiệu quả sử dụng vốn

Hiệu quả sử dụng vốn đóng vai trò quyết định trong việc duy trì và phát triển các doanh nghiệp vận tải đường sắt. Nguồn vốn là tiền đề cho hoạt động sản xuất kinh doanh, ảnh hưởng trực tiếp đến quy mô và khả năng thanh toán của doanh nghiệp. Việc quản lý vốn hiệu quả giúp doanh nghiệp đáp ứng mục tiêu chiến lược, tăng cường sức cạnh tranh và thúc đẩy tăng trưởng bền vững. Đặc biệt, trong ngành vận tải đường sắt, nơi đòi hỏi vốn đầu tư lớn, việc tối ưu hóa vốn là yếu tố không thể thiếu.

1.2. Thách thức trong quản lý vốn

Các doanh nghiệp vận tải đường sắt đối mặt với nhiều thách thức trong quản lý vốn, bao gồm việc huy động vốn, phân bổ vốn hiệu quả và kiểm soát chi phí vận hành. Sự chậm trễ trong tăng trưởng và hiệu quả sử dụng vốn thấp là những vấn đề cần được giải quyết. Việc đổi mới sáng tạo trong quản lý vốn và áp dụng các giải pháp tài chính tiên tiến sẽ giúp doanh nghiệp vượt qua các thách thức này, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động và tăng trưởng doanh thu.

II. Giải pháp tài chính và tối ưu hóa vốn

Để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, các doanh nghiệp vận tải đường sắt cần áp dụng các giải pháp tài chính hiệu quả. Việc tối ưu hóa vốn không chỉ giúp doanh nghiệp giảm thiểu chi phí mà còn tăng cường khả năng cạnh tranh. Các giải pháp bao gồm cải thiện quy trình quản lý vốn, áp dụng công nghệ hiện đại và xây dựng chiến lược đầu tư phù hợp. Những giải pháp này sẽ giúp doanh nghiệp tận dụng tối đa nguồn lực tài chính, từ đó đạt được mục tiêu phát triển bền vững.

2.1. Cải thiện quy trình quản lý vốn

Việc tối ưu hóa quy trình quản lý vốn là yếu tố quan trọng giúp các doanh nghiệp vận tải đường sắt nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Các doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống quản lý vốn chặt chẽ, từ việc huy động vốn đến phân bổ và sử dụng vốn hiệu quả. Áp dụng các công nghệ quản lý tài chính hiện đại sẽ giúp doanh nghiệp theo dõi và kiểm soát dòng tiền một cách chính xác, từ đó giảm thiểu rủi ro và tăng cường hiệu suất hoạt động.

2.2. Áp dụng công nghệ trong vận tải

Việc áp dụng công nghệ trong vận tải không chỉ giúp cải thiện hiệu suất hoạt động mà còn góp phần tối ưu hóa vốn. Các giải pháp công nghệ như hệ thống quản lý vận tải thông minh, phần mềm quản lý tài chính và công nghệ IoT sẽ giúp doanh nghiệp giảm chi phí vận hành và tăng doanh thu. Đồng thời, việc đầu tư vào công nghệ cũng giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng cạnh tranh và đáp ứng nhu cầu thị trường một cách hiệu quả.

III. Chiến lược đầu tư và phát triển bền vững

Xây dựng chiến lược đầu tư phù hợp là yếu tố then chốt giúp các doanh nghiệp vận tải đường sắt đạt được mục tiêu phát triển bền vững. Chiến lược đầu tư cần tập trung vào việc tối ưu hóa vốn, cải thiện hiệu suất hoạt động và tăng cường khả năng cạnh tranh. Việc đầu tư vào các dự án dài hạn và áp dụng các giải pháp đổi mới sáng tạo sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và đạt được tăng trưởng bền vững.

3.1. Đầu tư vào cơ sở hạ tầng

Việc đầu tư vào cơ sở hạ tầng là yếu tố quan trọng giúp các doanh nghiệp vận tải đường sắt nâng cao hiệu quả hoạt động. Các dự án đầu tư vào cơ sở hạ tầng như nâng cấp đường sắt, mua sắm thiết bị hiện đại sẽ giúp doanh nghiệp giảm chi phí vận hành và tăng doanh thu. Đồng thời, việc đầu tư vào cơ sở hạ tầng cũng góp phần cải thiện chất lượng dịch vụ và nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp.

3.2. Phát triển bền vững

Phát triển bền vững là mục tiêu quan trọng của các doanh nghiệp vận tải đường sắt. Việc áp dụng các giải pháp thân thiện với môi trường và đầu tư vào công nghệ xanh sẽ giúp doanh nghiệp giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường và đạt được tăng trưởng bền vững. Đồng thời, việc phát triển bền vững cũng giúp doanh nghiệp nâng cao hình ảnh và uy tín trên thị trường, từ đó thu hút thêm nguồn vốn đầu tư.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế, vai trò của vốn trong hoạt động sản xuất kinh doanh ngày càng trở nên quan trọng, đặc biệt đối với các doanh nghiệp nhà nước (DNNN). Vốn không chỉ là nguồn lực tài chính thiết yếu mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến quy mô kinh doanh, khả năng thanh toán và sức cạnh tranh của doanh nghiệp. Đối với doanh nghiệp vận tải đường sắt, vốn càng có ý nghĩa đặc biệt khi ngành này vừa mang tính chất kinh doanh vừa phục vụ lợi ích công cộng, đòi hỏi sự quản lý và sử dụng vốn hiệu quả để đáp ứng mục tiêu phát triển bền vững.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào việc đánh giá thực trạng sử dụng vốn trong doanh nghiệp vận tải đường sắt, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn nhằm tăng cường năng lực cạnh tranh và phát triển sản xuất kinh doanh. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các doanh nghiệp vận tải đường sắt trực thuộc Tổng công ty Đường sắt Việt Nam trong giai đoạn hiện nay, với trọng tâm phân tích các loại vốn cố định và vốn lưu động, cũng như các nguồn vốn hình thành và huy động vốn.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho việc quản lý tài chính, huy động và sử dụng vốn hiệu quả tại các doanh nghiệp vận tải đường sắt, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ, tăng năng suất lao động và thúc đẩy phát triển ngành đường sắt hiện đại, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý vốn trong doanh nghiệp, bao gồm:

• Lý thuyết vốn kinh doanh: Phân tích vai trò của vốn cố định và vốn lưu động trong quá trình sản xuất kinh doanh, nhấn mạnh sự cân đối giữa các loại vốn để đảm bảo hoạt động liên tục và hiệu quả.
• Mô hình quản lý vốn lưu động: Tập trung vào việc tối ưu hóa cấu trúc vốn lưu động, bao gồm tài sản lưu động và các khoản nợ ngắn hạn, nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và giảm thiểu chi phí tài chính.
• Khái niệm hiệu quả sử dụng vốn: Đánh giá hiệu quả dựa trên các chỉ tiêu như tỷ suất lợi nhuận trên vốn, hiệu suất sử dụng tài sản cố định và lưu động, cũng như khả năng sinh lời và thanh khoản của doanh nghiệp.

Các khái niệm chính được sử dụng trong nghiên cứu gồm: vốn cố định, vốn lưu động, vốn huy động, hiệu quả sử dụng vốn, tỷ suất lợi nhuận vốn, và cấu trúc vốn.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp giữa phân tích định lượng và định tính:

• Nguồn dữ liệu: Thu thập số liệu tài chính từ báo cáo tài chính của các doanh nghiệp vận tải đường sắt trực thuộc Tổng công ty Đường sắt Việt Nam trong giai đoạn 2002-2004, cùng các số liệu thống kê ngành và tài liệu pháp luật liên quan.
• Phương pháp phân tích: Áp dụng phân tích hệ thống, phân tích thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ phần trăm, và phân tích logic học để đánh giá thực trạng và hiệu quả sử dụng vốn.
• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Nghiên cứu tập trung vào toàn bộ các doanh nghiệp vận tải đường sắt thuộc Tổng công ty, đảm bảo tính đại diện và toàn diện.
• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian từ năm 2002 đến 2004, với việc thu thập và phân tích dữ liệu tài chính hàng năm nhằm đánh giá xu hướng và hiệu quả sử dụng vốn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Cơ cấu vốn kinh doanh: Vốn lưu động chiếm tỷ trọng từ 43% đến 48% tổng vốn kinh doanh, cho thấy doanh nghiệp vận tải đường sắt chủ yếu sử dụng vốn lưu động để duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh. Năm 2003, vốn kinh doanh tăng 866.848 triệu đồng so với năm 2002, và năm 2004 tăng gần gấp đôi so với năm 2002, phản ánh sự mở rộng đầu tư vào tài sản cố định và vốn lưu động.

2. Hiệu quả sử dụng vốn cố định: Hiệu suất sử dụng tài sản cố định còn thấp do nhiều tài sản đã qua sử dụng lâu năm, hao mòn cao và chưa được khai thác tối đa công suất máy móc thiết bị. Điều này ảnh hưởng đến khả năng sinh lời và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

3. Hiệu quả sử dụng vốn lưu động: Tốc độ luân chuyển vốn lưu động còn chậm, ảnh hưởng đến khả năng thanh toán và duy trì sản xuất liên tục. Tỷ lệ vốn lưu động chiếm khoảng 43-48% tổng vốn kinh doanh, nhưng hiệu quả sử dụng chưa cao do tồn kho và các khoản phải thu chưa được quản lý chặt chẽ.

4. Nguồn vốn huy động: Doanh nghiệp vận tải đường sắt chủ yếu huy động vốn từ ngân sách nhà nước và các khoản vay dài hạn, trong khi vốn vay ngắn hạn và vốn huy động từ cán bộ công nhân viên chiếm tỷ trọng thấp và chưa được khai thác hiệu quả. Việc phân bổ vốn chưa hợp lý dẫn đến chi phí vốn cao và hạn chế khả năng mở rộng sản xuất.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các hạn chế trên là do cơ sở vật chất lạc hậu, quản lý vốn chưa hiệu quả và thiếu sự đa dạng trong huy động vốn. So với các nghiên cứu trong ngành vận tải và các doanh nghiệp nhà nước khác, kết quả này phản ánh thực trạng chung của nhiều doanh nghiệp vận tải đường sắt tại Việt Nam trong giai đoạn chuyển đổi kinh tế.

Việc sử dụng vốn cố định chưa tối ưu làm giảm năng suất lao động và hiệu quả kinh doanh, trong khi vốn lưu động chưa được quản lý chặt chẽ dẫn đến tồn kho lớn và chi phí tài chính tăng cao. Các biểu đồ phân tích luân chuyển vốn lưu động và hiệu suất sử dụng tài sản cố định sẽ minh họa rõ nét hơn về tình trạng này.

Kết quả nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cải tiến quản lý vốn, nâng cao năng lực tài chính và đa dạng hóa nguồn vốn để đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của doanh nghiệp vận tải đường sắt trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tái cấu trúc vốn doanh nghiệp: Thực hiện phân bổ lại vốn cố định và vốn lưu động hợp lý, ưu tiên đầu tư nâng cấp tài sản cố định nhằm tăng năng suất và giảm chi phí bảo trì. Mục tiêu tăng hiệu suất sử dụng tài sản cố định lên ít nhất 15% trong vòng 3 năm. Chủ thể thực hiện: Ban lãnh đạo doanh nghiệp phối hợp với các cơ quan quản lý nhà nước.

2. Nâng cao năng lực quản lý vốn lưu động: Áp dụng các công cụ quản lý tồn kho và các khoản phải thu hiệu quả, giảm tỷ lệ vốn lưu động chiếm dụng không cần thiết xuống dưới 40% tổng vốn kinh doanh trong 2 năm tới. Chủ thể thực hiện: Phòng tài chính kế toán và quản lý kho.

3. Đa dạng hóa nguồn vốn huy động: Khuyến khích doanh nghiệp vận tải đường sắt huy động vốn từ các nguồn ngoài ngân sách như phát hành trái phiếu doanh nghiệp, liên doanh liên kết, và huy động vốn từ cán bộ công nhân viên. Mục tiêu tăng tỷ trọng vốn huy động ngoài ngân sách lên 30% trong 5 năm. Chủ thể thực hiện: Ban lãnh đạo doanh nghiệp và các tổ chức tài chính.

4. Cải tiến công nghệ và nâng cao trình độ nhân lực: Đầu tư vào công nghệ quản lý tài chính hiện đại và đào tạo cán bộ quản lý tài chính nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Mục tiêu hoàn thành đào tạo và áp dụng hệ thống quản lý tài chính mới trong vòng 2 năm. Chủ thể thực hiện: Ban nhân sự và phòng công nghệ thông tin.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Lãnh đạo doanh nghiệp vận tải đường sắt: Giúp hiểu rõ thực trạng và các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, từ đó đưa ra quyết định đầu tư và quản lý phù hợp.

2. Nhà quản lý tài chính doanh nghiệp nhà nước: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để cải tiến công tác quản lý vốn, tối ưu hóa nguồn lực tài chính.

3. Cơ quan quản lý nhà nước về giao thông vận tải và tài chính: Hỗ trợ xây dựng chính sách và cơ chế huy động, sử dụng vốn hiệu quả trong ngành vận tải đường sắt.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành quản trị kinh doanh, tài chính: Là tài liệu tham khảo quý giá về quản lý vốn trong doanh nghiệp nhà nước, đặc biệt trong lĩnh vực vận tải đường sắt.

Câu hỏi thường gặp

1. Vốn cố định và vốn lưu động khác nhau như thế nào trong doanh nghiệp vận tải đường sắt?
   Vốn cố định là tài sản dài hạn như nhà xưởng, thiết bị, phương tiện vận tải, còn vốn lưu động là tài sản ngắn hạn như nguyên vật liệu, tiền mặt, hàng tồn kho. Vốn cố định phục vụ cho hoạt động lâu dài, vốn lưu động đảm bảo hoạt động sản xuất kinh doanh liên tục.

2. Tại sao hiệu quả sử dụng vốn lại quan trọng đối với doanh nghiệp vận tải đường sắt?
   Hiệu quả sử dụng vốn phản ánh khả năng sinh lời và duy trì hoạt động bền vững của doanh nghiệp. Hiệu quả thấp dẫn đến lãng phí tài nguyên, tăng chi phí và giảm sức cạnh tranh trên thị trường.

3. Doanh nghiệp vận tải đường sắt huy động vốn chủ yếu từ đâu?
   Phần lớn vốn được huy động từ ngân sách nhà nước và các khoản vay dài hạn. Vốn huy động từ thị trường vốn và cán bộ công nhân viên còn hạn chế, cần được phát triển để đa dạng hóa nguồn vốn.

4. Các biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn lưu động là gì?
   Bao gồm quản lý tồn kho chặt chẽ, tối ưu hóa các khoản phải thu, cải tiến quy trình thanh toán và sử dụng công nghệ quản lý tài chính hiện đại nhằm giảm chi phí và tăng tốc độ luân chuyển vốn.

5. Làm thế nào để doanh nghiệp vận tải đường sắt cải thiện hiệu suất sử dụng tài sản cố định?
   Đầu tư nâng cấp, bảo trì thiết bị đúng kế hoạch, áp dụng công nghệ mới, đào tạo nhân lực và tối ưu hóa quy trình sản xuất kinh doanh giúp tăng năng suất và giảm hao mòn tài sản.

Kết luận

• Doanh nghiệp vận tải đường sắt hiện nay chủ yếu sử dụng vốn lưu động chiếm khoảng 43-48% tổng vốn kinh doanh, với vốn kinh doanh tăng trưởng mạnh trong giai đoạn 2002-2004.
• Hiệu quả sử dụng vốn cố định và vốn lưu động còn thấp do cơ sở vật chất lạc hậu và quản lý chưa hiệu quả, ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh.
• Nguồn vốn chủ yếu đến từ ngân sách nhà nước và vay dài hạn, trong khi huy động vốn từ các nguồn khác còn hạn chế.
• Cần tái cấu trúc vốn, nâng cao năng lực quản lý vốn lưu động, đa dạng hóa nguồn vốn và cải tiến công nghệ quản lý tài chính để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc quản lý tài chính và phát triển bền vững doanh nghiệp vận tải đường sắt trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

Next steps: Triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 2-5 năm, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và cập nhật số liệu mới để đánh giá hiệu quả thực tiễn.

Call to action: Các doanh nghiệp vận tải đường sắt và cơ quan quản lý cần phối hợp chặt chẽ để thực hiện các biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, góp phần phát triển ngành đường sắt hiện đại, bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

PhÇn më ®Çu I. TÝnh cÊp thiÕt cña luËn ¸n Khi ®Ò cËp tíi nÒn t¶ng ph¸t triÓn cña mét ®Êt n­íc, vÊn ®Ò c¬ b¶n lu«n ®­îc quan t©m vµ ®­îc nhiÒu nhµ kinh tÕ häc nghiªn cøu ®ã lµ vèn cho ®Çu t­ ph¸t triÓn. NhiÒu c«ng tr×nh nghiªn cøu cho thÊy vai trß quan träng vµ quyÕt ®Þnh cña vèn, t¹o ra ®éng lùc ph¸t triÓn c¸c doanh nghiÖp. Nguån vèn lµ tiÒn ®Ò cÇn thiÕt cho ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp, ¶nh h­ëng ®Õn qui m« kinh doanh vµ t×nh h×nh tµi chÝnh, kh¶ n¨ng thanh to¸n cña doanh nghiÖp.

VÊn ®Ò chÝnh lµ ë chç qu¶n lý vµ sö dông vèn sao cho cã hiÖu qu¶ nhÊt nh»m ®¸p øng môc tiªu chiÕn l­îc ph¸t triÓn trong tõng thêi kú. Ho¹t ®éng cña DNNN trong nh÷ng n¨m qua ®· ®¹t ®­îc mét sè kÕt qu¶ nhÊt ®Þnh. Tuy nhiªn so víi yªu cÇu trong qu¸ tr×nh héi nhËp th× tèc ®é t¨ng tr­ëng cña c¸c doanh nghiÖp cßn chËm, hiÖu qu¶ sö dông vèn vµ søc c¹nh tranh cña c¸c DNNN cßn thÊp ch­a t­¬ng xøng víi tiÒm lùc vµ lîi thÕ hiÖn cã. Trong qu¸ tr×nh ®æi míi, viÖc qu¶n lý vµ sö dông vèn t¸c ®éng tÝch cùc tíi t¨ng tr­ëng kinh tÕ, chuyÓn dÞch c¬ cÊu ®Çu t­, c¬ cÊu kinh tÕ chuyÓn giao c«ng nghÖ vµ kinh nghiÖm qu¶n lý thóc ®Èy c¹nh tranh, t¹o tiÒn ®Ò cho c¸c doanh nghiÖp ph¸t triÓn s¶n xuÊt, ®Çu t­ chiÒu s©u nh»m n©ng cao chÊt l­îng s¶n phÈm vµ dÞch vô t¹o ra n¨ng lùc cña nÒn s¶n xuÊt x· héi.

Doanh nghiÖp vËn t¶i ®­êng s¾t cã vÞ trÝ vai trß rÊt quan träng trong sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸ vµ hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc. Doanh nghiÖp vËn t¶i ®­êng s¾t lµ mét DNNN khi tiÕn hµnh s¶n xuÊt kinh doanh ®ßi hái l­îng vèn lín ®­îc sö dông víi thêi gian dµi. ViÖc t¹o vèn vµ sö dông vèn cã hiÖu qu¶ lµ mét trong nh÷ng vÊn ®Ò cÇn quan t©m hµng ®Çu hiÖn nay nh»m t¨ng nguån lùc tµi chÝnh cho ngµnh ®­êng s¾t vµ mang l¹i hiÖu qu¶ cao nhÊt cho doanh nghiÖp vµ toµn x· héi. XuÊt ph¸t tõ nhËn thøc vÒ tÇm quan träng cña vÊn ®Ò, ®Ò tµi luËn ¸n “Nghiªn cøu c¸c gi¶i ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn cña doanh 1 nghiÖp vËn t¶i ®­êng s¾t trong giai ®o¹n hiÖn nay“ ®­îc lùa chän nh»m ®ãng gãp mét phÇn vµo viÖc n©ng cao chÊt l­îng qu¶n trÞ tµi chÝnh cña ngµnh ®­êng s¾t.

II – Môc ®Ých nghiªn cøu LuËn ¸n nghiªn cøu nh÷ng c¨n cø lý luËn vµ thùc tiÔn c¸c vÊn ®Ò liªn quan ®Õn viÖc t¹o vèn vµ sö dông vèn cã hiÖu qu¶ trong giai ®o¹n hiÖn nay ®èi víi DNNN nãi chung vµ doanh nghiÖp vËn t¶i ®­êng s¾t nãi riªng. §¸nh gi¸ ph©n tÝch hiÖn tr¹ng tån t¹i cña viÖc sö dông c¸c nguån vèn cña doanh nghiÖp vËn t¶i ®­êng s¾t. Trªn c¬ së ®ã ®Ó lµm râ sù cÇn thiÕt ®èi víi doanh nghiÖp vËn t¶i ®­êng s¾t ph¶i ®æi míi vµ cã c¸c gi¶i ph¸p sö dông c¸c nguån vèn. §Ò xuÊt c¸c gi¶i ph¸p nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn ®èi víi doanh nghiÖp vËn t¶i ®­êng s¾t.

III- §èi t­îng nghiªn cøu §èi t­îng nghiªn cøu cña ®Ò tµi trªn c¬ së lý luËn vÒ c¸ch t¹o vèn vµ sö dông nguån vèn bao gåm vèn cè ®Þnh vµ vèn l­u ®éng cho doanh nghiÖp vËn t¶i ®­êng s¾t b­íc chuyÓn ®æi sang nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng. X¸c ®Þnh nhu cÇu vµ tiÒm n¨ng vÒ vèn ®Ó cã c¸c gi¶i ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn trong doanh nghiÖp vËn t¶i ®­êng s¾t. IV – Ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu §Ò tµi vËn dông c¸c ph­¬ng ph¸p duy vËt biÖn chøng, duy vËt lÞch sö, kÕt hîp víi ph©n tÝch xö lý hÖ thèng, ph©n tÝch thèng kª, logic häc, kinh tÕ häc, tµi chÝnh häc so s¸nh, ®èi chiÕu … lµm c¬ së lý luËn ph¸t triÓn ®Ò tµi. V- Nh÷ng ®ãng gãp cña luËn ¸n 1- HÖ thèng ho¸ vµ hoµn thiÖn lý luËn vÒ nguån vèn vµ hiÖu qu¶ sö dông vèn kinh doanh cña DNNN nãi chung vµ doanh nghiÖp vËn t¶i ®­êng s¾t nãi riªng.

2- VËn dông c¸c ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu ®· nªu ®Ó ®¸nh gi¸ thùc tr¹ng sö dông vèn kinh doanh cña doanh nghiÖp vËn t¶i ®­êng s¾t. 3- C¨n cø vµo kÕt qu¶ ®¸nh gi¸ thùc tr¹ng, nhu cÇu vÒ vèn kinh doanh 2 cña doanh nghiÖp vËn t¶i ®­êng s¾t, nghiªn cøu x©y dùng c¸c gi¶i ph¸p sö dông vèn cã hiÖu qu¶ cña doanh nghiÖp vËn t¶i ®­êng s¾t gióp doanh nghiÖp më réng qui m« s¶n xuÊt ®æi míi c«ng nghÖ, thiÕt bÞ t¹o ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn doanh nghiÖp. 4- Trªn c¬ së c¸c gi¶i ph¸p ®· nghiªn cøu øng dông vµo viÖc tÝnh to¸n hiÖu qu¶ sö dông vèn cè ®Þnh ®Çu m¸y toa xe khi cho thuª ®oµn tµu hµng ch¹y suèt tuyÕn B¾c Nam nh»m më réng kh¶ n¨ng c¹nh tranh vµ t¨ng s¶n l­îng, doanh thu vËn t¶i cña ngµnh ®­êng s¾t. 3 Ch­¬ng I Lý luËn chung vÒ vèn vµ hiÖu qu¶ sö dông vèn trong doanh nghiÖp Nhµ n­íc 1.1 Doanh nghiÖp Nhµ n­íc trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng 1.1 Kh¸i niÖm doanh nghiÖp Nhµ n­íc Doanh nghiÖp Nhµ n­íc lµ mét lo¹i h×nh doanh nghiÖp mµ hiÖn nay kh«ng cã mét quèc gia nµo trªn thÕ giíi kh«ng thõa nhËn sù tån t¹i kh¸ch quan cÇn thÕt cña nã ®èi víi nÒn kinh tÕ.

DNNN lu«n cã mét vÞ trÝ quan träng trong nÒn kinh tÕ, nhÊt lµ ®èi víi c¸c quèc gia XHCN víi chÕ ®é c«ng h÷u lµ chñ ®¹o. Mét trong nh÷ng ®Æc tr­ng c¬ b¶n cña kinh tÕ thÞ tr­êng lµ tån t¹i nhiÒu h×nh thøc së h÷u kh¸c nhau, chóng võa tån t¹i ®éc lËp mµ l¹i ®an xen vµo nhau. Tuy nhiªn, suy cho cïng th× chØ cã ba h×nh thøc së h÷u c¬ b¶n lµ : Së h÷u nhµ n­íc, së h÷u t­ nh©n vµ së h÷u hçn hîp. T­¬ng øng víi c¸c h×nh thøc së h÷u ®ã trong nÒn kinh tÕ tån t¹i ba lo¹i h×nh doanh nghiÖp lµ DNNN, doanh nghiÖp t­ nh©n, vµ doanh nghiÖp hµng ho¸ (c«ng ty cæ phÇn, c«ng ty TNHH) trong ®ã kinh tÕ nhµ n­íc (bé phËn chñ yÕu lµ DNNN) lu«n gi÷ vai trß chñ ®¹o.

§Ó cñng cè vµ ph¸t triÓn DNNN nh»m ph¸t huy vai trß chñ ®¹o cña thµnh phÇn kinh tÕ nµy, chÝnh phñ cÇn x©y dùng ban hµnh c¸c c¬ chÕ chÝnh s¸ch phï hîp nh­: ChÝnh s¸ch ®Çu t­, chÝnh s¸ch thuÕ, chÝnh s¸ch huy ®éng vèn … yªu cÇu ®ã ®ßi hái cÇn ph¶i nghiªn cøu, x¸c ®Þnh ph¹m vi DNNN mét c¸ch nghiªm tóc vµ khoa häc. Ngµy 20/11/1991 H§BT nay lµ chÝnh phñ ®· ban hµnh nghÞ ®Þnh 388/ H§BT vÒ viÖc thµnh lËp, ®¨ng ký l¹i vµ gi¶i thÓ DNNN. Mét trong nh÷ng néi dung c¬ b¶n cña nghÞ ®Þnh 388/ H§BT lµ nh»m x¸c ®Þnh l¹i ph¹m vi vµ ®­a ra nh÷ng tiªu chÝ vÒ DNNN. NghÞ ®Þnh nµy ®· qui ®Þnh DNNN ph¶i cã ba ®iÒu kiÖn : (1) Do nhµ n­íc thµnh lËp, ®Çu t­ vèn vµ tæ chøc qu¶n lý víi t­ c¸ch lµ chñ së h÷u.

(2) Kh«ng cã vèn ®Çu t­ cña n­íc 4 ngoµi hoÆc vèn gãp cña c¸c thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c, (3) Lµ ®¬n vÞ h¹ch to¸n ®éc lËp. ViÖc nhËn thøc DNNN theo nghÞ ®Þnh 388/H§BT lµ mét b­íc ®æi míi vÒ t­ duy so víi tr­íc ®©y. Tuy nhiªn, trªn thùc tÕ quan niÖm nµy ®· sím béc lé nh÷ng bÊt cËp vµ ch­a phï hîp víi kinh tÕ thÞ tr­êng, ®Ó kh¾c phôc nh÷ng bÊt cËp ®ã vµ tõng b­íc phï hîp víi t×nh h×nh thùc tÕ, ngµy 30/04/1995 LuËt DNNN ®Çu tiªn cña n­íc ta ban hµnh. ViÖc ban hµnh luËt DNNN ®· ®¸nh dÊu b­íc khëi ®Çu cña c«ng cuéc ®æi míi vµ ph¸t triÓn DNNN, luËt DNNN ®· x¸c ®Þnh : “ Doanh nghiÖp Nhµ n­íc lµ mét tæ chøc kinh tÕ do nhµ n­íc ®Çu t­ vèn thµnh lËp vµ tæ chøc qu¶n lý ho¹t ®éng kinh doanh, hoÆc ho¹t ®éng c«ng Ých nh»m thùc hiÖn c¸c môc tiªu kinh tÕ - x· héi do nhµ n­íc giao.

DNNN cã t­ c¸ch ph¸p nh©n, cã quyÒn vµ nghÜa vô d©n sù, tù chÞu tr¸ch nhÞªm vÒ toµn bé ho¹t ®éng kinh doanh trong ph¹m vi qu¶n lý sè vèn do doanh nghiÖp qu¶n lý “ Tuy nhiªn, cho ®Õn nay kh¸i niÖm DNNN theo luËt DNNN ®· tá ra kh«ng phï hîp víi nÒn kinh tÕ n­íc ta ®ang trong qu¸ tr×nh chuyÓn ®æi sang kinh tÕ thÞ tr­êng tõng b­íc héi nhËp vµo kinh tÕ khu vùc vµ thÕ giíi. ë nh÷ng gãc ®é kh¸c nhau cña mçi quèc gia viÖc quan niÖm DNNN cã kh¸c nhau. Tuy nhiªn quan niÖm DNNN ë c¸c n­íc trªn thÕ giíi vµ c¶ ë n­íc ta nh­ ph©n tÝch trªn ®Òu cã ®Æc ®iÓm chung ®ã lµ : Thø 1 - ë tÊt c¶ c¸c n­íc khi gäi lµ DNNN nhÊt thiÕt chñ së h÷u ph¶i lµ doanh nghiÖp. Thø 2 – ë c¸c DNNN, nhµ n­íc cã thÓ ®Çu t­ 100% vèn hoÆc cã thÓ chØ ®Çu t­ mét phÇn, thËm chÝ cã nh÷ng doanh nghiÖp vèn ®Çu t­ cña nhµ n­íc kh«ng ®¸ng kÓ nh­ng nhµ n­íc vÉn cã quyÒn chi phèi, quyÒn kiÓm so¸t ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp theo c¸c chñ tr­¬ng ®­êng lèi cña chÝnh phñ.

Thø 3 – C¸c DNNN ®Òu tæ chøc theo chÕ ®é c«ng ty lµ mét ph¸p nh©n nguån thu chñ yÕu tõ ho¹t ®éng kinh doanh vµ ph¶i th­êng thùc hiÖn song song c¶ môc tiªu sinh lêi vµ môc tiªu x· héi. 5 Tõ nh÷ng ph©n tÝch trªn ®ßi hái chóng ta ph¶i nhËn thøc l¹i kh¸i niÖm, ph¹m vi DNNN trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng ë ViÖt nam cho phï hîp víi kinh tÕ thÞ tr­êng. V× vËy, kh¸i niÖm DNNN ph¶i ®­îc hiÓu nh­ sau: “ DNNN lµ mét tæ chøc kinh tÕ do nhµ n­íc ®Çu t­ 100% vèn ®iÒu lÖ hoÆc gi÷ cæ phÇn chi phèi ho¹t ®éng kinh doanh hoÆc ho¹t ®éng c«ng Ých, tù chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ toµn bé ho¹t ®éng kinh doanh cña m×nh trong ph¹m vi sè tµi s¶n cña doanh nghiÖp “. Néi dung c¬ b¶n cña kh¸i niÖm DNNN nãi trªn thÓ hiÖn ë mét sè ®iÓm sau ®©y: - Doanh nghiÖp Nhµ n­íc sÏ bao gåm lo¹i DNNN ®Çu t­ 100% vèn ®iÒu lÖ vµ lo¹i DNNN cã cæ phÇn chi phèi (cæ phÇn chi phèi lµ cæ phÇn cña nhµ n­íc chiÕm trªn 50% tæng sè cæ phÇn cña doanh nghiÖp).

Nh­ vËy nh÷ng doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi t¹i ViÖt nam nÕu nhµ n­íc cã cæ phÇn chi phèi còng ®­îc coi lµ DNNN. So víi kh¸i niÖm DNNN hiÖn nay trong luËt DNNN, kh¸i niÖm míi ®· x¸c ®Þnh râ ph¹m vi DNNN, tr¸ch nhiÖm ®Çu t­ vèn vµ møc ®é ®Çu t­ vèn nhµ n­íc vµo DNNN. - Doanh nghiÖp Nhµ n­íc bao gåm c¸c doanh nghiÖp ho¹t ®éng c«ng Ých vµ doanh nghiÖp ho¹t ®éng kinh doanh. - Doanh nghiÖp Nhµ n­íc cã t­ c¸ch ph¸p nh©n, cã quyÒn vµ nghÜa vô d©n sù, tù chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ toµn bé ho¹t ®éng kinh doanh trong ph¹m vi sè vèn doanh nghiÖp qu¶n lý.