CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH 1. Khái niệm hiệu quả hoạt động kinh doanh và sự cần thiết phải nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh 1.1 Khái niệm hiệu quả hoạt động kinh doanh Việc nâng cao hiệu quả kinh doanh là vấn đề mà bất cứ một doanh nghiệp nào cũng phải quan tâm hàng đầu vì mọi doanh nghiệp đều hướng tới mục tiêu đó là tối đa hóa lợi nhuận. Đạt được điều này doanh nghiệp mới có điều kiện hơn trong việc mở rộng sản xuất kinh doanh cả chiều rộng lẫn chiều sâu, đủ sức cạnh tranh với các đối thủ cạnh tranh trên thị trường. Để tạo dựng được vị thế của mình trên thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh buộc doanh nghiệp phải tính đến hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh.
Hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh chính là việc sử dụng có hiệu quả các nguồn lực bên trong và nắm bắt, xử lý khôn kheo những thay đổi của môi trường, tạo cơ hội kinh doanh. Hiệu quả sản xuất kinh doanh vừa là phạm trù cụ thể vừa là phạm trù trừu tượng. Nếu là phạm trù cụ thể thì công tác quản lý phải định lượng thành các chỉ tiêu cụ thể để tính toán, so sánh. Nếu là phạm trù trừu tượng phải được định tính thành mức độ quan trọng hoặc vai trò của nó trong lĩnh vực sản xuất kinh doanh.
Có thể nói rằng, phạm trù hiệu quả là kiến thức thường trực của mọi cán bộ quản lý, được ứng dụng rộng rãi vào mọi khâu, mọi bộ phận trong quá trình sản xuất kinh doanh. Thông thường thì mục tiêu tồn tại của doanh nghiệp trong điều kiện tối thiểu nhất là các hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp phải tạo ra thu nhập về tiêu thụ hàng hóa đủ bù đắp chi phí đã chi ra để sản xuất hàng hóa đó. Còn mục tiêu phát triển của doanh nghiệp đòi hỏi quá trình sản xuất kinh doanh vừa đảm bảo bù đắp chi phí bỏ ra vừa có tích lũy để tiếp tục quá trình tái sản xuất mở rộng. Sự phát triển tất yếu đó đòi hỏi các doanh nghiệp phải phấn đấu nâng cao hiệu quả sản xuất.
Hiểu một cách đơn giản, hiệu quả là lợi ích tối đa thu được trên chi phí tối thiếu. Hiệu quả kinh doanh là kết quả kinh doanh tối đa trên chi phí kinh doanh tối thiểu. Kết quả kinh doanh Hiệu quả kinh doanh = Chi phí kinh doanh Sinh viên: Đào Thị Thu - Lớp: QTTN 201 4 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP Kết quả kinh doanh (còn gọi là kết quả đầu ra) được đo bằng các chỉ tiêu như: giá trị sản xuất công nghiệp, doanh thu, lợi nhuận… Chi phí kinh doanh (còn gọi là yếu tố đầu vào) có thể bao gồm: lao động, tiền lương, chi phí nguyên vật liệu, chi phí giá vốn, chi phí bán hàng quản lý doanh nghiệp, vốn kinh doanh (vốn cố định, vốn lưu động)… Tóm lại hiệu quả kinh doanh có thể hiểu một cách ngắn gọn qua khái niệm: “Hiệu quả sản xuất kinh doanh là một phạm trù kinh tế biểu hiện sự tập trung của sự phát triển kinh tế theo chiều sâu, phản ánh trình độ khai thác các nguồn lực và trình độ chi phí các nguồn lực trong đó quá trình tái sản xuất nhằm thực hiện mục tiêu kinh doanh. Nó là thước đo ngày càng trở lên quan trọng của tăng trưởng kinh tế và là chỗ dựa cơ bản để đánh giá việc thực hiện mục tiêu kinh tế của doanh nghiệp từng thời kỳ” 1.2 Bản chất hiệu quả hoạt động kinh doanh Bản chất của hiệu quả kinh doanh là nâng cao năng suất lao động xã hội và tiết kiệm lao động xã hội.
Đây là hai mặt có mối quan hệ mật thiết của vấn đề hiệu quả kinh tế. Chính việc khan hiếm nguồn lực và việc sử dụng chúng có tính cạnh tranh nhằm thỏa mãn nhu cầu ngày càng tăng của xã hội, đặt ra yêu cầu cần phải khai khác, tận dụng triệt để các nguồn lực. Để đạt được mục tiêu kinh doanh , các doanh nghiệp buộc phải chú trọng đến các điều kiện nội tại, phát huy năng lực, hiệu năng của các yếu tố sản xuất và tiết kiệm mọi chi phí. Vì vậy, yêu cầu của việc nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh là phải đạt kết quả tối đa hóa với chi phí tối thiểu, hay chính xác hơn là kết quả tối đa với chi phí thấp nhất.
Đánh giá hiệu quả sản xuất kinh doanh là rất phức tạp và khó tính toán. Việc xác định một cách chính xác kết quả và hao phí nguồn lực gắn với một thời kỳ cụ thể là rất khó khăn. Bởi vì nó vừa là thước đo trình độ quản lý của các cán bộ lãnh đạo, vừa là chỉ tiêu đánh giá trình độ sử dụng các yếu tố đầu vào, vừa phải đồng thời thỏa mãn lợi ích của doanh nghiệp. Vì vậy cần phải hiểu rõ bản chất của phạm trù hiệu quả sản xuất kinh daonh, từ đó phân tích và tìm ra phương pháp nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh và phát triển doanh nghiệp theo các mục tiêu đã định trước.3 Sư ̣ cầ n thiế t phải nâng cao hiêụ quả kinh doanh của doanh nghiêp̣ Hiê ̣u quả kinh doanh là mô ̣t trong các công cu ̣ hữu hiêụ để các nhà quản tri ̣ thực hiêṇ các chức năng của mình.
Viêc̣ xem xét và tính toán hiêụ quả kinh doanh không những chỉ cho biế t viê ̣c sản xuấ t đa ̣t ở trình đô ̣ nào mà còn cho Sinh viên: Đào Thị Thu - Lớp: QTTN 201 5 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP phép các nhà quản tri ̣phân tích, tìm ra các nhân tố để đưa ra các biêṇ pháp thích hơ ̣p trên cả hai phương diêṇ tăng kế t quả và giảm chi phí kinh doanh nhằ m nâng cao hiê ̣u quả. Với tư cách là mô ̣t công cu ̣ đánh giá và phân tích kinh tế , pha ̣m trù hiêụ quả không chỉ đươ ̣c sử du ̣ng ở giác đô ̣ tổ ng hơ ̣p, đánh giá chung trình đô ̣ sử du ̣ng tổ ng hơ ̣p đầ u vào trong pha ̣m vi toàn doanh nghiêp̣ mà còn sử du ̣ng để đánh giá trình đô ̣ sử du ̣ng từng yế u tố đầ u vào ở pha ̣m vi toàn bô ̣ hoa ̣t đô ̣ng sản xuấ t kinh doanh của doanh nghiê ̣p cũng như ở từng bô ̣ phâ ̣n cấ u thành của doanh nghiêp. ̣ Ngoài ra, viê ̣c nâng cao hiêụ quả kinh doanh còn là sự biể u hiê ̣n của viê ̣c lựa cho ̣n phương án sản xuấ t kinh doanh. Doanh nghiêp̣ phải tự lựa cho ̣n phương án sản xuấ t kinh doanh của mình cho phù hơ ̣p với triǹ h đô ̣ của doanh nghiê ̣p.
Để đa ̣t đươ ̣c mu ̣c tiêu tố i đa hóa lơ ̣i nhuâ ̣n, doanh nghiê ̣p buô ̣c phải sử du ̣ng tố i ưu nguồ n lực sẵn có. Nhưng viê ̣c sử du ̣ng nguồ n lực đó bằ ng cách nào để có hiêụ quả nhấ t la ̣i là mô ̣t bài toán mà nhà quản tri ̣ phải lựa cho ̣n cách giải. Chiń h vì vâ ̣y, ta có thể nói rằ ng viê ̣c nâng cao hiêụ quả kinh doanh không chỉ là công cu ̣ hữu hiêṇ để các nhà quản tri ̣thực hiêṇ các chức năng quản tri ̣của mình mà còn là thước đo trình đô ̣ của nhà quản tri.̣ Ngoài những chức năng trên của hiêụ quả kinh doanh của doanh nghiêp, ̣ nó còn là vai trò quan tro ̣ng cơ chế thi trươ ̣ ̀ ng. Thứ nhấ t, nâng cao hiê ̣u quả kinh doanh là cơ sở cơ bản để đảm bảo sự tồ n ta ̣i và phát triể n doanh nghiêp.
̣ Sự tồ n ta ̣i của doanh nghiêp̣ đươ ̣c xác đinh ̣ bởi sự có mă ̣t của doanh nghiêp̣ trên thi ̣ trường, mà hiêụ quả kinh doanh la ̣i là nhân tố trực tiế p đảm bảo sự tồ n ta ̣i đó, đồ ng thời mu ̣c tiêu của doanh nghiêp̣ là luôn tồ n ta ̣i và phát triể n mô ̣t cách vững chắ c. Do vâ ̣y, viê ̣c nâng cao hiêụ quả kinh doanh là mô ̣t đòi hỏi tấ t yế u khách quan đố i với tấ t cả các doanh nghiêp̣ hoa ̣t đô ̣ng trong cơ chế thi ̣trường hiê ̣n nay. Do yêu cầ u của sự tồ n ta ̣i và phát triể n của mỗi doanh nghiêp̣ đòi hỏi nguồ n thu nhâ ̣p của doanh nghiêp̣ phải không ngừng tăng lên. Nhưng trong điề u kiê ̣n nguồ n vố n và các yế u tố kỹ thuâ ̣t cũng như các yế u khác của quá trin ̀ h sản xuấ t chỉ thay đổ i trong khuôn khổ nhấ t đinh ̣ thì để tăng lơ ̣i nhuâ ̣n đòi hỏi các doanh nghiêp̣ phải nâng cao hiê ̣u quả kinh doanh.
Như vâ ̣y, hiê ̣u quả kinh doanh là hế t sức quan tro ̣ng trong viêc̣ đảm bảo sự tồ n ta ̣i và phát triể n của doanh nghiê ̣p. Mô ̣t cách nhin ̀ khác sự tồ n ta ̣i của doanh nghiêp̣ đươ ̣c xác đinh ̣ bơi sự ta ̣o ra hàng hóa, của cải vâ ̣t chấ t và các dich ̣ vu ̣ phu ̣c vu ̣ cho như cầ u của xã hô ̣i, đồ ng thời ta ̣o ra sự tích lũy cho xã hô ̣i. Để thực hiêṇ đươ ̣c như vâ ̣y thì mỗi doanh Sinh viên: Đào Thị Thu - Lớp: QTTN 201 6 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP nghiê ̣p đề u phải vươn lên và đứng vững để đảm bảo thu nhâ ̣p bù đắ t chi phí bỏ ra và có laĩ trong quá triǹ h hoa ̣t đô ̣ng kinh doanh. Có như vâ ̣y mới đáp ứng đươ ̣c như cầ u tái sản xuấ t trong nề n kinh tế.
Như vâ ̣y chúng ta buô ̣c phải nâng cao hiêụ quả sản xuấ t kinh doanh mô ̣t cách liên tu ̣c trong mo ̣i khâu của quá trình hoa ̣t đô ̣ng kinh doanh như là mô ̣t như cầ u tấ t yế u. Tuy nhiên, ̣ sự tồ n ta ̣i mới chỉ là yêu cầ u mang tính chấ t đơn giản, còn sự phát triể n và mở rô ̣ng của doanh nghiê ̣p mới là yêu cầ u quan tro ̣ng. Bởi vì sự tồ n ta ̣i của doanh nghiê ̣p luôn luôn phải đi kèm với sự phát triể n mở rô ̣ng của doanh nghiêp, ̣ đòi hỏi phải có sự tích lũy đảm bảo cho quá trình sản xuấ mở rô ̣ng theo đúng quy luâ ̣t phát triể n.