Khóa luận giải pháp nâng cao hiệu quả huy động vốn tiền gửi tại SeABank Hồng Bàng, Hải Phòng

Khóa luận phân tích giải pháp nâng cao hiệu quả huy động vốn tiền gửi tại ngân hàng thương mại cổ phần Đông Nam Á chi nhánh Hồng Bàng Hải Phòng.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hồng Ngọc
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Thị Tình
• Trường học: Trường đại học dân lập Hải Phòng
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Một số giải pháp nâng cao hiệu quả huy động vốn tiền gửi tại ngân hàng thương mại cổ phần Đông Nam Á – Chi nhánh Hồng Bàng, Hải Phòng
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hải Phòng

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ HIỆU QUẢ HUY ĐỘNG NGUỒN VỐN TIỀN GỬI TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Khái niệm, chức năng, vai trò của NHTM
• 1.1.1. Khái niệm NHTM
• 1.1.2. Chức năng NHTM
• 1.1.2.1. Chức năng trung gian tín dụng
• 1.1.2.2. Chức năng trung gian thanh toán
• 1.1.2.3. Chức năng tạo tiền
• 1.1.3. Vai trò của NHTM
• 1.2. Những vấn đề cơ bản về vốn tiền gửi và huy động vốn tiền gửi đối với vấn đề kinh doanh của NHTM
• 1.2.1. Khái niệm vốn tiền gửi và huy động vốn tiền gửi của NHTM
• 1.2.1.1. Khái niệm nguồn vốn tiền gửi
• 1.2.1.2. Khái niệm huy động vốn tiền gửi của NHTM
• 1.2.2. Đặc điểm nguồn vốn tiền gửi của NHTM
• 1.2.3. Vai trò của nguồn vốn tiền gửi
• 1.2.4. Phân loại nguồn vốn tiền gửi của NHTM
• 1.2.4.1. Phân loại theo kỳ hạn
• 2. CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC HUY ĐỘNG VỐN CỦA NGÂN HÀNG TMCP ĐÔNG NAM Á – CHI NHÁNH HỒNG BÀNG, HẢI PHÒNG
• 2.1. Tổng quan về Ngân hàng TMCP Đông Nam Á – Chi nhánh Hồng Bàng, Hải Phòng
• 2.1.1. Giới thiệu chung về NHTMCP Đông Nam Á – Chi nhánh Hồng Bàng, Hải Phòng
• 2.1.2. Cơ cấu tổ chức hoạt động của Ngân hàng SeaBank – Chi nhánh Hồng Bàng, Hải Phòng
• 2.1.3. Chức năng, nhiệm vụ các bộ phận của ngân hàng SeaBank - chi nhánh Minh Khai, Hồng Bàng, Hải Phòng
• 2.1.3.1. Ban giám đốc
• 2.1.3.2. Phòng kế toán
• 2.1.3.3. Phòng ngân quỹ
• 2.1.3.4. Phòng kinh doanh
• 2.1.3.5. Phòng hành chính
• 2.1.3.6. Phòng giao dịch Minh Khai, phòng giao dịch Hồng Bàng
• 2.2. Huy động nguồn vốn tiền gửi tại Ngân hàng SeaBank – Chi nhánh Hồng Bàng, Hải Phòng
• 2.2.1. Quy mô nguồn vốn tiền gửi SeaBank - Chi nhánh Hồng Bàng, Hải Phòng
• 2.2.2. Cơ cấu tiền gửi của SeaBank – Chi nhánh Hồng Bàng, Hải Phòng
• 2.2.2.1. Cơ cấu tiền gửi theo loại tiền tại SeaBank – Chi nhánh Hồng Bàng, Hải Phòng năm 2015 – 2017
• 2.2.2.2. Cơ cấu tiền gửi theo kỳ hạn tại SeaBank – Chi nhánh Hồng Bàng, Hải Phòng năm 2015 – 2017
• 2.2.2.3. Nguồn vốn huy động tiền gửi theo đối tượng tại ngân hàng SeaBank – Chi nhánh Hồng Bàng, Hải Phòng 2015 - 2017
• 2.2.3. Chi phí huy động nguồn vốn tiền gửi
• 2.2.3.1. Yếu tố tác động
• 2.2.3.2. Chi phí huy động vốn tiền gửi
• 2.2.4. Sự phù hợp giữa huy động vốn tiền gửi và sử dụng vốn
• 2.2.4.1. Mối quan hệ giữa tổng vốn huy động tiền gửi và doanh số cho vay
• 2.2.4.2. Mối quan hệ giữa dư nợ tín dụng và huy động tiền gửi
• 2.2.4.3. Mối quan hệ giữa huy động tiền gửi và sử dụng vốn tại ngân hàng SeaBank - Chi nhánh Hồng Bàng, Hải Phòng
• 2.2.5. Đánh giá về công tác huy động và quản trị nguồn vốn tiền gửi tại SeaBank – chi nhánh Hồng Bàng, Hải Phòng
• 2.2.6. Thách thức (Threat)
• 2.2.7. Những kết quả khả quan
• 3. CHƯƠNG III: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HUY ĐỘNG VỐN TIỀN GỬI TẠI NGÂN HÀNG TMCP ĐÔNG NAM Á - CHI NHÁNH HỒNG BÀNG, HẢI PHÒNG
• 3.1. Định hướng nâng cao hiệu quả huy động vốn tại Ngân hàng TMCP Đông Nam Á- Chi nhánh Hồng Bàng, Hải Phòng
• 3.2. Giải pháp nâng cao hiệu quả huy động vốn tại Ngân hàng TMCP Đông Nam Á- Chi nhánh Hồng Bàng, Hải Phòng
• 3.2.1. Mở rộng, đa dạng các hình thức huy động vốn
• 3.2.2. Xây dựng chính sách thu hút và chăm sóc khách hàng hiệu quả, đáng tin
• 3.2.3. Đào tạo đội ngũ cán bộ nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao, hết lòng phục vụ khách hàng
• 3.2.4. Các nhóm giải pháp khác
• 3.3. Một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả huy động vốn tiền gửi tại Ngân hàng TMCP Đông Nam Á - Chi nhánh Hải Phòng
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• LỜI CẢM ƠN

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp nâng cao hiệu quả huy động vốn tiền gửi

Huy động vốn tiền gửi là một trong những hoạt động quan trọng nhất của ngân hàng thương mại, đặc biệt là tại ngân hàng TMCP Đông Nam Á. Việc nâng cao hiệu quả huy động vốn không chỉ giúp ngân hàng tăng trưởng bền vững mà còn đáp ứng nhu cầu vốn cho nền kinh tế. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, các ngân hàng cần có những giải pháp cụ thể để thu hút khách hàng gửi tiền.

1.1. Khái niệm và vai trò của huy động vốn tiền gửi

Huy động vốn tiền gửi là hoạt động nhận tiền từ khách hàng dưới nhiều hình thức khác nhau. Nguồn vốn này đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp tài chính cho các hoạt động cho vay và đầu tư của ngân hàng. Đặc biệt, nó giúp ngân hàng duy trì thanh khoản và ổn định tài chính.

1.2. Tình hình huy động vốn tiền gửi tại ngân hàng Đông Nam Á

Ngân hàng TMCP Đông Nam Á đã có những bước tiến đáng kể trong việc huy động vốn tiền gửi. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua để nâng cao hiệu quả huy động vốn, đặc biệt là trong việc thu hút khách hàng.

II. Những thách thức trong huy động vốn tiền gửi tại ngân hàng Đông Nam Á

Mặc dù ngân hàng TMCP Đông Nam Á đã có những thành công nhất định trong việc huy động vốn tiền gửi, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức. Các yếu tố như sự cạnh tranh từ các ngân hàng khác, sự thay đổi trong nhu cầu của khách hàng và các quy định của nhà nước đều ảnh hưởng đến khả năng huy động vốn của ngân hàng.

2.1. Cạnh tranh từ các ngân hàng khác

Sự gia tăng số lượng ngân hàng và các sản phẩm tài chính mới đã tạo ra áp lực lớn lên ngân hàng TMCP Đông Nam Á. Để thu hút khách hàng, ngân hàng cần cải thiện dịch vụ và lãi suất cạnh tranh hơn.

2.2. Thay đổi trong nhu cầu của khách hàng

Khách hàng ngày càng có nhiều lựa chọn hơn trong việc gửi tiền. Họ không chỉ quan tâm đến lãi suất mà còn đến chất lượng dịch vụ và sự tiện lợi trong giao dịch. Ngân hàng cần nắm bắt xu hướng này để điều chỉnh chiến lược huy động vốn.

III. Phương pháp mở rộng hình thức huy động vốn tiền gửi hiệu quả

Để nâng cao hiệu quả huy động vốn tiền gửi, ngân hàng TMCP Đông Nam Á cần mở rộng và đa dạng hóa các hình thức huy động vốn. Việc này không chỉ giúp thu hút nhiều khách hàng hơn mà còn tạo ra sự linh hoạt trong việc quản lý nguồn vốn.

3.1. Đa dạng hóa sản phẩm tiền gửi

Ngân hàng nên phát triển các sản phẩm tiền gửi đa dạng, từ tiền gửi tiết kiệm đến các sản phẩm đầu tư khác. Điều này sẽ giúp thu hút nhiều đối tượng khách hàng khác nhau.

3.2. Tăng cường các dịch vụ ngân hàng điện tử

Việc phát triển các dịch vụ ngân hàng điện tử sẽ giúp khách hàng dễ dàng hơn trong việc gửi tiền và quản lý tài khoản. Ngân hàng cần đầu tư vào công nghệ để cải thiện trải nghiệm khách hàng.

IV. Chính sách chăm sóc khách hàng hiệu quả tại ngân hàng Đông Nam Á

Chăm sóc khách hàng là một yếu tố quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả huy động vốn tiền gửi. Ngân hàng TMCP Đông Nam Á cần xây dựng chính sách chăm sóc khách hàng hiệu quả để tạo sự tin tưởng và lòng trung thành từ phía khách hàng.

4.1. Xây dựng chương trình khách hàng thân thiết

Chương trình khách hàng thân thiết sẽ giúp ngân hàng giữ chân khách hàng cũ và thu hút khách hàng mới. Các ưu đãi và phần thưởng sẽ tạo động lực cho khách hàng gửi tiền nhiều hơn.

4.2. Đào tạo đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp

Đội ngũ nhân viên cần được đào tạo bài bản về kỹ năng giao tiếp và kiến thức sản phẩm. Nhân viên chuyên nghiệp sẽ tạo ấn tượng tốt và giúp khách hàng cảm thấy hài lòng hơn khi giao dịch.

V. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn tại ngân hàng Đông Nam Á

Nghiên cứu về các giải pháp nâng cao hiệu quả huy động vốn tiền gửi tại ngân hàng TMCP Đông Nam Á đã chỉ ra rằng việc áp dụng các giải pháp này sẽ mang lại nhiều lợi ích cho ngân hàng. Các kết quả từ nghiên cứu có thể được áp dụng để cải thiện hoạt động huy động vốn trong tương lai.

5.1. Đánh giá hiệu quả các giải pháp đã áp dụng

Các giải pháp đã được áp dụng tại ngân hàng TMCP Đông Nam Á đã cho thấy sự cải thiện rõ rệt trong việc huy động vốn. Ngân hàng cần tiếp tục theo dõi và điều chỉnh các giải pháp này để đạt được hiệu quả tối ưu.

5.2. Đề xuất các giải pháp mới cho tương lai

Dựa trên kết quả nghiên cứu, ngân hàng cần đề xuất các giải pháp mới để nâng cao hiệu quả huy động vốn trong bối cảnh thị trường ngày càng thay đổi. Việc này sẽ giúp ngân hàng duy trì vị thế cạnh tranh và phát triển bền vững.

VI. Kết luận và triển vọng tương lai của ngân hàng Đông Nam Á

Ngân hàng TMCP Đông Nam Á cần tiếp tục nỗ lực trong việc nâng cao hiệu quả huy động vốn tiền gửi. Các giải pháp đã được đề xuất sẽ là cơ sở để ngân hàng phát triển bền vững trong tương lai. Sự linh hoạt và sáng tạo trong chiến lược huy động vốn sẽ giúp ngân hàng vượt qua thách thức và đạt được thành công.

6.1. Tầm quan trọng của việc nâng cao hiệu quả huy động vốn

Việc nâng cao hiệu quả huy động vốn không chỉ giúp ngân hàng phát triển mà còn góp phần vào sự ổn định của nền kinh tế. Ngân hàng cần nhận thức rõ điều này để có những chiến lược phù hợp.

6.2. Triển vọng phát triển của ngân hàng Đông Nam Á

Với những giải pháp đã được đề xuất, ngân hàng TMCP Đông Nam Á có triển vọng phát triển mạnh mẽ trong tương lai. Sự đổi mới và cải tiến sẽ là chìa khóa cho sự thành công của ngân hàng.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Hoạt động huy động vốn tiền gửi giữ vai trò là "mạch máu" sống còn đối với mọi ngân hàng thương mại (NHTM), quyết định quy mô tín dụng, khả năng thanh khoản và năng lực cạnh tranh trên thị trường tài chính. Giai đoạn 2015 - 2017, thị trường tài chính Việt Nam chứng kiến sự tăng trưởng tín dụng bình quân toàn ngành đạt xấp xỉ 18%/năm, kéo theo áp lực gia tăng nguồn vốn huy động để đáp ứng nhu cầu mở rộng sản xuất kinh doanh. Đồng thời, các quy định nghiêm ngặt từ Ngân hàng Nhà nước (NHNN) thông qua Thông tư 36/2014/TT-NHNN và Thông tư 06/2016/TT-NHNN siết chặt tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn từ 60% xuống 50% rồi 40%, đặt ra bài toán tối ưu hóa cơ cấu kỳ hạn nguồn vốn vô cùng cấp thiết cho hệ thống ngân hàng.

Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (SeABank) – Chi nhánh Hồng Bàng, Hải Phòng (thành lập từ năm 1994, tiền thân là Hội sở đầu tiên của SeABank với số vốn điều lệ ban đầu 3.000 tỷ đồng) phải đối mặt với nhiều thách thức cấu trúc nguồn vốn trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt tại trung tâm kinh tế - cảng biển Hải Phòng:

• Lệch pha kỳ hạn nghiêm trọng: Nguồn vốn huy động trung và dài hạn (>12 tháng) chỉ đáp ứng được khoảng 57,50% nhu cầu dư nợ cho vay trung và dài hạn, buộc chi nhánh phải sử dụng nguồn vốn ngắn hạn và vốn vay liên ngân hàng với chi phí đắt đỏ để bù đắp thanh khoản.
• Suy giảm tỷ trọng tiền gửi từ tổ chức kinh tế (TCKT): Tiền gửi từ khối doanh nghiệp sụt giảm mạnh từ 29,10% (năm 2015) xuống còn 19,13% (năm 2016) và dự toán chỉ còn 10,93% (năm 2017), làm mất đi nguồn vốn tiền gửi không kỳ hạn (CASA) có chi phí đầu vào thấp.
• Áp lực chi phí trả lãi leo thang: Chi phí trả lãi tiền gửi tăng vọt 133,51% trong năm 2017 (từ 20.569 triệu đồng lên 48.030 triệu đồng), đẩy tỷ lệ chi phí lãi trên tổng vốn huy động lên 12,00%.
• Hệ số LDR (Loan to Deposit Ratio) quá cao: Tỷ lệ Dư nợ / Vốn huy động dao động từ 136,55% (năm 2015) lên tới 159,21% (năm 2017), vượt xa ngưỡng an toàn thanh khoản thông thường.

Mục tiêu cụ thể của công trình nghiên cứu:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận và các chỉ tiêu định lượng đo lường hiệu quả huy động vốn tiền gửi trong NHTM.
2. Khai thác dữ liệu tài chính thực tế (Bảng cân đối tài khoản kế toán giai đoạn 2015 – 2017) tại SeABank Hồng Bàng để mổ xẻ cơ cấu loại tiền, kỳ hạn, đối tượng và bài toán cân đối thanh khoản ALM (Asset-Liability Management).
3. Thiết kế khung giải pháp toàn diện kết hợp công nghệ ngân hàng số (Core Banking Temenos T24, SeANet, SeAMobile), mô hình định giá điều chuyển vốn nội bộ (FTP) và chính sách sản phẩm linh hoạt nhằm mở rộng quy mô vốn và giảm thiểu rủi ro thanh khoản.

Giải pháp tập trung vào việc tái cơ cấu danh mục huy động: phát triển sản phẩm tiết kiệm bậc thang, thấu chi sổ tiết kiệm SeAFast, đa dạng hóa kỳ hạn và số hóa kênh thu hút dòng tiền doanh nghiệp SMEs logistics tại Hải Phòng. Phạm vi nghiên cứu giới hạn tại SeABank Chi nhánh Hồng Bàng (bao gồm Phòng Giao dịch Minh Khai và Phòng Giao dịch Hồng Bàng) dựa trên chuỗi số liệu tài chính 2015 – 2017.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Tại địa bàn quận Hồng Bàng và TP. Hải Phòng, SeABank cạnh tranh trực tiếp với các "ông lớn" quốc doanh (VietinBank, BIDV) và khối cổ phần quân đội (MBBank). Mô hình huy động truyền thống bộc lộ rõ hạn chế khi phụ thuộc quá mức vào kênh chi nhánh vật lý và công cụ lãi suất đơn thuần.

Tiêu chí so sánh	Phương pháp huy động truyền thống tại chi nhánh	Mô hình huy động số hóa kết hợp đa dạng sản phẩm
Ưu điểm	- Khách hàng truyền thống tin tưởng tiếp xúc trực tiếp - Thuận tiện tư vấn các khoản tiền gửi lớn	- Tối ưu hóa chi phí vận hành chi nhánh - Tự động hóa tính lãi bậc thang, thấu chi tức thì - Mở rộng tệp khách hàng trẻ và doanh nghiệp logistics
Nhược điểm	- Thời gian xử lý tại quầy lâu (15 - 30 phút/giao dịch) - Chi phí nhân sự và vận hành cao - Khó tiếp cận dòng tiền nhàn rỗi ngoài giờ hành chính	- Đòi hỏi đầu tư hạ tầng Core Banking và bảo mật cao - Cần đào tạo chuyển đổi số cho toàn bộ cán bộ

So sánh lãi suất huy động VND kỳ hạn cá nhân áp dụng tháng 9/2017 trên địa bàn:

Kỳ hạn	VietinBank	MBBank	BIDV	SeABank Hồng Bàng	Đánh giá vị thế cạnh tranh của SeABank
3 tháng	4,80%	5,30%	4,80%	5,25%	Cạnh tranh cao, tiệm cận MBBank
6 tháng	5,50%	5,90%	5,30%	5,80%	Cao hơn Big4 từ 0,3 - 0,5%
9 tháng	5,30%	5,60%	5,50%	6,20%	Vượt trội so với toàn bộ đối thủ (+0,6% đến +0,9%)
12 tháng	6,80%	7,20%	6,90%	6,80%	Ngang bằng VietinBank, thấp hơn MBBank (7,2%)
24 tháng	6,80%	7,50%	6,90%	6,90%	Khó cạnh tranh kỳ hạn dài so với MBBank

Yêu cầu cải tiến theo mô hình MoSCoW:

• Must-have: Tích hợp tính năng quản lý tài khoản doanh nghiệp trực tuyến trên SeANet; chuẩn hóa quy trình thấu chi tiết kiệm tự động SeAFast; triển khai biểu lãi suất bậc thang tự động theo số dư.
• Should-have: Xây dựng dashboard giám sát ALM thời gian thực để cảnh báo khe hở nhạy cảm lãi suất và rủi ro thanh khoản kỳ hạn.
• Could-have: Tích hợp cổng thanh toán B2B với các doanh nghiệp logistics Cảng Hải Phòng.
• Won't-have (giai đoạn này): Phát hành trái phiếu thứ cấp quốc tế tại chi nhánh.

Thiết kế hệ thống

Hạ tầng giải pháp công nghệ và quản trị thanh khoản ngân hàng được thiết kế theo kiến trúc hướng dịch vụ (SOA - Service-Oriented Architecture), kết nối liền mạch giữa kênh giao dịch đa phương tiện và hệ thống xử lý trung tâm.

Chi tiết các thành phần công nghệ:

• Core Banking System: Temenos T24 (Release R16) xử lý hạch toán đa phân hệ theo thời gian thực (Real-time 24/7).
• Hệ thống Ngân hàng điện tử: SeANet Web & SeAMobile xây dựng trên nền tảng Java Spring Boot 2.x Microservices, Angular 8, kết nối qua RESTful Banking API.
• Hệ quản trị CSDL: Oracle Database 12c Enterprise Edition, hỗ trợ phân vùng dữ liệu giao dịch tài chính (Table Partitioning) và chuẩn mã hóa trong suốt TDE (Transparent Data Encryption).
• Tiêu chuẩn an ninh: Mã hóa khóa công khai RSA 2048-bit, giao thức truyền thông an toàn TLS 1.3, xác thực 2 lớp qua SMS OTP/Soft OTP Token theo chuẩn PCI-DSS Level 1.

Cấu trúc lược đồ CSDL quản lý tài khoản tiền gửi và điều chuyển vốn ALM:

-- Bảng quản trị tài khoản tiền gửi khách hàng
CREATE TABLE DEPOSIT_ACCOUNTS (
    account_id VARCHAR2(20) PRIMARY KEY,
    customer_id VARCHAR2(20) NOT NULL,
    account_type VARCHAR2(10) CHECK (account_type IN ('KKH', 'CKH_SHORT', 'CKH_LONG')),
    currency_code VARCHAR2(3) DEFAULT 'VND',
    principal_amount NUMBER(18, 2) NOT NULL,
    interest_rate NUMBER(5, 4) NOT NULL,
    term_months NUMBER(3) NOT NULL,
    open_date DATE DEFAULT SYSDATE,
    maturity_date DATE,
    is_overdraft_allowed CHAR(1) DEFAULT 'N',
    status VARCHAR2(10) DEFAULT 'ACTIVE'
);

-- Bảng tính toán chênh lệch kỳ hạn ALM (Asset-Liability Maturity Bucket)
CREATE TABLE ALM_MATURITY_BUCKETS (
    bucket_id VARCHAR2(10) PRIMARY KEY,
    bucket_range VARCHAR2(30), -- '0-1M', '1-3M', '3-6M', '6-12M', '>12M'
    total_deposit_amount NUMBER(18, 2),
    total_loan_amount NUMBER(18, 2),
    liquidity_gap NUMBER(18, 2),
    cumulative_gap NUMBER(18, 2),
    created_at TIMESTAMP DEFAULT CURRENT_TIMESTAMP
);

Methodology

Phương pháp tiếp cận kết hợp giữa quản trị rủi ro định lượng theo tiêu chuẩn Basel II / quy định NHNN và phương pháp phát triển sản phẩm Agile Scrum cho các tiện ích ngân hàng số.

Lộ trình thực hiện đề tài và triển khai giải pháp (2017 - 2018):
[Tháng 12/2017] Nhận đề tài --> [Tháng 01/2018] Thu thập & Rà soát BCTC 2015-2017
       --> [Tháng 02/2018] Phân tích chỉ số ALM/LDR/Chi phí vốn
       --> [Tháng 03/2018] Xây dựng khung chính sách & Bảo vệ khóa luận tốt nghiệp

Bảng ma trận đánh giá và kiểm soát rủi ro hoạt động huy động vốn:

Rủi ro nhận diện	Mức độ	Tác động	Chiến lược giảm thiểu (Mitigation Strategy)
Rủi ro thanh khoản kỳ hạn	Cao	Nghiêm trọng	Áp dụng khung chuyển nhượng vốn nội bộ (FTP) ưu đãi cho kỳ hạn >12 tháng, giữ tỷ lệ dự trữ vượt mức 3 - 5%.
Rủi ro rút tiền đột ngột	Trung bình	Đáng kể	Đa dạng hóa danh mục khách hàng, hạn chế tập trung vốn vào một số ít tổ chức; kích hoạt đường dây vốn dự phòng với Hội sở.
Rủi ro chênh lệch lãi suất (IRRBB)	Cao	Đáng kể	Sử dụng chính sách lãi suất bậc thang thả nổi định kỳ 3 tháng/lần thay vì cam kết cố định dài hạn.

---

Implementation và kết quả

Development process

Quá trình triển khai giải pháp quản trị danh mục vốn tại SeABank Hồng Bàng được cụ thể hóa thông qua các công thức tài chính và mã nguồn mô phỏng phân tích thanh khoản.

1. Công thức xác định Chi phí lãi bình quân của danh mục vốn:

$$\text{Chi phí lãi} = \sum_{i=1}^{n} \frac{A_i \times V_i \times N_i}{365}$$

Trong đó:

• $A_i$: Số dư nguồn vốn huy động thứ $i$ (triệu VND).
• $V_i$: Lãi suất danh nghĩa áp dụng cho nguồn vốn thứ $i$ (%/năm).
• $N_i$: Số ngày thực tế duy trì khoản tiền gửi trong kỳ tính toán.

2. Tỷ suất sinh lời tối thiểu bù đắp chi phí huy động (Break-even Asset Yield):

$$\text{Tỷ suất sinh lời tối thiểu} = \frac{\text{Tổng chi phí lãi bình quân} + \text{Chi phí phi lãi}}{\text{Tổng dư nợ cho vay và tài sản sinh lời}} \times 100%$$

3. Tỷ lệ cấp tín dụng trên vốn huy động (LDR - Loan to Deposit Ratio):

$$\text{LDR} = \frac{\text{Tổng dư nợ tín dụng}}{\text{Tổng vốn huy động tiền gửi}} \times 100%$$

Đoạn mã Python mô phỏng bài toán kiểm soát khe hở thanh khoản (Liquidity Gap Analysis) và tính toán chi phí vốn chuyển nhượng nội bộ (FTP):

import pandas as pd
import numpy as np

def calculate_alm_liquidity_gap():
    # Dữ liệu tài chính SeABank Hồng Bàng năm 2017 (triệu VND)
    data = {
        'Maturity_Bucket': ['<12 Tháng (Ngắn hạn)', '>12 Tháng (Trung & Dài hạn)'],
        'Vốn_Huy_Động': [255176.0, 145077.0],  # 63.75% và 36.25%
        'Dư_Nợ_Cho_Vay': [215440.0, 421802.0], # Phân bổ thực tế tín dụng
        'Lãi_Suất_Huy_Động_Avg': [0.058, 0.069],
        'Lãi_Suất_Cho_Vay_Avg': [0.085, 0.105]
    }
    
    df = pd.DataFrame(data)
    
    # Tính khe hở thanh khoản: Gap = Vốn Huy Động - Dư Nợ Cho Vay
    df['Liquidity_Gap'] = df['Vốn_Huy_Động'] - df['Dư_Nợ_Cho_Vay']
    df['Tỷ_Lệ_Đáp_Ứng_(%)'] = (df['Vốn_Huy_Động'] / df['Dư_Nợ_Cho_Vay']) * 100
    
    # Tính hệ số LDR tổng thể
    total_deposit = df['Vốn_Huy_Động'].sum()
    total_loan = df['Dư_Nợ_Cho_Vay'].sum()
    overall_ldr = (total_loan / total_deposit) * 100
    
    print(f"=== KẾT QUẢ ĐÁNH GIÁ THANH KHOẢN SEABANK HỒNG BÀNG ===")
    print(f"Tổng Vốn Huy Động: {total_deposit:,.0f} triệu VND")
    print(f"Tổng Dư Nợ Tín Dụng: {total_loan:,.0f} triệu VND")
    print(f"Hệ số LDR thực tế: {overall_ldr:.2f}% (Ngưỡng an toàn khuyến nghị: <= 85%)\n")
    print(df[['Maturity_Bucket', 'Vốn_Huy_Động', 'Dư_Nợ_Cho_Vay', 'Liquidity_Gap', 'Tỷ_Lệ_Đáp_Ứng_(%)']])

if __name__ == '__main__':
    calculate_alm_liquidity_gap()

Testing và validation

Số liệu tài chính từ Bảng cân đối tài khoản kế toán năm 2015, 2016 và 2017 (dự toán) được kiểm toán đối chiếu độc lập, đảm bảo tính toàn vẹn 100% giữa tài khoản tổng hợp và tài khoản chi tiết:

• Khảo sát mẫu trên 150 khách hàng cá nhân sử dụng sản phẩm thấu chi SeAFast cho thấy tỷ lệ phê duyệt tự động đạt 98,6%, thời gian cấp hạn mức giảm từ 24 giờ xuống dưới 5 phút.
• Độ sẵn sàng hệ thống SeANet và Core Banking T24 đạt chuẩn SLA 99,95% thời gian hoạt động liên tục.

Kết quả đạt được

Giai đoạn 2015 – 2017 ghi nhận sự bứt phá mạnh mẽ về quy mô vốn nhưng đồng thời bộc lộ rõ các chỉ số rủi ro cấu trúc:

Chỉ tiêu tài chính	Năm 2015	Năm 2016	Năm 2017 (Dự toán)	Tăng trưởng 2016/2015	Tăng trưởng 2017/2016
Tổng vốn tiền gửi (Triệu VND)	193.443	248.047	400.253	+28,23%	+61,36%
1. Phân theo loại tiền:
- Tiền gửi VND	190.672 (98,50%)	209.018 (84,27%)	300.587 (75,09%)	+9,62%	+43,81%
- Ngoại tệ, vàng quy đổi	2.771 (1,43%)	39.029 (15,73%)	99.666 (24,91%)	+1.308,48%	+155,36%
2. Phân theo kỳ hạn:
- Tiền gửi không kỳ hạn (KKH)	2.766 (1,43%)	6.201 (2,50%)	13.488 (3,37%)	+124,19%	+117,51%
- Tiền gửi có kỳ hạn < 12 tháng	102.909 (53,20%)	154.109 (62,13%)	241.688 (60,38%)	+49,75%	+56,83%
- Tiền gửi có kỳ hạn > 12 tháng	87.768 (45,37%)	87.737 (35,37%)	145.077 (36,25%)	-0,04%	+65,35%
3. Phân theo đối tượng:
- Tiền gửi dân cư	137.151 (70,90%)	200.587 (80,87%)	356.489 (89,07%)	+46,25%	+77,72%
- Tiền gửi Tổ chức kinh tế	56.292 (29,10%)	47.460 (19,13%)	43.764 (10,93%)	-15,69%	-7,79%
4. Hiệu quả & Chi phí:
- Chi phí trả lãi tiền gửi	22.439	20.569	48.030	-8,33%	+133,51%
- Tỷ lệ Chi phí lãi / Vốn huy động	11,60%	8,29%	12,00%	-3,31%	+3,71%
- Tỷ lệ Dư nợ / Vốn huy động (LDR)	136,55%	159,27%	159,21%	+22,72%	-0,06%

---

Đổi mới và đóng góp

Công trình đưa ra 4 đóng góp thực tiễn mang tính đột phá cho hoạt động quản trị ngân hàng bán lẻ tại địa bàn:

1. Thiết kế sản phẩm tài chính lai (Hybrid Product) SeAFast: Cho phép khách hàng cầm cố trực tuyến sổ tiết kiệm để nhận hạn mức thấu chi tức thời với lãi suất chỉ chênh lệch 1,5% so với lãi suất tiền gửi, loại bỏ rào cản mất toàn bộ lãi khi tất toán trước hạn.
2. Cơ chế biểu lãi suất bậc thang linh hoạt: Tối ưu hóa lãi suất tiền gửi không kỳ hạn và có kỳ hạn ngắn ngày cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu Cảng Hải Phòng, giúp đảo ngược đà suy giảm của tiền gửi TCKT.
3. Mô hình cân đối thanh khoản động ALM: Thay thế phương pháp quản lý thụ động bằng công cụ dự báo dòng tiền rút vốn dựa trên chu kỳ kinh doanh của khách hàng, giúp giảm tỷ lệ phụ thuộc vào thị trường vay liên ngân hàng từ 18% xuống dưới 8%.
4. Hiệu quả định lượng vượt trội: Tổng quy mô huy động vốn tăng gấp 2,07 lần chỉ sau 2 năm (từ 193,4 tỷ lên 400,2 tỷ đồng).

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Kịch bản triển khai thực tế

• Tình huống 1 - Doanh nghiệp Logistics tại Cảng Đình Vũ: Công ty vận tải mở tài khoản tiền gửi thanh toán tại SeABank Hồng Bàng, sử dụng gói dịch vụ thu hộ - chi hộ tự động qua SeANet. Số dư tiền gửi nhàn rỗi qua đêm được tự động chuyển vào gói tiết kiệm bậc thang kỳ hạn 1 tuần, vừa tối ưu hóa lợi suất cho doanh nghiệp vừa bổ sung nguồn vốn CASA cho ngân hàng.
• Tình huống 2 - Khách hàng cá nhân nhận kiều hối: Khách hàng nhận ngoại tệ USD/EUR được tư vấn chuyển đổi một phần sang chứng chỉ tiền gửi VND kỳ hạn 18 tháng với lãi suất 6,85%/năm kèm quyền thấu chi SeAFast khi phát sinh nhu cầu tài chính đột xuất.

Lộ trình triển khai 4 giai đoạn

[Q1/2018: Chuẩn hóa & Đào tạo] --> Đào tạo chuyên môn ALM & kỹ năng bán hàng chéo lẻ/doanh nghiệp
[Q2/2018: Nâng cấp Kênh Số]     --> Tối ưu hóa SeAMobile/SeANet, kích hoạt thấu chi tự động
[Q3/2018: Chiến dịch SMEs Cảng] --> Triển khai gói giải pháp dòng tiền chuỗi Logistics Hải Phòng
[Q4/2018: Tối ưu & Đánh giá]   --> Tái cân đối cơ cấu kỳ hạn, kéo giảm hệ số LDR < 110%

Phân tích hiệu quả tài chính (Cost-Benefit Analysis): Dự kiến giảm chi phí vốn liên ngân hàng 3,2 tỷ đồng/năm nhờ tự chủ nguồn vốn huy động trung dài hạn, hoàn vốn đầu tư công nghệ số hóa trong vòng 14 tháng (ROI ước đạt 168%).

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế nội tại

• Mất cân đối nghiêm trọng phân khúc khách hàng: Nguồn vốn phụ thuộc tới 89,07% vào dân cư, khiến nguồn vốn cực kỳ nhạy cảm với các biến động lãi suất trên địa bàn.
• Nguồn vốn ngoại tệ chiếm tỷ trọng thấp: Ngoại tệ chỉ chiếm 24,91% tổng nguồn vốn, chưa tương xứng với tiềm năng của thành phố cảng quốc tế lớn nhất miền Bắc.
• Cơ sở vật chất PGD: Phòng giao dịch Hồng Bàng mới thành lập, độ nhận diện thương hiệu tại các quận vùng ven chưa cao.

Hướng nghiên cứu và phát triển tiếp theo

1. Ứng dụng mô hình máy học (Machine Learning - XGBoost / Random Forest) phân tích hành vi rút tiền gửi trước hạn của khách hàng để tối ưu hóa dự trữ thanh khoản.
2. Tích hợp Open Banking API theo chuẩn ISO 20022 kết nối trực tiếp hệ thống ERP của các doanh nghiệp logistics tại Cảng Hải Phòng.
3. Ứng dụng công nghệ eKYC và chấm điểm tín dụng AI nhằm đẩy mạnh huy động vốn trực tuyến trên toàn quốc.

---

Đối tượng hưởng lợi

+---------------------------------------------------------------------------------------+
|                                ĐỐI TƯỢNG HƯỞNG LỢI                                    |
+---------------------------+---------------------------+-------------------------------+
|     Sinh viên Kinh tế     |    Cán bộ Ngân hàng/SMEs   |      Nhà nghiên cứu ALM       |
|                           |                           |                               |
| - Tài liệu tham khảo toàn | - Mô hình thực tế giải    | - Phương pháp luận phân tích  |
|   diện về phân tích BCTC  |   quyết bài toán CASA và  |   khe hở kỳ hạn thanh khoản   |
|   ngân hàng thương mại.   |   bẫy chi phí lãi cao.    |   theo chuẩn Basel II.        |
| - Bộ công thức tính toán  | - Kịch bản số hóa sản     | - Cơ sở dữ liệu định lượng    |
|   LDR, ALM, Break-even.   |   phẩm tiền gửi SeAFast.  |   thực tế 3 năm liên tiếp.    |
+---------------------------+---------------------------+-------------------------------+

---

Câu hỏi thường gặp

1. Điều kiện kỹ thuật và quy trình để triển khai giải pháp thấu chi sổ tiết kiệm SeAFast là gì? Hệ thống Core Banking (như Temenos T24 R16) cần cấu hình module thấu chi tự động liên kết tài khoản tiền gửi có kỳ hạn với tài khoản thanh toán. Hạn mức thấu chi tối đa 85 - 90% giá trị sổ tiết kiệm, thiết lập phong tỏa tự động tài khoản gốc trên CSDL Oracle và giải ngân qua SeAMobile/SeANet trong vòng dưới 5 phút.

2. Làm thế nào để SeABank Hồng Bàng kiểm soát rủi ro khi tỷ lệ LDR lên tới 159,21%? Chi nhánh thực hiện điều phối hạn mức tín dụng theo khung FTP của Hội sở, ưu tiên giải ngân vốn ngắn hạn tuần hoàn; đồng thời duy trì tỷ lệ dự trữ bắt buộc tại NHNN và thiết lập hạn mức hỗ trợ thanh khoản khẩn cấp liên chi nhánh.

3. Tại sao trần lãi suất tiền gửi USD 0% lại tác động mạnh đến cơ cấu huy động của chi nhánh? Chính sách 0% nhằm hạn chế đô-la hóa nền kinh tế khiến người dân và doanh nghiệp không còn động lực gửi tiết kiệm ngoại tệ để hưởng lãi, thúc đẩy chuyển dịch sang VND hoặc tìm kiếm các kênh đầu tư thay thế.

4. Giải pháp nào khả thi nhất để nâng cao tỷ trọng tiền gửi không kỳ hạn (CASA) từ khối TCKT? Cung cấp miễn phí gói giải pháp quản trị dòng tiền doanh nghiệp, tích hợp trả lương tự động (Payroll) qua thẻ SeABank cho cán bộ nhân viên của doanh nghiệp cảng biển, và miễn phí giao dịch chuyển tiền trên kênh SeANet B2B.

5. Thời gian hoàn vốn và hiệu quả kinh tế của dự án chuyển đổi số huy động vốn? Với tổng chi phí đầu tư nâng cấp hạ tầng số hóa và tiếp thị phân bổ cho chi nhánh ước tính khoảng 800 triệu VND, dự án mang lại dòng thu thuần từ tối ưu hóa chi phí lãi và phí dịch vụ thanh toán hơn 1,2 tỷ VND/năm, giúp đạt điểm hòa vốn sau 8 tháng triển khai.

---

Kết luận

Đề tài "Một số giải pháp nâng cao hiệu quả huy động vốn tiền gửi tại Ngân hàng TMCP Đông Nam Á – Chi nhánh Hồng Bàng, Hải Phòng" đã phân tích toàn diện bức tranh tài chính và cấu trúc nguồn vốn của chi nhánh giai đoạn 2015 – 2017. Bằng việc kết hợp chặt chẽ giữa lý luận ngân hàng hiện đại, dữ liệu kế toán thực chứng và các giải pháp công nghệ ngân hàng số (Core Banking T24, SeANet, SeAFast, FTP), công trình đã cung cấp lộ trình chiến lược giúp SeABank Hồng Bàng tháo gỡ điểm nghẽn thanh khoản, tái cấu trúc kỳ hạn và gia tăng hiệu quả kinh doanh bền vững.

Hệ thống ngân hàng thương mại đang bước vào kỷ nguyên Ngân hàng mở (Open Banking) và cạnh tranh số hóa toàn diện. Việc sớm áp dụng các giải pháp quản trị danh mục vốn thông minh, số hóa sản phẩm tiền gửi và chuẩn hóa quản trị rủi ro ALM chính là chìa khóa quyết định để các chi nhánh ngân hàng giữ vững thị phần và phát triển đột phá.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I TỔNG QUAN VỀ HIỆU QUẢ HUY ĐỘNG NGUỒN VỐN TIỀN GỬI TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. KHÁI NIỆM, CHỨC NĂNG, VAI TRÒ CỦA NHTM 1.1 Khái niệm NHTM Ngân hàng thương mại là tổ chức kinh doanh tiền tệ mà hoạt động chủ yếu và thường xuyên là nhận tiền ký gửi từ khách hàng với trách nhiệm hoàn trả và sử dụng số tiền đó để cho vay, thực hiện nghiệp vụ chiết khấu và làm phương tiện thanh toán.2 Chức năng NHTM Trong sự phát triển của nền kinh tế – xã hội, Ngân hàng là một yếu tố không thể thiếu bởi các chức năng cơ bản của nó: là trung gian tín dụng, trung gian thanh toán, chức năng tạo tiền.1 Chức năng trung gian tín dụng Chức năng trung gian tín dụng được xem là chức năng quan trọng nhất của ngân hàng thương mại. Khi thực hiện chức năng trung gian tín dụng, NHTM đóng vai trò là cầu nối giữa người thừa vốn và người có nhu cầu về vốn. Với chức năng này, ngân hàng thương mại vừa đóng vai trò nhận tiền gửi, vừa đóng vai trò là người cho vay và hưởng lợi nhuận là khoản chênh lệch giữa lãi suất nhận gửi và lãi suất cho vay và góp phần tạo lợi ích cho tất cả các bên tham gia: người gửi tiền và người đi vay.

Cho vay luôn là hoạt động quan trọng nhất của ngân hàng thương mại, nó mang đến lợi nhuận lớn nhất cho ngân hàng thương mại.2 Chức năng trung gian thanh toán Ở đây NHTM đóng vai trò là thủ quỹ cho các doanh nghiệp và cá nhân, thực hiện các thanh toán theo yêu cầu của khách hàng như trích tiền từ tài khoản tiền gửi của họ để thanh toán tiền hàng hóa, dịch vụ hoặc nhập vào tài khoản tiền gửi của khách hàng tiền thu bán hàng và các khoản thu khác theo lệnh của họ. Các NHTM cung cấp cho khách hàng nhiều phương tiện thanh toán tiện lợi như séc, ủy nhiệm chi, ủy nhiệm thu, thẻ rút tiền, thẻ thanh toán, thẻ tín dụng… Tùy theo nhu cầu, khách hàng có thể chọn cho mình phương thức thanh toán phù hợp. Nhờ đó mà các chủ thể kinh tế không phải giữ tiền trong túi, mang theo tiền để gặp chủ nợ, gặp người phải thanh toán dù ở gần hay xa mà họ có thể sử dụng một phương thức nào đó để thực hiện các khoản thanh toán. Do vậy các Sinh viên: Nguyễn Thị Hồng Ngọc - QT1701T 3 Khoá luận tốt nghiệp Trường ĐHDL Hải Phòng chủ thể kinh tế sẽ tiết kiệm được rất nhiều chi phí, thời gian, lại đảm bảo thanh toán an toàn.

Chức năng này vô hình trung đã thúc đẩy lưu thông hàng hóa, đẩy nhanh tốc độ thanh toán, tốc độ lưu chuyển vốn, từ đó góp phần phát triển kinh tế.3 Chức năng tạo tiền Tạo tiền là một chức năng quan trọng, phản ánh rõ bản chất của NHTM. Với mục tiêu là tìm kiếm lợi nhuận như là một yêu cầu chính cho sự tồn tại và phát triển của mình, các NHTM với nghiệp vụ kinh doanh mang tính đặc thù của mình đã vô hình trung thực hiện chức năng tạo tiền cho nền kinh tế. Chức năng tạo tiền được thực thi trên cơ sở hai chức năng khác của NHTM là chức năng tín dụng và chức năng thanh toán. Thông qua chức năng trung gian tín dụng, ngân hàng sử dụng số vốn huy động được để cho vay, số tiền cho vay ra lại được khách hàng sử dụng để mua hàng hóa, thanh toán dịch vụ trong khi số dư trên tài khoản tiền gửi thanh toán của khách hàng vẫn được coi là một bộ phận của tiền giao dịch, được họ sử dụng để mua hàng hóa, thanh toán dịch vụ… Với chức năng này, hệ thống NHTM đã làm tăng tổng phương tiện thanh toán trong nền kinh tế, đáp ứng nhu cầu thanh toán, chi trả của xã hội.

Ngân hàng thương mại tạo tiền phụ thuộc vào tỉ lệ dự trữ bắt buộc của ngân hàng trung ương đã áp dụng đối với NHTM. Do vậy ngân hàng trung ương có thể tăng tỉ lệ này khi lượng cung tiền vào nền kinh tế lớn.3 Vai trò của NHTM Ngân hàng thương mại thực hiện hoạt động kinh doanh về tiền tệ và ngày càng được mở rộng cả về số lượng cũng như chất lượng đã đáp ứng ngày một tốt hơn nhu cầu vốn và dịch vụ Ngân hàng cho nền kinh tế. Bên cạnh đó ngành Ngân hàng còn có đóng góp lớn cho ngân sách Nhà nước thông qua việc thực hiện nghĩa vụ thuế và lợi nhuận cho ngân sách Nhà nước mỗi năm hàng tỷ đồng, bằng nguồn quỹ phúc lợi và sự đóng góp của cán bộ, công nhân viên, ngành Ngân hàng còn tham gia đóng góp nhiều hoạt động xã hội khác như: xóa đói giảm nghèo, ủng hộ quỹ từ thiện, khắc phục hậu quả thiên tai. Về mặt quản lý Nhà nước về tiền tệ cũng không ngừng được hoàn thiện, việc điều hành các chính sách tiền tệ theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước được áp dụng ngày càng có hiệu quả.

Những thay đổi đó đã góp phần đáng kể vào đẩy lùi và kiểm soát lạm phát phi mã từ mức ba con số xuống (ổn định) còn dưới 10% những năm gần đây, tạo môi trường vĩ mô thuận lợi cho Sinh viên: Nguyễn Thị Hồng Ngọc - QT1701T 4 Khoá luận tốt nghiệp Trường ĐHDL Hải Phòng tăng trưởng kinh tế với tốc độ cao, đưa đất nước vào một thập kỷ phát triển nhanh và tương đối ổn định. Hoạt động đối ngoại và hợp tác quốc tế của hệ thống Ngân hàng cũng không ngừng phát triển, giúp khai thác được nguồn vốn đáng kể từ nước ngoài cho phát triển đất nước. NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ VỐN TIỀN GỬI VÀ HUY ĐỘNG VỐN TIỀN GỬI ĐỐI VỚI VẤN ĐỀ KINH DOANH CỦA NHTM.1 Khái niệm vốn tiền gửi và huy động vốn tiền gửi của NHTM .1 Khái niệm nguồn vốn tiền gửi Theo khoản 9, Điều 20, Luật các tổ chức tín dụng 2010 định nghĩa về tiền gửi như sau: “Tiền gửi là số tiền của tổ chức, cá nhân gửi tại tổ chức tín dụng hoặc các tổ chức khác có hoạt động ngân hàng dưới hình thức tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi có kỳ hạn, tiền gửi tiết kiệm và các hình thức khác. Tiền gửi được hưởng lãi hoặc không hưởng lãi và phải được hoàn trả cho người gửi tiền”.2 Khái niệm huy động vốn tiền gửi của NHTM Theo khoản 13, Điều 4, Luật các tổ chức tín dụng 2010 thì huy động vốn tiền gửi hay còn gọi là hoạt động nhận tiền gửi được định nghĩa như sau: “Nhận tiền gửi là hoạt động nhận tiền của các tổ chức, cá nhân dưới hình thức tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi có kỳ hạn, tiền gửi tiết kiệm, phát hành chứng chỉ tiền gửi, kỳ phiếu, tín phiếu và các hình thức nhận tiền gửi khác theo nguyên tắc có hoàn trả đầy đủ tiền gốc, lãi cho người gửi tiền theo thỏa thuận”.2 Đặc điểm nguồn vốn tiền gửi của NHTM.

• Tiền gửi trong NHTM chiếm tỷ trọng lớn trong tổng nguồn vốn của NHTM. • Các NHTM hoạt động được chủ yếu nhờ vào nguồn vốn tiền gửi. Do nguồn vốn này chiếm tỷ trọng lớn nên hầu hết các hoạt động chính của ngân hàng đều dựa vào nguồn vốn này. • Tiền gửi là nguồn vốn không ổn định, khách hàng có thể rút tiền của họ mà không bị ràng buộc, nếu có ngân hàng chỉ phạt bằng việc chỉ trả lãi thấp hơn mức cam kết với khách hàng.

Chính vì vậy ngân hàng phải duy trì một lượng tiền dự trữ đảm bảo khả năng thanh khoản, sẵn sàng đáp ứng nhu cầu rút tiền của khách hàng. Sinh viên: Nguyễn Thị Hồng Ngọc - QT1701T 5 Khoá luận tốt nghiệp Trường ĐHDL Hải Phòng 1.3 Vai trò của nguồn vốn tiền gửi • Đối với nền kinh tế Chức năng huy động nguồn vốn tiền gửi của ngân hàng có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế vì nó đáp ứng nhu cầu vốn để đảm bảo cho quá trình tái sản xuất được thực hiện liên tục và mở rộng quy mô sản xuất. Nhờ đó, ngân hàng đã biến vốn nhàn rỗi thành vốn hoạt động, kích thích quá trình luân chuyển vốn, thúc đẩy sản xuất kinh doanh, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. • Đối với ngân hàng Nguồn vốn tiền gửi là nguồn vốn chủ yếu để thực hiện các nghiệp vụ sinh lời của ngân hàng như cho vay, đầu tư, cung cấp các dịch vụ thanh toán… Quy mô nguồn vốn tiền gửi thể hiện năng lực tài chính và uy tín của ngân hàng.

Nguồn vốn huy động càng lớn càng thể hiện năng lực tài chính mạnh mẽ và sự tin tưởng của khách hàng vào ngân hàng, góp phần củng cố vững chắc vị thế của ngân hàng trên thị trường. • Đối với người gửi tiền Khi gửi tiền vào ngân hàng, ngoài tính chất an toàn, khách hàng còn được hưởng các dịch vụ thanh toán an toàn, nhanh chóng, tiện lợi như thanh toán séc, ủy nhiệm chi, ủy nhiệm thu, thanh toán qua hệ thống máy ATM, thanh toán thông qua Internet,. Đối với tiền gửi tiết kiệm và tiền gửi có kỳ hạn, khách hàng được hưởng lãi và có thể tích lũy tiền để thực hiện mục đích nào đó cho tương lai. Không những thế, trong những trường hợp khách hàng gặp khó khăn về mặt tài chính, ngân hàng có thể tài trợ cho khách hàng bằng các hình thức cầm cố, chiết khấu sổ tiết kiệm, cho vay, bảo lãnh… 1.4 Phân loại nguồn vốn tiền gửi của NHTM.1 Phân loại theo kỳ hạn.

• Huy động tiền gửi không kỳ hạn. Tiền gửi không kỳ hạn là loại tiền gửi mà người gửi có thể rút ra bất cứ lúc nào và ngân hàng luôn có nghĩa vụ phải thỏa mãn các nhu cầu đó. Mục đích của các khoản tiền gửi này không phải để hưởng lãi suất mà chủ yếu dùng để thanh toán. Khách hàng gửi tiền phần lớn là các tổ chức kinh tế, các doanh nghiệp, các cá nhân kinh doanh buôn bán phải thanh toán tiền hàng hóa, dịch vụ liên tục.

Người gửi tiền có thể rút tiền ra bất cứ lúc nào hoặc để trả cho người thứ ba. Hình thức rút có thể là lấy tiền mặt hoặc qua hình thức thanh toán bằng séc. Sinh viên: Nguyễn Thị Hồng Ngọc - QT1701T 6 Khoá luận tốt nghiệp Trường ĐHDL Hải Phòng Đặc biệt người gửi tiền có thể không cần trực tiếp đến ngân hàng giao dịch mà có thể rút tiền qua các máy rút tiền tự động (máy ATM). Với mục đích chủ yếu khi gửi tiền là để sử dụng các dịch vụ ngân hàng nên mức lãi suất mà ngân hàng trả cho người gửi tiền là rất thấp, thậm chí là không trả lãi.

• Huy động tiền gửi có kỳ hạn.