MỞ ĐẦU 1.1 Tính cấp thiết của đề tài Việt Nam hiện là một nước có lợi thế về nông nghiệp và nông nghiệp được coi là mặt trận hàng đầu trong công cuộc đổi mới đất nước. Trải qua các giai đoạn lịch sử, hoạt động khuyến nông với nhiều nội dung, hình thức khác nhau, đã góp phần rất lớn vào sự nghiệp phát triển sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp, xoá đói giảm nghèo tăng thu nhập cho người dân. Tuy nhiên hoạt động khuyến nông vẫn chưa phát huy hết tác dụng do nhiều nguyên nhân mà mỗi địa phương cần có những giải pháp cụ thể thích hợp. Trong điều kiện hiện nay, khi nền kinh tế vận hành theo cơ chế thị trường, sản xuất tự cung tự cấp không thoả mãn hết được điều kiện sống cho người dân.
Trong cơ chế mới, người nông dân luôn đứng trước thực trạng thiếu hụt thông tin về thị trường, giá cả để định hướng cho sản xuất. Mặt khác trình độ sản xuất của phần lớn người dân còn yếu, thông tin khoa học kỹ thuật đối với người dân còn ít. Do đó vấn đề nâng cao kiến thức về kỹ thuật nông nghiệp, kinh nghiệm quản lý, thông tin thị trường, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật.cho người dân để họ có đủ khả năng phát triển sản xuất kinh doanh là một yêu cầu bức thiết trong vấn đề phát triển nông nghiệp nông thôn hiện nay. Trước yêu cầu đó, công tác khuyến nông đã được củng cố và từng bước cải thiện cho phù hợp với tình hình mới.
Ngày 02/03/1993, Chính phủ ban hành Nghị định 13/CP về công tác khuyến nông. Sau đó đến năm 2005 chính phủ ban hành Nghị định 56/CP về công tác khuyến nông. Từ khi ra đời Nghị định này đem lại nhiều kết quả khả quan cho nông nghiệp, nông thôn. Hệ thống khuyến nông nước ta không ngừng lớn mạnh cả về số lượng và chất lượng, với mạng lưới ngày càng hoàn chỉnh từ trung ương đến địa phương.
Ngày 8/1/2010, Chính phủ ban hành Nghị định 02/CP về công tác khuyến nông để góp quan trọng vào việc khuyến khích nông dân áp dụng tiến bộ khoa học, phát triển sản xuất hiệu quả, tạo ra nhiều hàng hoá nông sản có chất lượng, tăng thu nhập và mức sống cho người dân. Không những thế sản xuất nông nghiệp còn đóng góp một phần không nhỏ vào tổng thu nhập quốc dân và đảm bảo an ninh lương thực cho đất nước. Đạt được những kết quả đó nhờ 2 sự quan tâm của các cấp lãnh đạo của Đảng và chính phủ, sự nỗ lực của hàng triệu nông dân và đóng góp to lớn của tất cả các ban ngành từ trung ương đến địa phương. Bên cạnh những thành tựu đã đạt được, vẫn phải thừa nhận một thực tế là hiệu quả mà hoạt động khuyến nông đem lại còn chưa cao, một phần là do trình độ nhận thức của người dân còn thấp, một phần là do năng lực của cán bộ khuyến nông viên cơ sở còn hạn chế, công tác khuyến nông chưa được đầu tư đúng mức.
Khắc phục những hạn chế trên đòi hỏi Nhà nước và cán bộ khuyến nông cần có những biện pháp đẩy mạnh công tác khuyến nông hiện nay. Đình Lập là một xã nằm trong khu vực địa hình hoàn toàn là đồi núi đất, đá sét kết phong hoá và phong hoá mạnh. Xã có địa hình tương đối phức tạp, hình thành nhiều dãy núi chạy gần theo hướng Tây Bắc - Đông Nam; là các khe suối bắt nguồn từ dốc Kéo Cọ, suối Đình Lập và các khe suối nhỏ khác.Tuy nguồn nước mặt chưa dồi dào nhưng cũng đủ cung cấp cho sản xuất và sinh hoạt của người dân. Chính vì vậy mà năng suất chất lượng cây trồng, vật nuôi chưa cao, đời sống nhân dân vẫn còn gặp nhiều khó khăn.
Từ đó nên tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động khuyến nông Xã Đình Lập - Huyện Đình Lập - Tỉnh Lạng Sơn”. Mục tiêu tổng quát - Tìm hiểu được tình hình chung của địa bàn nghiên cứu. - Tìm hiểu được về tổ chức khuyến nông của xã đình lập - Tìm hiểu được công việc CBKN xã thực hiện trong những năm gần đây (2011 - 2013). Mục tiêu cụ thể - Biết được thực trạng các hoạt động khuyến nông xã đình lập, cần phát huy những mặt nào và cần phải hạn chế hay thay thế những mặt nào.
- Đề xuất được một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động khuyến nông xã Đình Lập - huyện Đình Lập - tỉnh Lạng Sơn. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học - Giúp củng cố về mặt lý thuyết cho sinh viên. - Giúp cho sinh viên tiếp cận với thực tế, nâng cao kiến thức cho bản thân.
3 - Giúp cho sinh viên hiểu thêm về những phương pháp học. Học lý thuyết kết hợp với làm thực tế quan trọng như thế nào. - Trang bị thêm kinh nghiệm thực tế khi ra công tác. - Phát hiện những thuận lợi, khó khăn trong các hoạt động khuyến nông.
Từ đó đề xuất các giải pháp và làm cơ sở cho những nghiên cứu tiếp theo. - Bổ sung tài liệu, kiến thức thực tế cho bản thân để sau này ra trường làm việc tốt hơn. - Rèn luyện các kỹ năng thu thập xử lý số liệu, viết báo cáo. Ý nghĩa thực tiễn - Tìm ra tiềm năng, cơ hội phát triển các hoạt động khuyến nông xã.
- Xác định những khó khăn và hạn chế trong hoạt động khuyến nông xã. - Từ những kết quả nghiên cứu làm cơ sở cho cán bộ khuyến nông đưa ra những quyết định phù hợp để đẩy mạnh hoạt động khuyến nông xã, nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp làm tăng thu nhập cho bà con nông dân. 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Khái niệm về khuyến nông Thuật ngữ “Extension” có nguồn gốc ở Anh.
Năm 1886 ở một số trường đại học như Cambridge và Oxford đã sử dụng thuật ngữ “Extension” nhằm mục tiêu mở rộng giáo dục đến người dân, do vậy “Extension” được hiều với nghĩa là triển khai, mở rộng, phổ biến, phô cập, làm lan tuyền Nếu được ghép với từ “Agricultura” thành “Agricultura Extension” thì dịch là khuyến nông và hiện nay đôi khi chỉ nói Extension người ta cũng hiểu nó là khuyến nông. Khuyến nông được tổ chức bằng nhiều cách khác nhau và phục vụ nhiều mục đích có quy mô khác nhau. Vì vậy khuyến nông là một thuật ngữ khó định nghĩa được một cách chính xác, nó thay đổi tùy theo lợi ích mà nó mang lại. Dưới đây là một số định nghĩa khuyến nông khác nhau: Khuyến nông được định nghĩa như là một tiến trình của việc lôi kéo quần chúng tham gia vào việc trồng và quản lý cây trồng một cách tự nguyện.
Khuyến nông khuyến lâm được xem như một tiến trình của việc hòa nhập các kiến thức khoa học kỹ thuận hiện đại, các quan điểm kỹ năng để giải quyết cái gì cần làm, cách thức trên cơ sở cộng đồng địa phương sử dụng các nguồn tài nguyên tại chỗ với sự trợ giúp từ bên ngoài để có khả năng vượt qua các trở ngại gặp phải. Khuyến nông khuyến lâm là sự giao tiếp thông tin tỉnh táo nhằm giúp nông dân hình thành các ý kiến hợp lý và tạo ra các quyết định đúng đắn[15]. Khuyến nông khuyến lâm là làm việc với nông dân, lắng nghe những khó khăn, các nhu cầu và giúp họ tự quyết định lấy vấn đề chính của họ. Khuyến nông là một từ tổng quát để chỉ tất cả các công việc có liên quan đến sự nghiệp phát triển nông thôn, đó là một hệ giáo dục ngoài nhà trường, trong đó có cả người già và trẻ em học bằng cách thực hành[18].
Qua rất nhiều khái niệm trên chúng ta có thể tóm lại và có thể hiểu khuyến nông theo hai nghĩa: Khuyến nông hiểu the nghĩa rộng: Khuyến nông là khái niệm chung để chỉ tất cả các hoạt động hỗ trợ sự nghiệp xây dựng và phát triển nông thôn. 5 Khuyến nông theo nghĩa hẹp: Khuyến nông là một tiến trình giáo dục không chính thức mà đối tượng của nó là nông dân. Tiến trình này đem đến cho nông dân những thông tin và những lời khuyên nhằm giúp họ giải quyết những vấn đề hoặc những khó khăn trong cuộc sống. Khuyến nông hỗ trợ phát triển các hoạt động sản xuất nâng cao hiệu quả canh tác để không ngừng cải thiện chất lượng cuộc sống của nông dân và gia đình họ [8].
Khuyến nông được định nghĩa như là một công tác tổ chức, thiết kế để cải thiện điều kiện sinh sống của người dân, các bà nội trợ và những người khác trong nông thôn, bằng cách dạy cho họ thực hiện tốt hơn, cải thiện phương pháp và cách làm đồng áng, công việc nội trợ và có cuộc sống cộng đồng tốt hơn. Khuyến nông được tiến hành bất cứ ở đâu mà con người hiện diện và bất cứ cái gì họ cần. Tất cả những kết quả đạt được của khuyến nông là giúp cho gia đình nông dân đạt được một đời sống tốt hơn, trở nên năng động hơn và là những thành viên tích cực trong cộng đồng. Khuyến nông sẽ rộng và thay đổi tuỳ theo lợi ích mà nó phục vụ cho con người, đó là một chương trình giáo dục cho dân chúng dựa trên nhu cầu của họ và giải quyết các vấn đề cơ sở tự lực ở đâu có sự giúp đỡ của các cơ quan khác để giải quyết các vấn đề của nông thôn, thì khuyến nông sẽ cung cấp các thông tin hướng dẫn sử dụng giúp đỡ đó.
Vai trò, mục tiêu, của khuyến nông đối với phát triển nông thôn ở Việt Nam 2. Vai trò của khuyến nông 2. Vai trò của công tác khuyến nông * Vai trò trong chuyển giao công nghệ Hiện nay, phương thức chuyển giao KHCN đến nông dân được áp dụng phổ biến là tổ chức xây dựng mô hình sản xuất có hiệu quả. Để nhân rộng những mô hình này.
Đồng thời, xây dựng mô hình trình diễn ứng dụng KHCN tiến bộ để phổ biến cho người dân học hỏi, làm theo. Đây cũng là con đường ngắn nhất đưa kết quả nghiên cứu từ các cơ sở nghiên cứu đến đồng ruộng. Thông qua các buổi tập huấn người CBKN có thể chuyển giao trực tiếp KHCN đến với nông dân. Hoặc thông qua các phương tiện thông tin đại chúng như: sách, báo, đài, tivi,…để chuyển giao KHCN đến với nông dân.
6 Nhà NC Viện Khuyến Nông dân NC Nông Trường ÐH Hình 2.