Luận văn tốt nghiệp đánh giá thực trạng và đề xuất các giải pháp nhằm cải thiện sinh kế cho các hộ nông dân tại xã đông hà huyện quản bạ tỉnh hà giang

Luận văn phân tích thực trạng sinh kế nông dân tại xã Đông Hà, huyện Quản Bạ, tỉnh Hà Giang và đề xuất giải pháp cải thiện hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Thanh Tùng
• Người hướng dẫn: Th.S Đỗ Hoàng Sơn
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp
• Đề tài: Cải thiện sinh kế cho nông dân tại xã Đông Hà, huyện Quản Bạ, Hà Giang
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 1.3.1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học
• 1.3.2. Ý nghĩa lí luận
• 1.3.3. Ý nghĩa thực tiễn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 1.1. Cơ sở lí luận khi tiếp cận vấn đề nghiên cứu
• 1.1.1. Các khái niệm liên quan
• 1.1.2. Khái niệm sinh kế
• 1.1.3. Khái niệm tiếp cận sinh kế
• 1.1.4. Khái niệm sinh kế bền vững
• 1.1.5. Khái niệm chiến lược sinh kế
• 1.1.6. Nguồn vốn sinh kế
• 1.1.6.1. Vốn tự nhiên
• 1.1.6.2. Vốn con người
• 1.1.6.3. Vốn xã hội
• 1.1.6.4. Vốn vật chất
• 1.1.6.5. Vốn tài chính
• 1.1.7. Các lí thuyết áp dụng
• 1.1.7.1. Quan điểm chiến lược phát triển bền vững
• 2. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3. DỰ KIẾN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm địa bàn xã Đông Hà – huyện Quản Bạ
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.2. Điều kiện kinh tế xã hội
• 3.2. Nguồn lực hoạt động sinh kế của người dân tại xã Đông Hà
• 3.2.1. Nguồn nhân lực của các hộ nông dân trên địa bàn xã Đông Hà
• 3.2.2. Nguồn lực xã hội
• 3.2.3. Nguồn lực đất đai
• 3.2.4. Nguồn vốn vật chất
• 3.2.5. Nguồn vốn tài chính
• 3.3. Ứng dụng các hoạt động sinh kế và thu nhập của người dân Xã Đông Hà, huyện Quản Bạ, tỉnh Hà Giang hiện nay
• 3.3.1. Ứng dụng các hoạt động sinh kế và thu nhập của các hộ dân
• 3.3.2. Đánh giá sự thay đổi sinh kế của các hộ dân
• 3.3.3. Chiến lược sinh kế của các hộ dân
• 3.3.4. Đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến sinh kế hộ nông dân trên địa bàn xã Đông Hà, huyện Quản Bạ, tỉnh Hà Giang
• 3.3.4.1. Đặc điểm tự nhiên, địa hình
• 3.3.4.2. Đặc điểm về thị trường
• 3.3.4.3. Nhận thức, trình độ và tập quán của người dân
• 3.3.4.4. Khuyến nông và đào tạo nghề
• 3.3.4.5. Cơ chế chính sách
• 3.3.4.6. Biến đổi khí hậu và mùa vụ
• 3.3.4.7. Hệ thống thông tin và vai trò của các tổ chức xã hội
• 3.4. Hệ thống tín dụng và các dịch vụ công
• 4. CÁC GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN SINH KẾ BỀN VỮNG, NÂNG CAO ĐỜI SỐNG VẬT CHẤT CHO NGƯỜI DÂN XÃ ĐÔNG HÀ
• 4.1. Quan điểm định hướng chiến lược sinh kế bền vững
• 4.2. Các giải pháp khả thi trong lựa chọn sinh kế bền vững cho người dân xã Đông Hà
• 4.2.1. Giải pháp nâng cao về nguồn lực con người
• 4.2.2. Cải thiện nguồn lực xã hội
• 4.2.3. Cải thiện tổ chức, định chế, chính sách
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Đánh giá thực trạng sinh kế nông dân tại xã Đông Hà

Tại xã Đông Hà, huyện Quản Bạ, tỉnh Hà Giang, sinh kế nông dân đang gặp nhiều khó khăn do điều kiện tự nhiên khắc nghiệt và hạn chế về nguồn lực. Đặc điểm địa hình đồi núi, khí hậu không ổn định đã ảnh hưởng lớn đến hoạt động nông nghiệp bền vững. Nguồn lực đất đai hạn chế, cùng với việc thiếu thông tin và kỹ năng canh tác hiện đại, đã dẫn đến năng suất thấp và thu nhập không ổn định cho các hộ nông dân. Theo số liệu khảo sát, thu nhập bình quân của hộ nông dân tại đây chỉ đạt khoảng 30 triệu đồng/năm, thấp hơn nhiều so với mức trung bình của tỉnh. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có các giải pháp cải thiện sinh kế nhằm nâng cao đời sống cho người dân. Việc đánh giá thực trạng sinh kế không chỉ giúp nhận diện những khó khăn mà còn mở ra hướng đi cho các chương trình hỗ trợ phát triển nông thôn.

1.1. Nguồn lực và điều kiện tự nhiên

Điều kiện tự nhiên tại xã Đông Hà có ảnh hưởng lớn đến kinh tế nông thôn. Địa hình đồi núi, đất đai không đồng đều, cùng với khí hậu thất thường đã tạo ra nhiều thách thức cho sản xuất nông nghiệp. Nguồn nước tưới tiêu không ổn định, đặc biệt trong mùa khô, đã làm giảm năng suất cây trồng. Hơn nữa, việc thiếu các phương tiện sản xuất hiện đại và kỹ thuật canh tác tiên tiến đã khiến cho người nông dân không thể tối ưu hóa sản xuất. Để cải thiện tình hình, cần có sự đầu tư vào cơ sở hạ tầng, như hệ thống tưới tiêu và các chương trình đào tạo nông dân về kỹ thuật canh tác mới. Điều này không chỉ giúp tăng năng suất mà còn tạo ra sự bền vững cho sinh kế nông dân trong tương lai.

II. Các giải pháp cải thiện sinh kế cho nông dân

Để cải thiện sinh kế cho nông dân tại xã Đông Hà, cần triển khai một số giải pháp đồng bộ. Trước hết, việc hỗ trợ nông dân thông qua các chương trình đào tạo nghề và chuyển giao công nghệ là rất cần thiết. Các tổ chức chính phủ và phi chính phủ có thể phối hợp để tổ chức các khóa học về kỹ thuật canh tác hiện đại, giúp nông dân nâng cao năng lực sản xuất. Thứ hai, cần phát triển các mô hình hợp tác xã nông nghiệp để tạo ra sức mạnh tập thể trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Hợp tác xã sẽ giúp nông dân tiếp cận dễ dàng hơn với thị trường, đồng thời giảm thiểu rủi ro trong sản xuất. Cuối cùng, việc tăng cường đầu tư vào cơ sở hạ tầng như đường giao thông, hệ thống tưới tiêu cũng là yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp.

2.1. Đào tạo và chuyển giao công nghệ

Đào tạo và chuyển giao công nghệ cho nông dân là một trong những giải pháp quan trọng nhất để cải thiện sinh kế. Các chương trình đào tạo cần tập trung vào việc cung cấp kiến thức về kỹ thuật canh tác mới, quản lý sản xuất và tiếp thị sản phẩm. Việc áp dụng công nghệ mới không chỉ giúp tăng năng suất mà còn giảm thiểu chi phí sản xuất. Hơn nữa, các tổ chức có thể hỗ trợ nông dân trong việc xây dựng thương hiệu cho sản phẩm địa phương, từ đó nâng cao giá trị sản phẩm và thu nhập cho nông dân. Sự kết hợp giữa đào tạo và thực hành sẽ tạo ra những thay đổi tích cực trong kinh tế nông thôn.

III. Đánh giá tác động của các giải pháp

Việc triển khai các giải pháp nhằm cải thiện sinh kế cho nông dân tại xã Đông Hà cần được đánh giá thường xuyên để đảm bảo tính hiệu quả. Các chỉ số như thu nhập, năng suất cây trồng, và mức độ hài lòng của nông dân sẽ là những tiêu chí quan trọng để đánh giá tác động của các chương trình hỗ trợ. Ngoài ra, cần có sự tham gia của cộng đồng trong quá trình đánh giá để đảm bảo rằng các giải pháp được thực hiện phù hợp với nhu cầu thực tế của người dân. Sự phản hồi từ nông dân sẽ giúp điều chỉnh các chương trình hỗ trợ, từ đó nâng cao hiệu quả và tính bền vững của các hoạt động phát triển. Đánh giá tác động không chỉ giúp cải thiện các chương trình hiện tại mà còn là cơ sở để xây dựng các chính sách hỗ trợ trong tương lai.

3.1. Chỉ số đánh giá hiệu quả

Các chỉ số đánh giá hiệu quả của các giải pháp cải thiện sinh kế cần được xác định rõ ràng. Chỉ số thu nhập bình quân của hộ nông dân, tỷ lệ hộ nghèo, và mức độ tiếp cận các dịch vụ xã hội sẽ là những tiêu chí quan trọng. Việc theo dõi và đánh giá thường xuyên sẽ giúp các cơ quan chức năng nắm bắt được tình hình thực tế và có những điều chỉnh kịp thời. Hơn nữa, việc công khai kết quả đánh giá sẽ tạo ra sự minh bạch và trách nhiệm trong việc thực hiện các chương trình hỗ trợ, từ đó nâng cao niềm tin của người dân vào các chính sách phát triển.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Nghiên cứu sinh kế bền vững là một trọng tâm trong các chính sách phát triển nông nghiệp và nông thôn tại Việt Nam, nơi có hơn 70% dân số sinh sống ở khu vực nông thôn và gần 70% lực lượng lao động hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp. Toàn bộ khu vực nông thôn cả nước có khoảng 13 triệu hộ gia đình, trong đó hơn 11 triệu hộ chuyên làm nông nghiệp. Tại các địa bàn miền núi, trình độ dân trí và tập quán canh tác của người dân còn nhiều hạn chế, dẫn tới năng suất lao động chưa cao, thu nhập bấp bênh và tỷ lệ hộ nghèo còn tồn tại ở mức cao. Người dân vùng cao gặp nhiều rào cản trong việc tiếp cận các nguồn lực sản xuất then chốt như vốn tài chính, thông tin khoa học kỹ thuật và cơ sở vật chất hạ tầng.

Tại xã Đông Hà, huyện Quản Bạ, tỉnh Hà Giang, các hoạt động sinh kế mới đã từng bước hình thành và mang lại hiệu quả kinh tế phù hợp với điều kiện tự nhiên địa phương. Tuy nhiên, việc đánh giá thực trạng các nguồn lực sinh kế và thu nhập của nông hộ tại đây là yêu cầu cấp thiết nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho việc nhân rộng các mô hình kinh tế giảm nghèo hiệu quả.

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thanh Tùng (Chuyên ngành Kinh tế nông nghiệp, Khoa Kinh tế và PTNT, Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên, năm 2019) xác định các mục tiêu, nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu cụ thể như sau:

Mục tiêu nghiên cứu:

1. Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội tác động đến hoạt động sinh kế của người dân tại xã Đông Hà.
2. Phân tích các hoạt động sinh kế và nguồn thu nhập từ các hoạt động sinh kế của người dân xã Đông Hà.
3. Đề xuất các giải pháp phát triển sinh kế bền vững, nâng cao đời sống vật chất cho người dân địa phương.

Câu hỏi nghiên cứu được văn bản đặt ra gồm 7 câu hỏi:

1. Các hoạt động sinh kế của người dân bao gồm những hoạt động gì?
2. Những nguồn vốn sinh kế mà người dân có được trong hoạt động sinh kế là gì?
3. Những yếu tố nào tác động đến hoạt động sinh kế của người dân và mức độ ảnh hưởng ra sao?
4. Hiệu quả của các hoạt động sinh kế mang lại cho người dân như thế nào?
5. Thu nhập của người dân từ các hoạt động sinh kế đạt mức nào?
6. Khả năng chống chọi với những biến động bên ngoài tác động đến sinh kế của người dân ra sao?
7. Những khó khăn người dân gặp phải trong hoạt động sinh kế là gì?

Giả thuyết nghiên cứu:

• Các hoạt động sinh kế của người dân xã Đông Hà nhìn chung có tính ổn định, góp phần cải thiện đời sống người dân.
• Việc lựa chọn hoạt động sinh kế chịu sự chi phối mạnh mẽ của các nguồn vốn sinh kế (tự nhiên, con người, tài chính, xã hội), trong đó nguồn vốn con người và nguồn vốn tài chính giữ vai trò tác động lớn nhất.
• Việc xây dựng chiến lược sinh kế bền vững cho người dân vùng cao đòi hỏi sự hỗ trợ trực tiếp từ Nhà nước và các tổ chức xã hội.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động sinh kế, tình hình sản xuất trồng trọt, chăn nuôi và các hoạt động phi nông nghiệp của các hộ dân.
• Khách thể nghiên cứu: Các hộ gia đình nông dân cùng hoạt động sinh kế của họ tại xã Đông Hà.
• Phạm vi không gian: 4 thôn đại diện thuộc xã Đông Hà, huyện Quản Bạ, tỉnh Hà Giang (gồm thôn Thống Nhất, thôn Nà Sài, thôn Sang Phàng và thôn Cốc Mạ).
• Phạm vi thời gian: Thu thập và thực hiện nghiên cứu từ ngày 13/8/2018 đến ngày 23/12/2018; các số liệu thống kê thứ cấp được thu thập trong giai đoạn 2015 - 2018.

---

Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Khóa luận tiếp cận vấn đề sinh kế nông hộ dựa trên hệ thống lý thuyết xã hội học và kinh tế nông nghiệp đã được chuẩn hóa trên thế giới và tại Việt Nam:

Khung lý thuyết và khái niệm áp dụng:

• Khung phân tích sinh kế bền vững (SLA) của Bộ Phát triển Quốc tế Anh (DFID): Khóa luận vận dụng mô hình ngũ giác vốn sinh kế gồm 5 nguồn lực chính: Vốn con người (Human capital), Vốn xã hội (Social capital), Vốn tự nhiên/đất đai (Natural capital), Vốn vật chất (Physical capital) và Vốn tài chính (Financial capital), đặt trong mối tương tác với bối cảnh tổn thương (xu hướng kinh tế - môi trường, biến động thời vụ, rủi ro thiên tai), các thể chế chính sách và chiến lược sinh kế nhằm đạt tới kết quả sinh kế (thu nhập cao hơn, bảo đảm an ninh lương thực, nâng cao chất lượng cuộc sống).
• Các định nghĩa học thuật về sinh kế: Tác giả dẫn chiếu khái niệm sinh kế bền vững từ Báo cáo Brundtland (1987), Chambers và Conway (1992), Scoones (1998) và Wallmann (1984).
• Thuyết Cấu trúc chức năng (Structural Functionalism): Khởi xướng bởi Émile Durkheim và Herbert Spencer, được áp dụng để phân tích xã Đông Hà như một chỉnh thể hệ thống xã hội thống nhất, trong đó các tổ chức đoàn thể, chính quyền và từng hộ gia đình thực hiện các chức năng liên kết chặt chẽ nhằm duy trì sự ổn định và vận động của cộng đồng.
• Thuyết Lựa chọn hợp lý (Rational Choice Theory): Được sử dụng để giải thích hành vi và quyết định của nông dân khi cân nhắc, phân bổ các nguồn lực khan hiếm để tối ưu hóa lợi ích kinh tế và giảm thiểu rủi ro sinh kế.
• Khái niệm về kinh tế hộ và hộ nông dân: Dẫn luận quan điểm của Frank Ellis, Đào Thế Tuấn (1997), Lê Đình Thắng (1993), Dương Văn Sơn và Nguyễn Trường Kháng (2010), Raul Ituna.

Phương pháp nghiên cứu:

• Thu thập số liệu thứ cấp: Báo cáo kinh tế - xã hội, thống kê nông nghiệp từ UBND xã Đông Hà giai đoạn 2015 - 2018, tài liệu từ Thư viện Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành.
• Thu thập số liệu sơ cấp: Điều tra trực tiếp bằng bảng hỏi cấu trúc kết hợp phương pháp quan sát thực địa. Mẫu khảo sát gồm 60 hộ gia đình, được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu phi ngẫu nhiên có điều kiện, phân bổ đồng đều tại 4 thôn: Thống Nhất (15 hộ), Nà Sài (15 hộ), Sang Phàng (15 hộ) và Cốc Mạ (15 hộ).
• Phương pháp xử lý và phân tích dữ liệu: Thống kê mô tả, tổng hợp bảng số liệu, so sánh cơ cấu và phân tích tỷ lệ phần trăm bằng phần mềm Microsoft Excel.

---

Nội dung chính theo từng chương

Mở đầu

Phần Mở đầu thiết lập tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu về sinh kế nông hộ vùng núi cao, xác định mục tiêu chung và 3 mục tiêu cụ thể, xác lập 7 câu hỏi nghiên cứu cùng 3 giả thuyết khoa học. Tác giả chỉ rõ ý nghĩa học thuật trong việc bổ sung cứ liệu thực nghiệm về mô hình sinh kế nông thôn miền núi, đồng thời nêu rõ ý nghĩa thực tiễn trong việc cung cấp giải pháp giảm nghèo cho địa phương.

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn

Chương 1 hệ thống hóa các lý thuyết nền tảng về sinh kế và kinh tế hộ. Tác giả phân tích chi tiết cấu trúc khung sinh kế của DFID, bản chất của 5 nguồn vốn sinh kế và các yếu tố cấu thành. Chương này cũng phân định rõ ràng các khái niệm về thu nhập (thu nhập từ lao động, thu nhập tài chính, thu nhập trực tiếp, thu nhập gián tiếp qua phân phối lại), phân loại hộ nông thôn (giàu, khá, trung bình, cận nghèo, nghèo) và tổng quan các công trình nghiên cứu sinh kế của các tác giả trong và ngoài nước.

Chương 2: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Chương 2 mô tả chi tiết phương pháp luận nghiên cứu xã hội học nông nghiệp. Tác giả xác lập khung phân tích với các biến độc lập (5 nguồn vốn sinh kế), biến can thiệp (chính sách, thể chế, rủi ro thời vụ) và biến phụ thuộc (hoạt động sinh kế, mức thu nhập, an ninh đời sống). Quy trình chọn mẫu 60 hộ tại 4 thôn thuộc xã Đông Hà và các bước xử lý số liệu sơ cấp trên bảng tính Excel được quy chuẩn rõ ràng.

Chương 3: Kết quả nghiên cứu

Đặc điểm địa bàn nghiên cứu xã Đông Hà

• Điều kiện tự nhiên và nhân khẩu: Xã Đông Hà có quy mô dân số 2.913 người với 689 hộ và 1.926 lao động (lao động nông nghiệp chiếm chủ yếu). Cơ cấu dân tộc gồm: người H'Mông chiếm đa số (60%), người Dao chiếm 14%, người Tày chiếm 11%, còn lại là các dân tộc Hoa, Nùng, Giáy. Địa hình chia làm hai dạng: vùng núi cao (500 - 1000m) gồm toàn bộ thôn Cốc Mạ, một phần thôn Thống Nhất và Nà Sài có độ dốc lớn; vùng thung lũng núi thấp (<500m) gồm thôn Sang Phàng và các khu vực ven sông Miện (chảy qua xã dài 15 km) có đất đai phì nhiêu, nguồn nước tưới ổn định. Khí hậu chia thành mùa khô (tháng 11 đến tháng 4 năm sau, nhiệt độ bình quân 13,6°C, lượng mưa thấp 44,8 mm/tháng gây thiếu nước) và mùa mưa (tháng 5 đến tháng 10, nhiệt độ bình quân 19,5°C, lượng mưa bình quân 246 mm/tháng, tập trung vào tháng 6 - 8 thường gây lũ lụt và xói mòn đất dốc).
• Tình hình sản xuất nông nghiệp toàn xã: Diện tích trồng lúa duy trì 99 ha giai đoạn 2015 - 2017, năng suất tăng từ 56,12 tạ/ha (sản lượng 505 tấn năm 2015) lên 59,26 tạ/ha (sản lượng 586,67 tấn năm 2017) nhờ sử dụng các giống lai như Kim Ưu 725, Cương Ưu 725, Nhị Ưu 838. Diện tích ngô ổn định từ 100 - 102 ha, năng suất 46 - 48 tạ/ha, sản lượng đạt 469,2 - 481,23 tấn. Cây thực phẩm gồm lạc (11 - 13 ha, năng suất 18 tạ/ha, sản lượng 19,8 - 23,4 tấn) và đậu tương (15 - 16 ha, năng suất 15 tạ/ha, sản lượng 22,5 - 24 tấn).
• Chăn nuôi và dịch vụ: Năm 2018, tổng đàn đại gia súc đạt 1.094 con (trâu 612 con, bò 482 con), đàn lợn 1.700 con, đàn dê 75 con, gia cầm 11.000 con và 383 tổ ong. Toàn xã có 10,5% số hộ tham gia sản xuất tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ, trong khi 89,5% số hộ thuần nông. Xã hoàn thành phổ cập giáo dục các cấp (tỷ lệ huy động trẻ vào lớp 1 đạt 100%, duy trì sĩ số THCS đạt 100%), đạt chuẩn bộ tiêu chí quốc gia về y tế với 100% số hộ có nhà vệ sinh và tỷ lệ tăng dân số tự nhiên giảm còn 1,22%. Xã đã đón nhận danh hiệu đạt chuẩn Nông thôn mới vào năm 2017.

Thực trạng 5 nguồn lực sinh kế của 60 hộ điều tra

1. Nguồn nhân lực: Trong 60 hộ điều tra, 53 chủ hộ là nam giới (88,33%) và 7 chủ hộ là nữ giới (11,67%). Tuổi bình quân của chủ hộ là 46,42 tuổi (cao nhất tại Nà Sài 48,65 tuổi; thấp nhất tại Thống Nhất 43,8 tuổi). Số nhân khẩu bình quân đạt 3,83 người/hộ (Sang Phàng cao nhất 4,26 người/hộ; Cốc Mạ thấp nhất 3,25 người/hộ). Tỷ lệ lao động bình quân đạt 2,82 người/hộ (chiếm 73,63%), số người phụ thuộc là 1,01 người/hộ (chiếm 26,37%). Tổng số lao động của 60 hộ là 226 người, phân bổ: 162 lao động làm nông nghiệp (71,68%), 53 lao động làm thuê/tự do (23,45%), 5 lao động công tác tại cơ quan nhà nước và 6 lao động buôn bán tại nhà. Trình độ học vấn của lực lượng lao động tập trung chủ yếu ở cấp THCS (58,3%), tiếp đến là THPT (23,8%), trình độ trung cấp/cao đẳng/đại học chiếm 9,6%.
2. Nguồn lực xã hội: Mức độ tham gia các tổ chức đoàn thể rất cao: Hội Nông dân đạt 83,33% (50/60 hộ), Hội Phụ nữ đạt 56,66% (49 hộ), Đoàn Thanh niên đạt 26,66% (16 hộ), Hội Người cao tuổi đạt 20,00% (12 hộ), Hợp tác xã/hội nuôi trồng thủy sản đạt 20,00% (12 hộ), Hội Cựu chiến binh đạt 8,33% (5 hộ).
3. Nguồn lực đất đai: Đất sản xuất nông nghiệp giữ vai trò chủ đạo ở cả 4 thôn. Diện tích đất vườn và đất ở dao động từ 787,5 m²/hộ đến 905,5 m²/hộ. Thôn Thống Nhất có diện tích đất sản xuất nông nghiệp cao nhất (2.155 m²/hộ). Nuôi trồng thủy sản tập trung lớn nhất tại thôn Nà Sài (651,3 m²/hộ). Đất dành cho thương mại - dịch vụ xuất hiện nhiều nhất tại thôn Sang Phàng (60,5 m²/hộ) và Thống Nhất (40,5 m²/hộ), trong khi thôn Cốc Mạ hoàn toàn không có đất sản xuất phi nông nghiệp.
4. Nguồn vốn vật chất: Tổng đầu tư cơ sở vật chất bình quân/hộ/năm đạt mức cao nhất tại thôn Sang Phàng với 90,0 triệu đồng, tiếp theo là Thống Nhất (84,03 triệu đồng), Nà Sài (73,0 triệu đồng) và thấp nhất tại Cốc Mạ (39,0 triệu đồng). Các hạng mục đầu tư gồm máy móc nông nghiệp (Thống Nhất dẫn đầu với 30,0 triệu đồng/hộ), phương tiện đi lại/vận tải (Sang Phàng đạt 15,83 triệu đồng/hộ), nhà xưởng và máy móc tiểu thủ công nghiệp.
5. Nguồn vốn tài chính và thu nhập:
   • Tiếp cận tín dụng: Có 20/60 hộ (33,33%) vay vốn tín dụng (Sang Phàng 8 hộ, Thống Nhất 6 hộ, Nà Sài 4 hộ, Cốc Mạ 2 hộ), 40 hộ còn lại (66,66%) tự chủ nguồn vốn. Nguồn vay chủ yếu từ ngân hàng chính sách, Agribank (15 hộ) và các tổ chức đoàn thể (5 hộ), mục đích chính là mở rộng sản xuất và phát triển ngành nghề.
   • Mức thu nhập và chi tiêu: Thu nhập bình quân đạt 62,375 triệu đồng/hộ/năm. Thống Nhất có thu nhập cao nhất (75,0 triệu đồng), tiếp theo là Sang Phàng (73,0 triệu đồng), Nà Sài (59,5 triệu đồng) và Cốc Mạ thấp nhất (42,0 triệu đồng). Về cơ cấu sử dụng thu nhập: chi tiêu sinh hoạt chiếm 21,125 triệu đồng/hộ (33,87%), tái đầu tư phát triển kinh tế chiếm 21,525 triệu đồng/hộ (34,51%), chi phí khác chiếm 10,225 triệu đồng/hộ (16,39%) và tiết kiệm tích lũy đạt 7,625 triệu đồng/hộ (12,22%).
   • Cơ cấu nguồn thu: Nguồn thu bình quân theo khảo sát đạt 61,99 triệu đồng/hộ/năm. Nguồn thu phi nông nghiệp đóng góp trung bình 9,78 triệu đồng/hộ (Thống Nhất cao nhất đạt 18,25 triệu đồng/hộ, Cốc Mạ thấp nhất đạt 4,50 triệu đồng/hộ). Thu từ thủy sản bình quân 8,76 triệu đồng/hộ (riêng Nà Sài đạt 15,80 triệu đồng/hộ). Hoạt động lâm nghiệp chưa tạo ra thu nhập trực tiếp cho các hộ mẫu do thuộc diện giao khoán tổ chức quản lý.

Đánh giá sự thay đổi và chiến lược sinh kế

• Người dân đánh giá điều kiện sinh kế chuyển biến rất tích cực: 100% hộ đánh giá hệ thống y tế tốt lên, 95% đánh giá trường học tốt lên, 75% đánh giá hệ thống điện tốt lên, 70,05% đánh giá đường giao thông tốt lên.
• Định hướng điều chỉnh chiến lược sinh kế tương lai của 60 hộ: 78,67% hộ (47/60) dự định thay đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi; 68,33% hộ (41/60) định hướng đi làm thuê tạo thêm thu nhập; 51,66% hộ (31/60) muốn mở rộng quy mô sản xuất; 46,67% hộ (28/60) lựa chọn mô hình kinh tế kết hợp Vườn - Ao - Chuồng (VAC); 13,33% hộ (8/60) có kế hoạch giảm diện tích trồng trọt kém hiệu quả.

Các giải pháp phát triển sinh kế bền vững, nâng cao đời sống vật chất cho người dân xã Đông Hà

Khóa luận xây dựng 3 nhóm giải pháp can thiệp khả thi:

1. Nâng cao nguồn lực con người: Tăng cường đào tạo nghề ngắn hạn, tập huấn chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật trồng trọt - chăn nuôi, hướng dẫn sử dụng phân bón cân đối (đa - trung - vi lượng kết hợp phân hữu cơ), phòng chống dịch bệnh gia súc có kiểm soát.
2. Cải thiện nguồn lực xã hội và thị trường: Phát huy vai trò của các tổ chức đoàn thể (Hội Nông dân, Hội Phụ nữ) trong việc cung cấp thông tin thị trường, hỗ trợ liên kết tiêu thụ nông sản hàng hóa đặc trưng (rau sạch trái vụ chất lượng cao), kết nối các hợp tác xã chế biến và dịch vụ du lịch trải nghiệm.
3. Hoàn thiện tổ chức, định chế và chính sách: Đẩy nhanh tiến độ kiên cố hóa kênh mương và đường nội đồng; mở rộng chính sách tín dụng ưu đãi cho các hộ có phương án sản xuất mới; quy hoạch chuyển đổi linh hoạt đất nông nghiệp kém hiệu quả sang phát triển thương mại, dịch vụ nông thôn.

---

Kết quả và đóng góp

Bảng tổng hợp số liệu sinh kế tại 4 thôn khảo sát (Năm 2018)

Chỉ tiêu phân tích	Đơn vị	Thôn Thống Nhất	Thôn Nà Sài	Thôn Sang Phàng	Thôn Cốc Mạ	Toàn bộ mẫu ($n=60$)
Quy mô mẫu điều tra	Hộ	15	15	15	15	60
Tỷ lệ chủ hộ là nam	%	86,67	73,33	93,33	100,00	88,33
Tuổi bình quân chủ hộ	Tuổi	43,80	48,65	46,80	45,70	46,42
Số nhân khẩu bình quân	Người/hộ	3,85	3,43	4,26	3,25	3,83
Số lao động bình quân	Người/hộ	2,65	2,57	3,26	2,80	2,82
Tổng đầu tư vật chất BQ	Tr.đồng/hộ	84,03	73,00	90,00	39,00	71,51
Tỷ lệ hộ tiếp cận vốn vay	%	40,00	26,67	53,33	13,33	33,33
Thu nhập bình quân/năm	Tr.đồng/hộ	75,00	59,50	73,00	42,00	62,375
Mức tiết kiệm bình quân	Tr.đồng/hộ	7,50	8,00	10,00	5,00	7,625
Thu nhập từ thủy sản BQ	Tr.đồng/hộ	7,80	15,80	5,63	5,80	8,76
Thu nhập phi nông nghiệp BQ	Tr.đồng/hộ	18,25	10,30	6,05	4,50	9,78

Đóng góp của công trình nghiên cứu

• Về mặt học thuật: Vận dụng thành công khung phân tích sinh kế bền vững DFID vào phân tích định lượng thực trạng nông hộ tại một xã miền núi thuộc huyện Quản Bạ, tỉnh Hà Giang; làm rõ mối quan hệ giữa các thành tố nguồn vốn và sự phân hóa thu nhập giữa các dạng địa hình (vùng thung lũng ven sông Miện như Thống Nhất, Sang Phàng so với vùng núi cao dốc đứng như Cốc Mạ).
• Về mặt thực tiễn: Cung cấp hệ thống dữ liệu chi tiết về năng suất cây trồng (lúa đạt 59,26 tạ/ha, ngô 48 tạ/ha), cơ cấu đàn gia súc (1.094 con) và tỷ lệ tham gia đoàn thể xã hội tại cơ sở; đề xuất các giải pháp kỹ thuật và thể chế có tính ứng dụng cao nhằm hỗ trợ chính quyền địa phương duy trì chuẩn Nông thôn mới và thúc đẩy sinh kế bền vững.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế về dung lượng mẫu và phương pháp chọn mẫu: Khóa luận khảo sát 60 hộ gia đình tại 4 thôn bằng phương pháp chọn mẫu phi ngẫu nhiên có điều kiện. Mặc dù phản ánh được các nét đặc thù của địa phương, kích thước mẫu còn khiêm tốn và chưa áp dụng chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng để nâng cao tính đại diện thống kê cho toàn bộ 689 hộ trong xã.
• Hạn chế về phạm vi thời gian: Đợt khảo sát sơ cấp diễn ra từ tháng 8 đến tháng 12 năm 2018, chưa theo dõi được chuỗi biến động sinh kế và thu nhập nông hộ qua nhiều mùa vụ liên tiếp hoặc đa thời gian.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu so sánh sinh kế giữa các xã có điều kiện tự nhiên khác nhau trên địa bàn Công viên Địa chất Toàn cầu Cao nguyên đá Đồng Văn; phân tích sâu hơn tác động định lượng của biến đổi khí hậu, hiện tượng khô hạn mùa khô và lũ lụt ven sông Miện đến cấu trúc rủi ro sinh kế của đồng bào dân tộc thiểu số.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng thụ hưởng học thuật: Sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu viên các chuyên ngành Kinh tế nông nghiệp, Phát triển nông thôn, Xã hội học nông thôn, Quản lý tài nguyên và Địa lý kinh tế có thể sử dụng khóa luận như một nghiên cứu điển hình về cách thức vận dụng khung sinh kế DFID kết hợp lý thuyết lựa chọn hợp lý trong phân tích kinh tế hộ.
• Nội dung có giá trị tham khảo cao:
  • Khung bảng hỏi và phương pháp tiếp cận điều tra 5 nguồn vốn sinh kế tại địa bàn miền núi.
  • Bảng tổng hợp số liệu chi tiết về năng suất cây trồng, đầu tư máy móc, phân bổ chi tiêu và cơ cấu nguồn thu nhập của các nhóm hộ tại xã Đông Hà.
  • Hệ thống giải pháp nâng cao sinh kế gắn liền với chương trình xây dựng Nông thôn mới tại các địa bàn có đông đồng bào dân tộc H'Mông, Dao, Tày sinh sống.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận sử dụng khung lý thuyết nào làm cơ sở phân tích chính và bao gồm những nguồn vốn sinh kế nào?
Khóa luận sử dụng Khung phân tích sinh kế bền vững (SLA) của DFID, kết hợp thuyết cấu trúc chức năng và thuyết lựa chọn hợp lý. Hệ thống phân tích bao gồm 5 nguồn vốn sinh kế: Vốn con người, Vốn xã hội, Vốn tự nhiên (đất đai), Vốn vật chất và Vốn tài chính.

2. Quy mô mẫu điều tra sơ cấp là bao nhiêu và được phân bổ như thế nào?
Nghiên cứu khảo sát 60 hộ gia đình trên địa bàn xã Đông Hà, huyện Quản Bạ, tỉnh Hà Giang. Mẫu được chọn theo phương pháp phi ngẫu nhiên có điều kiện, chia đều cho 4 thôn: Thống Nhất (15 hộ), Nà Sài (15 hộ), Sang Phàng (15 hộ) và Cốc Mạ (15 hộ).

3. Mức thu nhập bình quân của các hộ điều tra đạt bao nhiêu và có sự chênh lệch như thế nào giữa các thôn?
Thu nhập bình quân chung của 60 hộ điều tra năm 2018 đạt 62,375 triệu đồng/hộ/năm. Trong đó, thôn Thống Nhất cao nhất (75,0 triệu đồng/hộ/năm), tiếp theo là thôn Sang Phàng (73,0 triệu đồng/hộ/năm), thôn Nà Sài (59,5 triệu đồng/hộ/năm) và thấp nhất là thôn Cốc Mạ (42,0 triệu đồng/hộ/năm).

4. Cơ cấu sử dụng thu nhập của các hộ nông dân được khảo sát ra sao?
Trong tổng thu nhập bình quân, các hộ sử dụng 34,51% (21,525 triệu đồng) cho tái đầu tư phát triển kinh tế; 33,87% (21,125 triệu đồng) cho chi tiêu sinh hoạt thường ngày; 16,39% (10,225 triệu đồng) cho các chi phí khác và dành 12,22% (7,625 triệu đồng) cho tiết kiệm tích lũy.

5. Định hướng điều chỉnh chiến lược sinh kế trong tương lai được đa số hộ lựa chọn là gì?
Xu hướng được nhiều hộ lựa chọn nhất là thay đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi (78,67% số hộ), tiếp theo là tham gia đi làm thuê để đa dạng hóa nguồn thu (68,33% số hộ), mở rộng quy mô sản xuất (51,66% số hộ) và phát triển mô hình kinh tế kết hợp Vườn - Ao - Chuồng (46,67% số hộ).

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thanh Tùng đã phản ánh toàn diện thực trạng các nguồn lực sinh kế và bức tranh thu nhập của 60 hộ nông dân tại xã Đông Hà, huyện Quản Bạ, tỉnh Hà Giang trong năm 2018. Kết quả nghiên cứu chứng minh rằng hoạt động sản xuất nông nghiệp vẫn giữ vị trí chủ đạo, song mức thu nhập và đầu tư vật chất có sự phân hóa rõ rệt giữa các vùng thung lũng ven sông Miện và khu vực núi cao dốc đứng. Dựa trên khung phân tích DFID, công trình đã đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ về nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, củng cố vốn xã hội và hoàn thiện cơ chế chính sách tín dụng, hạ tầng nhằm hướng tới mục tiêu cải thiện sinh kế bền vững cho đồng bào vùng cao.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1. Cơ sở lí luận khi tiếp cận vấn đề nghiên cứu 1. Các khái niệm liên quan Theo DIFID sinh kế bao gồm 3 thành tố chính: nguồn lực và khả năng con người có được, chiến lược sinh kế và kết quả sinh kế. có quan niệm cho rằng sinh kế không đơn thuần chỉ là vấn đề kiếm sống, kiếm miếng ăn và nơi ở.

Mà nó còn đề cập đến vấn đề tiếp cận các quyền sở hữu, thông tin, kĩ năng, các mối quan hệ…(Wallmann, 1984 trích theo Nông Tuyết Phượng) [4]. Sinh kế cũng được xem như là “sự tập hợp các nguồn lực và khả năng mà con người có được kết hợp với những quyết định và hoạt động mà họ thực thi nhằm để sống cũng như để đạt được các mục tiêu và ước nguyện của họ” (DFID). Về cơ bản các hoạt động sinh kế là do mỗi cá nhân hay hộ gia đình tự quyết định dựa vào năng lực và khả năng của họ và đồng thời chịu tác động của các thể chế chính sách và các mối quan hệ xã hội và mỗi cá nhân và hộ gia đình tự thiết lập trong cộng đồng. * Khái niệm sinh kế Hiện nay có rất nhiều định nghĩa khác nhau về sinh kế.

Theo một số tác giả, sinh kế bao gồm năng lực tiềm tàng, tài sản (bao gồm các nguồn lực vật chất và xã hội như: cửa hàng, nguồn tài nguyên, đường xá, đất đai…) cùng các hoạt động cần thiết để làm phương tiện kiếm sống của con người (Scoones, 1998).[9] Sinh kế của nông hộ là hoạt động kiếm sống của con người, được thể hiện qua hai lĩnh vực chính là nông nghiệp và phi nông nghiệp. Hoạt động nông nghiệp bao gồm: (1) trồng trọt: Lúa, ngô, khoai,sắn, Dong giềng… (2) chăn nuôi: Trâu, bò, lợn, gà, cá,ngựa,dê… (3) lâm nghiệp: Keo,thông,bạch đàn,… Hoạt động phi nông nghiệp ở nông thôn chủ yếu là các dịch vụ, buôn bán và một số ngành nghề khác. Luan van 5 Như vậy, trong phạm vi báo cáo này, sinh kế của người dân nông thôn được hiểu là các hoạt động sản xuất nông nghiệp để nuôi sống cho chính gia đình của họ. Vì vậy, xây dựng kế hoạch chiến lược cải thiện sinh kế chính là việc xây dựng các thí nghiệm trình diễn hiện trường để góp phần cải thiện sinh kế địa phương.

Qua đó, góp phần phát triển kinh tế và xóa đói giảm nghèo. * Khái niệm tiếp cận sinh kế Đây là khái niệm tương đối mới. Nó phản ánh bức tranh tổng hợp các sinh kế của người dân hay cộng đồng, chứ không chỉ theo phương thức truyền thống chú trọng đến một hoặc hai sinh kế. Tiếp cận sinh kế sẽ mang lại cho cộng đồng cũng như những người hỗ trợ từ bên ngoài cơ hội thoát nghèo, thích nghi với điều kiện tự nhiên xã hội và có những thay đổi tốt hơn cho chính họ và cho những thế hệ tiếp theo.

* Khái niệm sinh kế bến vững Khái niệm sinh kế lần đầu tiên được đề cập trong báo cáo Brundland (1987)[7] tại hội nghị thế giới vì môi trường và phát triển. Một sinh kế được cho là bền vững khi con người có thể đố phó và khắc phục được những áp lực và cú sốc. Đồng thời có thể duy trì hoặc nâng cao khả năng và tài sản ở cả hiện tại và trong tương lai mà không gây tổn hại đến cơ sở các nguồn tài nguyên thiên nhiên. Thuật ngữ “sinh kế bền vững” được sử dụng lần đầu tiên như một khái niệm phát triển vào những năm đầu thập niên 90.

Tác giả Chamber và Conway (1992)[6] định nghĩa về sinh kế bền vững như sau: “Sinh kế bền vững bao gồm con người, năng lực và kế sinh nhai, gồm có lương thực, thu nhập và tài sản của họ. Ba khía cạnh tài sản là tài nguyên, dự trữ, và tài sản vô hình như dư nợ và cơ hội. Sinh kế bền vững khi nó bao gồm hoặc mở rộng tài sản địa phương và toàn cầu mà chúng phụ thuộc vào lợi ích ròng tác động đến sinh kế khác. Sinh kế bền vững về mặt xã hội khi nó có thể chống chịu hoặc hồi sinh từ những thay đổi lớn và có thể cung cấp cho thế hệ tương lai”.

Luan van 6 * Khái niệm chiến lược sinh kế Chiến lược sinh kế dùng để chỉ phạm vi và sự kết hợp những lựa chọn và quyết định mà người dân đưa ra trong việc sử dụng, quản lí các nguồn vốn và tài sản sinh kế nhằm tăng thu nhập và nâng cao đời sống cũng như để đạt được mục tiêu nguyện vọng của họ Biến can thiệp Bối cảnh tổn thương -xu hướng kinh tế, xã hội và môi trường -dao động theo thời vụ -sốc, khủng hoảng Vốn con người Kết quả sinh kế - Mức thu nhập cao Vốn xã hội vốn tự nhiên hơn Biến độc Hoạt động sinh kế - An ninh lương thực lập Biến phụ thuộc - Chất lượng cuộc sống nâng cao vốn vật chất vốn tài chính -Luật tục, thể chế cộng đồng -Các chính sách của nhà nước và pháp luật Hình 2.1: Sơ đồ khung phân tích sinh kế (Sử dụng phương pháp tiếp cận sinh kế bền vững) Luan van 7 * Nguồn vốn sinh kế Nguồn vốn sinh kế được hiểu như là các điều kiện khách quan và chủ quan tác động vào một sự vật hiện tượng làm cho nó thay đổi về chất hoặc lượng. Trong phạm vi đề tài này, các yếu tố về con người, tự nhiên, vật chất, tài chính, xã hội, các thể chế chính sách mà xã hội quy định. Các nguồn vốn đó được hiểu như sau: - Vốn tự nhiên: là những yếu tố được sử dụng trong các nguồn lực tự nhiên. Nó cung cấp và phục vụ rất hữu ích cho phương kế kiếm sống của con người.

Có rất nhiều nguồn lực hình thành nên nguồn vốn tự nhiên. Từ các hàng hóa công vô hình như không khí, tính đa dạng sinh học đến các tài sản có thể phân chia được sử dụng trực tiếp trong sản xuất như: đất đai, nguồn nước, cây trồng, vật nuôi, mùa màng… - Vốn con người: Con người là cơ sở nguồn vốn này. Vốn con người bao gồm các yếu tố như cơ cấu nhân khẩu của hộ gia đình, kiến thức và giáo dục của các thành viên trong gia đình (bao gồm trình độ học vấn, kiến thức truyền được hoặc được kế thừa trong gia đình ), những kĩ năng và năng khiếu của từng cá nhân, khả năng lãnh đạo, sức khỏe, tâm sinh lí của các thành viên trong gia đình, quỹ thời gian, hình thức phân công lao động. Đây là một yếu tố được xem như là quan trọng nhất vì nó quyết định khả năng một cá nhân, một hộ gia đình sử dụng và quản lí các nguồn vốn khác.

- Vốn xã hội: Bao gồm các mạng lưới xã hội, các mối quan hệ với họ hàng, người xung quanh, bao gồm ngôn ngữ, các giá trị về niềm tin tín ngưỡng, văn hóa, các tổ chức xã hội, các nhóm chính thức cũng như phi chính thức mà con người tham gia để có được những lợi ích và cơ hội khác nhau… Việc con người tham gia vào xã hội và sử dụng nguồn vốn này như thế nào cũng tác động không nhỏ đến quá trình tạo dựng sinh kế của họ. Vốn xã hội được duy trì, phát triển và tạo ra những lợi ích mà người sở hữu nó mong 8 muốn như khả năng tiếp cận và huy động nguồn lực có từ các mối quan hệ, Luan van 8 chia sẻ thông tin, kiến thức hay các giá trị chuẩn mực. Vốn xã hội của mỗi cá nhân được tích lũy trong quá trình xã hội hóa của họ thông qua sự tương tác giữa các cá nhân. - Vốn vật chất: gồm các cơ sở hạ tầng xã hội, tài sản hộ gia đình hỗ trợ cho sinh kế như: giao thông, hệ thống cấp thoát nước, hệ thống tưới tiêu, cung cấp năng lượng, nhà ở, các phương tiện sản xuất, đi lại, thông tin… - Vốn tài chính: Những khó khăn về tài chính làm cho khả năng trỗi dậy của kinh tế nông hộ bị giảm sút, muốn cải thiện được kinh tế nông hộ thì việc tăng đầu tư nhằm mở rộng quy mô sản xuất, tăng năng suất và chất lượng sản phẩm là một nhu cầu tất yếu.

Trong điều kiện như hiện nay, khi mà khả năng tích luỹ của hộ nông dân rất thấp, sự hỗ trợ của Chính phủ và các tổ chức phi chính phủ ngày càng giảm, thì việc vay vốn để đầu tư được coi là hành vi quan trọng nhất để thoả mãn về mặt tài chính. Các lí thuyết áp dụng * Quan điểm chiến lược phát triển bền vững Đây là một quan điểm thuộc xã hội hiện đại khi quan niệm về phát triển không đơn thuần chỉ la sự tăng trưởng về mặt kinh tế. lý thuyết này ra đời sau một thời gian dài, sự phát triển được hiểu thiên lệch là sự tăng trưởng về mạt kinh tế đã gây nên những hậu quả nặng nề: sự phân hóa giàu nghèo một cách sâu sắc, biến đổi khí hậu, môi trường bị tàn phá nặng nề, sự nóng dần lên của trái đất…những hậu quả ấy do bởi những hoạt động phát triển của con người. Khái niệm phát triển bền vững xuất hiện trong phong trào bảo vệ môi trường những năm 70 của thế kỉ XX và được định nghĩa theo nhiều cách khác nhau.

Phát triển bền vững được hiểu như là “sự đáp ứng nhu cầu hiện tại mà không làm tổn hại đến khả năng của các thế hệ tương lai trong việc đáp ứng nhu cầu của bản thân họ” (Báo cáo Bruland, 1987)[7]. Hoặc là “sự cải thiện chất 9 lượng cuộc sống của con người trong khuôn khổ phạm vi sức chứa của hệ sinh thái trợ giúp” (chăm lo trái đất )… Phát triển bền vững cũng có thể Luan van 9 được hiểu là một sự phát triển lâu dài, phát triển đi đôi với việc làm phong phú các nguồn vốn sinh kế để từ đó dẫn đến các tác động tích cực tới đời sống của con người. Sự phát triển đó làm tăng khả năng chống chọi với những cú sốc, tổn thương do con người và tự nhiên gây ra. Chiến lược phát triển bền vững được xem như là những quyết định trong việc lựa trọn, kết hợp và quản lý các nguồn vốn sinh kế của con người nhằm để kiếm sống.

Kết quả sinh kế con người hướng tới được thể hiện qua các yếu tố:  Sự hưng thịnh hơn: bao gồm sự gia tăng về mức thu nhập, cơ hội việc làm và nguồn vốn tài chính nâng cao.