CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH THỦY LỢI 1. Khái niệm và đặc điểm của đầu tư xây dựng CTTL 1. Khái niệm Hoạt động đầu tư: Đầu tư là hoạt động kinh tế của con người, hoạt động đầu tư là việc huy động các nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài lực, đất đai, vốn) ở hiện tại, thực hiện một dự án cụ thể, với mong muốn trong tương lai sẽ thu được hiệu quả (lợi ích) mong muốn. Như vậy, trong hoạt động đầu tư, nhà đầu tư phải chấp nhận sự hy sinh tiêu dùng ở hiện tại, để tập trung tiền bạc, vốn cho việc thực hiện một hoạt động sản xuất kinh doanh để hy vọng trong tương lai sẽ kiếm được nhiều tiền lợi ích hơn, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng nhiều hơn.
Đầu tư xây dựng: Đầu tư xây dựng công trình là hoạt động có liên quan đến việc bỏ vốn ở giai đoạn hiện tại nhằm tạo dựng tài sản cố định là công trình xây dựng để sau đó tiến hành khai thác công trình, sinh lợi với một khoảng thời gian nhất định nào đó ở tương lai. CTTL: Là công trình thuộc kết cấu hạ tầng nhằm khai thác mặt lợi của nước; phòng, chống tác hại do nước gây ra, bảo vệ môi trường và cân bằng sinh thái, bao gồm: Hồ chứa nước, đập, cống, trạm bơm, giếng, đường ống dẫn nước, kênh, công trình trên kênh và bờ bao các loại. Đặc điểm Dự án đầu tư xây dựng thủy lợi là những công trình cụ thể, tổng hợp và kết tinh sản phẩm của nhiều ngành sản xuất như ngành chế tạo máy, công nghiệp vật liệu xây dựng, năng lượng, hóa chất, luyện kim. Sản phẩm xây dựng thủy lợi gồm những công trình được xây dựng và sử dụng tại chỗ, cố định tại vị trí xây dựng.
Sản phẩm xây dựng thủy lợi phụ 2 thuộc chặt chẽ vào điều kiện của địa phương, có tính đa dạng và cá biệt cao về công dụng, cấu tạo. Phần lớn các CTTL đều nằm trên sông, suối nên có điều kiện địa hình, địa chất phức tạp; điều kiện giao thông khó khăn, hiểm trở. Chất lượng CTTL chịu ảnh hưởng trực tiếp của điều kiện tự nhiên tại nơi xây dựng công trình, do đó nếu công tác thăm dò, điều tra khảo sát các điều kiện tự nhiên không chính xác sẽ dẫn tới việc thiết kế công trình không đảm bảo chất lượng và giảm hiệu quả đầu tư xây dựng công trình. CTTL thường có kích thước rất lớn, có tính đơn chiếc riêng lẻ, nhiều chi tiết phức tạp, do đó cần phải có kế hoạch, tiến độ thi công, có biện pháp kỹ thuật thi công hợp lý để đảm bảo chất lượng công trình.
CTTL có thời gian xây dựng, sử dụng lâu dài, tham gia vào nhiều chu kỳ sản xuất, sử dụng nhưng vẫn giữ nguyên hình thái vật chất ban đầu và liên quan đến nhiều ngành, nhiều đơn vị khác nhau. CTTL mang tính chất tổng hợp về kỹ thuật, kinh tế, văn hóa, xã hội, nghệ thuật và quốc phòng. Đặc điểm này đòi hỏi phải có sự đồng bộ giữa các khâu từ khi chuẩn bị đầu tư, chuẩn bị xây dựng cũng như quá trình thi công, từ công tác thẩm định dự án, đấu thầu xây lắp, mua sắm thiết bị, kiểm tra chất lượng, kết cấu công trình. đến khi nghiệm thu từng phần, tổng nghiệm thu và quyết toán dự án hoàn chỉnh đưa vào khai thác sử dụng.
Việc triển khai xây dựng luôn luôn biến động, thiếu ổn định theo thời gian và địa điểm nên gây khó khăn cho việc tổ chức thi công xây dựng công trình. Quá trình thi công thường hay bị gián đoạn nên đòi hỏi trong công tác quản lý phải lựa chọn hình thức tổ chức sản xuất linh hoạt, sử dụng tối đa lực lượng xây dựng tại nơi công trình xây dựng đặc biệt là lực lượng lao động phổ thông. Tuy nhiên lực lượng lao động tại chỗ thường không đáp ứng được trình độ tay nghề cộng với việc cung ứng vật liệu, máy móc thiết bị gặp nhiều khó khăn nên khó đảm bảo chất lượng công trình. 3 Sản xuất xây dựng phải tiến hành theo đơn đặt hàng cụ thể và có tính đơn chiếc.
Sản phẩm của ngành xây dựng thủy lợi rất khác so với các ngành xây dựng cơ bản khác, không thể tiến hành sản xuất hàng loạt mà phải có nhu cầu mới sản xuất và phải đặt hàng. Việc mua bán sản phẩm được xác định trước khi thi công. Người mua và người bán được biết trước về đối tượng sản phẩm, giá cả, chất lượng sản phẩm, hình thức và kết cấu sản phẩm. Quá trình sản xuất xây dựng rất phức tạp vì công trình có nhiều chi tiết đòi hỏi kỹ thuật cao với sự tham gia của nhiều nhà thầu thiết kế, nhiều đơn vị thi công cùng thực hiện trong điều kiện thời gian và không gian cố định.
Sản xuất xây dựng phải thực hiện ngoài trời, bị ảnh hưởng nhiều bởi điều kiện thời tiết, địa hình, địa chất. Các điều kiện tự nhiên này làm gián đoạn quá trình thi công sản xuất ra sản phẩm, ảnh hưởng đến chất lượng và việc cung ứng vật tư, thiết bị, chi phí dẫn đến ảnh hưởng chất lượng công trình. Vai trò của đầu tư xây dựng CTTL 1. Đẩy mạnh phát triển kinh tế Nền kinh tế của đất nước ta vốn xuất phát từ nền kinh tế nông nghiệp độc canh lúa nước nên phụ thuộc rất nhiều vào thiên nhiên, nếu như thời tiết khí hậu thuận lợi thì đó là môi trường để nông nghiệp phát triển nhưng khi thiên tai khắc nghiệt thì sẽ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đối với đời sống của nhân dân.
Vì vậy mà hệ thống thuỷ lợi có vai trò tác động rất lớn đối với nền kinh tế của đất nước: Cải thiện chất lượng môi trường và điều kiện sống của nhân dân nhất là những vùng khó khăn về nguồn nước, tạo ra cảnh quan mới, thúc đẩy sự phát triển của các ngành khác như công nghiệp, thuỷ sản, du lịch. Tạo công ăn việc làm, góp phần nâng cao thu nhập cho nhân dân, giải quyết nhiều vấn đề xã hội tại khu vực như thiếu việc làm, do thu nhập thấp. 4 Từ đó góp phần đảm bảo an sinh xã hội, nâng cao đời sống của nhân dân cũng như góp phần tạo sự ổn định về kinh tế và chính trị. CTTL góp phần vào việc chống lũ lụt, hạn hán do xây dựng các công trình Đập dâng, Đập chứa nước, đê điều.
từ đó bảo vệ cuộc sống bình yên của nhân dân và tạo điều kiện thuận lợi để tăng gia sản xuất. Tóm lại thuỷ lợi có vai trò vô cùng quan trọng trong cuộc sống của nhân dân nó góp phần vào việc ổn định kinh tế và chính trị tuy nó không mang lại lợi nhuận một cách trực tiếp nhưng nó cũng mang lại những nguồn lợi gián tiếp như việc phát triển ngành này thì kéo theo rất nhiều ngành khác phát triển theo. Từ đó tạo điều kiện cho nền kinh tế phát triển và góp phần vào việc đẩy mạnh công cuộc CNH - HĐH đất nước. Phát triển văn hóa xã hội Dân số Quảng Ninh tính đến năm 2015 là khoảng hơn 1,17 triệu người đến từ nhiều dân tộc khác nhau và sống trong các vùng không đồng đều về lịch sử, địa lý… do đó, đời sống tinh thần cũng khác nhau, đặc biệt là giữa thành thị và nông thôn và các vùng xa xôi hẻo lánh.
Nhờ có hệ thống CTTL phát triển mà khoảng cách đó ngày càng được xóa bỏ, sự giao lưu văn hoá giữa các vùng ngày càng được tăng cường và làm phong phú thêm đời sống của người tỉnh Quảng Ninh từ đó kích thích người dân hăng say lao động đóng góp vào sự phát triển của đất nước. Hệ thống CTTL phát triển góp phần tạo các ngành nghề mới, các cơ sở sản xuất mới phát triển, từ đó, tạo cơ hội việc làm và sự phát triển không đồng đều giữa các vùng cũng được giảm, hạn chế sự di cư từ nông thôn ra thành thị, hạn chế được sự phân hoá giàu nghèo và nhờ vậy giảm được các tệ nạn xã hội góp phần tích cực vào bảo đảm an ninh quốc phòng và bảo vệ môi trường sinh thái. 5 Hệ thống CTTL phát triển cũng góp phần giúp cho việc giao thông đi lại được thuận lợi, cùng với đó là việc phát triển các mô hình du lịch sinh thái, du lịch văn hóa gắn với đặc thù của từng địa phương từ đó góp phần tăng cường sự giao lưu, giao thoa văn hóa giữa các vùng miền, góp phần nâng cao đời sống của nhân dân từ đó phát huy vai trò ổn định đời sống xã hội người dân khu vực dự án. Nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp CTTL góp phần tăng diện tích canh tác, mở ra khả năng năng thâm canh, tăng vụ, tăng năng suất cây trồng, tạo điều kiện thay đổi cơ cấu nông nghiệp, giống loài cây trồng, vật nuôi, làm tăng giá trị tổng sản lượng.
Nhờ có hệ thống thuỷ lợi mà có thể cung cấp nước cho những khu vực bị hạn chế về nước tưới cho nông nghiệp, nước sinh hoạt cho nhân dân và phục vụ phát triển công nghiệp. Khắc phục tình trạng thiếu mưa kéo hạn hán, góp phần chống xâm nhập mănk, chống hiện tượng sa mạc hoá. Đảm bảo an ninh quốc phòng Hệ thống cũng đóng góp tích cực vào việc giữ gìn trật tự an ninh xã hội, bảo vệ quốc phòng. Hệ thống CTTL phát triển sẽ góp phần đảm bảo đời sống của người dân khu vực dự án, giúp người dân yên tâm canh tác, an cư lập nghiệp tại các khu vực biên giới xa xôi, vùng hải đảo từ đó giúp giữ đất và phát huy việc toàn dân tham gia bảo vệ an ninh của Tổ quốc.
Đặc biệt là trong tình hình biên giới căng thẳng, nhiều tranh chấp như hiện nay thì đây là một trong những vấn đề mà Đảng và Nhà nước ta rất quan tâm đầu tư, thực hiện. Nguồn vốn trong đầu tư xây dựng CTTL 1. Khái niệm về vốn Vốn là một nhân tố đầu vào quan trọng của quá trình sản xuất xã hội, là toàn bộ tài sản mà nền kinh tế có được trong quá trình xây dựng và phát triển. Nó đảm bảo cho sự tăng trưởng và phát triển của mọi hình thái KT - XH.
Về 6 bản chất vốn đầu tư là phần tiết kiệm hay tích luỹ mà nền kinh tế có thể huy động được để đưa vào quá trình tái sản xuất xã hội. Vốn đầu tư được thể hiện dưới hai hình thái là hiện vật (hữu hình) và vô hình.