Luận văn thạc sĩ hay giải pháp nâng cao hiệu quả cho vay ưu đãi đối với hộ nghèo dân tộc tại ngân hàng chính sách xã hội huyện định hóa tỉnh thái nguyên

Luận văn thạc sĩ phân tích giải pháp nâng cao hiệu quả cho vay ưu đãi cho hộ nghèo dân tộc tại ngân hàng chính sách xã hội huyện Định Hóa.

• Tác giả: Nguyễn Hải Nam
• Người hướng dẫn: TS. Bùi Đình Hòa
• Trường học: Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp
• Đề tài: Giải pháp nâng cao hiệu quả cho vay ưu đãi đối với hộ nghèo dân tộc tại Ngân hàng Chính sách xã hội huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Tổng quan về đói nghèo
• 1.2. Tiêu chí đánh giá đói nghèo
• 1.3. Nguyên nhân đói nghèo
• 1.4. Đặc tính của người nghèo
• 1.5. Sự cần thiết phải đẩy mạnh xoá đói giảm nghèo
• 1.6. Tín dụng và hiệu quả tín dụng cho vay ưu đãi đối với hộ nghèo
• 1.7. Những vấn đề cơ bản về tín dụng đối với hộ nghèo
• 1.8. Hiệu quả tín dụng đối với người nghèo
• 1.9. Cơ sở thực tiễn
• 1.10. Kinh nghiệm một số nước về nâng cao hiệu quả tín dụng đối với hộ nghèo
• 1.11. Kinh nghiệm một số địa phương trong nước về nâng cao hiệu quả tín dụng đối với hộ nghèo
• 1.12. Bài học kinh nghiệm cho huyện Định Hóa
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu
• 2.2. Điều kiện tự nhiên huyện Định Hóa
• 2.3. Điều kiện kinh tế - xã hội huyện Định Hóa
• 2.4. Tăng trưởng kinh tế
• 2.5. Thực trạng nghèo đói tại huyện Định Hóa
• 2.6. Số lượng, cơ cấu và phân bố hộ đói nghèo ở huyện Định Hóa
• 2.7. Đặc điểm và nguyên nhân đói nghèo tại huyện Định Hóa
• 2.8. Nội dung nghiên cứu
• 2.9. Phương pháp nghiên cứu
• 2.10. Phương pháp chọn mẫu điều tra
• 2.11. Phân tích và xử lý số liệu
• 2.12. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Tổng quan về quá trình hình thành, phát triển, mô hình tổ chức và hoạt động của ngân hàng chính sách xã hội huyện Định Hóa
• 3.2. Quá trình hình thành và phát triển
• 3.3. Cơ cấu tổ chức
• 3.4. Kết quả hoạt động kinh doanh của NHCSXH huyện Định Hóa
• 3.5. Hiệu quả cho vay ưu đãi đối với hộ nghèo tại NHCSXH huyện Định Hóa
• 3.6. Dư nợ cho vay ưu đãi tại NHCSXH huyện Định Hóa
• 3.7. Kết quả hoạt động cho vay đối với hộ nghèo tại NHCSXH huyện Định Hóa
• 3.8. Những đổi mới trong công tác cho vay hộ nghèo tại NHCSXH huyện Định Hóa
• 3.9. Tình hình thực hiện vay vốn của các hộ nghèo dân tộc và Đánh giá hiệu quả cho vay hộ nghèo dân tộc điều tra thực tế
• 3.10. Một số hạn chế và nguyên nhân trong hoạt động cho vay đối với hộ nghèo của NHCSXH huyện Định Hóa
• 3.11. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả cho vay ưu đãi xóa đói giảm nghèo
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về cho vay ưu đãi cho hộ nghèo tại Định Hóa

Chương trình cho vay ưu đãi cho hộ nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội huyện Định Hóa đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ người nghèo tiếp cận nguồn vốn. Chính sách này không chỉ giúp cải thiện đời sống mà còn thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương. Tuy nhiên, hiệu quả của chương trình này vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết.

1.1. Định nghĩa và vai trò của cho vay ưu đãi

Cho vay ưu đãi là hình thức tín dụng với lãi suất thấp, nhằm hỗ trợ hộ nghèo. Vai trò của nó là cung cấp nguồn vốn cần thiết cho sản xuất, kinh doanh, giúp người nghèo cải thiện thu nhập và thoát nghèo.

1.2. Tình hình thực hiện cho vay ưu đãi tại Định Hóa

Tại Định Hóa, chương trình cho vay ưu đãi đã được triển khai từ nhiều năm qua. Tuy nhiên, số lượng hộ nghèo tiếp cận vốn vẫn còn hạn chế, do nhiều nguyên nhân khác nhau.

II. Những thách thức trong việc cho vay ưu đãi cho hộ nghèo

Mặc dù chương trình cho vay ưu đãi đã mang lại nhiều lợi ích, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức. Những khó khăn này ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận vốn của hộ nghèo, từ đó làm giảm hiệu quả của chương trình.

2.1. Thiếu thông tin và hiểu biết về chính sách

Nhiều hộ nghèo không nắm rõ thông tin về các chương trình cho vay ưu đãi, dẫn đến việc không thể tiếp cận nguồn vốn. Việc tuyên truyền và hướng dẫn cần được cải thiện.

2.2. Khó khăn trong việc đảm bảo tài sản thế chấp

Nhiều hộ nghèo không có tài sản để thế chấp, điều này làm cho họ không đủ điều kiện vay vốn. Cần có các giải pháp linh hoạt hơn trong việc cho vay.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả cho vay ưu đãi cho hộ nghèo

Để nâng cao hiệu quả cho vay ưu đãi, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Các giải pháp này không chỉ giúp tăng cường khả năng tiếp cận vốn mà còn đảm bảo sử dụng vốn hiệu quả.

3.1. Tăng cường công tác tuyên truyền và đào tạo

Cần tổ chức các buổi tuyên truyền, đào tạo cho hộ nghèo về chính sách cho vay ưu đãi. Điều này giúp họ hiểu rõ hơn về quyền lợi và nghĩa vụ khi vay vốn.

3.2. Cải cách quy trình cho vay

Cần đơn giản hóa quy trình cho vay, giảm bớt thủ tục hành chính. Điều này sẽ giúp hộ nghèo dễ dàng tiếp cận nguồn vốn hơn.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng các giải pháp nâng cao hiệu quả cho vay ưu đãi đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Nhiều hộ nghèo đã cải thiện được đời sống nhờ vào nguồn vốn vay.

4.1. Kết quả từ các hộ nghèo đã vay vốn

Nhiều hộ nghèo đã sử dụng vốn vay để đầu tư vào sản xuất, kinh doanh, từ đó tăng thu nhập và cải thiện đời sống. Kết quả này cho thấy hiệu quả của chương trình.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Các bài học từ thực tiễn cho thấy rằng việc kết hợp giữa cho vay và đào tạo nghề là rất cần thiết. Điều này giúp hộ nghèo không chỉ có vốn mà còn có kỹ năng để sử dụng vốn hiệu quả.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho chương trình cho vay ưu đãi

Chương trình cho vay ưu đãi cho hộ nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội huyện Định Hóa cần được tiếp tục cải thiện và phát triển. Các giải pháp đã đề xuất sẽ giúp nâng cao hiệu quả và mở rộng phạm vi tiếp cận vốn cho hộ nghèo.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Cần có các chính sách hỗ trợ lâu dài cho hộ nghèo, không chỉ dừng lại ở việc cho vay mà còn cần hỗ trợ về kỹ thuật và thị trường.

5.2. Tầm quan trọng của sự phối hợp giữa các bên

Sự phối hợp giữa ngân hàng, chính quyền địa phương và các tổ chức xã hội là rất quan trọng để đảm bảo hiệu quả của chương trình cho vay ưu đãi.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nghèo đói là một vấn đề xã hội toàn cầu, ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển kinh tế và tiến bộ xã hội. Tại Việt Nam, mặc dù nền kinh tế đã có nhiều bước phát triển, tỷ lệ hộ nghèo vẫn còn cao, đặc biệt là ở các vùng dân tộc thiểu số và miền núi. Huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên, là một trong những địa phương có tỷ lệ hộ nghèo đáng kể với khoảng 3.792 hộ nghèo năm 2018, chiếm tỷ lệ cao trong tổng số hộ dân cư. Thiếu vốn sản xuất kinh doanh được xác định là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến đói nghèo. Do đó, việc nâng cao hiệu quả cho vay ưu đãi đối với hộ nghèo dân tộc tại Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) huyện Định Hóa là nhiệm vụ cấp thiết nhằm giúp người nghèo tiếp cận nguồn vốn dễ dàng hơn, từ đó cải thiện đời sống và thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào hệ thống hóa các vấn đề lý luận về đói nghèo và tín dụng ưu đãi, phân tích thực trạng và hiệu quả cho vay ưu đãi tại NHCSXH huyện Định Hóa trong giai đoạn 2016-2018, đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động cho vay nhằm hỗ trợ hộ nghèo dân tộc. Phạm vi nghiên cứu bao gồm toàn bộ hộ nghèo dân tộc vay vốn ưu đãi trên địa bàn huyện Định Hóa, với số liệu sơ cấp thu thập năm 2019 và số liệu thứ cấp từ 2016 đến 2018.

Ý nghĩa nghiên cứu không chỉ nằm ở việc cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn cho công tác tín dụng ưu đãi mà còn góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của NHCSXH, hỗ trợ chính sách xóa đói giảm nghèo, đồng thời tạo nền tảng phát triển kinh tế xã hội bền vững tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết chính: lý thuyết về nghèo đói và lý thuyết về tín dụng ưu đãi đối với hộ nghèo.

1. Lý thuyết nghèo đói: Phân biệt nghèo tuyệt đối và nghèo tương đối, trong đó nghèo tuyệt đối được xác định dựa trên mức thu nhập tối thiểu để đảm bảo nhu cầu sống cơ bản, còn nghèo tương đối liên quan đến sự chênh lệch thu nhập trong xã hội. Tiêu chí đánh giá nghèo đa chiều được áp dụng theo Quyết định số 59/2015/QĐ-TTg của Chính phủ, bao gồm các yếu tố y tế, giáo dục, điều kiện sống, tiếp cận thông tin và bảo hiểm xã hội.

2. Lý thuyết tín dụng ưu đãi: Tín dụng ưu đãi là công cụ tài chính hỗ trợ người nghèo có sức lao động nhưng thiếu vốn, giúp họ phát triển sản xuất kinh doanh, nâng cao thu nhập và thoát nghèo. Hiệu quả tín dụng được đánh giá qua các chỉ tiêu như tỷ lệ hộ nghèo được vay vốn, số tiền vay bình quân, tỷ lệ hộ thoát nghèo sau vay vốn và chất lượng tín dụng.

Các khái niệm chính bao gồm: hộ nghèo dân tộc, tín dụng ưu đãi, hiệu quả tín dụng, chuẩn nghèo đa chiều, và các chương trình tín dụng chính sách.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp chọn mẫu xác suất để thu thập dữ liệu sơ cấp từ các hộ nghèo dân tộc vay vốn tại NHCSXH huyện Định Hóa, đảm bảo tính đại diện và khách quan. Cỡ mẫu được xác định dựa trên tổng số hộ nghèo vay vốn trong danh sách của NHCSXH, với số liệu sơ cấp thu thập năm 2019.

Nguồn dữ liệu thứ cấp gồm số liệu thống kê từ NHCSXH huyện Định Hóa, Phòng Lao động Thương binh và Xã hội, Chi cục Thống kê huyện trong giai đoạn 2016-2018. Phương pháp phân tích bao gồm thống kê mô tả, so sánh số liệu qua các năm, và xử lý dữ liệu bằng công cụ Excel để đánh giá hiệu quả cho vay ưu đãi.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2016 đến 2019, trong đó số liệu thứ cấp được thu thập và phân tích cho giai đoạn 2016-2018, số liệu sơ cấp được khảo sát năm 2019 nhằm bổ sung và kiểm chứng kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng dư nợ cho vay ưu đãi: Dư nợ cho vay ưu đãi tại NHCSXH huyện Định Hóa tăng từ khoảng 150 tỷ đồng năm 2016 lên trên 220 tỷ đồng năm 2018, tương ứng mức tăng khoảng 46,7%. Tỷ lệ hộ nghèo được vay vốn cũng tăng từ 65% lên 78% trong cùng giai đoạn.

2. Hiệu quả sử dụng vốn vay: Khoảng 70% hộ nghèo dân tộc vay vốn đã cải thiện thu nhập, với mức tăng thu nhập bình quân đầu người từ 700.000 đồng/tháng lên 1.200.000 đồng/tháng sau khi vay vốn. Tỷ lệ hộ thoát nghèo đạt khoảng 35% trong số các hộ vay vốn ưu đãi.

3. Tỷ lệ nợ xấu thấp: Tỷ lệ nợ xấu của NHCSXH huyện Định Hóa duy trì ở mức dưới 1%, cho thấy hiệu quả trong quản lý và thu hồi vốn vay.

4. Khó khăn trong tiếp cận vốn: Một số hộ nghèo dân tộc vẫn gặp khó khăn do thủ tục vay vốn phức tạp, thiếu thông tin và hạn chế về trình độ quản lý vốn vay.

Thảo luận kết quả

Sự tăng trưởng dư nợ và tỷ lệ hộ vay vốn phản ánh sự mở rộng và hiệu quả của chương trình tín dụng ưu đãi tại địa phương. Việc cải thiện thu nhập và tỷ lệ thoát nghèo cho thấy vốn vay đã được sử dụng hiệu quả trong sản xuất kinh doanh, phù hợp với lý thuyết tín dụng ưu đãi giúp người nghèo phát triển kinh tế.

Tỷ lệ nợ xấu thấp minh chứng cho sự quản lý chặt chẽ của NHCSXH, đồng thời cho thấy người vay có trách nhiệm trong việc sử dụng và hoàn trả vốn vay. Tuy nhiên, khó khăn trong tiếp cận vốn cho thấy cần cải tiến thủ tục và tăng cường hỗ trợ kỹ thuật cho người vay, nhất là các hộ dân tộc thiểu số có trình độ thấp.

So sánh với kinh nghiệm quốc tế như Ngân hàng Grameen tại Bangladesh hay Ngân hàng CARD tại Philippines, việc đơn giản hóa thủ tục, áp dụng tín chấp nhóm và tăng cường hỗ trợ kỹ thuật là những yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả cho vay ưu đãi. Tại Việt Nam, các mô hình thành công ở Hải Dương và Lai Châu cũng cho thấy sự phối hợp chặt chẽ giữa NHCSXH với các tổ chức chính trị xã hội và chính quyền địa phương là yếu tố then chốt.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng dư nợ, bảng so sánh tỷ lệ hộ thoát nghèo trước và sau vay vốn, cũng như biểu đồ phân bố tỷ lệ nợ xấu qua các năm để minh họa hiệu quả hoạt động.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Đơn giản hóa thủ tục vay vốn: Rút ngắn quy trình xét duyệt, giảm giấy tờ hành chính nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho hộ nghèo dân tộc tiếp cận vốn nhanh chóng. Thời gian thực hiện trong 6 tháng tới, do NHCSXH huyện chủ trì phối hợp với UBND xã.

2. Tăng cường đào tạo, tư vấn kỹ thuật: Tổ chức các lớp tập huấn về quản lý vốn, kỹ thuật sản xuất kinh doanh cho người vay nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Mục tiêu tăng tỷ lệ sử dụng vốn hiệu quả lên 80% trong 1 năm, do các tổ chức hội đoàn thể và phòng LĐTBXH thực hiện.

3. Phát triển các hình thức tín dụng linh hoạt: Áp dụng mô hình tín chấp nhóm vay vốn, khuyến khích tiết kiệm tại chỗ để giảm rủi ro và tăng tính bền vững của chương trình. Thời gian triển khai trong 12 tháng, do NHCSXH phối hợp với các tổ chức chính trị xã hội.

4. Tăng cường phối hợp liên ngành: Đẩy mạnh sự phối hợp giữa NHCSXH, chính quyền địa phương, các tổ chức đoàn thể trong công tác giám sát, hỗ trợ người vay và bình xét đối tượng vay vốn. Mục tiêu nâng cao chất lượng tín dụng và giảm tỷ lệ nợ xấu dưới 0,5% trong 2 năm tới.

5. Mở rộng nguồn vốn và đa dạng hóa kênh huy động: Tăng cường huy động vốn từ ngân sách địa phương, các tổ chức xã hội và doanh nghiệp để đáp ứng nhu cầu vay vốn ngày càng tăng. Thời gian thực hiện liên tục, do NHCSXH và UBND huyện phối hợp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Lãnh đạo và cán bộ NHCSXH: Nghiên cứu giúp cải tiến quy trình cho vay, nâng cao hiệu quả tín dụng ưu đãi, giảm thiểu rủi ro và tăng cường quản lý vốn vay.

2. Cán bộ chính quyền địa phương và phòng LĐTBXH: Áp dụng các giải pháp phối hợp liên ngành, tổ chức đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật cho người nghèo nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội địa phương.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành kinh tế nông nghiệp, chính sách xã hội: Tài liệu tham khảo về cơ sở lý luận, phương pháp nghiên cứu và thực trạng tín dụng ưu đãi đối với hộ nghèo dân tộc tại vùng miền núi.

4. Các tổ chức phi chính phủ và nhà tài trợ: Hiểu rõ thực trạng và nhu cầu của hộ nghèo dân tộc để thiết kế các chương trình hỗ trợ phù hợp, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng vốn vay.

Câu hỏi thường gặp

1. Tín dụng ưu đãi là gì và tại sao lại quan trọng đối với hộ nghèo dân tộc?
   Tín dụng ưu đãi là khoản vay với lãi suất thấp hoặc ưu đãi đặc biệt dành cho người nghèo nhằm giúp họ có vốn phát triển sản xuất. Đây là công cụ quan trọng giúp người nghèo dân tộc tiếp cận nguồn vốn, nâng cao thu nhập và thoát nghèo bền vững.

2. Phương pháp chọn mẫu xác suất được áp dụng như thế nào trong nghiên cứu?
   Phương pháp chọn mẫu xác suất được sử dụng để đảm bảo tính đại diện của mẫu nghiên cứu, giúp thu thập dữ liệu chính xác về các hộ nghèo dân tộc vay vốn tại NHCSXH huyện Định Hóa, từ đó phân tích hiệu quả cho vay một cách khách quan.

3. Hiệu quả tín dụng được đánh giá dựa trên những chỉ tiêu nào?
   Hiệu quả tín dụng được đánh giá qua tỷ lệ hộ nghèo được vay vốn, số tiền vay bình quân, tỷ lệ hộ thoát nghèo sau vay vốn và tỷ lệ nợ xấu. Ví dụ, tỷ lệ hộ thoát nghèo đạt khoảng 35% trong số các hộ vay vốn ưu đãi tại huyện Định Hóa.

4. Những khó khăn chính trong hoạt động cho vay ưu đãi tại huyện Định Hóa là gì?
   Khó khăn gồm thủ tục vay vốn phức tạp, hạn chế về trình độ quản lý vốn của người vay, cơ sở hạ tầng kém phát triển và việc xác định đối tượng vay vốn chưa chính xác, ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng vốn.

5. Các giải pháp nào được đề xuất để nâng cao hiệu quả cho vay ưu đãi?
   Các giải pháp gồm đơn giản hóa thủ tục vay, tăng cường đào tạo kỹ thuật cho người vay, áp dụng mô hình tín chấp nhóm, phối hợp liên ngành chặt chẽ và mở rộng nguồn vốn. Ví dụ, việc tổ chức các lớp tập huấn giúp nâng cao tỷ lệ sử dụng vốn hiệu quả lên 80% trong 1 năm.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa các vấn đề lý luận về nghèo đói và tín dụng ưu đãi, đồng thời phân tích thực trạng cho vay ưu đãi đối với hộ nghèo dân tộc tại NHCSXH huyện Định Hóa giai đoạn 2016-2018.
• Kết quả nghiên cứu cho thấy dư nợ cho vay và tỷ lệ hộ vay vốn tăng trưởng tích cực, hiệu quả sử dụng vốn được cải thiện rõ rệt với tỷ lệ hộ thoát nghèo đạt khoảng 35%.
• Các khó khăn như thủ tục vay vốn phức tạp và hạn chế về trình độ người vay cần được khắc phục để nâng cao hiệu quả tín dụng.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm đơn giản hóa thủ tục, tăng cường đào tạo, áp dụng mô hình tín chấp nhóm và phối hợp liên ngành nhằm nâng cao hiệu quả cho vay ưu đãi.
• Tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và áp dụng các mô hình tín dụng ưu đãi hiệu quả từ các địa phương và quốc tế để phát triển bền vững công tác xóa đói giảm nghèo tại huyện Định Hóa.

Các cơ quan quản lý, NHCSXH và các tổ chức liên quan cần phối hợp triển khai ngay các giải pháp đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả cho vay ưu đãi, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội và giảm nghèo bền vững tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 1.Tổng quan về đói nghèo Định nghĩa về nghèo đói trên thế giới có nhiều khái niệm khác nhau về nghèo nhưng phổ biến hơn cả là “nghèo tuyệt đối” và “nghèo tương đối”. - Theo nghĩa tuyệt đối, nghèo khổ là một trạng thái mà các các nhân thiếu những nguồn lực thiết yếu để có thể tồn tại. Khái niệm này nhằm vào phúc lợi kinh tế tuyệt đối của người nghèo, tách rời với phân phối phúc lợi của xã hội. Điều này có nghĩa là mức tối thiểu được xác định bằng ranh giới nghèo khổ.

Ranh giới nghèo khổ phản ánh mức độ nghèo khổ của một tầng lớp dân cư nhất định trong thời gian nhất định. Nó thay đổi cùng với sự phát triển kinh tế và những chính sách điều chỉnh xã hội trong các kế hoạch chung và dài hạn của quốc gia. Ranh giới nghèo khổ có thể được xếp theo cách tiếp cận “ đáp ứng nhu cầu cơ bản”, trong đó chỉ rõ mức dinh dưỡng tối thiểu và những nhu cầu thực phẩm khác. Ích lợi của việc sử dụng phương pháp tiếp cận nghèo tuyệt đối là có thể theo dõi những thay đổi tình trạng phúc lợi của - Theo nghĩa tương đối nghèo là tình trạng thiếu hụt các nguồn lực của các cá nhân hoặc nhóm trong tương quan của các thành viên khác trong xã hội, tức là so với mức sống tương đối của họ.

Như vậy, nghèo tương đối là tình trạng của một bộ phận dân cư có mức sống dưới mức trung bình của cộng đồng tại địa phương xem xét Khái niệm này thường được các nhà xã hội học ưa dùng vì nghèo tương đối liên quan đến sự chênh lệch về những nguồn lực vật chất, nghĩa là về bất bình đẳng phân phối trong xã hội. Phương pháp tiếp cận này cho thấy rằng nghèo khổ là khái niệm động thay đổi theo không gian và thời gian, cũng như theo trình độ học vấn và truyền thống. Đây là cách tiếp cận đói nghèo tập trung vào phúc lợi của tỷ lệ số dân nghèo nhất, có tính đến mức phân phối phúc lợi của toàn xã hội. Xóa đói giảm nghèo là một chủ trương lớn, một quyết sách lớn, là sự quan tâm hàng đầu của Đảng và Nhà nước trong những thập kỷ qua.

Xóa đói giảm nghèo LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 theo hướng bền vững là mục tiêu xuyên suốt trong quá trình phát triển kinh tế xã hội của đất nước. Thành tựu 30 năm đổi mới đã ảnh hưởng ngày càng sâu rộng tới mọi mặt đời sống kinh tế - xã hội của đất nước, đưa nước ta thoát khỏi khủng hoảng và bước vào một giai đoạn phát triển mới, đẩy nhanh tốc độ phát triển kinh tế tới phát triển công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước. Tuy vậy, Việt Nam vẫn được xếp vào nhóm các nước nghèo của thế giới. Tỷ lệ hộ đói nghèo của Việt Nam còn khá cao.

Mặc dù vậy, nhiều hộ gia đình vừa thoát nghèo vẫn rất dễ rơi trở lại vào cảnh nghèo đói. + Nghèo đói phổ biến trong những hộ có thu nhập bấp bênh: Mặc dù Việt Nam đã đạt được những thành công to lớn trong việc giảm tỷ lệ hộ nghèo, tuy nhiên cũng cần thấy rằng, những thành tựu này vẫn còn rất mong manh. Thu nhập của một bộ phận lớn dân cư vẫn nằm giáp ranh mức nghèo, do vậy chỉ cần những điều chỉnh nhỏ về chuẩn nghèo, cũng làm họ rơi xuống ngưỡng nghèo và làm tăng tỷ lệ hộ nghèo. Phần lớn thu nhập của người nghèo từ nông nghiệp.

Với điều kiện nguồn lực rất hạn chế (đất đai, lao động, vốn ), thu nhập của người nghèo rất bấp bênh và dễ bị tổn thương trước những đột biến trước những biến đổi của mổi gia đình và cộng đồng. Nhiều gia đình tuy mức thu nhập trên ngưỡng nghèo nhưng vẫn giáp ranh với ngưỡng nghèo đói vì vậy khi có giao động về thu nhập cũng làm họ rơi xuống ngưỡng nghèo.Tính mùa vụ trong sản xuất nông nghiệp cũng tạo nên khó khăn cho người nghèo. + Nghèo đói tập trung ở các vùng có điều kiện khó khăn: Đa số người nghèo sống trong vùng có điều kiện tài nguyên thiên nhiên rất nghèo nàn, điều kiện tự nhiên khắc nghiệt như vùng núi, vùng sâu, vùng xa, hoặc ở các vùng Đồng bằng sông Cửu Long, miền Trung., do sự biến động của thời tiết (bão, lụt, hạn hán) khiến cho các điều kiện sống, đặc biệt sự kém phát triển về cơ sở hạ tầng của các vùng nghèo đã làm cho các vùng này càng tách biệt với các vùng khác. Bên cạnh đó điều kiện tự nhiên không thuận lợi, số người cứu trợ đột xuất hàng năm khá cao.

Hàng năm số hộ tái nghèo trong tổng số hộvừa thoát nghèo vẫn còn lớn. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 + Đói nghèo tập trung trong khu vực nông thôn: Đói nghèo là hiện tượng phổ biến ở nông thôn. Số người nghèo là nông dân chiếm đa số, trình độ tay nghề thấp, ít khả năng tiếp cận với nguồn lực trong sản xuất. + Nghèo đói trong khu vực thành thị: Trong khu vực thành thị, tuy tỷ lệ nghèo đói thấp hơn và mức sống trung bình cao hơn mức chung cả nước, nhưng mức độ cải thiện đời sông không đều.

Đa số người nghèo thành thị làm việc trong khu vực kinh tế phi chính thức, công việc không ổn định, thu nhập bấp bênh. Việc chuyển đổi cơ cấu kinh tế và chủ sở hữu trong khu vực Nhà nước dẫn đến dư thừa lao động, mất việc làm của một bộ phận người lao động ở khu vực này, làm điều kiện sống của họ càng thêm khó khăn hơn. Người nghèo thành thị phần lớn sống ở nơi cơ sở hạ tầng thấp kém, khó có điều kiện tiếp cận với các dịch vụ cơ bản (nước sạch, vệ sinh môi trường, ánh sáng, thu gom rác thải, …). Quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa làm tăng số lượng người di cư tự do từ các vùng nông thôn dến thành thị, chủ yếu là trẻ em và người trong độ tuổi lao động.

Do số lượng quá đông nên gặp nhiều khó khăn trong việc tìm kiếm công ăn việc làm và thu nhập ổn định. Họ ít có cơ hội tiếp cận các dịch vụ xã hội và phải chi trả cho các dịch vụ cơ bản như y tế, giáo dục ở mức cao hơn so với người dân bình thường. Ngoài ra, đói nghèo còn chiếm tỷ lệ cao trong các nhóm đối tượng xã hội khác như những người không nghề nghiệp, người thất nghiệp, người lang thang và những người bị ảnh hưởng bởi các tệ nạn xã hội (mại dâm, nghiện hút, cờ bạc,. + Tỷ lệ hộ nghèo còn khá cao trong các vùng sâu, vùng xa, vùng núi cao: Các vùng sâu, vùng xa, vùng núi cao, vùng đồng bào dân tộc ít người sinh sống có tỷ lệ hộ nghèo khá cao.

Đây là những vùng có điều kiện sống khó khăn, địa lý cách biệt, khả năng tiếp cận với các điều kiện sản xuất và dịch vụ còn hạn chế, cơ sở hạ tầng kém phát triển. + Tỷ lệ hộ nghèo đặc biệt khá cao ở những nhóm dân tộc ít người: Trong thời gian qua Chính phủ đã đầu tư và hỗ trợ tích cực, nhưng đời sống của cộng đồng dân tộc ít người vẫn còn nhiều khó khăn và bất cập. Mặc dù dân tộc ít người chỉ chiếm tỷ lệ không cao trong tổng dân cư, xong lại chiếm tỷ lệ người nghèo lại rất cao. Tiêu chí đánh giá đói nghèo a.

Tiêu chí xác định chuẩn nghèo của thế giới LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 Các quốc gia khác nhau sử dụng các tiêu chuẩn khác nhau để đánh giá mức độ giàu nghèo. Nước Mỹ áp dụng mức chuẩn từ những năm 60 của thế kỷ trước, cụ thể: thu nhập 18.600 đô la/năm là ngưỡng nghèo đối với các gia đình có bốn người (gồm bố mẹ và hai con), và thu nhập 9.573 đô la/năm là ngưỡng nghèo đối với người độc thân trong độ tuổi lao động. Theo chuẩn này thì năm 1993 nước Mỹ có 15,1% dân số nghèo khổ, năm 2000 tỷ lệ đó giảm xuống còn 11,3%, nhưng tới năm 2003 thì tỷ lệ người nghèo của nước Mỹ tăng lên 12,5% (tức là khoảng 35,9 triệu người dân Mỹ sống trong tình trạng nghèo đói). Ma-lai-xi-a sử dụng tiêu chuẩn 9.910 ca-lo một ngày tính trên một gia đình có hai người lớn và ba trẻ em để làm đường nghèo.

Ấn Độ áp dụng ngưỡng nghèo với chuẩn mực tiêu thụ bình quân đầu người hàng ngày 2.400 ca-lo đối với vùng nông thôn và 2.100 ca-lo đối với vùng đô thị. Pa-ki-xtan lấy đường nghèo là tiêu thụ 2.350 ca-lo bình quân một người lớn qui ước hàng ngày. Phi-lip-pin lại lấy ngưỡng nghèo ở mức 2. Tương tự, Xri Lan-ca: 2.500 ca-lo; Nê-pan: 2.124 ca-lo; Thái Lan: 2.099 ca-lo; Bang-la-đet: 2.122 ca-lo; A-dec-bai-gian: 2.200 ca-lo; một số quốc gia khác lại sử dụng ngưỡng nghèo là tiêu thụ một ngày 2.100 ca-lo một người, như Lào, Cam-pu-chia, Trung Quốc, In-đô-nê-xi-a,.

Ngay trong một quốc gia mà người ta cũng sử dụng các tiêu chuẩn nghèo khác nhau, ví dụ ở Xri Lan-ca, các nhà nghiên cứu không phải lúc nào cũng lấy 2.500 ca-lo làm ngưỡng nghèo. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1: Chuẩn mực nghèo của một số nước trên thế giới Chuẩn nghèo Quốc gia Đơn vị tính Thu nhập Chi tiêu Đông Á Trung Quốc Nhân dân tệ/năm 625,00 Đông Nam Á Cam-pu-chia Riên/ngày 1.837,00 Lào Kip/tháng 20.911,00 Phi-lip-pin Pê-sô/năm 11.605,00 Thái Lan Bạt/tháng 882,00 Việt Nam Nghìn đồng/năm 1.790,00 Nam Á Ấn Độ Thành thị Ru-pi Ấn Độ/tháng 454,11 Nông thôn Ru-pi Ấn Độ/tháng 327,56 Nê-pan Ru-pi Nê Pan/năm 4.404,00 Pa-ki-xtan Ru-pi Pa-ki-xtan/tháng 748,56 Xri Lan-ca Ru-pi Xri Lan-ca/tháng 791,67 Trung Á A-déc-bai-gian Nghìn Ma-nat/năm 120,00 Ca-dắc-xtan Ten-ghê/tháng 4.005,63 Thái Bình Dương Phi-ji Đô la/tuần 83,00 Mic-rô-nê-xi-a Đô la Mỹ/năm 767,58 Xa-moa Ta-la/tuần 37,49 Tôn-ga Pan-ga/năm 8.061,00 Tu-va-lu Đô la ÚC/tuần 84,24 (Nguồn: Nguyễn Văn Phẩm, Vụ Hợp tác Quốc tế) LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 Hậu quả của việc sử dụng các tiêu chuẩn khác nhau ấy giữa các quốc gia làm ngưỡng nghèo đã gây ra những khó khăn lớn cho việc so sánh quốc tế. Ngay cả việc so sánh động thái theo thời gian về tình trạng nghèo của một quốc gia cũng thiếu chính xác. Ví dụ nước Mỹ dùng mức chuẩn của gần nửa thế kỷ trước, khi mà mẫu tiêu dùng của dân cư khác hẳn với ngày nay, để phản ánh tình trạng nghèo đói hiện nay là không phù hợp.

Nửa thế kỷ trước, người dân Mỹ chi gần một phần ba thu nhập cho ăn uống, nhưng ngày nay họ chỉ chi 13,2% thu nhập cho lương thực và chi một phần ba thu nhập cho nhà ở.