phần mở đầu và kết luận, bài khóa luận gồm 3 chƣơng: CHƢƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG CHO VAY TIÊU DÙNG CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CHO VAY TIÊU DÙNG TẠI NGÂN HÀNG TMCP QUÂN ĐỘI - CHI NHÁNH TRẦN HƢNG ĐẠO GIAI ĐOẠN 2017 - 2019 CHƢƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ CHO VAY TIÊU DÙNG TẠI NGÂN HÀNG TMCP QUÂN ĐỘI - CHI NHÁNH TRẦN HƢNG ĐẠO 3 Luan van CHƢƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG CHO VAY TIÊU DÙNG CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Cho vay tiêu dùng của Ngân hàng thƣơng mại 1. Khái niệm Ngân hàng thƣơng mại là doanh nghiệp đặc biệt, kinh doanh trong lĩnh vực tiền tệ, tín dụng – một tổ chức cung ứng vốn chủ yếu và hữu hiệu của nền kinh tế. Việc tạo lập, tổ chức và quản lý vốn của NHTM là một trong những vấn đề đƣợc quan tâm hàng đầu không chỉ vì lợi ích riêng của bản thân các NHTM mà còn vì sự phát triển chung của nền kinh tế.
Cho vay tiêu dùng là hình thức cấp tín dụng trong đó ngân hàng thỏa thuận để khách hàng là cá nhân hay hộ gia đình sử dụng một khoản tiền của ngân hàng với mục đích tiêu dùng với nguyên tắc hoàn trả cả gốc và lãi trong một thời gian nhất định. Hay ngắn gọn, cho vay tiêu dùng là khoản tiền vay cấp cho cá nhân, hộ gia đình để cho dùng cho mục đích không kinh doanh. Nếu nhƣ cho vay sản xuất kinh doanh nhằm tài trợ cho các dự án đầu tƣ, phƣơng án sản xuất kinh doanh để sinh lợi thì CVTD là một sản phẩm tín dụng giúp ngƣời dùng có thể sử dụng một hàng hóa dịch vụ trƣớc khi họ có khả năng chi trả, tạo cho họ hƣớng tới mức sống cao hơn. Sự hình thành và phát triển của cho vay tiêu dùng Trên thế giới, cho vay tiêu dùng đã xuất hiện ở các nƣớc phát triển từ những năm 70 của thế kỷ trƣớc.
Tại Việt Nam, cho vay tiêu dùng ra đời và phát triển muộn hơn thế giới rất nhiều. Hoạt động cho vay tiêu dùng đã xuất hiện từ những năm đầu thập kỷ 90 của thế kỷ XX. Nhƣng phải đến sau năm 2000, khi 4 Luan van nền kinh tế nói chung và đời sống của ngƣời dân nói riêng có những bƣớc chuyển biến rõ rệt, sắc nét thì loại hình tín dụng này mới thực sự phát triển. Bên cạnh đó, cho vay tiêu dùng cũng nằm trong chiến lƣợc đa dạng hóa các loại hình tín dụng, mở rộng danh mục sản phẩm dịch vụ cũng nhƣ phân tán rủi ro của các ngân hàng.
Điều đó giúp ngân hàng gia tăng lợi nhuận và quảng bá thƣơng hiệu. Hiện nay cho vay tiêu dùng đang đƣợc đẩy mạnh, đƣợc coi là sản phẩm trọng yếu của mỗi ngân hàng và ngày càng có xu hƣớng phát triển hơn nữa cùng với sự phát triển xu hƣớng tiêu dùng trong dân cƣ. Đặc điểm cho vay tiêu dùng của Ngân hàng thương mại a) Quy mô các khoản vay nhỏ nhưng số lượng khách hàng lớn Các khoản cho vay tiêu dùng thƣờng có quy mô tƣơng đối nhỏ so với các khoản vay kinh doanh. Cho vay bất động sản có thể có giá trị lớn hơn, nhƣng giá trị so sánh vẫn nhỏ hơn các món vay khác tại ngân hàng.
Tuy nhiên số lƣợng khách hàng vay tiêu dùng rất lớn là do đối tƣợng cho vay thuộc mọi tầng lớp dân cƣ trong toàn xã hội. Hiện nay, nhu cầu vay tiêu dùng đang dần phổ biến để phục vụ thỏa mãn đời sống nên số lƣợng khách hàng ngày càng tăng cao. b) Nguồn trả nợ chủ yếu của các khoản vay tiêu dùng chính là thu nhập của người đi vay Dù là khoản vay có TSĐB hay vay tín chấp thì nguồn trả nợ chính vẫn là từ thu nhập của khách hàng. Đó chủ yếu là thu nhập cố định từ lƣơng của khách hàng, bên cạnh đó có thể là các khoản thu nhập khác của họ.
Tuy nhiên, khi thẩm định khách hàng để cấp khoản vay, các khoản thu nhập khác của họ thƣờng ít đƣợc cộng vào tổng thu nhập để trả nợ. c) Các khoản vay tiêu dùng thường có độ rủi ro cao 5 Luan van Vì đối tƣợng của các hoạt động cho vay tiêu dùng là các cá nhân, hộ gia đình với nguồn trả nợ hoàn toàn phụ thuộc vào thu nhập, nên bên cạnh các yếu tố khách quan từ bên ngoài nhƣ thiên tai, mất mùa, thất nghiệp, khủng hoảng kinh tế, còn có các yếu tố chủ quan từ chính ngƣời tiêu dùng. Đó là tâm lý tiêu dùng, ngƣời tiêu dùng muốn vay nhƣng không muốn trả. Trong trƣờng hợp nhƣ vậy, cho dù có nắm giữ tài sản đảm bảo ngân hàng vẫn đối mặt với rủi ro giảm thu nhập.
Lãi suất cho vay tiêu dùng thƣờng có xu hƣớng ổn định nên khi lãi suất huy động của ngân hàng tăng thì ngân hàng phải đối mặt với rủi ro lãi suất. d) Lãi suất và chi phí cho vay tiêu dùng lớn Các khoản cho vay tiêu dùng có lãi suất cao hơn lãi suất cho vay trong các lĩnh vực khác. Nguyên nhân là do quy mô của hợp đồng cho vay thƣờng nhỏ (trừ các khoản vay mua nhà) lại khó quản lý hơn, ngân hàng phải huy động nhiều nguồn nhân lực để quản lý vì vậy chi phí cho vay của ngân hàng cao. Từ đó để bù đắp chi phí này thì chắc chắn lãi suất cho vay phải tăng lên.
e) Lợi nhuận từ cho vay tiêu dùng có khả năng sinh lời cao nhất Ngày nay khi mức sống ngày càng nâng cao thì nhu cầu mua sắm sinh hoạt của ngƣời dân cũng tăng theo. Bởi vậy, nhiều NHTM đã triển khai hàng loạt các chƣơng trình CVTD mới hấp dẫn nhằm đáp ứng nhu cầu chi tiêu cá nhân và gia đình nhƣ: giáo dục, nhà cửa, phƣơng tiện đi lại,. Ngoài ra, vay tiêu dùng còn hấp dẫn và tiềm năng bởi những lợi ích mà nó mang lại nhƣ: thời gian vay linh hoạt, tài sản đảm bảo đa dạng, đối tƣợng vay nhiều và phong phú.Chính bởi lẽ đó, CVTD là một trong những hình thức cho vay đem lại lợi nhuận cao cho ngân hàng và đƣợc nhiều ngân hàng đánh giá là sản phẩm dịch vụ trọng yếu trong hoạt động phát triển kinh doanh. Đối tượng của hoạt động cho vay tiêu dùng Đối tƣợng CVTD là cá nhân và hộ gia đình.
Nhu cầu vay vốn của những ngƣời này phụ thuộc vào tình hình thu nhập, tài chính của họ. Do đó có thể chia ra thành 3 trƣờng hợp phổ biến sau: a) Những người thu nhập thấp Nhu cầu tín dụng của nhóm này thƣờng hạn chế do thu nhập không đủ để thỏa mãn nhu cầu đa dạng của họ. Tuy nhiên, họ cũng có nhu cầu chi tiêu không khác mấy so với nhóm khách hàng có nhu nhập cao hơn. Do đó, nếu có phƣơng pháp phù hợp thì các NHTM cũng có thể khai thác rất tốt đối tƣợng khách hàng này.
b) Những người có thu nhập trung bình Nhu cầu tín dụng của nhóm này có xu hƣớng ngày càng tăng mạnh bởi khoản thu nhập tích lũy của nhóm này. Tuy không nhiều xong thu nhập tƣơng lai của họ ổn định có thể chi trả cho nhu cầu hiện tại. Đây đƣợc coi là nhóm khách hàng mà tất cả các NHTM hiện nay đang hƣớng đến và phát triển mạnh mẽ nhất. c) Những người có thu nhập cao Nhu cầu tìn dụng của nhóm khách hàng này thƣờng không cao nhƣ nhóm ngƣời có thu nhập trung bình bởi họ cần tới khoản vay tiêu dùng nhƣ một khoản phụ trợ linh hoạt, trợ giúp thêm các khoản thanh toán đặc biệt khi tiền của họ đã đầu tƣ vào các khoản đầu tƣ dài dạn.
Mặc dù việc vay mƣợn nhằm mục đích tiêu dùng chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ trong tổng tài sản họ sở hữu nhƣng lại là một món tiền lớn so với nhóm khách hàng khác nên các ngân hàng rất quan tâm tới nhóm khách hàng này. Rủi ro từ nhóm này cũng thấp hơn so với nhóm khác bởi điều kiện kinh tế của họ khá thịnh vƣợng. Ngoài ra, chúng ta có thể căn cứ theo tình trạng công tác hay lao động để phân thành 4 nhóm trƣờng hợp dƣới đây: Cán bộ công nhân viên chức 7 Luan van Những ngƣời hành nghề đặc thù Những ngƣời làm công việc kinh doanh riêng Những ngƣời lao động tự do Trên thực tế, những khách hàng thuộc 3 nhóm đầu tiên có thu nhập cao và ổn định hơn so với nhóm khách hàng cuối nên nhu cầu cho vay tiêu dùng cũng chủ yếu phát sinh từ 3 nhóm này. Phân loại các hình thức cho vay tiêu dùng a) Căn cứ vào phương thức trả Cho vay tiêu dùng trả góp: là loại tín dụng tiêu dùng trong đó ngƣời đi vay phải trả cho ngân hàng (bao gốm cả gốc và lãi) làm nhiều lần, theo từng kỳ hạn nhất định trong thời hạn cho vay.
Loại cho vay này thƣờng áp dụng với những khoản vay lớn và thời hạn vay dài hoặc thu nhập từng kỳ của ngƣời đi vay không đủ thanh toán hết một lần số nợ vay. Ví dụ vay mua sửa chữa nhà, mua ô tô,. Cho vay tiêu dùng phi trả góp: là loại tín dụng tiêu dùng mà trong đó khách hàng chỉ thanh toán một lần cho ngân hàng khi đến hạn. Thƣờng thì các khoản vay tiêu dùng phi trả góp đƣợc áp dụng cho các khoản vay nhỏ và có thời hạn ngắn.
Theo phƣơng thức này việc thanh toán tiền gốc và lãi đƣợc thực hiện bằng phƣơng pháp: Cách 1: Tiền gốc và lãi đƣợc thanh toán một lần vào cuối kỳ hạn cho vay: Tiền lãi = Tiền gốc * Lãi suất * Kỳ hạn vay Cách 2: Tiền gốc đƣợc thanh toán vào cuối kì hạn, tiền lãi đƣợc thanh toán đều theo từng lần: Tiền lãi = Tiền gốc * Lãi suất b) Căn cứ vào nguồn gốc khoản vay 8 Luan van Cho vay tiêu dùng trực tiếp: là các khoản cho vay tiêu dùng trong đó ngân hàng và khách hàng trực tiếp gặp nhau để tiến hành giải ngân cũng nhƣ thu nợ. Có 3 loại hình thức với cho vay tiêu dùng trực tiếp: + Cho vay trả theo định kỳ: Là phƣơng thức trong đó khách hàng vay trả trực tiếp với ngân hàng với mức trả và thời hạn trả mỗi lần đƣợc quy định trong hợp đồng cho vay. Nếu đƣợc cấp tiền vay, toàn bộ số tiền vay đƣợc ghi nợ tài khoản cho vay và ghi có tài khoản tiền gửi cá nhân hoặc giao tiền mặt cho khách hàng. + Cho vay thấu chi: Cho phép một cá nhân có thể rút tiền từ tài khoản vãng lai.