CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN VỀ CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Chất lượng tín dụng ngân hàng của NHTM 1. Khái niệm chất lượng tín dụng của NHTM Chất lượng tín dụng là sự đáp ứng nhu cầu của khách hàng phù hợp với sự phát triển kinh tế xã hội và đảm bảo sự tồn tại, phát triển của Ngân hàng.
Chất lượng tín dụng là một khái niệm vừa mang tính cụ thể, vừa mang tính trừu tượng. Tính cụ thể được thể hiện qua các chỉ tiêu đánh giá chất lượng có thể lượng hoá được (nợ quá hạn, nợ xấu, tốc độ tăng trưởng tín dụng…). Tính trừu tượng thể hiện qua khả năng lôi cuốn, hấp dẫn khách hàng, uy tín của ngân hàng và mức độ tác động đối với nền kinh tế. Chất lượng tín dụng được thể hiện dưới nhiều khía cạnh - Đối với Ngân hàng: Chất lượng tín dụng là khoản tín dụng được bảo đảm an toàn, sử dụng đúng mục đích, phù hợp với chính sách tín dụng, khoản vay được hoàn trả gốc và lãi đúng thời hạn, hạn chế đến mức thấp nhất rủi ro trong quá trình hoạt động, mang lại lợi nhuận và đảm bảo thanh khoản cho ngân hàng, tăng khả năng cạnh tranh của ngân hàng trên thị trường, đáp ứng nhu cầu tồn tại và phát triển của ngân hàng một cách bền vững - Đối với khách hàng: Tín dụng phát ra phải phù hợp với mục đích sử dụng theo hợp đồng đã ký kết giữa Ngân hàng và khách hàng với lãi suất, kỳ hạn nợ hợp lý.
Thủ tục giản đơn thuận tiện cho quá trình giao dịch nhưng vẫn đảm bảo nguyên tắc tín dụng. - Đối với sự phát triển kinh tế xã hội: Tín dụng phục vụ sản xuất và lưu thông hàng hoá, góp phần giải quyết việc làm, thúc đẩy quá trình tích tụ và tập trung sản xuất. Chất lượng tín dụng tốt thúc đẩy sự tăng trưởng kinh tế, đồng thời là công cụ để thực hiện chính sách kinh tế - xã hội của Nhà nước nhằm chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thực hiện việc phát triển các vùng kinh tế trọng điểm, vùng kinh tế kém phát triển cũng như vùng sâu, vùng xa. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2 Như vậy, để đảm bảo tín dụng luôn có chất lượng, đòi hỏi trong quá trình xét duyệt cho vay, cán bộ tín dụng (CBTD) một khi lựa chọn khách hàng, lựa chọn đối tượng cho vay, cần thẩm định, phân tích về các mặt: cơ sở pháp lý (năng lực pháp luật và năng lực hành vi dân sự của đơn vị, tổ chức, cá nhân), hiệu quả của dự án sản xuất kinh doanh, khả năng đảm bảo của tài sản thế chấp, năng lực tài chính, chủ trương chính sách của Nhà nước từng thời kỳ, từng vùng miền, … để từ đó đi đến quyết định có cho vay hay không và mức vay là bao nhiêu để vừa đáp ứng nhu cầu vốn của khách hàng vừa nằm trong phạm vi cho phép.
Mặt khác về phương thức, thời gian cho vay cũng được xác định như thế nào để khách hàng có điều kiện sử dụng vốn vay có hiệu quả và trả nợ ngân hàng cả gốc và lãi đúng hạn. Các chỉ tiêu đánh giá chất lượng tín dụng của NHTM Tín dụng là nghiệp vụ kinh doanh chủ yếu của NHTM. Do đó, đo lường chất lượng tín dụng là một nội dụng quan trọng trong việc phân tích hiệu quả hoạt động kinh doanh của NHTM. Tuỳ theo mục đích phân tích mà người ta đưa ra nhiều chỉ tiêu khác nhau, tuy mỗi chỉ tiêu có nội dung khác nhau nhưng giữa chúng có mối liên hệ mật thiết với nhau.
Trong phạm vi bảng báo cáo tổng hợp kết quả hoạt động kinh doanh, ta có thể áp dụng các chỉ tiêu sau để đánh giá tình hình chất lượng tín dụng của ngân hàng. Tỷ lệ nợ quá hạn, tỷ trọng nợ xấu Tỷ lệ nợ quá hạn Tỷ lệ nợ quá hạn là tỷ lệ phần trăm giữa tổng các khoản nợ quá hạn so với tổng dư nợ ở một thời điểm nhất định, thường là cuối tháng, cuối quý, cuối năm. Chỉ tiêu này được tính theo công thức sau: Nợ quá hạn Tỷ lệ nợ quá hạn = x 100% (1.1) Tổng dư nợ cho vay Tỷ lệ nợ xấu Tỷ lệ nợ xấu là tỷ lện phần trăm giữa tổng các khoản nợ xấu so với tổng dư nợ ở một thời điểm nhất định, thường là cuối tháng, cuối quý, cuối năm. Đây là chỉ LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 tiêu quan trọng để đánh giá chất lượng tín dụng tại các tổ chức tín dụng.
Chỉ tiêu này được tính theo công thức: Nợ xấu Tỷ lệ nợ xấu = x 100% (1.2) Tổng dư nợ cho vay Đây là một trong các chỉ tiêu quan trọng để đánh giá chất lượng tín dụng của ngân hàng, nó phản ánh những rủi ro mà ngân hàng phải đối mặt. Nếu chỉ tiêu này cao thì Ngân hàng bị đánh giá là có chất lượng tín dụng thấp và ngược lại. Tuy nhiên, nợ quá hạn, nợ xấu là vấn đề khó có một Ngân hàng nào tránh khỏi, điều quan trọng là Ngân hàng cần phải duy trì một tỷ lệ nợ quá hạn, tỷ lệ nợ xấu ở mức thấp nhất. Chỉ tiêu này thực chất cũng chưa phản ánh hết chất lượng tín dụng của một Ngân hàng, vì cũng có những Ngân hàng có tỷ lệ nợ quá hạn thấp thông qua việc cho vay đảo nợ, không chuyển nợ quá hạn theo đúng quy định.
Hiệu suất sử dụng vốn Tổng dư nợ cho vay Hiệu suất sử dụng vốn = x 100% (1.3) Tổng nguồn vốn huy động Chỉ tiêu này giúp các nhà phân tích so sánh khả năng cho vay của Ngân hàng với khả năng huy động vốn, đồng thời xác định hiệu quả của một đồng vốn huy động, nó cũng phản ánh một phần chất lượng tín dụng. Nếu chỉ nhìn vào kết quả của tỷ lệ này thì chưa thể khẳng định được là tốt hay xấu, bởi nếu tiền gửi ít hơn tiền cho vay thì ngân hàng phải bù đắp bằng nguồn vốn có chi phí cao hơn, còn nếu tiền gửi nhiều hơn cho vay thì Ngân hàng sẽ rơi vào tình trạng thừa vốn. Do đó, chỉ tiêu này chỉ mang tính tương đối giúp chúng ta so sánh khả năng cho vay và huy động vốn của Ngân hàng. Tỷ lệ sinh lời của tín dụng Tỷ lệ sinh lời của Lợi nhuận tín dụng = x 100% (1.4) tín dụng Tổng dư nợ Chỉ tiêu này phản ánh khả năng sinh lời của tín dụng.
Lợi nhuận tín dụng được xem như là chênh lệch giữa doanh số thu lãi từ hoạt động tín dụng và chi phí đầu vào (trả lãi huy động vốn/mua vốn). Chỉ tiêu này càng cao chứng tỏ đồng vốn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 của tín dụng có khả năng sinh lời cao. Với cùng một mức dư nợ và lãi suất cho vay, nếu khoản tín dụng có chất lượng tốt, thì doanh số thu lãi sẽ tốt hơn, lợi nhuận từ hoạt động tín dụng theo đó cũng tăng theo. Tuy nhiên, chỉ tiêu này cũng cần phải được xem xét trong mối quan hệ tổng thể với chính sách của Ngân hàng trong từng thời kỳ.
Việc đánh giá chất lượng tín dụng căn cứ vào lợi nhuận thu được của NHTM chỉ mang tính tương đối vì nó phụ thuộc vào nhiều yếu tố: chính sách lãi suất, chính sách khách hàng, sản phẩm dịch vụ tín dụng, chính sách tín dụng… Thông thường nếu chất lượng tín dụng tốt, tỷ lệ nợ xấu thấp, lợi nhuận từ tín dụng sẽ cao hơn so với cùng một mức dư nợ và cùng mức lãi suất cho vay tại Ngân hàng khác. Chỉ tiêu định tính Ngoài các chỉ tiêu định lượng, chất lượng tín dụng của ngân hàng còn được phản ánh thông qua các chỉ tiêu định tính - những chỉ tiêu hết sức quan trọng có tính chất quyết định đối với chất lượng và độ an toàn, hiệu quả của tín dụng ngân hàng như: - Việc tuân thủ các quy chế, các văn bản, chế độ, thể lệ hiện hành của ngành về hoạt động tín dụng - Uy tín của Ngân hàng: Chính sách quản trị điều hành đúng đắn, chiến lược phát triển phù hợp với yêu cầu cạnh tranh, phát triển kinh doanh của ngân hàng trong từng giai đoạn cụ thể - Sự đóng góp của hoạt động tín dụng đến quá trình phát triển kinh tế xã hội - Mức độ thỏa mãn của KH đối với các khoản tín dụng: Có thể nói thước đo chất lượng tín dụng của một ngân hàng chính là sự hài lòng của KH khi sử dụng sản phẩm tín dụng, tính hiệu quả trong việc sử dụng vốn vay, phù hợp với mục đích sử dụng vốn của KH, đồng thời ngân hàng cũng phải đảm bảo hài hoà với an toàn và đạt hiệu quả tín dụng cao nhất. Chất lượng tín dụng được thể hiện qua mức độ thỏa mãn của KH thông qua mức lãi suất cho vay hợp lý, thủ tục tín dụng đơn giản thuận tiện, chính sách nhất quán, minh bạch, thu hút được nhiều KH nhưng vẫn đảm bảo nguyên tắc tín dụng. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Ý nghĩa của việc nâng cao chất lượng tín dụng 1. Đối với nền kinh tế Khi chất lượng tín dụng được cải thiện thì dòng vốn trong nền kinh tế sẽ được lưu thông, vòng quay vốn tín dụng sẽ được cải thiện, giúp cho bộ máy tổng thể nền kinh tế vận hành tốt, hiệu quả. Nâng cao chất lượng tín dụng sẽ góp phần tăng vòng quay vốn, huy động tới mức tối đa lượng tiền nhàn rỗi trong xã hội để phục vụ quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Nâng cao chất lượng tín dụng sẽ làm giảm tối thiểu lượng tiền thừa trong lưu thông, góp phần kiềm chế lạm phát, ổn định tiền tệ, tăng trưởng kinh tế, tăng uy tín quốc gia.
Đối với ngân hàng Nâng cao chất lượng tín dụng giúp các Ngân hàng giảm thiểu các chi phí nghiệp vụ, chi phí quản lý, giúp các ngân hàng bảo toàn và thu hồi được vốn cho vay, từ đó gia tăng khả năng sinh lợi của các sản phẩm, dịch vụ, cải thiện được tình hình tài chính của Ngân hàng, tạo thế mạnh cho Ngân hàng trong quá trình cạnh tranh. Nâng cao chất lượng tín dụng giúp gia tăng vòng quay vốn tín dụng, làm tăng khả năng cung cấp dịch vụ của các NHTM và thu hút thêm những KH bởi các hình thức của sản phẩm dịch vụ , tạo ra hình ảnh tốt, uy tín cho ngân hàng. Khi chất lượng tín dụng tốt giúp Ngân hàng duy trì được các KH trung thành, thu hút các KH mới, tạo tiền đề cho sự tồn tại lâu dài và phát triển của Ngân hàng.
